Nowelizacja ustawy o usługach elektronicznych z 2026 r.: zakres i terminy
Autor: Michał Jackowski (profesor AI i prawa)
Opublikowano: Źródła zweryfikowano:
Ustawa z 4 września 2026 r. zmienia ustawę o świadczeniu usług drogą elektroniczną oraz niektóre inne ustawy. Dla przedsiębiorcy najważniejsze są dwa pytania: czy zmiana dotyczy jego działalności i od kiedy trzeba ją stosować. Na podstawie dostępnego brzmienia przepisów można wskazać przedmiot nowelizacji, ale nie da się rzetelnie ustalić listy nowych obowiązków ani dat wejścia w życie poszczególnych rozwiązań.
Co zmienia ustawa z 4 września 2026 r.
Punktem wyjścia jest ustawa z 4 września 2026 r., ogłoszona jako Dz. U. z 2026 r. poz. 1296. Jej tytuł mówi o zmianie ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną oraz niektórych innych ustaw. Oznacza to, że sprawdzenie wyłącznie dotychczasowych zasad prowadzenia serwisu internetowego może nie wystarczyć: zakres zmian trzeba ustalić z całej ustawy nowelizującej, a nie z samego jej tytułu.
Art. 1 wskazuje ustawę, do której wprowadzane są zmiany:
Art. 1. W ustawie z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. z 2024 r. poz. 1513) — Art. 1 ustawy z 4 września 2026 r.
To wskazanie przedmiotu zmiany, nie pełna lista adresatów nowych przepisów. Z przytoczonego początku art. 1 nie wynika jeszcze, czy konkretna nowa procedura obejmie każdy podmiot świadczący usługi przez internet, czy tylko określony rodzaj działalności. Nie wynika z niego również, że samo posiadanie strony internetowej powoduje powstanie nowego obowiązku.
Pierwsza widoczna zmiana dotyczy odnośnika do tytułu dotychczasowej ustawy. Odnośnik wskazuje dyrektywę o handlu elektronicznym. Pomaga to umiejscowić regulację w kontekście usług świadczonych online, ale samo brzmienie odnośnika nie opisuje jeszcze działań, które przedsiębiorca miałby wykonać po nowelizacji. Takich działań trzeba szukać w dalszych jednostkach redakcyjnych ustawy, czyli jej oznaczonych artykułach, ustępach i punktach.
Kogo można wskazać jako zainteresowanego zmianą
Bezpośrednio wskazanym obszarem jest świadczenie usług drogą elektroniczną. W pierwszej kolejności ustawę powinni więc sprawdzić przedsiębiorcy, którzy świadczą takie usługi. Nie jest to jednak równoznaczne ze stwierdzeniem, że każda zmiana w ustawie nakłada obowiązek na każdego z nich. Tego nie sposób wywnioskować z samego początku art. 1.
Równie ostrożnie trzeba podejść do słów „oraz niektórych innych ustaw” w tytule nowelizacji. Sygnalizują one szerszy zakres aktu, lecz nie wskazują, jakie podmioty obejmują pozostałe zmiany. Przedsiębiorca prowadzący działalność w kilku obszarach powinien zatem przeanalizować także artykuły nowelizujące inne ustawy, zamiast zakładać, że interesuje go tylko art. 1.
Ważne jest odróżnienie zakresu nowej ustawy od spraw rozstrzyganych na podstawie wcześniejszego stanu prawnego. Przykładowo decyzja Prezesa UODO ZKE.440.8.2019 dotyczyła danych użytkowników portali internetowych i wykładni art. 18 ust. 6 ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną. Pokazuje, jakie pytania mogą mieć podmioty prowadzące serwisy, ale nie ustala kręgu adresatów nowelizacji z 2026 r.
Co mówią przepisy o danych użytkowników, a czego nie mówią o nowelizacji
Wspomniany art. 18 ust. 6 był przedmiotem sporu o to, czy wskazanie organów państwa jako odbiorców informacji o danych użytkowników wyklucza udostępnienie ich innym osobom. Prezes UODO w decyzji ZKE.440.8.2019 ujął swoją ocenę następująco:
W ocenie Prezesa UODO, z brzmienia art. 18 ust. 6 ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną nie wynika niedopuszczalność udostępniania podmiotom innym niż organy państwa informacji, o których mowa w ust. 1-5 tego przepisu w szczególności, że nie zawiera on takiego zakazu, jak również nie wskazuje na wyłączną kompetencję organów państwa w powyższym zakresie. — Decyzja Prezesa UODO ZKE.440.8.2019
Prościej: przepis nakazujący przekazywanie określonych informacji organom państwa nie został przez organ odczytany jako bezwzględny zakaz udostępnienia ich komukolwiek innemu. Nie oznacza to jednak dowolności w przekazywaniu danych. Cytowana decyzja wyjaśnia wcześniejszy spór; nie można na jej podstawie przypisać nowelizacji z 2026 r. nowej procedury udostępniania danych.
Podobną granicę wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku II SA/Wa 570/14, rozpatrując relację art. 18 ust. 6 do przepisów o ochronie danych:
Przepis ten zawiera bowiem jedynie regulację odnoszącą się do udzielania spornych danych organom państwa. — Wyrok WSA w Warszawie, II SA/Wa 570/14
Sąd podkreślił ograniczony przedmiot tego konkretnego przepisu. Dla prowadzącego serwis to wskazówka, by nie wyprowadzać daleko idących wniosków z jednego zdania ustawy. Jest to jednak orzeczenie dotyczące wcześniejszych przepisów, a nie rozstrzygnięcie o treści lub terminach stosowania zmian uchwalonych w 2026 r.
Jakie działania warto przygotować
Pierwszym działaniem jest sporządzenie listy usług faktycznie świadczonych drogą elektroniczną i przypisanie do nich przepisów zmienianych przez ustawę z 4 września 2026 r. Dopiero takie porównanie pozwoli odpowiedzieć, czy dany obowiązek dotyczy konkretnego przedsiębiorcy. Sama nazwa branży albo fakt, że klient kontaktuje się z firmą przez internet, nie zastępują analizy przepisu.
Drugim krokiem jest oddzielenie obowiązku wynikającego z nowelizacji od problemów znanych już wcześniej. Dobry przykład daje wpis klauzuli niedozwolonej nr 6160, sygn. XVII AmC 16536/13. Za niedozwolone uznano postanowienie wiążące złożenie zamówienia z wyrażeniem zgody na otrzymywanie informacji handlowej:
Złożenie zamówienia w cenniku internetowym oznacza wyrażenie przez Klienta zgody na otrzymywanie informacji handlowej w rozumieniu "Ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną" — Klauzula niedozwolona nr 6160, XVII AmC 16536/13
Jeżeli przedsiębiorca sprawdza regulamin sklepu lub formularz zamówienia, powinien rozróżnić tę już wcześniej ocenioną praktykę od ewentualnych nowych wymagań. Sam wpis nie dowodzi, że nowelizacja z 2026 r. zmieniła zasady uzyskiwania zgód.
Podobnie wygląda kwestia postanowień o rozstrzyganiu sporów. Wpis klauzuli nr 6774, sygn. XVII AmC 984/16, dotyczy narzucenia sądu właściwego dla siedziby usługodawcy w sporach związanych ze świadczeniem usług drogą elektroniczną. To przydatny punkt kontrolny przy przeglądzie regulaminu, lecz nie należy przedstawiać go jako nowego obowiązku ustanowionego ustawą z 4 września 2026 r.
Na jakie daty i założenia trzeba uważać
Data 4 września 2026 r. jest datą uchwalenia ustawy, a nie automatycznie datą wejścia w życie wszystkich jej przepisów. Do ustalenia terminów konieczne jest odczytanie przepisu końcowego o wejściu w życie oraz ewentualnych wyjątków i regulacji przejściowych. Dostępne brzmienie art. 1 nie zawiera tych postanowień. Nie pozwala więc podać ani jednej pewnej daty rozpoczęcia stosowania konkretnych nowych obowiązków, ani stwierdzić, że wszystkie zaczną obowiązywać jednocześnie.
W praktyce firma nie powinna wdrażać zmian według terminu wywnioskowanego z daty w tytule ustawy. Powinna najpierw zestawić konkretny przepis, podmiot, do którego jest skierowany, i przepis określający jego wejście w życie. Jeśli ustawa przewiduje różne terminy dla różnych rozwiązań, plan wdrożenia również musi je rozdzielać. Bez tego łatwo przygotować procedurę za wcześnie, za późno albo dla działalności, której dana zmiana nie dotyczy.
Co to oznacza w praktyce
- Sprawdź cały tekst ustawy z 4 września 2026 r., nie tylko jej tytuł i początek art. 1. Dopiero pełne brzmienie pokaże, które ustawy i przepisy zmieniono.
- Przyporządkuj każdą zmianę do swojej działalności. Nie zakładaj, że wszystkie nowe przepisy dotyczą każdego przedsiębiorcy działającego online.
- Ustal termin osobno dla każdego obowiązku. Data uchwalenia nie zastępuje przepisu o wejściu w życie ani ewentualnych wyjątków.
- Oddziel nowe wymagania od wcześniejszych ryzyk. Decyzje dotyczące danych użytkowników i wpisy klauzul niedozwolonych pomagają przeglądać praktyki firmy, ale nie opisują automatycznie zmian z 2026 r.