Upalne dni pod nową kontrolą: pracodawca dostanie limity temperatur i obowiązki organizacyjne

Nowelizacja ogólnych przepisów BHP wprowadza po raz pierwszy wyraźne maksymalne temperatury pracy oraz progi, po których przekroczeniu pracodawca musi reagować. Dla firm oznacza to konieczność sprawdzenia nie tylko klimatyzacji i osłon przeciwsłonecznych, lecz także organizacji zmian, konsultacji z pracownikami oraz sposobu informowania załogi.

Kontekst: nowy § 30a w ogólnych przepisach BHP

Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 9 lipca 2026 r., Dz.U. poz. 927, zmienia rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Zmiana jest krótka, ale istotna: po dotychczasowym § 30 dodaje nowy § 30a, poświęcony ochronie pracowników przed wysoką temperaturą.

Akt został ogłoszony 10 lipca 2026 r., lecz nie działa od razu. Zgodnie z jego § 2 wejdzie w życie po upływie sześciu miesięcy od dnia ogłoszenia. Pracodawcy dostają więc czas na przygotowanie procedur i rozwiązań technicznych, ale nie powinni odkładać tego na ostatnią chwilę — część działań wymaga konsultacji z pracownikami albo uzyskania opinii lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikami.

Nowelizacja nie zmienia całego systemu BHP. Skupia się na jednym, konkretnym ryzyku: temperaturze podwyższonej wskutek warunków atmosferycznych, a więc przede wszystkim upałów.

Co dokładnie mówią przepisy: dwa limity, dwa rodzaje pracy

Nowy § 30a ust. 1 rozróżnia pracę w pomieszczeniach i część prac wykonywanych na zewnątrz. Dla pomieszczeń pracy ustalono zasadę ogólną: temperatura nie może przekroczyć 35°C.

Przepis brzmi:

„W pomieszczeniach pracy należy zapewnić temperaturę niewyższą niż 35 °C (308 K), chyba że względy technologiczne na to nie pozwalają.”

— § 30a ust. 1 zdanie pierwsze rozporządzenia

„Względy technologiczne” to wskazana wprost przez przepis sytuacja, w której charakter procesu technologicznego nie pozwala utrzymać temperatury na tym poziomie. Nie jest to jednak ogólne zwolnienie z troski o warunki pracy: także w takich warunkach aktualne pozostają inne obowiązki wynikające z § 30a.

Dla pracy na otwartej przestrzeni limit jest niższy — 32°C — ale nie dotyczy każdej pracy wykonywanej na zewnątrz. Chodzi o pracę z wysiłkiem fizycznym, przy której efektywny wydatek energetyczny (czyli energia zużywana przez organizm podczas pracy w ciągu zmiany) przekracza 1500 kcal u mężczyzn albo 1000 kcal u kobiet.

„Przy pracach wykonywanych na otwartej przestrzeni, związanych z wysiłkiem fizycznym, powodującym w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny organizmu powyżej 1500 kcal (6280 kJ) u mężczyzn i 1000 kcal (4187 kJ) u kobiet, temperatura nie może być wyższa niż 32 °C (305 K), chyba że względy technologiczne na to nie pozwalają.”

— § 30a ust. 1 zdanie drugie rozporządzenia

To rozróżnienie ma praktyczne znaczenie. Limit 32°C nie został zapisany jako powszechny limit dla wszystkich osób pracujących na zewnątrz. Pracodawca musi więc najpierw ustalić, czy na danym stanowisku występuje wysiłek fizyczny o wskazanym w przepisie poziomie.

Kiedy praca ma być wstrzymana

§ 30a ust. 2 ustanawia regułę dalej idącą niż samo podejmowanie działań ochronnych. Jeżeli temperatura — z uwagi na warunki atmosferyczne — przekracza właściwy próg z ust. 1, praca nie może być wykonywana ani w pomieszczeniu, ani na otwartej przestrzeni objętej limitem 32°C.

„Prace w pomieszczeniach pracy oraz na otwartej przestrzeni nie mogą być wykonywane w czasie, w którym temperatura, z uwagi na warunki atmosferyczne, przekracza odpowiedni próg określony w ust. 1.”

— § 30a ust. 2 rozporządzenia

W prostych słowach: po przekroczeniu 35°C w pomieszczeniu albo — przy opisanej w przepisie ciężkiej pracy fizycznej na zewnątrz — 32°C, nie wystarczy już zapewnić dodatkowej wody, skrócić zmianę czy zwiększyć liczbę przerw. Regułą jest niewykonywanie pracy w tym czasie.

Przykład: jeżeli pracownicy wykonują w hali pracę, a temperatura z powodu upału przekracza 35°C, pracodawca powinien tak zorganizować pracę, aby nie była wykonywana w okresie przekroczenia tego limitu. Jeżeli zaś praca na zewnątrz wiąże się z wysiłkiem przekraczającym wskazany próg energetyczny, granicą będzie 32°C.

Niższe progi uruchamiają obowiązki ochronne

Nowelizacja nie każe czekać aż do 35°C albo 32°C. Wprowadza też wcześniejsze progi, po których przekroczeniu pracodawca ma obowiązek podjąć działania ograniczające wpływ temperatury na zdrowie.

W pomieszczeniach granicą jest co do zasady 28°C. Dla prac związanych z wysiłkiem fizycznym przekraczającym progi energetyczne z § 30a ust. 1 granica wynosi 25°C. Po jej przekroczeniu pracodawca powinien:

1. zapewnić rozwiązania techniczne obniżające temperaturę albo ograniczające jej wzrost — chyba że nie pozwalają na to względy technologiczne; albo
2. zastosować rozwiązania organizacyjne minimalizujące wpływ temperatury na zdrowie pracowników, dostosowane do warunków i specyfiki pracy.

Rozwiązania techniczne to środki oddziałujące na warunki w miejscu pracy, a organizacyjne — sposób zorganizowania pracy. Przepis nie tworzy zamkniętej listy konkretnych działań. Nakazuje natomiast, by były one „odpowiednie” do warunków i specyfiki pracy.

Przy pracy na otwartej przestrzeni obowiązek organizacyjny powstaje już po przekroczeniu 25°C. Co ważne, § 30a ust. 4 nie uzależnia tego obowiązku od przekroczenia progów wydatku energetycznego. Pracodawca ma wówczas zastosować odpowiednie rozwiązania organizacyjne minimalizujące wpływ temperatury na zdrowie pracowników.

Konsultacje nie są formalnością

Nowelizacja nie pozwala pracodawcy samodzielnie i bez dialogu ustalić rozwiązań organizacyjnych. Zgodnie z § 30a ust. 5 powinien je określić po konsultacji z pracownikami w ramach komisji BHP wskazanej w art. 237^12 Kodeksu pracy.

Jeżeli u pracodawcy nie powołano komisji BHP, § 30a ust. 6 wymaga zastosowania trybu z art. 237^11a Kodeksu pracy oraz zasięgnięcia opinii lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikami. Konsultacja oznacza tu uprzednie uzgodnienie lub zebranie stanowiska pracowników, a nie samo ogłoszenie gotowej decyzji.

Po zakończeniu konsultacji pracodawca ma jeszcze obowiązek poinformować pracowników — w sposób przyjęty w zakładzie — o ustalonych rozwiązaniach organizacyjnych (§ 30a ust. 7). Warto więc zadbać, aby informacja była nie tylko przekazana, ale też zrozumiała: wskazywała, kiedy i wobec kogo rozwiązania mają zastosowanie.

Na co uważać: wyjątki i zakres ich działania

§ 30a ust. 8 przewiduje wyjątki, ale odwołuje je wyłącznie do ust. 1, czyli do maksymalnych limitów temperatury. Wyłączenie obejmuje m.in. prace wskazane w art. 151^10 pkt 1, 2, 5–8 oraz pkt 9 lit. c–h Kodeksu pracy, pracowników instytucji objętych ustawą o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3, a także określonych funkcjonariuszy i żołnierzy.

Przy stosowaniu wyjątków trzeba trzymać się ich dosłownego brzmienia. Przepis mówi, że „przepisów ust. 1 nie stosuje się” do wskazanych grup. Nie stanowi natomiast wprost o wyłączeniu ust. 3–7, które dotyczą działań technicznych i organizacyjnych, konsultacji oraz informowania pracowników. Nie należy więc automatycznie zakładać, że wyjątek od limitu temperatury zwalnia również z każdego innego obowiązku przewidzianego w § 30a.

Co to oznacza w praktyce

• Sprawdź stanowiska i miejsca pracy. Należy rozdzielić pomieszczenia pracy od prac na otwartej przestrzeni oraz ustalić, gdzie występuje wysiłek fizyczny przekraczający progi energetyczne z § 30a ust. 1.

• Przygotuj dwa poziomy reakcji. Pierwszy poziom to działania ochronne po przekroczeniu 28°C, 25°C albo — na zewnątrz — 25°C. Drugi to niewykonywanie pracy po przekroczeniu limitu 35°C lub 32°C, zależnie od rodzaju pracy.

• Zweryfikuj rozwiązania techniczne. Warto ustalić, czy obecne środki rzeczywiście mogą obniżyć temperaturę lub ograniczyć jej wzrost w pomieszczeniach pracy.

• Ustal zasady organizacyjne z wyprzedzeniem. Nie należy tworzyć ich dopiero podczas upału. Trzeba przeprowadzić wymaganą konsultację z pracownikami, a gdy nie ma komisji BHP — zastosować właściwy tryb i uzyskać opinię lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną.

• Zadbaj o komunikację. Po konsultacjach pracownicy muszą zostać poinformowani o przyjętych rozwiązaniach w sposób stosowany u danego pracodawcy.

Źródła

• Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 lipca 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, Dz.U. 2026 poz. 927