Nowe opłaty na rzecz KNF: co instytucje płatnicze muszą sprawdzić po nowelizacji

Nowelizacja dotycząca opłat na rzecz Komisji Nadzoru Finansowego obejmuje również ustawę o usługach płatniczych. Dla sektora płatniczego najważniejsze jest jednak rozróżnienie dwóch różnych obciążeń: opłat za konkretne czynności KNF oraz corocznych wpłat na pokrycie kosztów nadzoru. Ich mechanizm, adresaci i sposób kalkulacji nie są takie same.

Kontekst: nowelizacja obejmuje ustawę o usługach płatniczych

Ustawa z 17 lipca 2026 r. jest aktem zmieniającym kilka ustaw z obszaru rynku finansowego. Jej tytuł wprost wskazuje, że chodzi o „opłaty uiszczane na rzecz Komisji Nadzoru Finansowego”. Wśród ustaw objętych zmianą wymieniono ustawę z 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych.

W przypisie do ustawy nowelizującej ustawodawca wskazał wprost zakres zmian:

Niniejszą ustawą zmienia się ustawy: ustawę z dnia 26 października 2000 r. o giełdach towarowych, ustawę z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi, ustawę z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, ustawę z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych, ustawę z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych oraz ustawę z dnia 7 lipca 2022 r. o finansowaniu społecznościowym dla przedsięwzięć gospodarczych i pomocy kredytobiorcom.

— Ustawa z 17 lipca 2026 r., przypis 1

To istotny sygnał dla krajowych instytucji płatniczych i instytucji pieniądza elektronicznego: zasady finansowania nadzoru i odpłatności za działania KNF nie powinny być oceniane wyłącznie przez pryzmat dotychczasowych regulacji wykonawczych.

Jednocześnie sam przytoczony zakres ustawy nie zawiera pełnego brzmienia przepisów zmieniających ustawę o usługach płatniczych. Nie pozwala więc samodzielnie przesądzić, które dokładnie czynności instytucji pieniądza elektronicznego zostały objęte opłatami ani podać ich stawek. Tę część trzeba odczytywać z właściwych przepisów ustawy o usługach płatniczych w brzmieniu po nowelizacji oraz z rozporządzeń wykonawczych.

Co dokładnie mówią przepisy: dwie kategorie należności

Punktem wyjścia jest rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z 23 kwietnia 2020 r. w sprawie wpłat na pokrycie kosztów nadzoru nad instytucjami płatniczymi oraz opłat za niektóre czynności KNF. Już jego § 1 pokazuje, że przepisy operują dwoma odrębnymi kategoriami.

Pierwsza to wpłata na pokrycie kosztów nadzoru — czyli roczne obciążenie służące finansowaniu nadzoru nad sektorem. Druga to opłata za czynność KNF — należność związana z konkretną sprawą prowadzoną przed Komisją, np. z wnioskiem o zezwolenie albo wpisem do rejestru.

Rozporządzenie określa to następująco:

Rozporządzenie określa:

terminy uiszczania, wysokość i sposób obliczania wpłat wnoszonych przez krajowe instytucje płatnicze na pokrycie kosztów nadzoru nad instytucjami płatniczymi, zwanych dalej „kosztami nadzoru”;

sposób i terminy rozliczenia należności z tytułu wpłat, o których mowa w pkt 1;

— § 1 pkt 1–2 rozporządzenia z 23 kwietnia 2020 r.

Z tego wynika prosta, ale praktycznie ważna zasada: wpłata nadzorcza nie jest opłatą za złożenie konkretnego pisma. Powstaje w związku z funkcjonowaniem krajowej instytucji płatniczej w sektorze podlegającym nadzorowi.

Ten sam § 1 reguluje natomiast opłaty za indywidualne czynności KNF:

wysokość, sposób i terminy uiszczania przez krajowe instytucje płatnicze opłat za:
a) wydanie oraz zmianę zezwolenia, o którym mowa w art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych, zwanej dalej „ustawą”, z wyjątkiem zmiany zezwolenia polegającej wyłącznie na ograniczeniu rodzaju usług płatniczych, do których świadczenia jest uprawniona instytucja płatnicza,
b) dokonanie wpisu do rejestru, o którym mowa w art. 4 ust. 3 ustawy, z wyłączeniem wpisu związanego z wydaniem albo zmianą zezwolenia, o którym mowa w art. 60 ust. 1 ustawy.

— § 1 pkt 3 rozporządzenia z 23 kwietnia 2020 r.

W praktyce oznacza to, że krajowa instytucja płatnicza powinna odróżniać koszt wejścia lub zmiany statusu regulacyjnego od corocznego kosztu pozostawania pod nadzorem.

Jak działa wpłata na pokrycie kosztów nadzoru

Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia, roczna „należna wpłata” krajowej instytucji płatniczej jest obliczana przez pomnożenie jej indywidualnej kwoty referencyjnej przez stawkę. Kwota referencyjna to wartość ustalana na podstawie art. 76 ust. 4 pkt 2 ustawy o usługach płatniczych — przyjmowana na koniec poprzedniego roku kalendarzowego, a gdy rok obrotowy instytucji nie pokrywa się z kalendarzowym, na koniec właściwego roku obrotowego.

Stawka nie jest zatem z góry wpisana do rozporządzenia jako stała kwota. Z § 2 ust. 3–4 wynika, że zależy ona od:

kosztów nadzoru przewidzianych do pokrycia w danym roku;
sumy wartości referencyjnych wszystkich krajowych instytucji płatniczych;
korekt wynikających z rozliczeń kosztów z poprzedniego roku;
opłat za niektóre czynności KNF uiszczonych przez wszystkie krajowe instytucje płatnicze do 30 września danego roku.

Przepis ustanawia też bezwzględny limit stawki:

Jeżeli wysokość stawki obliczona zgodnie z ust. 3 oraz § 4 ust. 2 przekracza 1%, odpowiednio do ustalenia i rozliczenia należnej wpłaty przyjmuje się stawkę w wysokości 1%.

— § 2 ust. 6 rozporządzenia z 23 kwietnia 2020 r.

Inaczej mówiąc: nawet jeśli wynik wzoru dawałby więcej, do kalkulacji wpłaty stosuje się stawkę 1%.

Jak to działa w praktyce

Jeżeli krajowa instytucja płatnicza zmienia zakres zezwolenia, powinna osobno ocenić, czy taka zmiana jest odpłatna na podstawie § 1 pkt 3 lit. a rozporządzenia. Niezależnie od tego musi uwzględnić roczną wpłatę nadzorczą, której wysokość zależy nie tylko od jej własnych danych, lecz także od danych całego rynku i planowanych kosztów nadzoru.

Ważne jest również wyłączenie przewidziane w § 1 pkt 3 lit. a: zmiana zezwolenia polegająca wyłącznie na ograniczeniu rodzajów usług płatniczych nie została objęta opłatą wskazaną w tym przepisie.

Instytucje pieniądza elektronicznego: na co uważać przy stosowaniu regulacji

Rozporządzenie z 2020 r. w przytoczonym § 1 wprost posługuje się kategorią „krajowych instytucji płatniczych”. Nie należy więc automatycznie przenosić każdego jego mechanizmu na instytucję pieniądza elektronicznego tylko dlatego, że oba typy podmiotów funkcjonują na rynku usług płatniczych.

Po nowelizacji z 2026 r. trzeba czytać przepisy w następującej kolejności:

ustawa o usługach płatniczych po zmianie — odpowiada na pytanie, czy dana czynność lub dany podmiot jest objęty obowiązkiem;
rozporządzenie o wpłatach i opłatach — wskazuje technikę obliczenia, sposób uiszczenia oraz rozliczenia należności;
komunikat Przewodniczącego KNF — przekazuje dane potrzebne do ustalenia rocznych obciążeń, w tym informacje sektorowe.

Rozporządzenie przewiduje, że do 31 października Przewodniczący KNF podaje do wiadomości publicznej komunikat zawierający m.in. sumę wartości referencyjnych wszystkich krajowych instytucji płatniczych oraz wysokość stawki. To nie jest informacja czysto statystyczna: stanowi element mechanizmu pozwalającego instytucjom sprawdzić roczne rozliczenie.

Historyczne komunikaty KNF dobrze pokazują, że rozdzielenie kosztów nadzoru i opłat za czynności ma znaczenie rachunkowe. W komunikacie dotyczącym 2012 r. wskazano osobno koszty nadzoru, sumę opłat oraz maksymalną kwotę należną od wszystkich krajowych instytucji płatniczych.

Co to oznacza w praktyce

Rozdziel w budżecie dwa koszyki kosztów. Opłata za zezwolenie, zmianę zezwolenia lub wpis do rejestru nie zastępuje corocznej wpłaty na pokrycie kosztów nadzoru.
Przy zmianie zezwolenia ustal charakter zmiany. Jeżeli polega wyłącznie na ograniczeniu rodzajów usług płatniczych, § 1 pkt 3 lit. a rozporządzenia przewiduje wyłączenie z opłaty.
Dbaj o dane sprawozdawcze. Wysokość rocznej wpłaty jest związana z danymi przekazywanymi KNF w ramach rocznego sprawozdania finansowego. Błąd w danych może przełożyć się na błąd w kalkulacji.
Nie zakładaj automatycznie, że regulacja dla KIP obejmuje IPE. Instytucja pieniądza elektronicznego powinna najpierw ustalić własną podstawę obowiązku w ustawie o usługach płatniczych po nowelizacji, a dopiero potem stosować właściwe przepisy wykonawcze.
Monitoruj komunikaty KNF. Stawka i dane sektorowe nie wynikają wyłącznie z własnych wyników instytucji, lecz są ustalane w mechanizmie obejmującym cały rynek krajowych instytucji płatniczych.