NFZ dostaje nowy „radar wydatków”: co zmienia rozporządzenie z 29 lipca 2026 r.

Od 31 lipca 2026 r. zasady gospodarki finansowej Narodowego Funduszu Zdrowia obejmują nowe, wieloletnie i bieżące raportowanie wydatków. Zmiana nie przebudowuje rocznego planu finansowego NFZ, ale nakłada na Prezesa Funduszu dodatkowy obowiązek przekazywania ministrom danych o planowanych wydatkach oraz faktycznie ponoszonych kosztach — po raz pierwszy dla danych dotyczących planu na 2027 r.

Kontekst: tekst jednolity nie jest już kompletnym obrazem prawa

Punktem wyjścia pozostaje rozporządzenie Ministra Finansów z 23 grudnia 2011 r. w sprawie szczegółowych zasad prowadzenia gospodarki finansowej NFZ. Jego tekst jednolity ogłoszony w Dz.U. z 2025 r. poz. 139 porządkuje wcześniejsze zmiany i opisuje podstawowy model planowania oraz sprawozdawczości Funduszu.

Sam § 1 rozporządzenia bazowego wskazuje, że reguluje ono m.in. sposób tworzenia planu finansowego Funduszu, rocznego sprawozdania z wykonania tego planu, rodzaje sprawozdań okresowych oraz terminy ich przekazywania. Plan finansowy jest zatem podstawowym dokumentem określającym, jakie przychody i koszty NFZ przewiduje w danym roku.

„Podstawę prowadzenia gospodarki finansowej Funduszu stanowi roczny plan finansowy Funduszu, którego wzór określa załącznik nr 1 do rozporządzenia.”

— § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad prowadzenia gospodarki finansowej NFZ, Dz.U. 2025 poz. 139

W prostych słowach: roczny plan nadal pozostaje centralnym dokumentem finansowym NFZ. Nowelizacja z 29 lipca 2026 r. nie zastępuje go nowym planem ani nie zmienia wprost jego dotychczasowego wzoru. Dokłada natomiast nową warstwę informacji: prognozę wydatków na cztery kolejne lata i bieżące dane o wydatkach już poniesionych.

To ważne również dla osób korzystających z przepisów. Tekst jednolity z 2025 r. uwzględniał zmiany wprowadzone rozporządzeniem z 18 października 2023 r., ale z oczywistych względów nie zawiera późniejszej nowelizacji z 2026 r. Aby odtworzyć aktualny stan prawny, trzeba więc czytać łącznie tekst jednolity i rozporządzenie zmieniające z 29 lipca 2026 r., Dz.U. poz. 1021.

Co dokładnie mówią przepisy: nowy § 12a i dwa formularze

Rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z 29 lipca 2026 r. dodaje po § 12 nowy § 12a oraz dwa załączniki: nr 3 i nr 4. Załączniki to część aktu prawnego zawierająca wiążący wzór dokumentu, a nie tylko techniczna sugestia jego wyglądu.

Najważniejsza zmiana mieści się w § 12a ust. 1. Przepis kieruje obowiązek bezpośrednio do Prezesa NFZ i wskazuje dwóch adresatów danych: ministra właściwego do spraw finansów publicznych oraz ministra właściwego do spraw zdrowia.

„Prezes Funduszu sporządza i przekazuje ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych oraz ministrowi właściwemu do spraw zdrowia:

roczną informację o planowanych wydatkach Funduszu na kolejne cztery lata (...);

informację o poniesionych wydatkach Funduszu za pierwszy kwartał (...), a następnie narastająco za kolejne miesiące roku (...).”

— § 12a ust. 1 rozporządzenia dodany przez § 1 pkt 1 rozporządzenia z 29 lipca 2026 r., Dz.U. poz. 1021

Są to dwa odrębne obowiązki.

Po pierwsze — informacja czteroletnia. Prezes NFZ ma co roku przygotować informację o wydatkach planowanych na kolejne cztery lata. Termin to 31 lipca roku poprzedzającego pierwszy rok objęty informacją. Dokument ma być sporządzony według nowego załącznika nr 3.

Wzór z załącznika nr 3 przewiduje ujęcie danych w tysiącach złotych. Obejmuje sumę wydatków oraz wyodrębnienie m.in. finansowania z Unii Europejskiej, Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA), Krajowego Planu Odbudowy — części grantowej — i współfinansowania projektów. Formularz obejmuje też skarbowe papiery wartościowe otrzymane nieodpłatnie od określonych organów i jednostek oraz przepływy podobne gospodarczo do dotacji i subwencji.

Po drugie — informacja o wydatkach poniesionych. Za pierwszy kwartał roku ma ona trafić do ministrów do 30 kwietnia. Następnie Prezes Funduszu przekazuje dane narastająco, czyli obejmujące wydatki od początku roku do końca kolejnego miesiąca, najpóźniej do ostatniego dnia następnego miesiąca. Wzór tego dokumentu określa nowy załącznik nr 4.

Nie chodzi przy tym o każdą operację księgową. W załączniku nr 3 „wydatki” zdefiniowano jako rozchód środków z rachunków bankowych NFZ poza Fundusz, z wyłączeniem rozchodów, które nie mają charakteru wydatku — przykładowo zwrotu wadium albo spłaty kapitałowej części kredytu czy pożyczki.

Jakie dane mają być raportowane i kiedy je aktualizować

Zgodnie z § 12a ust. 2 nowe informacje mają zawierać zarówno dane o wydatkach NFZ, jak i o przepływach finansowych między Funduszem a podmiotami wskazanymi w art. 112aa ust. 1 ustawy o finansach publicznych. Przepis nie ogranicza więc raportu wyłącznie do sumy kosztów Funduszu. Ma on również pokazać przepływy środków między NFZ i wskazaną w tym przepisie grupą podmiotów.

Nowością jest też bardzo krótki termin korekty prognozy. Jeżeli zmienią się dane objęte raportowaniem, roczna informacja o planowanych wydatkach wymaga aktualizacji w ciągu trzech dni roboczych. Obowiązek ten trwa jednak tylko do uchwalenia ustawy budżetowej na pierwszy rok, którego dotyczy informacja.

„W przypadku zmiany danych, o których mowa w ust. 2, informacja, o której mowa w ust. 1:

pkt 1, jest każdorazowo aktualizowana w terminie 3 dni roboczych od wystąpienia zmiany, przy czym aktualizacji dokonuje się do dnia uchwalenia ustawy budżetowej na pierwszy rok, którego informacja dotyczy.”

— § 12a ust. 3 pkt 1 rozporządzenia dodany przez § 1 pkt 1 rozporządzenia z 29 lipca 2026 r., Dz.U. poz. 1021

W praktyce oznacza to, że czteroletnia prognoza nie może być dokumentem przygotowanym raz w roku i pozostawionym bez zmian. Jeżeli zmieniają się raportowane dane, Fundusz ma trzy dni robocze na przekazanie ministrom zaktualizowanej wersji.

Dla informacji o poniesionych wydatkach ustawodawca przewidział szczególne doprecyzowanie: raport za grudzień aktualizuje się do 30 kwietnia następnego roku. Można to rozumieć jako pozostawienie czasu na zebranie i uporządkowanie danych kończących rok.

Praktyczne konsekwencje: więcej niż zwykłe sprawozdanie roczne

Nowy § 12a należy odróżnić od już istniejących zasad planowania i sprawozdawczości. W tekście jednolitym pojęcie „sprawozdania okresowego” oznacza sprawozdanie miesięczne, kwartalne, półroczne i roczne. Nowy mechanizm ma własną nazwę — „informacja” — i własne wzory, terminy oraz zakres.

Ważne jest też odesłanie z § 12a ust. 5 do § 8 i § 10 rozporządzenia. Te przepisy dotyczą formy dokumentów: roczny plan finansowy i sprawozdania sporządza się oraz przekazuje elektronicznie, a sprawozdania mają być czytelne i trwałe. Odpowiednie stosowanie oznacza zastosowanie tych reguł do nowych informacji z uwzględnieniem ich specyfiki.

„Roczny plan finansowy Funduszu, sprawozdania roczne i okresowe sporządza się i przekazuje w postaci elektronicznej.”

— § 8 rozporządzenia w brzmieniu nadanym przez § 1 pkt 1 rozporządzenia z 16 września 2020 r., Dz.U. poz. 1625

Przykład: jeśli w danych objętych czteroletnią prognozą nastąpi zmiana, nie wystarczy wewnętrzna korekta zestawienia NFZ. Prezes Funduszu powinien w ciągu trzech dni roboczych sporządzić i przekazać obu ministrom aktualizację, z zachowaniem elektronicznej formy wynikającej z odpowiednio stosowanych przepisów.

Na co uważać: data wejścia w życie to nie data pierwszego raportu

Rozporządzenie weszło w życie dzień po ogłoszeniu. Nie oznacza to jednak, że nowe formularze dotyczą danych za 2026 r. Przepis przejściowy jasno wyznacza pierwszy rok zastosowania.

„Przepis § 12a rozporządzenia zmienianego w § 1, w brzmieniu nadanym niniejszym rozporządzeniem, stosuje się po raz pierwszy do informacji o planowanych wydatkach Narodowego Funduszu Zdrowia oraz informacji o poniesionych wydatkach tego funduszu obejmujących dane dotyczące planu finansowego Narodowego Funduszu Zdrowia na rok 2027.”

— § 2 rozporządzenia z 29 lipca 2026 r., Dz.U. poz. 1021

Kluczowa granica jest więc prosta: nowe obowiązki trzeba stosować do informacji obejmujących dane dotyczące planu finansowego na 2027 r. Nie należy automatycznie przenosić ich na wcześniejsze dane tylko dlatego, że samo rozporządzenie weszło w życie jeszcze w 2026 r.

Co to oznacza w praktyce

Nie wystarczy sprawdzenie tekstu jednolitego z 2025 r. Aktualna wersja zasad gospodarki finansowej NFZ wymaga zestawienia Dz.U. 2025 poz. 139 z nowelizacją Dz.U. 2026 poz. 1021.
Trzeba rozróżnić trzy dokumenty: roczny plan finansowy, dotychczasowe sprawozdania okresowe oraz nowe informacje z § 12a o wydatkach planowanych i poniesionych.
Dla planu na 2027 r. należy uwzględnić nowe wzory załączników nr 3 i 4. Pierwszy służy prognozie czteroletniej, drugi raportowaniu wykonania wydatków.
Zmiana danych uruchamia krótki termin reakcji. Prognoza czteroletnia ma być aktualizowana w ciągu trzech dni roboczych, do dnia uchwalenia ustawy budżetowej dotyczącej pierwszego roku prognozy.
Kontrola terminów musi obejmować cały rok: 31 lipca dla informacji planistycznej, 30 kwietnia dla pierwszego kwartału i aktualizacji danych za grudzień oraz terminy miesięczne dla danych przekazywanych narastająco.