DNR-3/2014

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DNR-70-86(27)/13/14/TN Warszawa, dnia 10 stycznia 2014 r. DECYZJA DNR-1/3/2014 Na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) oraz w związku z art. 26 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o ogólnym bezpieczeństwie produktów (Dz. U. Nr 229, poz. 2275, z 2007 r. Nr 35, poz. 215, z 2008 r. Nr 157, poz. 976, z 2009 r. Nr 18, poz. 97, Nr 20, poz. 106 oraz z 2011 r. Nr 63, poz. 322 i Nr 102, poz. 586), po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie ponownego rozpatrzenia sprawy dotyczącej ogólnego bezpieczeństwa rowerów dziecięcych z koszykiem 16” BMX (niska rama), wprowadzonych na rynek przez przedsiębiorcę Artura Nowaka, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Artur Nowak Firma WielobranŜowa MEXLLER w Częstochowie, zakończonej decyzją Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nr DNR- 1/110/2013 z dnia 5 listopada 2013 r., Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów utrzymuje w mocy zaskarŜoną decyzję. Uzasadnienie Pismem z dnia 18 listopada 2013 r. przedsiębiorca Artur Nowak, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Artur Nowak Firma WielobranŜowa MEXLLER w Częstochowie (zwany dalej „stroną postępowania”) złoŜył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej „Prezesem UOKiK”) nr DNR-1/110/2013 z dnia 5 listopada 2013 r. W zaskarŜonej decyzji Prezes UOKiK uznał, Ŝe strona postępowania usunęła przyczyny zagroŜeń stwarzanych przez rowery dziecięce z koszykiem 16” BMX (niska rama), zwane dalej „rowerami dziecięcymi” i na podstawie art. 24 ust. 14 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. 2 o ogólnym bezpieczeństwie produktów (Dz. U. Nr 229, poz. 2275, Dz. U. Nr 229, poz. 2275, z 2007 r. Nr 35, poz. 215, z 2008 r. Nr 157, poz. 976, z 2009 r. Nr 18, poz. 97 i Nr 20, poz. 106 oraz z 2011 r. Nr 63, poz. 322 i Nr 102, poz. 586), zwanej dalej „ustawą o ogólnym bezpieczeństwie produktów”, umorzył w tym zakresie postępowanie administracyjne. Ponadto, na podstawie art. 33a ust. 2 pkt 2 ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów, Prezes UOKiK nałoŜył na stronę postępowania karę pienięŜną w wysokości 3 000 zł. We wniosku strona postępowania zwróciła się o ponowne rozpatrzenie sprawy w zakresie nałoŜonej kary pienięŜnej oraz przedstawiła okoliczności, które w jej opinii przemawiają za uwzględnieniem tego Ŝądania. Strona postępowania podkreśliła, Ŝe podjęła współpracę z Prezesem UOKiK i niezwłocznie podjęła działania w celu wyeliminowania zagroŜeń stwarzanych przez rowery dziecięce. Ponadto strona postępowania wskazała na swoją cięŜką sytuację finansową oraz przedstawiła zestawienie sald i obrotów za okres 1 styczeń 2013 r. – 31 październik 2013 r. W związku ze złoŜonym wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, pismem z dnia 9 grudnia 2013 r. Prezes UOKiK poinformował stronę postępowania o przysługującym jej prawie do zapoznania się ze zgromadzonymi aktami sprawy oraz prawie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Strona postępowania nie skorzystała z przysługujących jej praw. Prezes UOKiK ustalił i stwierdził: Zadaniem organu odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie sprawy i ocena materiału dowodowego, przy uwzględnieniu stanu faktycznego stwierdzonego w czasie wydania decyzji przez organ w pierwszej instancji, jak i zmiany stanu faktycznego, które zaszły pomiędzy wydaniem decyzji przez organ I instancji, a wydaniem decyzji przez organ odwoławczy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2009 r., II OSK 1565/08). PowyŜsze stanowisko Sądu nie traci na aktualności takŜe w przypadku postępowania administracyjnego prowadzonego przez Prezesa UOKiK na podstawie przepisów ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów, w którym to postępowaniu funkcję odwołania pełni wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W istocie bowiem w postępowaniu w przedmiocie ponownego rozpatrzenia sprawy organ powinien rozpatrzyć sprawę na nowo w jej całokształcie, nie ograniczając się jedynie do rozpatrzenia zarzutów strony podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, badając zarówno jej zgodność z prawem, jak celowość i słuszność rozstrzygnięcia. 3 We wniosku z dnia 18 listopada 2013 r. strona postępowania oświadczyła, Ŝe kwestionuje decyzję nr DNR-1/110/2013 z dnia 5 listopada 2013 r. „ w części, tj. w punkcie 2 dotyczącym nałoŜenia (…) kary pienięŜnej” oraz wniosła o jej uchylenie. W związku z tym, Prezes UOKiK uznał, Ŝe strona postępowania zaskarŜyła decyzję nr DNR-1/110/2013 z dnia 5 listopada 2013 r. wyłącznie w zakresie nałoŜonej kary pienięŜnej. Zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, jeśli „ strona jednoznacznie w odwołaniu wskazuje, Ŝe zaskarŜa decyzję pierwszoinstancyjną w określonej części, to organ II instancji nie moŜe wykroczyć poza tak wyznaczone granice kompetencji organu odwoławczego. W konsekwencji organ II instancji nie moŜe poddać kontroli niezaskarŜonej części decyzji organu I instancji i ponownie rozpatrzyć sprawę takŜe w zakresie rozstrzygniętym niezaskarŜoną częścią orzeczenia ” (wyrok z dnia 21 maja 2007 r., I OSK 556/06). Z uwagi na fakt, Ŝe strona postępowania zaskarŜyła jedynie pkt 2 powyŜszej decyzji, rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 1 decyzji jest ostateczne. W związku z tym, Prezes UOKiK w toku niniejszego postępowania ponownie dokonał analizy zgromadzonego materiału w zakresie objętym zaskarŜeniem. Podstawą do nałoŜenia przez Prezesa UOKiK na stronę postępowania kary pienięŜnej było wprowadzenie na rynek produktów niespełniających wymagań bezpieczeństwa, tj. rowerów dziecięcych. Wprowadzając te produkty na rynek, strona naruszyła art. 10 ust. 1 ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów, zgodnie z którym producent jest zobowiązany wprowadzać na rynek wyłącznie produkty bezpieczne. Naruszenie tego przepisu, zgodnie z art. 33a ust. 2 pkt 2 ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów, upowaŜnia Prezesa UOKiK do nałoŜenia na producenta kary pienięŜnej w wysokości do 100 000 zł. Zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, Ŝe rowery dziecięce – wprowadzone na rynek przez stronę postępowania - nie są bezpieczne, w związku z czym Prezes UOKiK był uprawniony do nałoŜenia kary pienięŜnej na podstawie ww. przepisu. Wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy w zakresie nałoŜonej kary pienięŜnej, strona postępowania przedstawiła okoliczności, które w jej opinii uzasadniają odstąpienie od nałoŜenia tej kary. Strona postępowania powołuje się przede wszystkim na okoliczność podjęcia współpracy z Prezesem UOKiK przy eliminacji zagroŜeń stwarzanych przez rowery dziecięce. W opinii strony postępowania, wyeliminowanie przez nią zagroŜeń powoduje, Ŝe „ nie zaszły przesłanki do zastosowania przez organ nadzoru kary pienięŜnej ” oraz stanowi „ podstawę do odstąpienia od nałoŜenia kary pienięŜnej ”. Odnosząc się do powyŜszych argumentów, w pierwszej kolejności Prezes UOKiK pragnie podkreślić, Ŝe jedyną ustawową 4 przesłanką warunkującą nałoŜenie kary pienięŜnej na podstawie art. 33a ust. 2 pkt 2 ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów, jest wprowadzenie na rynek produktu niespełniającego wymagań bezpieczeństwa. Stanowisko to podzielił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 listopada 2011 r., sygn. II GSK 1404/11. W decyzji nr DNR-1/110/2013 z dnia 5 listopada 2013 r. Prezes UOKiK uznał, Ŝe rowery dziecięce nie spełniają ogólnych wymagań bezpieczeństwa, zatem ustawowa przesłanka w niniejszej sprawie została spełniona. W związku z tym, okoliczność podjęcia przez stronę postępowania współpracy z organem nadzoru i wyeliminowanie zagroŜeń stwarzanych przez rowery dziecięce, nie stanowi podstawy do uchylenia kary pienięŜnej. Ponadto Prezes UOKiK uznał, Ŝe mimo wyeliminowania przez stronę postępowania zagroŜeń stwarzanych przez rowery dziecięce, nałoŜenie na nią kary pienięŜnej jest celowe i skłoni ją do przestrzegania przepisów ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów. Decyzja o nałoŜeniu kary pienięŜnej za wprowadzenie na rynek produktu niespełniającego wymagań bezpieczeństwa ma charakter uznaniowy. Oznacza to, Ŝe ewentualne rozstrzygnięcie co do zastosowania tej sankcji naleŜy do Prezesa UOKiK, który „ dokonuje oceny działań producenta jako zagraŜających i w jakiej mierze interesowi publicznemu ” (wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 lutego 2011 r., VI SA/Wa 2423/10), którym w postępowaniach prowadzonych na podstawie ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów jest zdrowie i Ŝycie konsumentów. Dokonując oceny działań strony postępowania podkreślić naleŜy, Ŝe wobec niej toczyło się juŜ postępowanie w sprawie ogólnego bezpieczeństwa innego modelu rowerów dziecięcych (decyzja Prezesa UOKiK nr 67/2011 z dnia 19 października 2011 r.). Prezes UOKiK uznał więc, Ŝe strona postępowania powinna mieć świadomość wymagań bezpieczeństwa przewidzianych dla tego rodzaju produktów i zwiększyć nadzór nad ich bezpieczeństwem, tym bardziej, Ŝe produkcja rowerów jest jej głównym przedmiotem działalności gospodarczej. Mimo to, strona postępowania – oferując kwestionowane rowery dziecięce - po raz kolejny naraŜała zdrowie i Ŝycie konsumentów (dzieci). Ponadto w opinii Prezesa UOKiK nie do przyjęcia jest sytuacja, kiedy przedsiębiorca wprowadza na rynek produkty niespełniające wymagań bezpieczeństwa, a działania mające na celu wyeliminowanie zagroŜeń przez nie stwarzanych podejmuje dopiero po otrzymaniu stosownej informacji od organu nadzoru. W związku z powyŜszym, okoliczność podjęcia przez stronę postępowania współpracy z organem nadzoru i wyeliminowanie zagroŜeń stwarzanych przez rowery dziecięce, nie stanowi podstawy do odstąpienia od nałoŜenia kary pienięŜnej. Niemniej jednak, przy określaniu wysokości kary pienięŜnej Prezes UOKiK wziął ją pod uwagę jako okoliczność przemawiającą na korzyść strony postępowania. 5 Strona postępowania powołuje się równieŜ na trudną sytuację finansową - twierdzi, Ŝe uiszczenie nałoŜonej kary pienięŜnej „ wpłynie negatywnie na stan firmy ”. Odnosząc się do powyŜszego argumentu Prezes UOKiK pragnie zauwaŜyć, Ŝe straty finansowe strony postępowania nie jest okolicznością, która mogłaby przemawiać za jej uprzywilejowaniem w stosunku do innych podmiotów gospodarczych. ObciąŜenia natury publicznej, a do takich zaliczają się kary pienięŜne nakładane przez organy administracji, są ze swojej natury konsekwencjami niewywiązywania się przez przedsiębiorców z obowiązków, które nakładają na nich przepisy obowiązującego prawa i muszą być traktowane jako czynnik, z którym podmioty w sposób profesjonalny uczestniczące w obrocie gospodarczym powinny się liczyć. Stanowisko przyjęte przez Prezesa UOKiK znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych, w którym ugruntowany został pogląd, Ŝe gromadzenie środków na pokrycie kosztów działalności gospodarczej oraz zapłatę ciąŜących na prowadzącym działalność gospodarczą danin publicznych jest immanentną cechą planowania tej działalności (wyrok NSA z dnia 7 listopada 2000 r., I SA/Ka 1188/99), natomiast niepowodzenia oraz trudności związane z uzyskiwaniem dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej są elementem ryzyka gospodarczego, dość często występującego w gospodarce rynkowej. Prowadzący działalność gospodarczą winien liczyć się z moŜliwością zmiany sytuacji gospodarczej na rynku (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 26 stycznia 2011 r., I SA/Wr 1412/10). Prezes UOKiK pragnie teŜ zauwaŜyć, Ŝe przy nakładaniu kary pienięŜnej uwzględnianie sytuacji finansowej przedsiębiorcy, który naruszył przepisy ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów (a w szczególności, jeśli jest to kolejne naruszenie) mija się z celem tej ustawy, tj. ochroną zdrowia i Ŝycia konsumentów. Niniejsze stanowisko Prezesa UOKiK znalazło potwierdzenie i akceptację w orzecznictwie sądów administracyjnych, m.in. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lutego 2011 r., w którym Sąd przyznał, Ŝe odwoływanie się przez Prezesa UOKiK do sytuacji ekonomicznej strony postępowania „ skutkować by mogło nakładaniem minimalnej, czy nieadekwatnej do wartości wprowadzonego do obrotu produktu kary w kaŜdym przypadku, gdy działalność karanego przedsiębiorstwa byłaby deficytowa lub gdyby działało ono w zawyŜonej strukturze kosztów ” (VI SA/Wa 2423/10). Ponadto, podąŜając za linią orzecznictwa dotyczącą charakteru tej kary stwierdzić trzeba, Ŝe oprócz wymiaru represyjnego dla konkretnego przedsiębiorcy, ma ona takŜe spełniać funkcje prewencyjne i odnosić skutek względem innych przedsiębiorców. NaleŜy takŜe zauwaŜyć, Ŝe w podobnych sytuacjach Prezes UOKiK nakładał na innych przedsiębiorców kary w zbliŜonej wysokości, co w przypadku strony niniejszego postępowania. 6 Odnosząc się do nałoŜonej kary pienięŜnej naleŜy podkreślić, iŜ określono ją na niskim poziomie (zaledwie 3 % maksymalnej wysokości kary przewidzianej w ustawie o ogólnym bezpieczeństwie produktów), a przy określaniu jej wysokości, zgodnie z art. 33a ust. 4 ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów, Prezes UOKiK uwzględnił w szczególności stopień oraz okoliczności naruszenia obowiązków przez stronę postępowania. Po pierwsze, działalność strony postępowania ma charakter profesjonalny (zawodowy), co oznacza, Ŝe konsumenci mają prawo oczekiwać, iŜ wprowadzane przez tego przedsiębiorcę na rynek produkty będą spełniały wymagania bezpieczeństwa. Jako okoliczność obciąŜającą Prezes UOKiK uznał, Ŝe jest to kolejne naruszenie przez stronę postępowania przepisów ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów. Na niekorzyść strony postępowania wpływa równieŜ fakt, Ŝe wprowadzone na rynek rowery dziecięce stanowią zagroŜenia dla dzieci, a więc grupy konsumentów, która - zgodnie z art. 4 ust. 2 pkt 4 ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów - podlega szczególnej ochronie. Natomiast, za okoliczność łagodzącą w niniejszej sprawie Prezes UOKiK uznał brak skarg dotyczących rowerów dziecięcych, a takŜe podjęcie przez stronę postępowania współpracy z organem nadzoru i wyeliminowanie zagroŜeń stwarzanych przez te produkty. Organ nadzoru wziął równieŜ pod uwagę dodatkowe koszty, poniesione przez stronę postępowania w związku z utylizacją 506 rowerów dziecięcych. Ponadto przy ustalaniu wysokości kary kryterium pomocniczym była korzyść majątkowa (w wysokości 17 756,16 zł), jaką strona postępowania osiągnęła ze sprzedaŜy 96 sztuk rowerów dziecięcych, które trafiły do indywidualnych nabywców i nie zostały przez nią zutylizowane. Zgodnie z art. 138 Kodeksu postępowania administracyjnego, organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: 1) utrzymuje w mocy zaskarŜoną decyzję, albo 2) uchyla zaskarŜoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo 3) umarza postępowanie odwoławcze. Prezes UOKiK po dokonaniu ponownej analizy zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, ze szczególnym uwzględnieniem zarzutów podniesionych przez stronę w toku postępowania odwoławczego zarówno pod katem oceny legalności, jak i celowości wydanego rozstrzygnięcia nie dopatrzył się w niniejszej sprawie przesłanek, które 7 przemawiałby za uchyleniem zaskarŜonej decyzji. W całości naleŜy podtrzymać wszelkie argumenty wskazane w zaskarŜonej decyzji, uzasadniające nałoŜenie na stronę kary pienięŜnej oraz jej wysokość. W związku z powyŜszym Prezes UOKiK stwierdził, Ŝe decyzja nr DNR-1/110/2013 z dnia 5 listopada 2013 r. była prawidłowa i brak jest podstaw do jej uchylenia. Mając powyŜsze na względzie, Prezes UOKiK orzekł jak w sentencji. Zgodnie z art. 33a ust. 5 ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów, karę pienięŜną naleŜy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji Prezesa UOKiK na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP O/O Warszawa 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000. Pouczenie: Zgodnie z art. 52 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.) od niniejszej decyzji przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zgodnie z art. 53 § 1 w związku z art. 54 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę naleŜy wnieść w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Otrzymuje: Artur Nowak Firma WielobranŜowa MEXLLER ul. Podkolejowa 25/31 42-200 Częstochowa z up. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Zastępca Dyrektora Departamentu Nadzoru Rynku Jadwiga Gunerka