DOZIK-11/2020

tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 dozik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00-950 Warszawa PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW TOMASZ CHRÓSTNY DDK-610-508/16/ZG/MS Warszawa, 10 września 2020 WERSJA JAWNA – INFORMACJE STANOWIĄCE TAJEMNICĘ PRZEDSIĘBIORSTWA ORAZ INNE INFORMACJE PRAWNIE CHRONIONE OZNACZONO [***] DECYZJA nr DOZIK 11/2020 I. Na podstawie art. 27 ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1076 ze zm.), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów , działanie Nova Call Center spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie (dawniej: Gamma Nova spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie) polegające na wprowadzaniu konsumentów w błąd poprzez nieinformowanie w telefonicznych zaproszeniach na spotkania organizowane przez Spółkę o handlowym celu praktyki, tj. możliwości zawarcia, bezpośrednio po zorganizowanym przez Spółkę spotkaniu, umowy sprzedaży której przedmiotem są pościel SILVER MEDIC, woda ze srebrem oraz pakiet medyczny, co stanowi nieuczciwą praktykę rynkową, o której mowa w art. 6 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2070 ze zm.) i stwierdza zaniechanie jej stosowania z dniem 28 listopada 2015 r . II. Na podstawie art. 27 ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1076 ze zm.), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, działanie Nova Call Center spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie (dawniej: Gamma Nova spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie) polegające na rozpowszechnianiu nieprawdziwych informacji dotyczących oznaczeń identyfikujących przedsiębiorcę lub jego produkty poprzez posługiwanie się przez Spółkę w telefonicznych zaproszeniach na bezpłatne badania nazwą „Silver Medic” oraz „przychodnia Silver Medic”, co stanowi nieuczciwą praktykę rynkową, o której mowa w art. 5 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2070 ze zm.) i stwierdza zaniechanie jej stosowania z dniem 28 listopada 2015 r . III. Na podstawie art. 27 ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1076, ze zm.), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje za 2 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00-950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 dozik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, działanie Nova Call Center spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie (dawniej: Gamma Nova spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie) polegające na wprowadzaniu konsumentów w błąd poprzez wskazywanie w komparycji umowy sprzedaży jako sprzedawcy przedsiębiorcy o nazwie „SILVER MEDIC sp. z o.o.” albo „SILVER MEDIC Grupa Gamma Nova sp. z o.o.” oraz poprzez wskazywanie w „Warunkach Sprzedaży” przedsiębiorcy o nazwie „SILVER MEDIC”, podczas gdy podmiotem, z którym konsumenci zawierają umowę sprzedaży jest wyżej wymieniona spółka, co narusza art. 8 pkt 2 ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 287 ze zm.) i stwierdza zaniechanie jej stosowania z dniem 28 listopada 2015 r. Uzasadnienie W wyniku zawiadomienia Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Warszawie, postanowieniem z dnia 12 lutego 2016 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej jako: Prezes Urzędu) wszczął postępowanie wyjaśniające mające na celu wstępne ustalenie, czy w zwi ą zku z praktykami stosowanymi przez Nova Call Center spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie (dawniej: Gamma Nova spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie; dalej „Spółka” ) przy zawieraniu umów sprzedaży, mogło dochodzić do naruszenia przepisów uzasadniającego wszczęcie postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów oraz czy miało miejsce naruszenie chronionych prawem interesów konsumentów uzasadniające podjęcie działań określonych w odrębnych ustawach (sygn. DDK-405- 5/16/ZG). Wraz z zawiadomieniem Miejski Rzecznik Konsumentów w Warszawie przekazał Prezesowi Urzędu skargi konsumentów dotyczące działalności ww. przedsiębiorcy. Zawiadomieniem z dnia 17 lutego 2016 r. Prezes Urzędu powiadomił Spółkę o wszczęciu postępowania wyjaśniającego oraz wezwał do przekazania informacji i dokumentów w celu ustalenia okoliczności sprawy, m.in. informacji na czym polega działalność Spółki związana z organizacją badań stanu zdrowia, jakie usługi wchodzą w zakres oferowanego konsumentom pakietu medycznego, na czym polega działalność sprzedaży produktów Spółki, tj. pościeli ze srebrem, wody ze srebrem oraz czy Spółka przekazuje konsumentom informacje o ich właściwościach leczniczych; przekazania stosowanych przez Spółkę wzorców umów oraz materiałów reklamowych; wskazania w jaki sposób Spółka kontaktuje się z konsumentami zapraszanymi na bezpłatne badania wraz ze wskazaniem podmiotów współpracujących z nią w tym zakresie oraz sposobu pozyskiwania danych osobowych konsumentów. Niniejsze zawiadomienie zostało doręczone Spółce w dniu 22 lutego 2016 r., niemniej Spółka nie ustosunkowała się do niego. W toku postępowania wyjaśniającego Prezes Urzędu pięciokrotnie wzywał Spółkę do zajęcia stanowiska oraz przekazania informacji i dokumentów wskazanych w zawiadomieniu z dnia 17 lutego 2016 r. tj. pismem z dnia 29 czerwca 2016 r., pismem z dnia 12 maja 2016 r., pismem z dnia 6 czerwca 2016 r., pismem z dnia 7 lipca 2016 r. oraz pismem z dnia 2 września 2016 r. Pisma te, za wyjątkiem pisma z dnia 6 czerwca 2016 r., nie zostały podjęte w wyznaczonym przez operatora pocztowego terminie. Spółka pismem z dnia 29 czerwca 2016 r. odpowiedziała jedynie na wezwanie Prezesa Urzędu z dnia 6 czerwca 2016 r., wnosząc o wyznaczenie nowego terminu do przedstawienia wyjaśnień, (samo wezwanie Prezesa Urzędu pozostało jednak bez odpowiedzi). 3 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00-950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 dozik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl W toku przedmiotowego postępowania Prezes Urzędu, pismem z dnia 16 maja 2016 r., zwrócił się również do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego o przekazanie poświadczonej przez organ kopii zeznania o wysokości dochodu (straty) osiągniętego przez Spółkę w roku podatkowym 2015 lub o podanie wysokości przychodu osiągniętego przez Spółkę w tym roku. W odpowiedzi z dnia 2 czerwca 2016 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego wskazał, że Spółka od 9 listopada 2015 r. jest zarejestrowanym podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych, jednakże nie odnotowano wpływu zeznania o wysokości dochodu (poniesionej straty) za rok 2015 r. Ponadto Prezes Urzędu pismem z dnia 26 sierpnia 2016 r., zwrócił się do współpracującego ze Spółką lekarza medycyny [*****************] prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [****************************************************************]. W odpowiedzi z dnia 1 września 2016 r. przedsiębiorca [**************] wskazał, że współpracował ze Spółką w [************************************************************************************************************** *********************************************************************************************] Przedmiotem umowy było udzielanie pacjentom konsultacji medycznych. [**************] nie pobierał od konsumentów żadnych opłat, nie umawiał wizyt, bowiem te czynności wykonywane były przez pracowników Spółki. W związku z tym, że w toku postępowania wyjaśniającego Spółka nie współpracowała z Prezesem Urzędu w celu umożliwienia ustalenia stanu faktycznego sprawy, ustalenia w postępowaniu wyjaśniającym oparto na otrzymanych przez Prezesa Urzędu skargach konsumentów, doniesieniach prasowych (artykuł z Gazety Wyborczej z dnia 30 listopada 2015 r. pt. „Puszczeni w srebrnych skarpetach") oraz na fragmencie programu telewizyjnego „UWAGA" emitowanego w stacji TVN w dniu 29.01.2016 r. o godz. 19:50. Na podstawie powyżej wskazanego materiału dowodowego ustalono, że konsumenci zapraszani byli telefonicznie na bezpłatne badania układu krążenia. Konsumenci zapraszani byli na al. Jana Pawła II 70/1 w Warszawie celem wykonania przedmiotowych badań przez „Silver Medic" albo „przychodnię Silver Medic". Po wykonaniu badań, konsumentów zapraszano na prelekcje dotyczące wpływu produktów z cząsteczkami srebra na zdrowie, a następnie osoby przeprowadzające badania omawiały z konsumentami wyniki ich badań oraz nakłaniali do zakupu produktów oferowanych przez Spółkę tj. pościeli z cząsteczkami srebra, wody ze srebrem oraz pakietu medycznego. Najczęściej oferowana łączna cena produktów wynosiła 3500,00 zł. Analiza materiałów uzyskanych w toku postępowania wyjaśniającego dała podstawę do wszczęcia, postanowieniem z dnia 17 października 2016 r., postępowania w sprawie stosowania przez Spółkę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów wskazanych w punktach I-III sentencji niniejszej decyzji. W dniu 14 listopada 2016 r. do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów została doręczona podwójnie awizowana w dniach 19 października oraz 27 października 2016 r. przesyłka, zawierająca postanowienie Prezesa Urzędu z dnia 17 października 2016 r. o wszczęciu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów oraz zawiadomienie z dnia 17 października 2016 r. o wszczęciu tego postępowania, adresowana do Spółki na adres ujawniony w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego aktualny na dzień wystania pisma, tj. Al. Jana Pawła II 70 Lok. 1, 00-175 Warszawa. Zgodnie z art. 45 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23; ze zm. dalej: „kpa") jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym pisma doręcza się w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism, a przepis art. 44 kpa stosuje się odpowiednio. Stosownie do art. 44 § 4 kpa doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, w którym operator pocztowy doręczający 4 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00-950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 dozik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl pismo przechowywał je w swojej placówce. Mając na uwadze treść art. 44 § 4 w zw. z art. 45 kpa oraz art. 83 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1076 ze zm.; dalej: „ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów”, „uokik”) doręczenie postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów oraz zawiadomienia o jego wszczęciu, uważa się za skuteczne z końcem dnia 3 listopada 2016 r. W celu ustalenia średniego obrotu Spółki osiągniętego w trzech ostatnich latach obrotowych Prezes Urzędu pismem z dnia 8 czerwca 2020 r. ponownie zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego o przekazanie poświadczonej przez organ kopii zeznania o wysokości dochodu (straty) osiągniętego przez Spółkę w latach podatkowych 2017, 2018 oraz 2019. Pismem z dnia 5 grudnia 2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego Warszawa-Wola poinformował, że nie odnotował wpływu zeznań o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) Spółki za przedmiotowy okres. Prezes Urzędu, pismem z dnia 8 czerwca 2020 r. wezwał Spółkę do wskazania średniego obrotu osiągniętego w trzech ostatnich latach obrotowych. Wezwanie nie zostało podjęte w wyznaczonym przez operatora pocztowego terminie. Pismem z dnia 27 lipca 2020 r. Prezes Urzędu skierował do Spółki zawiadomienie o zakończeniu zbierania materiału dowodowego oraz o możliwości przeglądania akt i wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. W dniu 24 sierpnia 2020 r. do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów została doręczona podwójnie awizowana w dniach 30 lipca 2020 r. oraz 7 sierpnia 2020 r. przesyłka, zawierająca powyższe zawiadomienie o zakończeniu zbierania materiału dowodowego, adresowana do Spółki na adres ujawniony w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego aktualny na dzień wysłania pisma, tj. ul. Jana Pawła II 70/1 00-175 Warszawa. Zgodnie z art. 45 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 256; ze zm., dalej: „kpa") jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym pisma doręcza się w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism, a przepis art. 44 kpa stosuje się odpowiednio. Stosownie do art. 44 § 4 kpa doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, w którym operator pocztowy doręczający pismo przechowywał je w swojej placówce. Mając na uwadze treść art. 44 § 4 w zw. z art. 45 kpa oraz art. 83 uokik, doręczenie zawiadomienia o zakończeniu zbierania materiału dowodowego oraz o możliwości przeglądania akt i wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego uznano za skuteczne z końcem dnia 14 sierpnia 2020 r. Prezes Urzędu ustalił, następujący stan faktyczny: Nova Call Center spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie (dawniej: Gamma Nova spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie; dalej jako Spółka) jest przedsiębiorcą wpisanym do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy, XII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego po numerem KRS: 0000504394. Przedmiotem działalności gospodarczej Spółki jest między innymi sprzedaż detaliczna wyrobów tekstylnych prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach oraz działalność centrów telefonicznych (call center). Prezes Urzędu ustalił, że badania na które Spółka telefonicznie zapraszała konsumentów, według zapewnień osób dzwoniących, miały być wykonane w „przychodni Silver Medic” przy Al. Jana Pawła II 70 lok. 1 w Warszawie lub w „Warszawskim Instytucie Medycyny 5 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00-950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 dozik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl Naturalnej”. Ponadto w telefonicznych zaproszeniach Spółka wskazywała swoją nazwę jako „Silver Medic” oraz „przychodnia Silver Medic” jednocześnie nie podając swojej prawdziwej nazwy. Z ustaleń poczynionych przez Prezesa Urzędu wynika, że zarówno „przychodnia Silver Medic” jak i „Warszawski Instytut Medycyny Naturalnej” nie istniały, a miejscem do którego zapraszani byli konsumenci był lokal nr 1 mieszczący się przy Al. Jana Pawła II 70. Prezes Urzędu ustalił również, że w trakcie rozmowy telefonicznej osoby ją prowadzące nie informowały konsumentów o handlowym celu tego spotkania, tj. o możliwości zawarcia umowy sprzedaży pościeli z cząsteczkami srebra, wody ze srebrem oraz pakietu medycznego. Po przybyciu pod wskazany podczas rozmowy telefonicznej adres, konsumenci poddawani byli badaniom urządzeniem do mierzenia pulsu o nazwie pulsoksymetr HRS, a następnie, w oczekiwaniu na wyniki badań, zapraszani do udziału w wykładzie dotyczącym tematyki związanej ze zdrowiem publicznym. Podczas wykładu konsumentom przedstawiane były zalety produktów zawierających cząsteczki srebra. Osoby prowadzące wykład wskazywały, że współczesna medycyna jest bezsilna wobec wielu schorzeń, a jedynym rozwiązaniem pozwalającym pozbyć się dolegliwości chorobowych miały być produkty oferowane przez Spółkę. Po zakończonym spotkaniu z każdym z uczestników odbywały się indywidualne konsultacje dotyczące interpretacji wyników badań. Konsumenci zapraszani byli do oddzielnych pokoi celem ich omówienia. Osoby interpretujące badania przekonywały konsumentów do dokonania zakupu produktów Spółki. Powyższe ustalenia poczyniono na podstawie włączonych do materiału dowodowego skarg konsumenckich, cyt. (pisownia oryginalna): „W dniu 10.10.2015 r. w siedzibie firmy „Silver Medic” przeprowadzono mi badanie pulsu pulsometrem.” [**************] „Moja znajoma została namówiona na bezpłatne badania układu krążenia, układu oddechowego i inne. Ponieważ od kilkunastu lat mam problemy zdrowotne z układem krążenia oraz choruję na cukrzycę i badania miały być bezpłatne poszedłem wraz z nią na umówione spotkanie do Silver Medic.” [**************] „13.01.2016 r. otrzymałam telefon z informacją, że Warszawski Instytut Medycyny Naturalnej zaprasza mnie na bezpłatne badanie układu krążenia. Podano mi: miejsce badania Aleja Jana Pawła II 70/1, termin 15.01.2016 r. numer rejestracji ZF 171/3. Upewniłam się, że badania są całkowicie bezpłatne i w wyznaczonym terminie zgłosiłam się pod wskazany adres.” [**************] „W listopadzie 2015 r. zadzwoniono do mnie i zaproszono mnie na bezpłatne badanie układu krążenia i układu oddechowego przy ul. Jana Pawła II lok. 1. W mieszkaniu na IV piętrze zostałam zbadana pulsometrem i poproszona na wykład, było tam około 15 starszych osób.” 6 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00-950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 dozik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl [**************] „W dniu 24 listopada 2015 r. zadzwonił do mnie przedstawiciel SILVER MEDIC Grupa Gamma Nova sp. z o.o. zapraszając mnie na darmowe badanie oraz wykład dotyczący zdrowia, które miały odbyć się w gabinecie przy ul. Jana Pawła II 70/1 w Warszawie.” [**************] „Telefonicznie zostałam zaproszona na badanie dot. pracy serca do przychodni SILVER MEDIC.” [**************] „ Przez okres 2-ch tygodni dzwonili do mnie, zapraszali na bezpłatne badania. Na bezpłatne badania zgłosiłam się 30.10.2015 roku. Po wykładzie o znaczeniu srebra w leczeniu, zaproszono mnie do osobnego pokoju celem podpisania umowy.” [**************] „ W dniu 15.09.2015 r. zatelefonowano do mnie z pytaniem, czy jestem zainteresowana badaniem krążenia żylnego przeprowadzanego przez firmę SILVER MEDIC.” [**************] „Odebrałam kilka telefonów z zaproszeniem na bezpłatne badania układu krążenia, układu oddechowego. Badania miały być wykonane przez lekarzy kardiologów w przychodni Silver Medic w Warszawie przy ul. Jana Pawła II 70/1.” [**************] „Dostałam telefon od firmy Silver Medic, która zapraszała seniorów na kompleksowe badania w dn. 26.11.2015. W wyznaczonym terminie przyszłam pod wskazany adres (Al. Jana Pawła II 70/1). Przy pomocy urządzenia wkładanego na palec zostałam przebadana i poproszono mnie abym poczekała na wyniki w pokoju obok, gdzie odbywał się wykład na temat właściwości i zalet leczenia koloidalnym srebrem.” [**************] „Notoryczne wydzwanianie telefonem i zapraszanie na badania (nie wiem skąd mają nr telefonu i wiek). Codzienne przypominanie telefoniczne i zachęcanie do przyjścia na darmowe badania. Badanie poprzedzało różnymi informacjami jak skuteczne jest ich leczenie i jak wpływa na dobry stan zdrowia. Nikt natomiast nie mówił o kosztach.” [**************] „W dniu 23.10.2015 r. po dziesiątki telefonach w piątek na godzinę 10 poszłam do firmy Silver Medic mieszczącej się na ul. Jana Pawła II nr 70 L 1 w Warszawie. Obsługa była miła, pani zaprosiła mnie do biurka i przeprowadziła wywiad zdrowia. Następne biurko siedział pan i robił badanie z palca komputerowo – poproszono o przejście do sali gdzie obywała się prelekcja, slajdy.” 7 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00-950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 dozik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl [**************] „W dniu 3.11.br. byłam na spotkaniu organizowanym przez firmę SILVER MEDIC.” [**************] „Zostaliśmy zaproszeni przez telefon na dzień 02.11.2015 r. przez Waszą firmę na badania, które miały się tam odbyć. Miała to być przychodnia i klika badań, a okazało się, że to nie żadna przychodnia.” [**************] „Państwo zapraszając ludzi na pokaz telefonicznie (nie pisemnie) nie informowali konkretnie o ofercie towarowej ale o wykładzie na temat zdrowia, co mnie zachęciło do udziału w spotkaniu” [ [**************] Fakt braku przekazywania konsumentom przez Spółkę informacji o jej danych identyfikujących, w tym przede wszystkim o jej nazwie wynika również, z włączonych w materiał dowodowy wniosków o pomoc prawną do rzeczników konsumentów, bowiem konsumenci nawet składając do rzeczników konsumentów przedmiotowe wnioski, posługiwali się nieprawidłową nazwą Spółki, tj. „Silver Medic” albo „Silver Medic Grupa Gamma Nova”. [**************] Umowy sprzedaży z konsumentami Spółka zawierała w lokalu swojego przedsiębiorstwa. Jak wcześniej wskazano przedmiotem oferowanej przez Spółkę umowy była sprzedaż pościeli z cząsteczkami srebra, woda ze srebrem lub pakiet medyczny. W obrocie z konsumentami Spółka posługiwała się wzorcami umów pn.: „ Silver Medic UMOWA KUPNA- SPRZEDAŻY ”, której integralną częścią były „ WARUNKI SPRZEDAŻY ” oraz „ Aneks do UMOWY KUPNA-SPRZEDAŻY PAKIET MEDYCZNY ”. Zgodnie z postanowieniami wzorca umownego o nazwie „ Silver Medic UMOWA KUPNA- SPRZEDAŻY ”: „1. Mocą niniejszej umowy Sprzedawca sprzedaje Kupującemu i przenosi na własność zestaw produktów SILVER MEDIC, a Kupujący nabywa towar/usługę, zobowiązując się zapłacić Sprzedającemu wskazaną cenę” . Zgodnie z postanowieniami wzorca umownego o nazwie „ WARUNKI SPRZEDAŻY ”: „1. Ogólne Warunki Sprzedaży(dalej jako: WS) regulują obowiązki stron w przypadku zawarcia Umowy sprzedaży (dalej jako: Umowa) produktów znajdujących się w ofercie SILVER MEDIC z siedzibą w Warszawie na rzecz Kupującego. 2. Sprzedający oświadcza, że w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, prowadzi dystrybucję i sprzedaż detaliczną produktów tekstylnych SILVER MEDIC w postaci bawełnianych pościeli o splocie satynowym, antyalergicznych, wykorzystujących działanie związków srebra oraz pakietów medycznych, wody ze srebrem 8 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00-950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 dozik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl nanocząsteczkowym i kosmetyków ze srebrem, które to produkowane są dla spółki SILVER MEDIC. 3. Przez zawarcie Umowy Kupujący zobowiązuje się do odebrania produktów oraz terminowej zapłaty cen produktów, o których mowa w Umowie i jest świadom tego, iż w przypadku opóźnienia w zapłacie SILVER MEDIC może żądać od Kupującego ustawowych odsetek za opóźnienie w spełnieniu świadczenia (…) Ja niżej podsiany/a oświadczam, że wyrażam zgodę na przetwarzanie przez SILVER MEDIC, Al. Jana Pawła II 70/1, 00-175 Warszawa moich danych osobowych (…)”. W ramach umowy konsumenci podpisywali również dokument o nazwie: ” Aneks do UMOWY KUPNA-SPRZEDAŻY PAKIET MEDYCZNY”. Przedmiotowy pakiet medyczny uprawniał konsumenta do: „(…) korzystania ze świadczeń zdrowotnych wynikających z niniejszej umowy: 1. PAKIET MEDYCZNY 12 miesięcy 2. PAKIET MEDYCZNY 24 miesiące Ceny promocyjne obowiązują tylko i wyłącznie w dniu badań. Par. 1.1. Szczegółowe zasady i warunki to: 12 lub 24 miesiące opieki medycznej wraz z konsultacjami [**************] oraz Silver Medic sp. z o.o. 2. Zleceniobiorca oświadcza, że zapoznał się i akceptuje treść umowy i nie zgłasza do niej zastrzeżeń. Par. 2.1. Strony zgodnie uzgadniają, że opłata ryczałtowa za gotowość do wykonania badań zdrowotnych wynosi …… zł (słownie) ……… 2. PACJENT zobowiązuje się do opłacenia opłaty ryczałtowej w bezpiecznym abonamencie lub w gotówce. Par. 3.1. Konsultacje specjalistyczne oraz wybrane badania diagnostyczne realizowane w ramach umowy są dodatkowo płatne wg cennika, jeżeli nastąpi przekroczenie kwoty ustalonej wybranego wariantu PAKIETU MEDYCZNEGO. Par. 4.1. Opieka medyczna w ramach niniejszej umowy zostanie uruchomiona w dniu po dokonaniu wpłaty zgodnie z umową. Par. 5.1. PAKIET MEDYCZNY uprawnia do: 1. minimum 4 wizyt u [***********] wraz z przepisaną dietą, darmowymi ziołami a) 6 wykładów na temat zdrowia b) badania wrażliwości pokarmowej c) testy laboratoryjne d) testy nietolerancji na alergeny cywilizacyjne, pokarmowe i wziewne e) odczulanie i detoksyfikacje metodą biorezonansu f) konsultacje telefoniczne i e-mailowe 2. minimum 8 wizyt u [*********] wraz z przepisaną dietą, ziołami a) 12 darmowych wykładów na temat zdrowia b) badania wrażliwości pokarmowej c) testy laboratoryjne d) testy nietolerancji na alergeny cywilizacyjne, pokarmowe i wziewne e) odczulanie i detoksyfikacje metodą biorezonansu 9 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00-950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 dozik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl f) konsultacje telefoniczne i e-mailowe g) zestaw ziół na 24 miesiące (w przypadku wyboru pakietu na 24 miesiące).” [ **************] . Konsultacje medyczne w ramach pakietu medycznego miały być wykonywane przez lekarza medycyny doktora [**************]. Prezes Urzędu ustalił, że współpraca doktora [**************] oraz Spółki miała miejsce w okresie od [****************************************** *****************************************************************] umowy o dzieło, a następnie na podstawie ustnego przedłużenia tej umowy do [************************************** **********************************************************************]. Konsultacje medyczne miały odbywać się w lokalu przy ul. [*************************]. Lokal ten Spółka udostępniała doktorowi [**************] w ramach umowy. Prezes Urzędu ustalił, że lekarz nie kontaktował się bezpośrednio z konsumentami, nie namawiał do zakupu pakietów medycznych ani nie zawierał z konsumentami umów. Konsumenci umawiali terminy konsultacji medycznych z pracownikami Spółki. Doktor [*************] nie pobierał od konsumentów żadnych opłat za wizyty. Konsultacje medyczne udzielane były zazwyczaj osobom starszym, które borykały się z wieloma problemami zdrowotnymi, m.in. nadciśnienie, cukrzyca, zaburzenia rytmu serca i nie miały charakteru leczniczego, a dotyczyły prozdrowotnego stylu życia. [**************] Znajdująca się w aktach sprawy ostatnia umowa z konsumentem, została zawarta przez Spółkę w dniu 28 listopada 2015 r. [**************] Ocena prawna ustalonych faktów I. Naruszenie interesu publicznego. Stosownie do przepisu art. 1 ust. 1 uokik, ochrona interesów przedsiębiorców i konsumentów podejmowana jest w ramach działań Prezesa Urzędu w interesie publicznym. Ingerencja Prezesa Urzędu ma na celu ochronę interesów zbiorowości, a nie poszczególnych, indywidualnych uczestników rynku. Naruszenie interesu publicznego stanowi bezwzględny warunek uznania kompetencji Prezesa Urzędu do rozstrzygnięcia określonej sprawy. Interes publiczny zostaje naruszony wówczas, gdy działania przedsiębiorcy godzą w interesy ogólnospołeczne i dotykają szerokiego kręgu uczestników rynku, zaburzając jego prawidłowe funkcjonowanie. W ocenie Prezesa Urzędu, rozpatrywana sprawa ma charakter publiczny, ponieważ wiąże się z ochroną praw potencjalnie nieograniczonej liczby konsumentów, którzy mogli być narażeni na negatywne skutki praktyk stosowanych przez Spółkę – konsumentów, którzy byli lub mogli stać się klientami Spółki, tj. wziąć udział w organizowanych przez Spółkę spotkaniach i zawrzeć z nią umowę sprzedaży. Interes publiczny przejawia się także w postaci zbiorowego interesu konsumentów. Z uwagi na to, że w niniejszej sprawie miało miejsce naruszenie przez Spółkę interesu publicznego, możliwe jest poddanie kwestionowanych działań Spółki ocenie w świetle przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, pod kątem stosowania przez nią praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. 10 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00-950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 dozik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl II. Naruszenie zakazu określonego w art. 24 uokik. Zgodnie z art. 24 ust. 1 uokik, zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. W świetle przepisu art. 24 ust. 2 uokik, przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami zachowanie przedsiębiorcy, w szczególności: naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji (pkt 2); nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji (pkt 3); proponowanie konsumentom nabycia usług finansowych, które nie odpowiadają potrzebom tych konsumentów ustalonym z uwzględnieniem dostępnych przedsiębiorcy informacji w zakresie cech tych konsumentów lub proponowanie nabycia tych usług w sposób nieadekwatny do ich charakteru (pkt 4). Zgodnie z art. 24 ust. 3 uokik zbiorowym interesem konsumentów nie jest suma indywidualnych interesów. Oceny, czy w danym przypadku mamy do czynienia z praktyką określoną w wyżej wymienionym przepisie należy dokonać na podstawie ustalenia łącznego spełnienia trzech przesłanek, którymi są: 1) kwestionowane zachowanie jest działaniem przedsiębiorcy; 2) zachowanie to jest sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami; 3) zachowanie to godzi w zbiorowy interes konsumentów. 1. Działanie przedsiębiorcy. Zgodnie z art. 4 pkt 1 uokik pod pojęciem przedsiębiorcy należy rozumieć przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz.U. 2019 r. poz. 1292 ze zm.). Spółka jest osobą prawną prowadzącą działalność gospodarczą na podstawie wpisu do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego pod nr 0000504394 w związku z tym, posiada status przedsiębiorcy w rozumieniu wyżej wymienionej ustawy. W konsekwencji również w świetle przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Spółka dysponuje statusem przedsiębiorcy (zgodnie z art. 4 pkt 1 uokik). Zaznaczenia wymaga, że Spółka funkcjonowała pod nazwą Gamma Nova spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie. Następnie w dniu 17 listopada 2017 r. Spółka dokonała zmiany swojej firmy na Nova Call Center spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie. Należy wskazać, że przy zmianie firmy spółki prawa handlowego nie dochodzi do powstania nowego podmiotu, a w związku z tym, nie dochodzi do zmiany strony postępowania administracyjnego. 2. Bezprawność - sprzeczność z prawem lub naruszenie dobrych obyczajów. Kolejną przesłanką, która musi być spełniona, aby było możliwe stwierdzenie naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 uokik, jest zachowanie przedsiębiorcy, które jest sprzeczne z prawem lub naruszające dobre obyczaje. W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z godzącymi w zbiorowe interesy konsumentów działaniami Spółki sprzecznymi z prawem. W pkt I i II sentencji Spółce zarzucono stosowanie określonych w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 uokik praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, polegających na sprzecznym z prawem działaniu poprzez 11 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00-950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 dozik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl naruszenie zakazu stosowania nieuczciwych praktyk rynkowych w rozumieniu ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 roku o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2070; dalej: „upnpr”). Zgodnie z art. 3 upnpr stosowanie nieuczciwych praktyk rynkowych jest zakazane. Natomiast w pkt III sentencji Prezes Urzędu zarzucił Spółce stosowanie praktyki określonej w art. 24 ust. 1 i 2 uokik, polegającej na sprzecznym z prawem działaniu poprzez naruszenie przepisu art. 8 pkt 2 ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 287 ze zm.; dalej: „ustawa o prawach konsumenta”). Spełnienie przesłanki zachowania Spółki sprzecznego z prawem wykazane zostanie odrębnie dla każdej z przypisanych Spółce praktyk. 2.1. Nieuczciwe praktyki rynkowe Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 4 upnpr, przez praktykę rynkową rozumie się działanie lub zaniechanie przedsiębiorcy, sposób postępowania, oświadczenie lub informację handlową, w szczególności reklamę i marketing, bezpośrednio związane z promocją lub nabyciem produktu przez konsumenta. W zakresie pojęcia praktyki rynkowej mieści się zatem każdy czyn przedsiębiorcy (działanie jak i zaniechanie), oraz każda forma działania przedsiębiorcy (sposób postępowania, oświadczenie lub komunikat handlowy, w tym reklama i marketing). Istotnym jest, iż wskazane formy mogą być kwalifikowane jako praktyki rynkowe, wtedy tylko, gdy są bezpośrednio związane z promocją lub nabyciem produktu przez konsumenta, tj. gdy mogą oddziaływać na decyzje ekonomiczne konsumentów. Nie ulega wątpliwości, że kierowane do konsumentów praktyki Spółki polegające na nieinformowaniu w telefonicznych zaproszeniach na spotkania organizowane przez Spółkę o handlowym celu praktyki, tj. możliwości zawarcia, bezpośrednio po zorganizowanym przez Spółkę spotkaniu, umowy sprzedaży, jak i rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji dotyczących oznaczeń identyfikujących przedsiębiorcę poprzez posługiwanie się przez Spółkę w telefonicznych zaproszeniach na bezpłatne badania nazwą „Silver Medic” oraz „przychodnia Silver Medic”, były bezpośrednio związane z promocją oraz nabyciem produktu przez konsumentów. Produktem w rozumieniu art. 2 ust. 3 upnpr jest każdy towar lub usługa, w tym nieruchomości, prawa i obowiązki wynikające ze stosunków cywilnoprawnych. Pojęcie produktu wskazane w wyżej wymienionym artykule ma znaczenie szerokie. Wskazać należy, że zakwestionowane decyzją wprowadzające w błąd praktyki, są związane bezpośrednio ze sprzedażą oferowanych konsumentom produktów. W niniejszej sprawie działalność Spółki polegała na zawieraniu z konsumentami umów sprzedaży, których przedmiotem były produkty przez nią oferowane tj. pościel z cząsteczkami srebra, woda ze srebrem oraz pakiety medyczne. Natomiast definicję nieuczciwej praktyki rynkowej zawiera art. 4 ust. 1 upnpr, zgodnie z którym stosowana przez przedsiębiorcę względem konsumentów praktyka rynkowa jest nieuczciwa, jeżeli jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i w istotny sposób zniekształca lub może zniekształcić zachowanie rynkowe przeciętnego konsumenta przed zawarciem umowy, w trakcie jej zawierania lub po jej zawarciu. Art. 4 ust. 2 upnpr stanowi, że za nieuczciwą praktykę rynkową uznaje się w szczególności praktykę rynkową wprowadzającą w błąd oraz agresywną praktykę rynkową, a także stosowanie sprzecznego z prawem kodeksu dobrych praktyk. Praktyki te nie podlegają ocenie w świetle przesłanek 12 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00-950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 dozik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl określonych w art. 4 ust. 1 upnpr. Prezes Urzędu zarzucił Spółce w pkt I i II sentencji decyzji stosowanie nieuczciwych praktyk rynkowych wprowadzających w błąd. W związku z powyższym praktyki te nie podlegają ocenie w świetle przesłanek wskazanych w art. 4 ust. 1 upnpr. Praktyki wprowadzające w błąd mogą polegać zarówno na działaniu (art. 5 upnpr), jak i zaniechaniu (art. 6 upnpr). Model przeciętnego konsumenta. Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym posługuje się pojęciem przeciętnego konsumenta. To w odniesieniu do przeciętnego konsumenta powinna być dokonywana ocena każdej praktyki rynkowej, w tym praktyki polegającej na działaniu wprowadzającym w błąd. Zgodnie z treścią art. 2 pkt 8 upnpr, przeciętny konsument jest to konsument dostatecznie poinformowany, uważny i ostrożny. Oceny, zgodnie z brzmieniem ustawy, dokonuje się z uwzględnieniem czynników społecznych, kulturowych, językowych i przynależności danego konsumenta do szczególnej grupy konsumentów, przez którą rozumie się dającą się jednoznacznie zidentyfikować grupę konsumentów, szczególnie podatną na oddziaływanie praktyki rynkowej lub na produkt, którego praktyka rynkowa dotyczy, ze względu na szczególne cechy, takie jak wiek, niepełnosprawność fizyczna lub umysłowa. Wzorzec przeciętnego konsumenta nie jest stały, zmienia się bowiem w zależności do okoliczności konkretnego przypadku. Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy, zwrócić należy uwagę, że telefoniczne zaproszenia na badania kierowane były do osób powyżej 70 roku życia. Skargi konsumentów stanowiące materiał dowodowy w niniejszym postępowaniu pozwalają przypuszczać, że osoby z którymi Spółka zawierała umowy to w większości osoby powyżej 70 roku życia (92% osób, które złożyło skargi to osoby powyżej 70 roku życia), a więc osoby starsze. [**************] Osoby te są więc szczególnie narażone i podatne na praktyki stosowane przez Spółkę. Przyjmując model przeciętnego konsumenta na potrzeby niniejszego postepowania, należy mieć zatem na uwadze konsumenta należącego do grupy osób powyżej 70 roku życia. W ocenie Prezesa Urzędu osoby te stanowią grupę szczególnie narażoną na negatywne oddziaływanie zakazanych praktyk handlowych stosowanych przez przedsiębiorców. Dzieje się tak nie tylko z racji cech fizycznych (gorszy wzrok, słuch, spowolnione reakcje), ale również z powodu mniejszego niż przeciętny stopnia poinformowania i braku należytego rozeznania przy ocenie działań przedsiębiorcy. Ze względu na powyższe takie osoby są bardziej ufne i łatwowierne co do zapewnień sprzedawcy. Dlatego też łatwiej można wprowadzić je w błąd. Ta grupa społeczna jest w szczególny sposób narażona na zabiegi socjotechniczne i manipulacyjne, a przez to niezwykle podatna na oddziaływanie stosowanych wobec niej nieuczciwych praktyk rynkowych. Należy przy tym wskazać, że starsze osoby są potencjalnie podatne na różnego rodzaju schorzenia i często potrzebują pomocy lekarskiej. Również z tego powodu jest to grupa konsumentów szczególnie narażona na różnego rodzaju manipulacje, zwłaszcza gdy chodzi o kwestie związane ze zdrowiem. 13 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00-950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 dozik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 2.1.1. Praktyka opisana w pkt I sentencji decyzji Zgodnie z art. 6 ust. 1 upnpr praktykę rynkową uznaje się za zaniechanie wprowadzające w błąd, jeżeli pomija istotne informacje potrzebne przeciętnemu konsumentowi do podjęcia decyzji dotyczącej umowy i tym samym powoduje lub może powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął. Wprowadzającym w błąd zaniechaniem może być w szczególności nieujawnienie handlowego celu praktyki, jeżeli nie wynika on jednoznacznie z okoliczności i jeżeli powoduje to lub może spowodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął (art. 6 ust. 3 pkt 2 upnpr). Zarzucona Spółce w pkt I sentencji decyzji praktyka polega na wprowadzaniu konsumentów w błąd poprzez nieinformowanie w telefonicznych zaproszeniach na spotkania, które były organizowane przez Spółkę o handlowym celu praktyki, tj. możliwości zawarcia, bezpośrednio po zorganizowanym przez Spółkę spotkaniu, umowy sprzedaży, której przedmiotem były pościel ze srebrem, woda ze srebrem oraz pakiet medyczny. Z analizy zebranych w toku postępowania skarg wyłania się określony, powtarzający się schemat prowadzonych przez Spółkę rozmów z konsumentami. Spółka zapraszała konsumentów na badania, które miały odbywać się w „przychodni Silver Medic” lub „Warszawskim Instytucie Medycyny Naturalnej”. Spółka zapraszając konsumentów nie informowała, że bezpośrednio po organizowanych przez nią spotkaniach, na których przeprowadzała badania oraz prelekcje, będzie oferowała swoje produkty. Jak wynika ze skarg konsumenci byli bowiem przekonani o tym, iż są zapraszani wyłącznie na bezpłatne badania stanu zdrowia. Z okoliczności opisanych w skargach osób, które skorzystały z zaproszeń Spółki wynika, że o tym jaki jest cel spotkania, uczestnik dowiadywał się dopiero po przeprowadzonych badaniach oraz wykładzie, kiedy to była przedstawiana oferta Spółki. Spółka nie przekazywała informacji, że chcąc poznać wyniki przeprowadzonych badań, konsumenci będą musieli uczestniczyć w spotkaniu stricte handlowym, podczas którego prezentowana będzie oferta Spółki oraz będzie istniała możliwość zawarcia umowy w tym zakresie przez co wprowadzała konsumentów w błąd. Pomimo tego, że oferta Spółki była przedstawiana po badaniach konsumentów i przeprowadzanych przez nią wykładach nt. zdrowia publicznego, zdaniem Prezesa Urzędu pierwszoplanowym celem telefonicznego kontaktu z konsumentami było zachęcenie ich do przyjścia na spotkanie czego konsekwencją była możliwość przedstawienia oferty Spółki. Spółka zapraszając konsumentów na spotkanie zwracała jedynie uwagę na walory bezpłatnych badań co sprawiało, że nawet przeciętny, dostatecznie poinformowany i uważny konsument, nie był w stanie zorientować się w jakiego rodzaju wydarzeniu w rzeczywistości będzie uczestniczył, a co za tym idzie, nie miał możliwości w sposób obiektywny podjąć decyzji co do ewentualnego w nim udziału. W opinii Prezesa Urzędu, przekaz wynikający z rozmów telefonicznych był dla przeciętnego konsumenta jednoznaczny - konsument mógł skorzystać z darmowych badań. Należy podkreślić, że w każdym wypadku, gdy intencją przedsiębiorcy jest komercyjny cel praktyki, ma on obowiązek poinformowania o tym konsumenta już w momencie pierwszego kontaktu o charakterze bezpośrednim, np. osobistym lub pośrednim, telefonicznym, listownym. W przypadku zaniechania poinformowania konsumenta o handlowym celu praktyki - w przedmiotowej sprawie o możliwości zawarcia umowy bezpośrednio po przeprowadzonych badaniach - konsument zaskoczony jest prezentowaną ofertą sprzedażową i ma ograniczoną możliwość porównania oferty z innymi dostępnymi na rynku. 14 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00-950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 dozik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl Dlatego też działanie Spółki mogło wpłynąć na podjęcie przez konsumenta decyzji o związaniu się ze Spółką umową sprzedaży oferowanych produktów, której w innych warunkach by nie zawarł. Mając na uwadze powyższe, Prezes Urzędu stwierdził, że opisane zaniechania Spółki spełniają przesłanki nieuczciwej praktyki rynkowej, o której mowa w art. 6 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 3 pkt 2 upnpr. Ostatnia umowa z konsumentem zawarta została w dniu 28 listopada 2015 r. w związku z tym, Prezes Urzędu przyjął, że praktyka ta zakończyła się z tym dniem. Powyższe założenie wynika z tego, że Spółka w toku postępowania nie udzielała żądanych przez Prezesa Urzędu informacji oraz z faktu, iż jest to z najpóźniejszą datą umowa, która została przekazana przez konsumenta do Prezesa Urzędu. Należy przy tym wskazać, że Prezes Urzędu nie otrzymał skarg konsumentów które wskazywałyby, iż po tej dacie Spółka zawierała umowy z konsumentami. 2.1.2. Praktyka opisana w pkt II sentencji decyzji Zgodnie z art. 5 ust. 1 upnpr, praktykę rynkową uznaje się za działanie wprowadzające w błąd, jeżeli działanie to w jakikolwiek sposób powoduje lub może powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął. Wprowadzającym w błąd działaniem może być w szczególności działanie związane z wprowadzeniem produktu na rynek, które może wprowadzać w błąd w zakresie produktów lub ich opakowań, znaków towarowych, nazw handlowych lub innych oznaczeń indywidualizujących przedsiębiorcę lub jego produkty, w szczególności reklama porównawcza w rozumieniu art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (art. 5 ust. 2 pkt 3 upnpr). Spółka wprowadzała konsumentów w błąd co do oznaczeń identyfikujących przedsiębiorcę. Z ustalonego przez Prezesa Urzędu stanu faktycznego wynika, że Spółka w telefonicznych zaproszeniach na bezpłatne badania posługiwała się nazwą „Silver Medic” oraz „przychodnia Silver Medic”. Nazwa przedsiębiorcy pełni funkcję identyfikacyjną pozwalającą konsumentom na odróżnienie jednego przedsiębiorcy od innego oraz pozwala na zweryfikowanie prowadzonej przez przedsiębiorcę działalności. Posługiwanie się przez Spółkę nieprawdziwymi nazwami wprowadzało konsumentów w błąd co do oznaczenia przedsiębiorcy, który telefonicznie kierował do konsumentów zaproszenia na przeprowadzane przez niego badania. Posługiwanie się przez Spółkę nazwą „Silver Medic” wprowadzało również konsumentów w błąd co do oferowanych przez tę spółkę produktów. Prawidłowe oznaczenie przedsiębiorcy służy prawidłowej identyfikacji produktów oferowanych przez przedsiębiorcę, pozwala bowiem odróżnić dany produkt spośród wielu dostępnych na rynku oferowanych przez różnych przedsiębiorców. Określenia używane przez Spółkę podczas rozmowy telefonicznej wskazywały, że jej działalność związana jest z usługami medycznymi, podczas gdy rzeczywistym przedmiotem działalności Spółki jest sprzedaż detaliczna wyrobów tekstylnych. W przedmiotowej sprawie konsumenci zachęceni ofertą bezpłatnych badań, przekonani o medycznym charakterze spotkania (bezpłatne badania), nie mieli wiedzy dotyczącej tego, kto jest rzeczywistym organizatorem spotkania, a poprzez podanie nieprawdziwej informacji nie mogli poprawnie zweryfikować tego podmiotu. Opisana praktyka Spółki mogła wpłynąć na podjęcie przez konsumenta, który zdecydował się na udział w organizowanych przez nią 15 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00-950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 dozik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl spotkaniach, decyzji o związaniu się ze Spółką umową sprzedaży oferowanych przez nią produktów, której w innych warunkach by nie zawarł. Biorąc pod uwagę powyższe, Prezes Urzędu stwierdził, że opisane zaniechania Spółki spełniają przesłanki nieuczciwej praktyki rynkowej, o której mowa w art. 5 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 2 pkt 3 upnpr. Ostatnia umowa z konsumentem zawarta została w dniu 28 listopada 2015 r. w związku z tym Prezes Urzędu przyjął, że praktyka ta zakończyła się z tym dniem. Powyższe założenie wynika z tego, że Spółka w toku postępowania nie udzielała żądanych przez Prezesa Urzędu informacji oraz z faktu, iż jest to z najpóźniejszą datą umowa, która została przekazana przez konsumenta do Prezesa Urzędu. Należy przy tym wskazać, że Prezes Urzędu nie otrzymał skarg konsumentów które wskazywałyby, iż po tej dacie Spółka zawierała umowy z konsumentami. 2.2. Zarzut dotyczący naruszenia ustawy o prawach konsumenta - praktyka opisana w pkt III sentencji decyzji Wskazana w pkt III sentencji decyzji praktyka polega na wprowadzaniu konsumentów w błąd poprzez wskazywanie w komparycji umowy sprzedaży jako sprzedawcy, przedsiębiorcy o nazwie „SILVER MEDIC sp. z o.o.” albo „SILVER MEDIC Grupa Gamma Nova sp. z o.o.” oraz poprzez wskazywanie w „Warunkach Sprzedaży” przedsiębiorcy o nazwie „SILVER MEDIC”, podczas gdy podmiotem, z którym konsumenci zawierają umowę sprzedaży jest Spółka, co narusza art. 8 pkt 2 ustawy o prawach konsumenta. Zgodnie z art. 8 pkt 2 ustawy o prawach konsumenta najpóźniej w chwili wyrażenia przez konsumenta woli związania się umową przedsiębiorca ma obowiązek poinformować konsumenta, o ile informacje te nie wynikają już z okoliczności, w sposób jasny i zrozumiały o swoich danych identyfikujących, w szczególności o firmie, organie, który zarejestrował działalność gospodarczą, i numerze, pod którym został zarejestrowany, adresie, pod którym prowadzi przedsiębiorstwo i numerze telefonu przedsiębiorstwa. Poinformowanie konsumenta zakłada działanie ze strony przedsiębiorcy, a inicjatywa konsumenta nie jest w tym przypadku wymagana. Jak wynika z włączonych do materiału dowodowego wzorców umownych, Spółka wprowadzała konsumentów w błąd poprzez posługiwanie się w komparycji umowy nieprawidłowym określeniem wskazującym sprzedawcę. Spółka w komparycji wzorca umowy sprzedaży wskazywała, że sprzedawcą jest „SILVER MEDIC Grupa Gamma Nova sp. z o.o.” albo „SILVER MEDIC sp. z o.o.”, nie zaś Gamma Nova sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie. Również w dalszej części wzorca umowy sprzedaży w „Warunkach Sprzedaży” Spółka jako podmiot będący stroną umowy wskazywała na nazwę „Silver Medic”. Na spotkaniach organizowanych przez Spółkę konsumenci również nie byli informowani o jej danych identyfikujących, w tym przede wszystkim o nazwie Spółki, bowiem konsumenci składając do rzeczników wnioski o pomoc prawną, posługiwali się nieprawidłową nazwą Spółki, tj. „Silver Medic” albo „Silver Medic Grupa Gamma Nova”. Wskazać należy, że konsumentowi powinny zostać podane informacje dotyczące podmiotu, z którym zawiera umowę, w tym przede wszystkim prawidłowa nazwa, która pozwoli mu na prawidłowe dokonanie identyfikacji drugiej strony umowy. Mając na względzie powyżej przedstawione okoliczności, działanie Spółki polegające na wskazywaniu w komparycji umowy sprzedaży jako sprzedawcy przedsiębiorcy o nazwie 16 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00-950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 dozik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl „SILVER MEDIC sp. z o.o.” albo „SILVER MEDIC Grupa Gamma Nova sp. z o.o.” oraz wskazywanie w „Warunkach Sprzedaży” przedsiębiorcy o nazwie „SILVER MEDIC” naruszało art. 8 pkt 2 ustawy o prawach konsumenta. Ostatnia umowa z konsumentem zawarta została w dniu 28 listopada 2015 r. w związku z tym, Prezes Urzędu przyjął, że praktyka ta zakończyła się z tym dniem. Powyższe założenie wynika z tego, że Spółka w toku postępowania nie udzielała żądanych przez Prezesa Urzędu informacji oraz z faktu, iż jest to z najpóźniejszą datą umowa, która została przekazana przez konsumenta do Prezesa Urzędu. Należy przy tym wskazać, że Prezes Urzędu nie otrzymał skarg konsumentów które wskazywałyby, iż po tej dacie Spółka zawierała umowy z konsumentami. 3. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów omówione zostanie w niniejszym punkcie łącznie, z uwagi na zbliżony charakter i znaczenie tej przesłanki dla wszystkich praktyk objętych prowadzonym postępowaniem. Działanie przedsiębiorcy godzi w zbiorowe interesy konsumentów wtedy, gdy skierowane jest do potencjalnie nieograniczonego kręgu konsumentów. W wyroku z dnia 10 kwietnia 2008 r., sygn. III SK 27/07 1 Sąd Najwyższy wskazał, że gramatyczna wykładnia pojęcia zbiorowy interes konsumentów prowadzi do wniosku, że chodzi o zachowanie przedsiębiorcy, które godzi w interesy grupy osób stanowiących określony zbiór z zastrzeżeniem jednak, że nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma interesów indywidualnych. Sąd Najwyższy wyraził stanowisko, że przy konstruowaniu pojęcia zbiorowy interes konsumentów nie można opierać się tylko i wyłącznie na tym, czy oceniana praktyka skierowana jest do nieoznaczonego z góry kręgu podmiotów. W ocenie Sądu Najwyższego wystarczające powinno być ustalenie, że zachowanie przedsiębiorcy nie jest podejmowane w stosunku do zindywidualizowanych konsumentów, lecz względem członków danej grupy (określonego kręgu podmiotów), wyodrębnionych spośród ogółu konsumentów za pomocą wspólnego dla nich kryterium. Sąd Najwyższy uznał, że praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest takie zachowanie przedsiębiorcy, które podejmowane jest w warunkach wskazujących na powtarzalność zachowania w stosunku do indywidualnych konsumentów wchodzących w skład grupy, do której adresowane są zachowania przedsiębiorcy, w taki sposób, że potencjalnie ofiarą takiego zachowania może być każdy konsument będący klientem lub potencjalnym klientem danego przedsiębiorcy 2 . W związku z powyższym, przez interes zbiorowy należy rozumieć interes dotyczący konsumentów jako określonej zbiorowości. Prezes Urzędu nie dysponuje statystykami dotyczącymi ilości zawartych umów z konsumentami z uwagi na to, że Spółka nie przekazywała żądanych informacji. Niemniej włączone w materiał dowodowy skargi konsumentów świadczą o tym , że działanie Spółki było podejmowane w stosunku do potencjalnie nieoznaczonego z góry i licznego kręgu podmiotów. Oferta handlowa Spółki kierowana była bowiem do wszystkich konsumentów potencjalnie zainteresowanych zawarciem umowy sprzedaży. W związku z tym działania Spółki mogły dotknąć z góry nieograniczonego i bliżej nieokreślonego kręgu odbiorców - 1 Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 kwietnia 2008 r., sygn. III SK 27/07, OSNP 2009/13-14/188. 2 por. R. Stefanicki, „ Ochrona zbiorowych interesów konsumentów w świetle ustawodawstwa Unii Europejskiej na przykładzie dyrektywy z 19 maja 1998 r”. , PUE 2002, Nr 2, s. 26. 17 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00-950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 dozik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl każdego kto skorzysta z zaproszenia na bezpłatne badania organizowane przez Spółkę. Nie ma zatem wątpliwości, że działania Spółki naruszały zbiorowe interesy konsumentów. Interes konsumentów należy rozumieć jako interes prawny (a nie faktyczny), a więc uznany przez ustawodawcę na zasługujący na ochronę i zabezpieczenie. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów powiązane jest z naruszaniem interesów gospodarczych konsumentów. Pod tym pojęciem należy rozumieć zarówno naruszenie interesów stricte ekonomicznych (o wymiarze majątkowym), jak również prawo konsumentów do uczestniczenia w przejrzystych i niezakłóconych przez przedsiębiorcę warunkach rynkowych. W przedmiotowej sprawie praktyki Spółki zagrażały interesom niemajątkowym konsumentów, poprzez ograniczenie ich prawa do rzetelnej i pełnej informacji na temat charakteru organizowanego przez Spółkę spotkania oraz podmiotu, który je organizuje. Działaniami Spółki został zagrożony również ekonomiczny interes konsumentów. Niepoinformowanie konsumentów o handlowym celu organizowanego spotkania powodowało bowiem zaskoczenie konsumentów propozycją zawarcia umowy, niedostateczne rozeznanie co do warunków umowy oraz podjęcie decyzji dotyczącej umowy, której w innych okolicznościach by nie podjęli, tj. zawarcie umowy sprzedaży, z którą wiązały się znaczne obciążenia finansowe. Reasumując, opisane w punkcie I-III praktyki Spółki spełniły wszystkie przesłanki do uznania ich za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów w świetle przepisu ust. 24 ust. 1 i 2 uokik. Z uwagi na stwierdzenie zaniechania przez Spółkę przedmiotowych praktyk, Prezes Urzędu działając na podstawie art. 27 ust. 1 i ust. 2 uokik orzekł jak w punkcie I-III sentencji decyzji. Pouczenie Na podstawie art. 81 ust. 1 uokik w związku z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1460; dalej jako Kodeks postępowania cywilnego) od niniejszej decyzji przysługuje stronie odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie miesiąca od dnia jej doręczenia, które wnosi się za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 9 w zw. z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 785, ze zm.), odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów podlega opłacie stałej w kwocie 1.000 zł. Zgodnie z art. 103 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych Sąd może przyznać zwolnienie od kosztów sądowych osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej niebędącej osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną, jeżeli wykazała, że nie ma dostatecznych środków na ich uiszczenie. Zgodnie z art. 105 ust. 1 zd. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, wniosek o przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych należy zgłosić na piśmie lub ustnie do protokołu w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. Stosownie do treści art. 117 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego strona zwolniona przez sąd od kosztów sądowych w całości lub części, może domagać się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Jednocześnie art. 117 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego stanowi, że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna, której ustawa przyznaje zdolność 18 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00-950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 dozik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl sądową, niezwolniona przez sąd od kosztów sądowych, może się domagać ustanowienia adwokata lub radcy prawnego, jeżeli wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego. Zgodnie z art. 117 § 4 zd. 1 Kodeksu postępowania cywilnego wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego strona zgłasza wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych lub osobno, na piśmie lub ustnie do protokołu, w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. / p o d p i s a n o e l e k t r o n i c z n i e / z u p . P r e z e s a U r z ę d u O c h r o n y K o n k u r e n c j i i K o n s u m e n t ó w Z a s t ę p c a D y r e k t o r a D e p a r t a m e n t u O c h r o n y Z b i o r o w y c h I n t e r e s ó w K o n s u m e n t ó w U O K i K H u b e r t W o r o b i e j Otrzymuje: 1. Nova Call Center Sp. z o.o. 19 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00-950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 dozik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl Al. Jana Pawła II 70/1 00-175 Warszawa 2. a/a