DNR-41/2015

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DNR-70-112(33)/14/15/AK Warszawa, dnia 8 maja 2015 r. DECYZJA DNR-1/41/2015 Na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 oraz z 2014 r. poz. 183) oraz art. 24 ust. 4 pkt 2 lit. c, w związku z art. 10 ust. 1, art. 4 ust. 1, art. 5 ust. 1 i art. 13 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o ogólnym bezpieczeństwie produktów (Dz. U. z 2015 r. poz. 322), po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego wszczętego na wniosek przedsiębiorcy MS HOLDING spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Poznaniu, w przedmiocie ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej decyzją Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nr DNR-1/9/2015 z dnia 6 lutego 2015 r., dotyczącej ogólnego bezpieczeństwa foteli FALBANA (kod EAN: 5901854573038), foteli FALBANA z podnóŜkiem (kod EAN: 5901854573137) oraz foteli FALBANA z podnóŜkiem – leŜanka (kod EAN: 5901854573236) – w zakresie nałoŜonego obowiązku ostrzeŜenia konsumentów o zagroŜeniu stwarzanym przez te produkty – Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów utrzymuje w mocy tę decyzję w zaskarŜonej części. Uzasadnienie Pismem z dnia 26 lutego 2015 r. przedsiębiorca MS HOLDING spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Poznaniu (dalej jako: „strona postępowania”) złoŜył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej jako: „Prezes UOKiK” lub „organ nadzoru”) nr DNR- 1/9/2015 z dnia 6 lutego 2015 r. W zaskarŜonej decyzji Prezes UOKiK uznał, Ŝe fotele FALBANA (kod EAN: 5901854573038), fotele FALBANA z podnóŜkiem (kod EAN: 5901854573137) oraz fotele FALBANA z podnóŜkiem – leŜanka (kod EAN: 2 5901854573236) (dalej takŜe jako: „fotele FALBANA” lub „fotele”), ze względu na występowanie zadziorów i ostrych krawędzi, nie są bezpieczne i na podstawie art. 24 ust. 4 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o ogólnym bezpieczeństwie produktów (Dz. U. z 2015 r. poz. 322) (dalej jako: „ustawa o ogólnym bezpieczeństwie produktów”) – w przypadku egzemplarzy foteli wprowadzonych na rynek nakazał stronie postępowania ostrzeŜenie konsumentów o stwarzanym przez nie zagroŜeniu w formie jednorazowego ogłoszenia w dzienniku o zasięgu ogólnopolskim. Ponadto, na podstawie art. 33a ust. 2 pkt 2 ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów, Prezes UOKiK nałoŜył na stronę postępowania karę pienięŜną w wysokości 5 000 zł. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona postępowania zarzuciła Prezesowi UOKiK, iŜ nałoŜony na nią obowiązek ostrzeŜenia konsumentów o zagroŜeniach stwarzanych przez fotele FALBANA jest niewspółmierny do stanu faktycznego, z którego wynika, Ŝe jedynie nieznaczna część wprowadzonych na rynek foteli posiadała wady stwierdzone w toku postępowania w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów. W związku z powyŜszym, w opinii strony postępowania, obowiązek nałoŜony na nią w skarŜonej decyzji administracyjnej jest nadmierny i spowodować moŜe panikę wśród konsumentów, którzy nabyli ww. fotele. Strona postępowania podniosła równieŜ, Ŝe do chwili obecnej nie otrzymała Ŝadnej reklamacji, której przedmiotem byłyby występujące w fotelach ostre krawędzie czy zadziory, co takŜe świadczy o incydentalności tych wad. W związku ze złoŜonym wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, pismem z dnia 12 marca 2015 r. Prezes UOKiK zwrócił się do niej z prośbą o przekazanie opinii, czy w jej ocenie moŜliwe jest takie sformułowanie informacji dla konsumentów, które w sposób jednoznaczny dotyczyłoby jedynie wadliwych produktów. W tym samym piśmie Prezes UOKiK poinformował stronę postępowania o przysługującym jej prawie do zapoznania się ze zgromadzonymi aktami sprawy oraz prawie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. W odpowiedzi na powyŜsze, pismem z dnia 7 kwietnia 2015 r. strona postępowania stwierdziła, iŜ w jej opinii nie jest moŜliwe sformułowanie informacji dla konsumentów, która w sposób jednoznaczny odnosiłaby się jedynie do wadliwych foteli. Wskazała równieŜ, Ŝe juŜ w toku postępowania pierwszej instancji informowała Prezesa UOKiK, iŜ z uwagi na brak oznaczania wytwarzanych przez siebie foteli numerem partii, nie jest w stanie odnieść się wyłącznie do wadliwych produktów. Ponadto, strona postępowania ponownie powołała się na brak reklamacji ze strony nabywców foteli będących przedmiotem postępowania. 3 Prezes UOKiK ustalił i stwierdził: Zadaniem organu odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie sprawy i ocena materiału dowodowego, przy uwzględnieniu stanu faktycznego stwierdzonego w czasie wydania decyzji przez organ w pierwszej instancji, jak i zmiany stanu faktycznego, które zaszły pomiędzy wydaniem decyzji przez organ I instancji, a wydaniem decyzji przez organ odwoławczy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2009 r., II OSK 1565/08). PowyŜsze stanowisko Sądu nie traci na aktualności takŜe w przypadku postępowania administracyjnego prowadzonego przez Prezesa UOKiK na podstawie przepisów ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów, w którym to postępowaniu funkcję odwołania pełni wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W istocie bowiem w postępowaniu w przedmiocie ponownego rozpatrzenia sprawy organ powinien rozpatrzyć sprawę na nowo w jej całokształcie, nie ograniczając się jedynie do rozpatrzenia zarzutów strony podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, badając zarówno jej zgodność z prawem, jak celowość i słuszność rozstrzygnięcia. We wniosku z dnia 26 lutego 2015 r. strona postępowania zwróciła się o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Prezesa UOKiK nr DNR-1/9/2015 z dnia 6 lutego 2015 r. kwestionując zasadność nałoŜonego na nią obowiązku polegającego na ostrzeŜeniu konsumentów o zagroŜeniu stwarzanym przez fotele FALBANA oraz stwierdzając, iŜ jest on nadmierny i nieadekwatny do stanu faktycznego sprawy – w szczególności zaś – incydentalności stwierdzonych wad produktów. Z uwagi na fakt, Ŝe strona postępowania podniosła argumenty jedynie przeciwko pkt 1 decyzji Prezesa UOKiK nr DNR-1/9/2015 z dnia 6 lutego 2015 r., pozostałe punkty decyzji są ostateczne. W związku z tym, Prezes UOKiK w toku niniejszego postępowania ponownie dokonał analizy zgromadzonego materiału dowodowego w zakresie objętym zaskarŜeniem. Podstawą do nałoŜenia na stronę postępowania przez Prezesa UOKiK obowiązku określonego w art. 24 ust. 4 pkt 2 lit. c ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów było uznanie, Ŝe trzy modele foteli FALBANA nie są bezpieczne. Inspektorzy Inspekcji Handlowej dokonujący oceny organoleptycznej foteli stwierdzili, iŜ mogą one stwarzać zagroŜenie dla uŜytkowników z uwagi na występujące w miejscach łączenia rurek konstrukcyjnych zadziory, a takŜe ostre krawędzie, które umiejscowione są na niezaślepionych i niezabezpieczonych krawędziach ciętych rurek. Zgodnie z pkt 5.1 normy PN-EN 581-1:2008 Meble do uŜytkowania na zewnątrz. Meble do siedzenia i stoły 4 uŜytkowane na kempingu, na zewnątrz domu i w miejscach publicznych. Część I. Ogólne wymagania bezpieczeństwa (dalej jako: „norma”) krawędzie i naroŜniki siedzisk, a takŜe ich oparcia i podłokietniki, które mają bezpośredni kontakt z uŜytkownikiem w trakcie siedzenia, leŜenia lub w pozycji półleŜącej, powinny być zaokrąglone lub zukosowane. Wszystkie inne krawędzie i naroŜniki krzeseł i stołów dostępne w trakcie uŜytkowania powinny być wolne od zadziorów lub ostrych krawędzi. Natomiast, stosownie do definicji zawartej w pkt 3.1 normy, części dostępne podczas uŜytkowania to części, do których jest łatwy dostęp podczas uŜytkowania mebla zgodnie z przeznaczeniem i z którymi moŜna przewidzieć kontakt niezamierzony. Mając na względzie, Ŝe stwierdzone nieprawidłowości foteli mogą stanowić – w określonych warunkach – zagroŜenie dla zdrowia uŜytkujących je konsumentów, a w konsekwencji spowodować uraz ciała w postaci skaleczenia lub rany szarpanej, Prezes UOKiK zobligowany był do podjęcia środków mających na celu odwrócenie niebezpieczeństwa stwarzanego przez te produkty. W toku postępowania zakończonego decyzją Prezesa UOKiK nr DNR-1/9/2015 z dnia 6 lutego 2015 r. strona postępowania wskazała, Ŝe stwierdzone nieprawidłowości dotyczą pewnej partii foteli FALBANA i wynikają z kilkudniowej nieobecności szefa produkcji, podczas której pracownicy poprzez niedopatrzenie zapomnieli zaopatrzyć produkty w zaślepki (na dowód powyŜszego, strona przekazała stosowne oświadczenie oraz sprawozdanie z badań laboratoryjnych produktu nr CBC-059/2014 z dnia 30 czerwca 2014 r.). Ponadto, strona postępowania oświadczyła, Ŝe maksymalna liczebność wadliwej partii foteli wynosi łącznie 2184 sztuk, z czego 1645 sztuk produktów zostało naprawionych przez stronę postępowania na przełomie czerwca i lipca 2014 r. (powyŜsze zostało potwierdzone przez jedynego dystrybutora produktów – przedsiębiorcę AUCHAN POLSKA spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Piasecznie). W związku z tym ustalono, Ŝe konsumenci mogą w dalszym ciągu posiadać 539 sztuk wadliwych foteli, stwarzających zagroŜenie dla ich zdrowia. Mając na uwadze okoliczność, Ŝe w toku postępowania administracyjnego w sprawie ogólnego bezpieczeństwa foteli FALBANA, zakończonego decyzją Prezesa UOKiK nr DNR- 1/9/2015 z dnia 6 lutego 2015 r., strona postępowania oświadczyła, iŜ nie posiada kwestionowanych foteli na stanie magazynowym, Prezes UOKiK ograniczył się do podjęcia działań w stosunku do egzemplarzy produktów wprowadzonych na rynek i będących w posiadaniu konsumentów. PowyŜsze jest tym bardziej uzasadnione, Ŝe w toku postępowania w pierwszej instancji strona postępowania nie przekazała Ŝadnych dowodów, które świadczyłby, iŜ zamierza podjąć akcję informującą indywidualnych nabywców foteli FALBANA o stwierdzonych wadach produktów, nie zaproponowała równieŜ podjęcia działań 5 naprawczych w stosunku do posiadanych przez nich egzemplarzy produktów. Mając powyŜsze na uwadze, Prezes UOKiK zobligowany był do podjęcia środków, przewidzianych w art. 24 ust. 4 ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów, celem odwrócenia niebezpieczeństwa stwarzanego przez fotele FALBANA dla Ŝycia lub zdrowia ich uŜytkowników. Biorąc pod uwagę okoliczności sprawy, Prezes UOKiK uznał, iŜ obowiązek ostrzeŜenia konsumentów stanowi jedyny realny środek faktycznego dotarcia do odbiorców kwestionowanych produktów. Jednocześnie Prezes UOKiK uznał, iŜ jednorazowe zamieszczenie w dzienniku o zasięgu ogólnopolskim stosownego ogłoszenia w tym zakresie jest adekwatne do zagroŜenia stwarzanego przez fotele FALBANA. Po ponownym przeanalizowaniu całokształtu okoliczności niniejszej sprawy, organ nadzoru nie znalazł podstaw do uchylenia lub zmiany decyzji Prezesa UOKiK wydanej w pierwszej instancji. I tak, w opinii Prezesa UOKiK, nie moŜna zgodzić się z poglądem strony postępowania, według którego nałoŜony na nią obowiązek jest nadmierny, gdyŜ stwierdzone wady foteli FALBANA dotyczą jedynie pewnej – zdaniem skarŜącego – nieznacznej części foteli wprowadzonych na rynek. Jak wskazano powyŜej, ustalenie w decyzji kończącej postępowanie w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktu, Ŝe fotele FALBANA będące jego przedmiotem nie są bezpieczne obligowało Prezesa UOKiK do podjęcia określonych środków, przewidzianych w ustawie o ogólnym bezpieczeństwie produktów, celem odwrócenia niebezpieczeństwa dla Ŝycia lub zdrowia ich uŜytkowników. Fakt, iŜ stwierdzone wady dotyczą jedynie pewnej partii produktów wprowadzonych na rynek nie oznacza, Ŝe konsumenci, którzy zakupili wadliwe egzemplarze foteli nie mają prawa do uzyskania informacji o występujących w nich nieprawidłowościach. PowyŜsze jest tym bardziej uzasadnione, Ŝe meble naleŜą do kategorii produktów uŜywanych stale przez długi okres czasu, a co za tym idzie – z duŜą dozą prawdopodobieństwa graniczącą z pewnością moŜna przyjąć, iŜ indywidualni nabywcy wadliwych foteli cały czas są w posiadaniu tych produktów. Na uwagę zasługuje równieŜ okoliczność, Ŝe w toku postępowania zakończonego kwestionowaną decyzją administracyjną, Prezes UOKiK wielokrotnie zwracał się do strony postępowania z prośbą o wskazanie, czy zamierza podjąć akcję informacyjno – naprawczą wobec wadliwych egzemplarzy foteli FALBANA będących w posiadaniu konsumentów oraz proponował przykładowe sposoby podjęcia dobrowolnych działań w tym zakresie (np. zamieszczenie stosownej informacji w gazetce promocyjnej jedynego dystrybutora produktów, marketach marki AUCHAN lub w prasie o zasięgu ogólnopolskim). Strona postępowania nie przedstawiła Ŝadnych dowodów, które pozwoliłyby uznać, Ŝe zamierza 6 podjąć jakiekolwiek działania naprawcze w stosunku do wadliwych egzemplarzy foteli, będących w rękach indywidualnych nabywców. Ponadto, w opinii Prezesa UOKiK w okolicznościach niniejszej sprawy brak jest moŜliwości sprecyzowania treści ostrzeŜenia dla konsumentów, w taki sposób aby dotyczyło ono jedynie wadliwej partii foteli. Wprawdzie rację ma strona postępowania wskazując, Ŝe w toku postępowania zakończonego decyzją Prezesa UOKiK nr DNR-1/9/2015 ustalono, Ŝe wady w postaci występowania zadziorów i ostrych krawędzi dotyczyły jedynie partii produktów, jednakŜe brak jest moŜliwości jej identyfikacji. PowyŜsze zostało przyznane przez stronę postępowania w toku postępowania administracyjnego prowadzonego w pierwszej instancji, jak równieŜ w toku postępowania zainicjowanego wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, kiedy to na zapytanie Prezesa UOKiK w tym zakresie, pismem z dnia 7 kwietnia 2015 r. oświadczyła, Ŝe w jej ocenie nie moŜna tak sprecyzować informacji dla konsumentów, która w sposób jednoznaczny dotyczyłaby jedynie wadliwych egzemplarzy produktów. W tym miejscu warto wskazać, Ŝe zgodnie z art. 10 ust. 4 pkt 2 ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów producent, zachowując naleŜytą staranność, w zakresie prowadzonej działalności, jest zobowiązany podejmować działania odpowiednie do właściwości dostarczanego produktu mające na celu uniknięcie zagroŜeń, w tym – o ile jest to niezbędne – umoŜliwiające wycofanie produktu z rynku, właściwe i skuteczne ostrzeŜenie konsumentów lub wycofanie produktu od konsumentów. Działania te mogą w szczególności polegać na umieszczeniu na produkcie lub jego opakowaniu oznaczenia identyfikującego produkt lub, w razie potrzeby, partię produktu, chyba Ŝe nieumieszczenie takich informacji jest uzasadnione (art. 10 ust. 6 pkt 1 ustawy). Nie ulega wątpliwości, Ŝe gdyby strona postępowania oznaczała wytwarzane przez siebie produkty numerem partii dotarcie do konsumentów, którzy nabyli wadliwe egzemplarze foteli byłoby łatwiejsze. Organ nadzoru nie moŜe równieŜ zgodzić się z poglądem, iŜ treść ogłoszenia określona w decyzji Prezesa UOKiK nr DNR-1/9/2015 z dnia 6 lutego 2015 r. moŜe „wprowadzić panikę” wśród konsumentów nie mającą odniesienia w ustalonym stanie faktycznym sprawy. ZauwaŜyć bowiem naleŜy, iŜ zadziory i ostre krawędzie występujące w niektórych egzemplarzach foteli FALBANA wprowadzonych na rynek powstały na skutek niewyposaŜenia ich w elementy zabezpieczające – tzw. zaślepki. Są to zatem wady jawne, widoczne gołym okiem, a konsumenci, którzy zakupili fotele FALBANA z łatwością będą mogli stwierdzić, czy są w posiadaniu jednego z wadliwych egzemplarzy produktów, czy teŜ nie. Odnosząc się natomiast do podnoszonej przez stronę incydentalności stwierdzonych wad produktów wskazać naleŜy, iŜ wprowadziła ona na rynek duŜą liczbę foteli będących przedmiotem postępowania (z informacji przekazanych przez stronę postępowania w toku 7 postępowania w pierwszej instancji wynika, Ŝe jedyny dystrybutor produktów zakupił w okresie od lutego do maja 2014 roku łącznie 12 320 sztuk foteli, z czego liczebność wadliwej partii mogła stanowić 2184 sztuk – tj. prawie 10% ogólnej produkcji). Jednocześnie, jak ustalono w postępowaniu zakończonym skarŜoną decyzją, strona postępowania zdając sobie sprawę z moŜliwości niespełnienia przez wadliwe fotele wymagań bezpieczeństwa, na przełomie czerwca i lipca 2014 r. naprawiła 1645 sztuk foteli będących w posiadaniu ich dystrybutora. Mając powyŜsze na uwadze, w opinii organu nadzoru toŜsame działania naprawcze powinny zostać podjęte w stosunku do wadliwych foteli znajdujących się juŜ u konsumentów. JeŜeli strona postępowania nie zdecydowała się na podjęcie dobrowolnych działań w tym zakresie organ nadzoru uprawniony był do zastosowania określonych ustawą o ogólnym bezpieczeństwie środków w decyzji kończącej postępowanie. W okolicznościach niniejszej sprawy przybrały one postać nałoŜonego na stronę obowiązku, polegającego na ostrzeŜeniu konsumentów o zagroŜeniu stwarzanym przez produkty. Prezes UOKiK uznał przy tym, Ŝe zamieszczenie stosownego ogłoszenia w prasie o zasięgu ogólnopolskim umoŜliwi zapoznanie się uŜytkowników foteli FALBANA z informacją o stwierdzonych wadach produktów. O incydentalności stwierdzonych wad produktów nie moŜe, w szczególności, świadczyć podnoszony przez stronę postępowania brak skarg i reklamacji na fotele FALBANA. Przypomnieć w tym miejscu naleŜy, Ŝe kontrola realizowana przez Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w markecie AUCHAN miała miejsce właśnie w związku z reklamacją konsumenta, dotyczącą zastrzeŜeń w zakresie bezpieczeństwa jednego z modeli fotela FALBANA, która dotyczyła jego niestarannego wykonania, posiadania ostrych krawędzi i niezaślepionych rurek. Abstrahując od powyŜszego zaznaczyć naleŜy, Ŝe zadaniem organu jest jak najszybsza reakcja na informacje o prawdopodobieństwie niespełnienia przez konkretny produkt ogólnych wymagań bezpieczeństwa i dobór odpowiednich środków w celu eliminacji stwarzanych przez niego zagroŜeń. Reagowanie przez Prezesa UOKiK jedynie na skutek znanych mu wypadków czy skarg i reklamacji, mających miejsce w związku z uŜywaniem jakiegoś produktu wypaczałoby cel ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów, która – jak juŜ wskazywano powyŜej – uprawnia go do podejmowania działań w celu odwrócenia niebezpieczeństwa oraz zapewnienia ochrony zdrowia i Ŝycia konsumentów. PowyŜsze wskazuje jednoznacznie, Ŝe działania organu nadzoru powinny mieć w pierwszym rzędzie charakter prewencyjny, a nie następczy. Zgodnie z art. 138 Kodeksu postępowania administracyjnego, organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: 8 1) utrzymuje w mocy zaskarŜoną decyzję, albo 2) uchyla zaskarŜoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo 3) umarza postępowanie odwoławcze. Prezes UOKiK, po dokonaniu ponownej analizy zgromadzonego materiału w zakresie objętym zaskarŜeniem oraz uwzględnieniu okoliczności wskazanych przez stronę w toku postępowania odwoławczego, zarówno pod kątem oceny legalności, jak i celowości wydanego rozstrzygnięcia, uznał, Ŝe rozstrzygnięcie zawarte w decyzji Prezesa UOKiK nr DNR-1/9/2015 z dnia 9 lutego 2015 r. było prawidłowe, a tym samym brak jest podstaw do jego zmiany lub uchylenia. Organ nadzoru uznał w szczególności, Ŝe nałoŜony na stronę postępowania w ww. decyzji administracyjnej obowiązek określony w art. 24 ust. 4 pkt 2 lit. c jest adekwatny do zagroŜenia stwarzanego przez fotele FALBANA (kod EAN: 5901854573038), fotele FALBANA z podnóŜkiem (kod EAN: 5901854573137) oraz fotele FALBANA z podnóŜkiem – leŜanka (kod EAN: 5901854573236). Pouczenie: Zgodnie z art. 52 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.) od niniejszej decyzji przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zgodnie z art. 53 § 1 w związku z art. 54 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę naleŜy wnieść w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Z up. PREZESA Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów ZASTĘPCA DYREKTORA Departamentu Nadzoru Rynku Jadwiga Gunerka Otrzymuje: MS HOLDING spółka z ograniczoną odpowiedzialnością ul. Kołłątaja 47C 61-413 Poznań