Nowa podstawa programowa od września 2026 r.: co zmienia się w przedszkolach i podstawówk…

Od 1 września 2026 r. zacznie obowiązywać nowe rozporządzenie regulujące podstawę programową wychowania przedszkolnego i szkoły podstawowej. Zmiana nie nastąpi jednak jednocześnie we wszystkich klasach: przepisy przewidują kilkuletni okres przejściowy, w którym szkoły będą równolegle pracować według dwóch podstaw programowych.

Kontekst: od rozporządzenia z 2017 r. do nowego aktu

Podstawa programowa to akt określający, czego szkoła lub przedszkole ma nauczać oraz jakie cele i efekty edukacyjne mają zostać osiągnięte. Nie jest to gotowy program nauczania ani scenariusz lekcji. To ramy prawne, z którymi muszą być zgodne programy wykorzystywane przez nauczycieli.

Przez lata zasadniczym aktem dla przedszkoli i szkół podstawowych było rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 14 lutego 2017 r. Obejmowało ono znacznie szerszy katalog placówek: poza przedszkolem i szkołą podstawową także branżową szkołę I stopnia, szkołę specjalną przysposabiającą do pracy i szkołę policealną.

Już w samym § 1 aktu z 2017 r. ustawodawca rozdzielił podstawy programowe na osobne załączniki. Załącznik nr 1 dotyczył wychowania przedszkolnego, załącznik nr 2 – szkoły podstawowej, a załącznik nr 3 – szkoły podstawowej dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym.

W 2017 r. punkt wyjścia dla przedszkola opisano szeroko: chodziło nie tylko o przekazanie określonych umiejętności, lecz o wspieranie rozwoju dziecka i przygotowanie go do nauki szkolnej.

Celem wychowania przedszkolnego jest wsparcie całościowego rozwoju dziecka.

— Załącznik nr 1 do rozporządzenia MEN z 14 lutego 2017 r.

W praktyce oznaczało to, że podstawa obejmowała jednocześnie opiekę, wychowanie i uczenie się, a nie wyłącznie przygotowanie do opanowania konkretnych wiadomości.

Rozporządzenie z 2017 r. było później wielokrotnie zmieniane. Przykładowo:

w 2021 r. zmieniono m.in. wykazy lektur na języku polskim;
w 2022 r. dodano regulację dotyczącą języka niemieckiego jako języka mniejszości narodowej oraz zmieniono treści edukacji dla bezpieczeństwa;
w 2023 r. wprowadzono język łaciński w klasach VII–VIII i zmieniono regulacje o wychowaniu fizycznym;
w 2024 r. załącznik nr 2, czyli podstawa dla szkoły podstawowej, otrzymał nowe brzmienie;
w 2025 r. do podstawy wprowadzono edukację zdrowotną, a następnie zaktualizowano również część dotyczącą wychowania fizycznego.

Na przykład nowelizacja z 6 marca 2025 r. formalnie usunęła z wykazu przedmiotów „wychowanie do życia w rodzinie” i dodała „edukację zdrowotną”.

uchyla się pkt 19,
po pkt 19 dodaje się pkt 19a w brzmieniu: „19a) edukacja zdrowotna”.

— § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Edukacji z 6 marca 2025 r.

Takie zmiany pokazują, że podstawa z 2017 r. nie była jednym niezmiennym dokumentem. Od września 2026 r. jej część odnosząca się do przedszkoli i szkół podstawowych zostanie jednak zastąpiona odrębnym, nowym rozporządzeniem z 11 marca 2026 r.

Co dokładnie mówią przepisy z 11 marca 2026 r.

Rozporządzenie Ministra Edukacji z 11 marca 2026 r. zostało wydane na podstawie art. 47 ust. 1 pkt 1 lit. a i b Prawa oświatowego. Przepis ten upoważnia ministra do określania podstaw programowych.

Nowy akt ma trzy załączniki. Zgodnie z jego § 1 są to:

podstawa programowa wychowania przedszkolnego – załącznik nr 1;
podstawa programowa kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej – załącznik nr 2;
podstawa programowa dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym w szkole podstawowej – załącznik nr 3.

To ważne rozgraniczenie. Rozporządzenie z 2026 r. nie ustanawia podstaw dla wszystkich typów szkół wymienionych dawniej w akcie z 2017 r. Koncentruje się na przedszkolu oraz szkole podstawowej, w tym na kształceniu uczniów ze wskazaną niepełnosprawnością intelektualną.

Najprostsza zasada jest taka: nowa podstawa dla wychowania przedszkolnego obowiązuje od razu, od roku szkolnego 2026/2027. Wynika to wprost z § 2.

Podstawę programową wychowania przedszkolnego (…) stosuje się, począwszy od roku szkolnego 2026/2027.

— § 2 rozporządzenia Ministra Edukacji z 11 marca 2026 r.

Reguła obejmuje przedszkola, oddziały przedszkolne w szkołach podstawowych oraz inne formy wychowania przedszkolnego. Zgodnie z § 3 nową podstawę stosuje się także w ośrodkach umożliwiających dzieciom z niepełnosprawnościami sprzężonymi – gdy jedną z nich jest niepełnosprawność intelektualna – realizację obowiązku rocznego przygotowania przedszkolnego.

W odniesieniu do szkoły podstawowej ustawodawca przyjął model wdrażania etapami. Zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 1 nowa podstawa zaczyna obowiązywać w roku szkolnym 2026/2027 w klasach I i IV, a później będzie obejmowała kolejne roczniki.

Podstawę programową kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej (…) stosuje się, począwszy od:

roku szkolnego 2026/2027 w klasach I i IV szkoły podstawowej, a w latach następnych również w kolejnych klasach szkoły podstawowej.

— § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Edukacji z 11 marca 2026 r.

Szczególny harmonogram otrzymała edukacja dla bezpieczeństwa. W klasie VIII nową podstawę w tym zakresie stosuje się od roku szkolnego 2027/2028 (§ 4 ust. 1 pkt 2). Ustawodawca przewidział też osobne reguły dla szkoły podstawowej dla dorosłych: nowa podstawa będzie tam wdrażana od semestru I klasy VII, począwszy od roku szkolnego 2029/2030 (§ 4 ust. 1 pkt 3).

Praktyczne konsekwencje: dwie podstawy równolegle

Najważniejszą konsekwencją dla dyrektorów i nauczycieli jest to, że od września 2026 r. nie da się prowadzić całej szkoły według jednego, jednolitego reżimu programowego.

W roku szkolnym 2026/2027 nowa podstawa obejmie klasy I i IV. Natomiast zgodnie z § 4 ust. 2 dotychczasową podstawę z rozporządzenia z 2017 r. nadal stosuje się w klasach II, III oraz V–VIII. W kolejnym roku stary dokument pozostanie właściwy dla klas III i VI–VIII, a w 2028/2029 – dla klas VII i VIII.

Przykład: szkoła podstawowa mająca pełny cykl klas I–VIII w roku 2026/2027 musi przygotować pracę klas I i IV według rozporządzenia z 2026 r. Jednocześnie klasy II, III i V–VIII będą realizowały podstawę z aktu z 2017 r., w brzmieniu ukształtowanym przez późniejsze nowelizacje.

Nie oznacza to, że rozporządzenie z 2017 r. całkowicie znika 1 września 2026 r. Jego moc zostaje uchylona tylko „w zakresie dotyczącym” podstawy przedszkolnej oraz podstaw dla szkoły podstawowej wskazanych w nowym akcie. Tak stanowi § 6 rozporządzenia z 2026 r. Przepis przejściowy z § 4 ust. 2 zachowuje jednak dotychczasową podstawę dla roczników kontynuujących naukę według poprzednich zasad.

To klasyczne rozwiązanie przejściowe: uczniowie nie przechodzą automatycznie na nową podstawę w środku swojego etapu kształcenia, lecz przechodzą na nią wraz z rocznikiem obejmowanym wdrożeniem.

Warto zauważyć, że podobny mechanizm stosowano już wcześniej. Rozporządzenie z 28 czerwca 2024 r. również pozostawiło w roku szkolnym 2024/2025 wcześniejsze brzmienie podstawy dla klasy VI w zakresie techniki.

Podstawę programową (…) w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 września 2023 r., w zakresie przedmiotu technika, stosuje się w roku szkolnym 2024/2025 w klasie VI szkoły podstawowej.

— § 2 rozporządzenia Ministra Edukacji z 28 czerwca 2024 r.

Dla szkół oznacza to konieczność precyzyjnego przypisania podstawy do klasy, przedmiotu i roku szkolnego. Szczególnej uwagi wymaga edukacja dla bezpieczeństwa w klasie VIII, dla której ustawodawca ustanowił odrębny termin wdrożenia.

Na co uważać przy organizacji roku szkolnego 2026/2027

Po pierwsze, nie należy utożsamiać wejścia w życie rozporządzenia z natychmiastowym objęciem nową podstawą wszystkich uczniów. Sam akt wchodzi w życie 1 września 2026 r. (§ 7), ale jego stosowanie w szkole podstawowej jest rozpisane na kolejne lata.

Po drugie, dokumenty szkolne muszą odzwierciedlać rzeczywisty stan prawny właściwy dla konkretnej klasy. Dotyczy to zwłaszcza programów nauczania, planowania pracy nauczycieli oraz materiałów wykorzystywanych w klasach I i IV. Nie wystarczy ogólne stwierdzenie, że szkoła „pracuje według nowej podstawy”.

Po trzecie, szkoła nie powinna automatycznie zakładać, że wcześniejsze korekty podstawy – na przykład dotyczące edukacji zdrowotnej lub wychowania fizycznego – należy przenosić do nowego dokumentu bez sprawdzenia właściwego załącznika. Rozporządzenie z 2026 r. ustanawia bowiem odrębne załączniki, a nie tylko pojedynczą zmianę jednego przedmiotu.

Po czwarte, organ prowadzący, czyli najczęściej gmina, powinien uwzględnić okres podwójnego reżimu programowego w organizacji pracy placówek. Chodzi przede wszystkim o przygotowanie szkół do równoległego stosowania dwóch podstaw, wsparcie dyrektorów i nauczycieli oraz właściwe planowanie dokumentacji na kolejne lata wdrażania.

Co to oznacza w praktyce

Przedszkola i oddziały przedszkolne stosują nową podstawę programową od roku szkolnego 2026/2027 – bez etapowego wdrażania według roczników.
Szkoły podstawowe od września 2026 r. wdrażają nową podstawę tylko w klasach I i IV; pozostałe klasy pozostają czasowo przy podstawie z 2017 r.
Dyrektorzy powinni przygotować dwa równoległe porządki pracy: osobno dla klas objętych nowym rozporządzeniem i osobno dla roczników kontynuujących poprzednią podstawę.
Edukacja dla bezpieczeństwa w klasie VIII wymaga osobnego sprawdzenia, ponieważ nowa podstawa tego przedmiotu ma być stosowana od roku szkolnego 2027/2028, niezależnie od ogólnego harmonogramu dla klasy VIII.
Samorządy powinny planować wdrożenie wieloletnio, a nie wyłącznie na pierwszy rok obowiązywania aktu. Pełne przejście szkoły podstawowej na nową podstawę rozciąga się na kolejne lata szkolne.

Nowa podstawa programowa od września 2026 r.: co zmienia się w przedszkolach i podstawówkach