DNR-39/2016

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUM ENTÓW DNR - 70 - 116( 31 ) / 15/16/TN/BZ Warszawa, dnia 15 kwietnia 2016 r. DECYZJA DNR-1/39/2016 Na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23) oraz art. 33a ust. 2 pkt 2 w związku z art. 13 ustawy z 12 grudnia 2003 r. o ogólnym bezpieczeństwie produktów (Dz. U. z 2015 r. poz. 322), po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego wszczętego na wniosek przedsiębiorcy TIMEX- ELEKTRO spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka koma ndytowa z siedzibą w Szczecinku, w przedmiocie ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej decyzją Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nr DNR- 1/6/2016 z 22 stycznia 2016 r., dotyczącej nałożenia kary pieniężnej za wprowadzenie na rynek produktów niespełniających wymagań bezpieczeństwa, tj. rozgałęźników model R-1-P, Prez es Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję . Uzasadnienie Pismem z 5 lutego 2016 r. przedsiębiorca TIMEX- ELEKTRO spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa z siedzibą w Szczecinku (zwany dalej „stroną postępowania”) złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej „Prezesem UOKiK” lub „organem nadzoru”) nr DNR-1/6/2016 z 22 stycznia 2016 r. W zaskarżonej decyzji Prezes UOKiK uznał, że strona postępowania wprowadziła na rynek produkt y niespełniając e wymagań bezpieczeństwa, tj. rozgałęźnik i model R-1-P i na podstawie art. 33a ust. 2 pkt 2 ustawy z 12 grudnia 2003 roku o ogólnym bezpieczeństwie produktów (Dz. U. z 2015 r. poz. 322 ), zwanej dalej „ustawą o ogólnym bezpieczeństwie produktów”, nałożył na nią karę pieniężną w wysokości 10 000 zł. 2 W piśmie z 5 lutego 2016 r. strona postępowania zwróciła się o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnioskując o uchylenie nałożonej kary pieniężnej i przedstawiła okoliczności, które w jej opinii przemawiają za uwzględnieniem tego żądania. W związku ze złożonym wnioskiem, pismem z 24 lutego 2016 r. Prezes UOKiK poinformował stronę postępowania o przysługującym jej prawie do zapoznania się ze zgromadzonymi aktami sprawy oraz prawie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Strona postępowania nie skorzystała z przysługujących jej praw. Prezes UOKiK ustalił i stwierdził: Zadaniem organu odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie sprawy i ocena materiału dowodowego, przy uwzględnieniu stanu faktycznego stwierdzonego w czasie wydania d ecyzji przez organ w pierwszej instancji, jak i zmian stanu faktycznego, które zaszły pomiędzy wydaniem decyzji przez organ I instancji, a wydaniem decyzji przez organ odwoławczy ( vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 października 2009 r., II O SK 1565/08). Powyższe stanowisko s ądu nie traci na aktualności także w przypadku postępowania administracyjnego prowadzonego przez Prezesa UOKiK na podstawie przepisów ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów, w którym to postępowaniu funkcję odwołania pełni wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W istocie bowiem w postępowaniu w przedmiocie ponownego rozpatrzenia sprawy organ powinien rozpatrzyć sprawę na nowo w jej całokształcie, nie ograniczając się jedynie do rozpatrzenia zarzutów strony podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, badając zarówno jej zgodność z prawem, jak celowość i słuszność rozstrzygnięcia. Złożony wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczy decyzji na kładającej karę pieniężną na podstawie art. 33a ust. 2 pkt 2 ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów . Jak wynika ze stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego, jedyną ustawową przesłanką warunkującą nałożenie takiej kary jest wprowadzenie na rynek produktu niespełniającego wymagań bezpieczeństwa (wyrok NSA z 16 listopada 2011 r., sygn. II GSK 1404/11). Nałożona kara pieniężna był a konsekwencją ustaleń dokonanych w toku postępowania administracyjnego wszczętego pismem z 6 lipca 2015 r. O pierając się na wynikach przeprowadzonych badań laboratoryjnych Prezes UOKiK uznał, że rozgałęźniki model R -1-P stwarzają ryzyko poparzenia prądem i powstania pożaru i w konsekwencji - w decyzji nr DNR-1/80/2015 z 26 sierpnia 2015 r . stwierdził, że nie są produktami bezpiecznymi w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów . Strona 3 postępowania nie kwestionowała wyników badań laboratoryjnych, nie przedstawiła w toku postępowania zakończonego wskazaną decyzją żadnych dowodów które świadczyłby by o tym, że rozgałęźniki są bezpieczne, nie skorzystała także z przysługującego jej prawa do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od tej decyzji . W związku z tym, decyzja DNR-1/80/2015 z 26 sierpnia 2015 r. jest ostateczna i Prezes UOKiK był uprawniony do nałożenia kary o której mowa w art. 33a ust. 2 pkt 2 ustawy o og ólnym bezpieczeństwie produktów . Zgodnie z przywołanym wyżej przepisem , kara pieniężna ma charakter uznaniowy, organ nadzoru może więc odstąpić od jej nakładania. W niniejszej sprawie Prezes UOKiK uznał jednak nałożenie kary pieniężnej na stronę postępowan ia za uzasadnione i po ponownym przeanalizowaniu sprawy, w szczególności pod kątem przedstawionych przez nią argumentów podtrzymuje to stanowisko. Strona postępowania powołuje się przede wszystkim na okoliczność rozpoczęcia wycofywania rozgałęźników model R-1-P z rynku już 13 lipca 2015 r., podczas gdy decyzję nakazującą wycofanie z rynku tych produktów otrzymała dopiero 31 sierpnia 2015 r. W jej opinii świadczy to o jej odpowiedzialności. Prezes UOKiK nie podziela jednak tego przekonania. W piśmie z 6 lipca 2015 r. , którym Prezes UOKiK poinformował stronę o wszczęciu postępowania w sprawie ogólnego bezpieczeństwa rozgałęźnika model R -1-P, wskazał jednocześnie, że w przypadku jeśli zdecyduje się wyeliminowa ć zagroże nia stwarzane przez ten produkt, powinna przedstawić mu potwierdzające to dowody w terminie 14 dni od dnia otrzymania tego pisma. W związku z tym, w opinii Prezesa UOKiK odpowiedzialny przedsiębiorca to taki, który po uzyskaniu informacji, że wprowadził na rynek produkt który nie jest bezpieczny w wyznaczonym przez organ nadzoru terminie wyeliminował by zagrożenia stwarzane przez produkt, albo przynajmniej podjąłby współpracę w tym zakresie z Prezesem UOKiK. Tymczasem s trona postępowania nie ustosunkowała się do tego pisma i nie przekaza ła informa cji i dowodów, o które zwrócił się organ nadzoru (m.in. nie wskazała liczby rozgałęźników wprowadzonych na rynek ani okresu ich sprzedaży). Co więcej, s trona postępowania nie przedstawiła również dowodów wykonania obowiązków nałożonych w decyzji nr DNR-1/80/2015 z 26 sierpnia 2015 r. , polegających na zakazie wprowadzania produktów na rynek, nakaz ie podjęci a czynności niezbędnych do zapewnienia przestrzegania tego nakazu oraz nakazie natyc hmiastowego wycofania produktów z rynku w określonym w tej decyzji terminie. Pierwsze pismo od strony postępowania Prezes UOKiK otrzymał dopiero 12 października 2015 r., a więc po skierowaniu do niej upomnienia z 29 września 2015 r. 4 Również z przekazanych wtedy dowodów nie wynika jedna k, aby w lipcu 2015 r. o konieczności ws trzymania wprowadzania na rynek i zwrotu rozgałęźników R-1-P strona postępowania powiadomiła wszystkich swoich dystrybutorów , co powinna była uczynić , zwłaszcza w kontekście poważnego zagrożenia stwarzanego przez rozgałęźniki. Strona przekazała bowiem pismo skierowane przez jej kierownika do jej własnego działu handlowego i sześć faktur korygujących, potwierdzających zwrot 239 sztuk produktów. D owody te nie mogą świadczyć o rzetelnym i odpowiedzialnym podejściu strony postępowania do ustawowych obowiązków i o jej odpowiedzialności . Strona postępowania nie wyjaśniła, dlaczego po uzyskaniu informacji, że wprowadziła na rynek produkt niebezpieczny postanowiła jedynie „rozpocząć” działania w celu jego wycofania z rynku, a – jak wynika z przekazanych przez nią dowodów – wszystkich odbiorców poinformowała o tym fakcie dopiero w toku kontroli realizowanej w listopadzie 2015 r. przez Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej, czyli po otrzymaniu informacji o wszczęciu postępowania w sprawie wp rowadzenia na rynek produktu niespełniającego wymagań bezpieczeństwa. Należy w tym kontekście przywołać art. 12 ust. 1 ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów, zgodnie z którym producenci są zobowiązani współpracować z organem nadzoru w celu uniknięcia lub eliminacji zagrożeń stwarzanych przez produkty przez nich dostarczane. W opinii Prezesa UOKiK, podjęcia wszystkich niezbędnych działań w celu wyeliminowania zagrożeń stwarzanych przez rozgałęźniki R-1-P z tak dużym opóźnieniem i zwłoka w przekazywaniu informacji i dowodów Prezesowi UOKiK nie mo gą zostać uznan e za wypełnienie tego ustawowego obowiązku. Strona postępowania stwierdziła także, że „ pozyskanie konkretnych informacji od odbiorców okazało się dość kłopotliwe ” i w konsekwencji zakończyła proces wycofywania rozgałęźników z rynku dopiero z końcem roku 2015. Z uwagi na brak sprecyzowania przez stronę postępowania, na czym polegały trudności z pozyskaniem od dystrybutorów informacji, Prezes UOKiK może odnieść się do tego argumentu tylko w sposób ogólny. Przypomnieć jednak należy, że jednym z podstawowych obowiązków producenta, określonym w art. 10 ust. 4 ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów jest takie zorganizowanie prowadzonej działalności, aby umożliwiło to wycofanie produktu z rynku, właściwe i skuteczne ostrzeżenie konsumentów lub wycofanie produktu od konsumentów. Strona postępowania nie przedstawiła w opinii Prezesa UOKiK żadnych dowodów które pozwoliłyby na przyjęcie, że obowiązek ten zrealizowała. Bior ąc pod uwagę formę kontaktu (poczta elektroniczna) i l iczb ę dystrybutorów rozgałęźników (75 placówek 5 handlowych) nie można uznać , że pięć miesięcy to uzasadniony okres wycofywania produktu z rynku. W wielu innych, prowadzonych przez Prezesa UOKiK postępowa niach przedsiębiorcy potrzebują znacznie krótszego czasu, aby skontaktować się z dystrybutorami i odebrać od nich produkty, co w opinii Prezesa UOKiK przemawia za tym, że i strona postępowania mogła w zorganizować swoją działalność w sposób zapewniający jej realizację tego obowiązku . Strona postępowania oświadczyła, że w wyniku podjętych przez nią działań odebrała od dystrybutorów znaczne ilości produktów, w których zostały usunięte usterki. Przez wycofanie z r ynku należy rozumieć odebranie przez producenta wszystkich egzemplarzy produktu od dystrybutorów oraz zakazanie prezentowania i oferowania przez dystrybutorów takiego produktu konsumentom (art. 24 ust. 5 ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów). Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że strona postępowania w latach 2014- 2015 wprowadziła na rynek 13 744 rozgałęźników, a wycofała z niego 1019 sztuk produktów , a więc niewiele ponad 7%. W opinii Prezesa UOKiK, liczba ta nie może zostać uznana za znaczną i wpłynąć na uchylenie nałoż onej kary. Trzeba także zauważyć, że być może liczba ta byłaby wyższa , gdyby strona postępowania podejmowała działania w celu wyeliminowania produktów z rynku szybciej, sprawniej i skuteczniej. Strona postępowania wskazała również, że nałożona na nią kara nie jest adekwatna do „ całości postępowania ”. Zgodnie z art. 33a ust. 4 ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów, wysokość kary pieniężnej ustala się uwzględniając w szczególności stopień oraz okoliczności naruszenia obowiązków. Zdaniem Prezesa UOKiK na łożona na stronę postępowania kara pieniężna nie może zostać uznana za nadmierną – stanowi 10% maksymalnej wysokości kary przewidzianej w ustawie o ogólnym bezpieczeństwie produktów. Podkreślić przy tym należy, że w zaskarżonym rozstrzygnięciu Prezes UOKiK nie dopatrzył się okoliczności przemawiających na korzyść strony postępowania. Oceny tej nie podważają także argumenty przedstawione przez stron ę postępowania. W tym stanie rzeczy wymierzona kara pieniężna jest w opinii Prezesa UOKiK zasadna , zwłaszcza biorąc pod uwagę fakt, że wobec strony postępowania były już wcześniej prowadzone trzy postępowania na podstawie ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów dotyczące artykułów elektrycznych . Strona postępowania powinna więc mieć świadomość wymagań bezpieczeń stwa przewidzianych dla tego rodzaju produktów i zwiększyć nadzór nad ich bezpieczeństwem. Mimo to, strona 6 postępowania – oferując kwestionowane produkty - po raz kolejny narażała zdrowie i życie konsumentów. Strona wprowadziła na rynek znaczną liczbę roz gałęźników R-1-P, co wpływa na poszerzenie kręgu potencjalnych użytkowników, którzy poprzez ich zakup byli narażeni na stwarzane przez nie zagrożenie. Ocena bezpieczeństwa rozgałęźników R-1-P , której strona postępowania nie zakwestionowała, jednoznacznie wskazała, że produkty nie spełniają wymagań bezpieczeństwa i powodują poważne zagrożenia dla ich użytkowników. „ N akładanie kar pieniężnych stanowi istotny instrument, który ma na celu przyczynienie się do przestrzegania przepisów ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów przez producentów. Kara pieniężna nakładana przez organ nadzoru ma charakter represyjno - wychowawczy i jest nakładana oraz wykonywana w celu zachowania oraz przestrzegania obowiązującego porządku prawnego. Ma zatem na celu zapobieganie w przyszłości tego rodzaju naruszeniom ustawy, jak również represję, czy li ma stanowić dolegliwość za jej naruszenie” ( vide wyrok WSA w Warszawie z 12 czerwca 2015 r., VI SA/Wa 123/15). W opinii organu nadzoru, brak jest podstaw do uchylenia nałożonej kary pien iężnej zwłaszcza, że działalność strony postępowania ma charakter profesjonalny (zawodowy) ; powinna więc tak organizować prowadzoną przez siebie działalność gospodarczą, aby uczynić zadość swoim podstawowym obowiązkom ustawowym, tj. jako producent wprowadz ać na rynek produkty bezpieczne. Jednocześnie, jak wynika z ugruntowanego w tej materii orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, każda osoba przystępująca do prowadzenia działalności gospodarczej winna być zorientowana w przepisach prawnych regulujących tę działalność w stopniu wystarczającym do jej poprawnego prowadzenia ( vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 listopada, sygnatura akt I SA/Gd 1185/98). Należy podkreślić również, że norma PN -IEC 60884- 1:2006/A1:2009 „Gniazda wtyczkowe i wt yczki do użytku domowego i podobnego. Część 1: Wymagania ogólne” oraz norma PN - IEC 60884-2- 5:2002 „Gniazda wtyczkowe i wtyczki do użytku domowego i podobnego. Część 2 - 5: Wymagania szczegółowe do rozgałęźników wtyczkowych”, określające wymagania bezpieczeństwa stawiane tej grupie produktów, obowiązują od dłuższego czasu , a zatem strona postępowania p owinna znać wymagania bezpieczeństwa przewidziane dla wprowadzanych przez siebie na rynek produktów . Zgodnie z art. 138 Kodeksu postępowania administracyjnego, organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: 1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję, albo 7 2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo 3) umarza postępowanie odwoławcze. Prezes UOKiK po dokonaniu ponownej analizy zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, ze szczególnym uwzględnieniem zarzutów podniesionych przez stronę w toku postępowania odwoławczego - z arówno pod kątem oceny legalności, jak i celowości wydanego rozstrzygnięcia - nie dopatrzył się w niniejszej sprawie przesłanek, które przemawiałby za uchyleniem zaskarżonej decyzji. W całości należy podtrzymać wszelkie argumenty wskazane w zaskarżonej decyzji, uzasadniające nałożenie na stronę kary pieniężnej oraz jej wysokość. W związku z powyższym, Prezes UOKiK stwierdził, że decyzja nr DNR- 1/6/2016 z 22 stycznia 2016 r. była prawidłowa i brak jest podstaw do jej uchylenia. Mając powyższe na względzie, Prezes UOKiK orzekł, jak w sentencji. Zgodnie z art. 33a ust. 5 ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów, karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji Prezesa UOKiK na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP O/O Warszawa 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000. Pouczenie: Zgodnie z art. 52 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.) od niniejszej decyzji przysługuje skarga do Woj ewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zgodnie z art. 53 § 1 w związku z art. 54 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę należy wnieść w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Z up. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów ZASTĘPCA DYREKTORA Departamentu Nadzoru Rynku Jadwiga Gunerka