Nowe świadczenie od 2027 r., nowe obowiązki SOR już od sierpnia 2026 r.

Pakiet trzech rozporządzeń Ministra Zdrowia dotyka dwóch odrębnych obszarów: koszyka świadczeń gwarantowanych w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej (AOS) i leczeniu szpitalnym oraz informatycznej organizacji obsługi pacjentów w szpitalnych oddziałach ratunkowych. Dla podmiotów leczniczych oznacza to konieczność przygotowania procedur medycznych i dokumentacji na 2 stycznia 2027 r., a dla szpitali prowadzących SOR — szybsze działania dotyczące systemu TOPSOR, raportowania i integracji IT.

Kontekst: trzy rozporządzenia, dwa terminy i dwa rodzaje zmian

Dwa rozporządzenia z 14 lipca 2026 r. równolegle zmieniają zasady świadczeń gwarantowanych (czyli świadczeń ujętych w wykazie finansowanej opieki zdrowotnej) w AOS oraz w leczeniu szpitalnym. Chodzi o wprowadzenie procedury oznaczonej kodem 84.5021: „Podanie autogenicznego osocza bogatopłytkowego lub fibryny bogatopłytkowej”.

„Autogeniczne” oznacza tu preparat uzyskany z własnego materiału pacjenta. Rozporządzenia nie wprowadzają tej procedury jako ogólnej możliwości dla każdego przypadku medycznego. Przeciwnie: wskazują konkretne miejsca realizacji, wymagania kadrowe — w leczeniu szpitalnym — oraz zamknięte grupy rozpoznań według ICD-10 (Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych).

Zmiany w AOS i w leczeniu szpitalnym wejdą w życie 2 stycznia 2027 r.. Wynika to wprost z § 2 obu nowelizacji.

Trzecie rozporządzenie, z 13 lipca 2026 r., zmienia zasady funkcjonowania systemu zarządzającego trybami obsługi pacjenta w SOR, określanego jako TOPSOR. To system służący m.in. mierzeniu kolejek, prezentowaniu czasu oczekiwania i rejestrowaniu przebiegu obsługi pacjenta w szpitalnym oddziale ratunkowym. Ta nowelizacja ma wejść w życie 1 sierpnia 2026 r., choć część obowiązków technicznych jest powiązana z późniejszym udostępnieniem dokumentacji technicznej przez administratora TOPSOR.

Co dokładnie zmienia się w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej

W § 1 rozporządzenia Dz.U. 2026 poz. 962 Minister Zdrowia dodał do załącznika nr 5 do rozporządzenia AOS nową pozycję nr 36. Obejmuje ona procedurę 84.5021.

Przepis określa jej nazwę bez pozostawiania wątpliwości:

Podanie autogenicznego osocza bogatopłytkowego lub fibryny bogatopłytkowej
— załącznik do rozporządzenia, lp. 36

W AOS świadczenie może być realizowane w lokalizacji, w której znajduje się poradnia specjalistyczna spełniająca wymagania dla porad specjalistycznych z załącznika nr 1 do rozporządzenia, oraz gabinet diagnostyczno-zabiegowy. Innymi słowy: samo prowadzenie poradni nie wystarczy, jeżeli podmiot nie zapewnia również właściwego gabinetu zabiegowego.

Rozporządzenie wymienia też, dla jakich pacjentów procedura może być udzielana. Są to między innymi osoby z chorobami zwyrodnieniowymi stawu kolanowego, urazem ścięgien rotatorów barku, zapaleniem powięzi mięśni stopy, określonymi chorobami szczęki i żuchwy, chorobą stawu skroniowo-żuchwowego, ranami przewlekłymi, oparzeniami oraz osoby po przeszczepie skóry.

Najważniejsze jest jednak to, że kwalifikacja następuje według konkretnych kodów ICD-10, a nie wyłącznie według opisowego rozpoznania w dokumentacji. Przykładowo, przy chorobach zwyrodnieniowych kolana wymieniono kody od M17.0 do M17.9, a przy stopie cukrzycowej — wskazane kody cukrzycy z powikłaniami krążenia obwodowego wraz z owrzodzeniem w określonej lokalizacji.

Rozporządzenie ustanawia też przeciwwskazania, czyli sytuacje wykluczające udzielenie świadczenia:

Przeciwwskazaniem do udzielenia świadczenia są zaburzenia krzepnięcia krwi i współistniejąca trombocytopenia lub hipofibrynogenemia.
— załącznik do rozporządzenia, lp. 36

W prostszym języku: pacjent nie powinien otrzymać świadczenia, gdy występują zaburzenia krzepnięcia oraz jednocześnie małopłytkowość (trombocytopenia — zbyt mała liczba płytek krwi) albo obniżone stężenie fibrynogenu, białka ważnego dla krzepnięcia.

Leczenie szpitalne: ta sama procedura, ale bardziej szczegółowe wymagania personelu

Rozporządzenie Dz.U. 2026 poz. 960 usuwa z wykazu świadczeń szpitalnych pozycje 84.502 i 84.503, a następnie dodaje pozycję 84.5021. W § 1 pkt 1 lit. b przesądza:

po poz. 84.33 dodaje się poz. 84.5021 w brzmieniu: 84.5021 Podanie autogenicznego osocza bogatopłytkowego lub fibryny bogatopłytkowej
— § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Dz.U. 2026 poz. 960

W szpitalu wymagane są: oddział spełniający warunki właściwe dla danego rodzaju oddziału oraz gabinet diagnostyczno-zabiegowy. Nowelizacja znacznie dokładniej niż regulacja AOS opisuje personel.

Pobranie krwi od pacjenta i przygotowanie preparatu może wykonywać m.in. lekarz specjalista w transfuzjologii klinicznej lub w dziedzinie zgodnej z zakresem świadczeń, odpowiednio przeszkolona pielęgniarka albo położna, a także diagnosta laboratoryjny ze specjalizacją z laboratoryjnej transfuzjologii medycznej. Transfuzjologia to dziedzina zajmująca się krwią, jej składnikami i ich stosowaniem leczniczym.

Natomiast osoba podająca preparat zależy od miejsca podania. W przypadku podania na skórę, podskórnie, śródskórnie albo do układu mięśniowego może to być lekarz specjalista właściwej dziedziny. Przy leczeniu ran przewlekłych w owrzodzeniu żylnym lub stopie cukrzycowej rozporządzenie dopuszcza również pielęgniarkę ze specjalizacją w pielęgniarstwie chirurgicznym albo po kursie specjalistycznym z leczenia ran. Podanie do układu szkieletowego wymaga natomiast lekarza specjalisty z wymienionych w akcie dziedzin ortopedycznych lub chirurgii szczękowej, szczękowo-twarzowej albo stomatologicznej.

Jak to działa w praktyce? Oddział, który planuje udzielać świadczenia pacjentowi z gonartrozą (chorobą zwyrodnieniową stawu kolanowego), musi sprawdzić nie tylko kod rozpoznania i dostępność gabinetu. Powinien także ustalić, kto pobiera krew, kto przygotowuje preparat i czy lekarz podający go do układu szkieletowego ma dokładnie taką specjalizację, jakiej wymaga załącznik.

SOR i TOPSOR: kolejka ma być mierzalna, widoczna i raportowana

Zmiany w rozporządzeniu Dz.U. 2026 poz. 963 dotyczą nie sposobu leczenia, lecz organizacji i dokumentowania obsługi pacjenta w SOR. Nowe brzmienie § 2 pkt 2–4 wymaga, aby system mierzył całościowy oraz częściowe czasy pobytu: od pobrania biletu aż do zakończenia pobytu w SOR. Pomiar ma obejmować rejestrację, segregację medyczną i pierwszy kontakt z lekarzem, wraz z czasem oczekiwania na każdy z tych etapów.

Przepis wymaga również prezentowania informacji na wyświetlaczach zbiorczych w obszarze segregacji medycznej, rejestracji i przyjęć:

średniego przewidywanego czasu oczekiwania na rejestrację, segregację medyczną i na pierwszy kontakt z lekarzem
— § 2 pkt 4 lit. a rozporządzenia Dz.U. 2026 poz. 963

Pacjent ma więc widzieć nie tylko własny numer w kolejce, lecz także przewidywany średni czas oczekiwania oraz aktualną liczbę osób przebywających w SOR. Informacje mają uwzględniać kategorie segregacji medycznej wskazane w ustawie o Państwowym Ratownictwie Medycznym.

System ma zarazem umożliwiać segregację według algorytmu Emergency Severity Index (ESI). Jest to metoda przypisywania pacjentowi kategorii pilności na podstawie stanu zdrowia i przewidywanego zapotrzebowania na zasoby medyczne.

Nowelizacja zwiększa też wymagania dotyczące danych. TOPSOR musi niezwłocznie przekazywać zanonimizowane dane o zdarzeniach, takich jak wygenerowanie numeru, wezwanie pacjenta, rozpoczęcie i zakończenie obsługi, przeniesienie do innej kolejki czy brak zgłoszenia się po wezwaniu. Szpital ma wykonywać lokalne kopie bezpieczeństwa danych oraz zapewnić dwustronną komunikację własnego systemu teleinformatycznego z aktualną wersją aplikacji TOPSOR.

Dostosowanie lokalnego systemu do aktualnej aplikacji ma nastąpić w ciągu dziewięciu miesięcy od udostępnienia przez administratora TOPSOR dokumentacji technicznej opisującej zmiany. Administrator ma zaś opracowywać i udostępniać użytkownikom potrzebne dokumenty i procedury, a także publikować dokumentację techniczną na swojej stronie.

Na co uważać: regulamin to za mało

Podmioty wykonujące nowe świadczenie powinny przejrzeć regulaminy organizacyjne, ale także realne procedury działania: zasady kwalifikacji, sposób odnotowywania kodów ICD-10, badanie przeciwwskazań, podział zadań między personel oraz dokumentowanie pobrania, przygotowania i podania preparatu.

Szpitale z SOR powinny z kolei sprawdzić, czy ich wewnętrzne procedury odpowiadają wszystkim zdarzeniom rejestrowanym przez TOPSOR. W przeciwnym razie dane systemowe i faktyczny przebieg obsługi pacjenta mogą się rozchodzić. Szczególnej uwagi wymaga współpraca działu medycznego, rejestracji, IT i osoby odpowiedzialnej za ochronę danych — choć raportowane dane mają być zanonimizowane, system lokalnie przetwarza informacje związane z obsługą pacjenta.

W relacjach z NFZ nie należy zakładać automatyzmu. Rozporządzenia wprowadzają świadczenie do wykazów i określają warunki jego realizacji, ale ich treść nie ustala taryfy ani nie opisuje automatycznego rozszerzenia zakresu umowy z Funduszem. Podmiot powinien zatem odrębnie zweryfikować swój kontrakt i możliwość rozliczania procedury.

Co to oznacza w praktyce

Poradnie specjalistyczne i oddziały szpitalne zainteresowane procedurą 84.5021 powinny przygotować się na start od 2 stycznia 2027 r. — zwłaszcza sprawdzić gabinet diagnostyczno-zabiegowy oraz organizację pracy personelu.
Kwalifikacja pacjenta musi być zgodna z kodami ICD-10 wskazanymi w załącznikach. Sama ogólna diagnoza bez właściwego kodu lub poza wymienioną grupą rozpoznań nie odpowiada konstrukcji świadczenia.
Szpitale powinny przypisać kompetencje personelu na piśmie, ponieważ wymagania dla pobrania krwi, przygotowania preparatu i jego podania są różne.
Podmioty prowadzące SOR muszą od 1 sierpnia 2026 r. zweryfikować TOPSOR, w tym wyświetlacze, rejestrowanie etapów obsługi, raporty miesięczne, kopie bezpieczeństwa i integrację lokalnego systemu z aplikacją TOPSOR.
Przed rozliczaniem nowej procedury warto sprawdzić umowę z NFZ. Wprowadzenie świadczenia gwarantowanego nie zastępuje analizy warunków kontraktowych danego podmiotu.