„Pracownie Kompas Jutra”: kto może liczyć na wsparcie i czego dotyczy program na lata 2026–2029

Nowy program rządowy ma pomóc organom prowadzącym szkoły w wyposażaniu pracowni przeznaczonych do nauki przyrody oraz zajęć praktyczno-technicznych. Dla gmin, innych organów prowadzących i publicznych placówek doskonalenia nauczycieli kluczowe jest nie tylko to, na jaki sprzęt mogą zostać przeznaczone środki, lecz także to, czy dana placówka mieści się w precyzyjnie określonym kręgu adresatów programu.

Kontekst: skąd wziął się „Kompas Jutra”

Rada Ministrów przyjęła uchwałę nr 148 z 6 lipca 2026 r., ustanawiającą rządowy program „Pracownie Kompas Jutra”. Program obejmuje lata 2026–2029 i służy wspieraniu organów prowadzących szkoły podstawowe oraz placówki doskonalenia nauczycieli.

Podstawą prawną uchwały jest art. 90u ust. 1 pkt 6 ustawy o systemie oświaty. To przepis pozwalający Radzie Ministrów ustanawiać programy wspierające realizację zadań oświatowych. W praktyce oznacza to, że nie jest to zwykła inicjatywa informacyjna ani konkurs prowadzony wyłącznie na podstawie regulaminu: program został ustanowiony formalnym aktem Rady Ministrów.

Zgodnie z § 1 uchwały ustanowiono program wspierający organy prowadzące „w zakresie wyposażenia lub doposażenia szkolnych pracowni do prowadzenia zajęć przyrody i zajęć praktyczno-technicznych”. Dwa użyte tu pojęcia mają praktyczne znaczenie:

• wyposażenie oznacza stworzenie pracowni od podstaw albo zapewnienie jej podstawowego zestawu sprzętu i pomocy;
• doposażenie oznacza uzupełnienie pracowni, która już istnieje, lecz nie ma odpowiednich narzędzi, urządzeń lub materiałów dydaktycznych.

Program wszedł w życie, zgodnie z § 2 uchwały, następnego dnia po ogłoszeniu. Uchwała została ogłoszona w Monitorze Polskim z 9 lipca 2026 r. pod poz. 672.

Kto może otrzymać wsparcie

Adresatem programu nie jest pojedynczy nauczyciel ani uczeń. Uchwała mówi o wsparciu dla organów prowadzących. Organ prowadzący to podmiot odpowiedzialny za funkcjonowanie szkoły lub placówki, w tym za jej organizację i finansowanie. W zależności od rodzaju szkoły może nim być np. jednostka samorządu terytorialnego albo inny podmiot prowadzący szkołę niepubliczną.

Załącznik do uchwały precyzuje, co należy rozumieć pod pojęciem „szkoły podstawowej”. Katalog jest szerszy niż tylko typowa samorządowa szkoła podstawowa.

Program obejmuje:

1. publiczne i niepubliczne szkoły podstawowe dla dzieci i młodzieży;
2. publiczne i niepubliczne szkoły artystyczne, jeśli realizują kształcenie ogólne w zakresie szkoły podstawowej;
3. publiczne szkoły podstawowe działające w okręgowych ośrodkach wychowawczych, zakładach poprawczych i schroniskach dla nieletnich, prowadzone przez Ministra Sprawiedliwości.

To ważne rozróżnienie. Nie każda placówka, która prowadzi zajęcia dla dzieci w wieku szkolnym, automatycznie mieści się w programie. Decyduje formalny status szkoły wskazany w słowniczku programu.

Wsparcie może również dotyczyć publicznych placówek doskonalenia nauczycieli, ale tylko tych, które są prowadzone przez jednostki samorządu terytorialnego. Placówka doskonalenia nauczycieli prowadzona przez inny podmiot nie została wymieniona w definicji przyjętej w programie.

Jak to działa w praktyce

Gmina prowadząca publiczną szkołę podstawową może należeć do kręgu podmiotów objętych programem. Podobnie może być w przypadku podmiotu prowadzącego niepubliczną szkołę podstawową, ponieważ program wprost obejmuje szkoły publiczne i niepubliczne.

Inaczej należy ocenić placówkę doskonalenia nauczycieli. Sama nazwa placówki nie przesądza o możliwości udziału. Z definicji wynika dodatkowy warunek: musi być to placówka publiczna i prowadzona przez jednostkę samorządu terytorialnego.

Co dokładnie obejmuje program

Przedmiot programu został określony dość konkretnie. Chodzi o pracownie wykorzystywane do:

• prowadzenia zajęć przyrody;
• prowadzenia zajęć praktyczno-technicznych.

Nie jest to więc ogólny fundusz na dowolne potrzeby szkoły. Z § 1 uchwały wynika bezpośrednio, że środki mają służyć wyposażeniu lub doposażeniu właśnie takich pracowni.

Załącznik do uchwały przewiduje osobne części poświęcone m.in.:

• budżetowi programu;
• zakresowi przedmiotowemu;
• minimalnym wymaganiom dla kupowanych sprzętów, narzędzi i pomocy dydaktycznych;
• kosztom i finansowaniu;
• trybowi realizacji;
• wnioskowi o udział w programie;
• wnioskowi o udzielenie wsparcia finansowego;
• procesowi przyznawania wsparcia;
• monitorowaniu i ocenie realizacji programu;
• harmonogramowi realizacji.

Sam spis treści załącznika pokazuje, że program nie kończy się na przekazaniu środków. Konstrukcja przewiduje etap wejścia do programu, odrębny etap ubiegania się o wsparcie finansowe, a następnie monitorowanie realizacji.

Ważne jest także użycie słowa „lub” w formule „wyposażenia lub doposażenia”. Organ prowadzący nie musi wykazywać, że tworzy całkowicie nową pracownię. Zakres programu obejmuje również modernizację lub uzupełnienie już używanej przestrzeni dydaktycznej.

Procedura: dwa rodzaje wniosków

Załącznik rozróżnia dwa dokumenty:

1. wniosek o udział w Programie;
2. wniosek o udzielenie wsparcia finansowego.

To rozróżnienie nie jest przypadkowe. Udział w programie i otrzymanie środków finansowych to dwa odrębne zagadnienia. W praktyce organ prowadzący powinien traktować je jako oddzielne etapy proceduralne, a nie jako jedną ogólną deklarację zainteresowania zakupem sprzętu.

Pierwszy wniosek dotyczy przystąpienia do programu. Drugi ma służyć uzyskaniu konkretnych środków na wskazane działania. Taka konstrukcja sugeruje, że samo zgłoszenie szkoły lub placówki do programu nie powinno być utożsamiane z przyznaniem finansowania.

W załączniku wyodrębniono także rozdział „Proces przyznawania wsparcia”. To istotne dla organów prowadzących, ponieważ przyznanie wsparcia będzie następowało w ramach formalnie opisanej procedury, a nie wyłącznie na podstawie uznaniowej decyzji o zakupie.

Terminy i ograniczenia, o których trzeba pamiętać

Najbardziej podstawową granicą czasową jest okres obowiązywania programu: lata 2026–2029. Nie należy jednak utożsamiać tego czteroletniego okresu z jednym, stale otwartym naborem. Załącznik przewiduje osobny „Harmonogram realizacji Programu”, a zatem terminy działań mają być powiązane z harmonogramem programu.

Ograniczenie ma również charakter rzeczowy. Program nie obejmuje każdego zakupu dla szkoły, nawet gdy zakup ma związek z edukacją. Ustawa programowa wskazuje konkretny cel: pracownie dla zajęć przyrody i zajęć praktyczno-technicznych.

Szczególnej ostrożności wymaga także planowanie zakupów. Załącznik przewiduje „minimalne wymagania dla sprzętów, narzędzi i pomocy dydaktycznych kupowanych w ramach Programu”. Oznacza to, że wybór sprzętu nie powinien być oparty wyłącznie na ogólnym założeniu, że dana rzecz przyda się uczniom. Zakupy muszą odpowiadać wymaganiom przewidzianym dla programu.

Dokumenty i rozliczenie: dlaczego nie wystarczy sam zakup

W strukturze programu przewidziano rozdziały dotyczące kosztów i finansowania, a także monitorowania i oceny realizacji. To wyraźny sygnał dla organu prowadzącego, że powinien przygotować dokumentację pozwalającą wykazać:

• związek zakupu z pracownią objętą programem;
• zgodność zakupu z celem programu;
• prawidłowe wykorzystanie otrzymanego wsparcia;
• możliwość przedstawienia informacji potrzebnych do monitorowania realizacji.

Monitorowanie oznacza bieżące sprawdzanie, jak realizowany jest program. Ocena realizacji to weryfikacja, czy działania i wydatki doprowadziły do celu, na który wsparcie zostało przeznaczone.

Nie należy zakładać, że wsparcie można swobodnie przesuwać na inne potrzeby jednostki. Cel został określony wprost w § 1 uchwały. Jeżeli środki mają służyć pracowniom przyrodniczym i praktyczno-technicznym, dokumentacja zakupowa i organizacyjna powinna pozwalać powiązać wydatek właśnie z tym przeznaczeniem.

Na co uważać

Po pierwsze, trzeba poprawnie ustalić status placówki. Program obejmuje szkoły podstawowe publiczne i niepubliczne, ale w przypadku placówek doskonalenia nauczycieli krąg podmiotów jest węższy: chodzi o placówki publiczne prowadzone przez samorząd.

Po drugie, nie wolno mylić programu dla organów prowadzących z programem przeznaczonym bezpośrednio dla szkół. Szkoła jest miejscem, w którym ma powstać lub zostać uzupełniona pracownia, lecz adresatem wsparcia jest organ prowadzący.

Po trzecie, warto od początku oddzielić dwa etapy: udział w programie oraz wnioskowanie o wsparcie finansowe. W dokumentach i wewnętrznej organizacji prac dobrze jest przypisać odpowiedzialność za każdy z nich.

Po czwarte, zakupy powinny być projektowane pod cel programu, a nie dopasowywane do niego dopiero po fakcie. Szczególnie istotne będzie sprawdzenie wymagań dotyczących sprzętu, narzędzi i pomocy dydaktycznych.

Co to oznacza w praktyce

1. Zweryfikuj status szkoły lub placówki. Szkoły podstawowe mogą być publiczne albo niepubliczne, ale placówki doskonalenia nauczycieli muszą być publiczne i prowadzone przez jednostkę samorządu terytorialnego.

2. Ustal właściwy podmiot składający dokumenty. Program wspiera organ prowadzący, a nie nauczyciela czy dyrektora działającego we własnym imieniu.

3. Planuj wydatki wyłącznie pod pracownie przyrodnicze i praktyczno-techniczne. Ogólny związek z edukacją nie wystarczy, jeżeli zakup nie mieści się w celu programu.

4. Przygotuj się na dwa etapy formalne. Załącznik rozróżnia wniosek o udział w programie i wniosek o udzielenie wsparcia finansowego.

5. Zadbaj o dokumentację zakupów i realizacji. Program przewiduje minimalne wymagania dla wyposażenia oraz monitorowanie i ocenę wykonania, więc organ prowadzący powinien móc wykazać, co kupił, dla jakiej pracowni i w jakim celu.

Źródła

• Uchwała nr 148 Rady Ministrów z dnia 6 lipca 2026 r. w sprawie programu „Pracownie Kompas Jutra” (M.P. 2026 poz. 672)