RBG-28/2001

Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Bydgoszczy 85-097 Bydgoszcz, ul. Jagiellońska 34 Tel. (0-52) 345-56-44, Fax (0-52) 345-56-17, Tel. Centrala (0-52) 3254-100 E-mail: bydgoszcz@uokik.gov.pl Bydgoszcz, dn. 30 lipca 2001 r. Znak: RBG-54-S/00/MT/AW Decyzja RBG-28/2001 W imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów I. Na podstawie Art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego umarza się postępowanie antymonopolowe prowadzone na wniosek RUCH S.A. Oddział w Bydgoszczy, (reprezentowany przez adwokata Jarosława Kuropatwińskiego), przeciwko Gminie Sępólno Krajeńskie ( reprezentowanej przez radcę prawnego Katarzynę Podmokly) oraz przeciwko Panu Tomaszowi Śmigiel (reprezentowanemu przez radcę prawnego Krzysztofa Łączkowskiego), w związku z zarzutem stosowania porozumienia, na mocy którego Wnioskodawca miałby ograniczony dostęp do lokalnego rynku prasy ( Art. 5 ust.1 pkt 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 roku o ochronie konkurencji i konsumentów Dz. U. Nr 122, poz.1319 ) II. Na podstawie Art.104 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z Art. 11 ust. 1 Ustawy z dnia 15 grudnia 2000 roku o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 122, poz.1319 ) z wniosku i przeciwko jak w punkcie I , nie stwierdza się stosowania praktyk ograniczających konkurencję poprzez naduŜywanie pozycji dominującej a polegającej na dzierŜawie gruntów pod kioski w sposób powodujący uprzywilejowanie przedsiębiorcy Tomasza Smigla oraz poprzez blokowanie moŜliwości prowadzenia działalności gospodarczej w formie kiosków przez Wnioskodawcę (Art. 8 ust.2, pkt 3 i 5 ustawy cytowanej wyŜej). UZASADNIENIE RUCH S.A. Oddział w Bydgoszczy, zwany dalej Wnioskodawcą, pismem z dnia 30 maja 2000 roku wystąpił do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwanego dalej Prezesem lub organem antymonopolowym (w imieniu którego działa dyrektor Delegatury UOKiK w Bydgoszczy) z wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego przeciwko Gminie Sępólno Krajeńskie ( zwanej dalej Gminą ) oraz Panu Tomaszowi Śmigiel (zwanym dalej Uczestnikiem) oraz o nakazanie zaniechania zarzucanych praktyk. Zdaniem Wnioskodawcy, Gmina dopuściła się praktyk monopolistycznych w rozumieniu Art. 4 pkt 4 oraz art. ~ ust.1 pkt 3 ustawy z dnia 24 lutego 1990 roku o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym i ochronie interesów konsumenta. Wnioskodawca w swoim wniosku podniósł, Ŝe Gminę Sępólno Krajeńskie łączyła z nim / RUCH S.A. Oddział w Bydgoszczy / umowa dzierŜawy podpisana dnia 26 listopada 1996 r. dotycząca czterech nieruchomości gruntowych, przeznaczonych pod popularne kioski, na których RUCH, zgodnie z tą umową miał je posadowić. Umowa dzierŜawy została zawarta na okres trzech lat i przewidywała, Ŝe Wnioskodawca na pół roku przed jej wygaśnięciem moŜe złoŜyć oświadczenie o chęci dalszego wydzierŜawiania przedmiotowych gruntów J 4 działki/. Umowa wygasła w dniu 26 listopada 1999 I'okLl. W to miejsce została zawarta nowa umowa dwóch spośród czterech w/w działek z Panem Tomaszem Smigiel, radnym Gminy Sępólno Krajeńskie. Umowy te zostały zawarte na nieruchomości gruntowe połoŜone w Sępólnie Krajeńskim przy ul. Odrodzenia i Wojska Polskiego. Wnioskodawca twierdzi, Ŝe w/w, nowa umowa to zakazane w/w Ustawą porozumienie stanowiące praktykę ograniczającą konkurencję .Ponadto zarzuca, Ŝe „Gmina arbitralnie odmówiła zawarcia umowy" zasłaniając się tym ,jakoby Wnioskodawca w ogóle nie uŜytkował dwóch spośród czterech dzierŜawionych nieruchomości gruntowych a dwie uŜytkowane działki bezprawnie poddzierŜawiał. Ponadto, Ŝe Wnioskodawca nie wykazał w umownie określonym terminie woli ich dalszego wydzierŜawiania. Wnioskodawca wywodzi, Ŝe na wziętych w dzierŜawę przez Pana Tomasza Śmigiel działkach. TenŜe nie prowadzi działalności gospodarczej, natomiast prowadzi ją na innych, sąsiednich działkach i to w zakresie kolportaŜu prasy. Stąd teŜ wywodzi, Ŝe zawarcie umowy z Panem Tomaszem Śmigiel to uniemoŜliwienie RUCHOWI konkurencji wobec juŜ prowadzonej przez Uczestnika działalności, polegającej na wspomnianym kolportaŜu prasy. Wnioskodawca wielokrotnie zwraca uwagę, Ŝe zawarcie w/w umowy miało miejsce między stronami będącymi ze sobą w zaŜyłych stosunkach, a wszelkie działania RUCHU S.A. zmierzające do rozpoczęcia działalności na działkach wziętych w dzierŜawę od innych podmiotów były blokowane przez Burmistrza Miasta przez bezprawne odmawianie wydania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, która jest niezbędna do uzyskania lokalizacji pod posadowienie kiosku. Uczestnik postępowania w swoich pismach, będących ustosunkowaniem się do zarzutów Wnioskodawcy podkreśla, Ŝe z treści tych pism wynika, Ŝe TenŜe, będący do niedawna monopolistą w zakresie prowadzenia kiosków RUCHU, na gruntach stanowiących zasób Gminy, w nowej dla Niego sytuacji usiłuje dowieść, Ŝe dzierŜawa nieruchomości przez Uczestnika nastąpiła w tym celu, by uniemoŜliwić ewentualną działalność konkurencyjną, i stwierdza, Ŝe nigdy takiego zamiaru nie posiadał a wydzierŜawienie w/w nieruchomości gruntowych nastąpiło jedynie w tym celu, aby prowadzić na nich działalność gospodarczą , która zapewni utrzymanie Jemu , Jego rodzinie a takŜe zatrudnionym pracownikom. Kwintesencją odpowiedzi Gminy na stawiane jej przez Wnioskodawcę zarzuty jest twierdzenie, Ŝe są one nieprawdziwe albowiem Wnioskodawca nie przedłoŜył na potwierdzenie stawianych zarzutów wiarygodnych dowodów, poprzestając na niczym nie popartych twierdzeniach, co dotyczy m.in. zarzutu arbitralnego nieprzedłuŜenia umowy , nie wskazując na czym ta arbitralność miałaby polegać. Ponadto, zdaniem Gminy, Wnioskodawca nie wykazał we właściwym czasie woli zawarcia / przedłuŜenia / umowy, do czego zobowiązał się w umowie, jednocześnie podkreślając, Ŝe w świetle prawa, terminowe oświadczenie w tej materii byłoby wzięte pod uwagę, natomiast nie wiązałoby Gminy. Prócz tego Gmina powzięła wątpliwość co do zasadności wydzierŜawienia RUCH przedmiotowych gruntów bowiem, jak twierdzi, nie prowadził on na dwóch działkach Ŝadnej działalności gospodarczej, zaś pozostałe dwie poddzierŜawiał. Obecni dzierŜawcy małŜonkowie Śmigiel od lat prowadzą kioski RUCH a sposób prowadzenia daje rękojmię naleŜytego wykonywania umowy. Gmina jednoznacznie stwierdza, Ŝe swym działaniem Wnioskodawcy chcieliby wyeliminować podmioty słabsze, jednocześnie zdobywając monopol, godząc tym samym w wolną konkurencję. Uczestnicy postępowania zgodnie twierdzą, Ŝe brak jest podstaw i dowodów, aby zawartą umowę traktować jako porozumienie w rozumieniu ustawy. Zarzucają jednocześnie , Ŝe Wnioskodawca stawia zarzuty nie wykazując przy tym właściwej staranności co do ich udowodnienia. Prezes zwaŜył, co następuje Dnia 1 kwietnia 2001 roku weszła w Ŝycie Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 roku o ochronie konkurencji i konsumentów ( Dz.U. Nr 122, poz.1319 ) , zwana dalej Ustawą. Z tym dniem stracha moc ustawa z dnia 24 lutego 1990 roku o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym i ochronie interesów konsumentów . Postępowanie wszczęte na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 lutego 1990 roku o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym i ochronie interesów konsumentów prowadzi się wg przepisów Ustawy ,na podstawie jej Art. 113 . W trakcie prowadzonego postępowania organ antymonopolowy ustalił, Ŝe w przedmiotowej sprawie rynek właściwy w znaczeniu terytorialnym stanowi obszar miasta Sępólno Krajeńskie, a w znaczeniu przedmiotowym nieruchomości gruntowe z przeznaczeniem na prowadzenie kiosków RUCH . Na tak wyznaczonym rynku znajduje się wiele działek stanowiących własność lub będących w posiadaniu róŜnych podmiotów , które potencjalnie mogą być / po spełnieniu wymogów prawem przewidzianych / przeznaczone na posadowienie na nich kiosków, co wynika z załączonej do akt dokumentacji tj. map, planu zagospodarowania przestrzennego. W chwili obecnej Miasto Sępólno Krajeńskie wydzierŜawia dwie działki pod kioski RUCH / łącznie 38,5 m2 /, 6 działek w zabudowie szeregowej i jedna wolnostojąca - do sprzedaŜy . Pan Śmigiel posiada w dzierŜawie dwie działki Gminy . W około dwudziestu punktach handlowych prowadzi się sprzedaŜ prasy a grunty te nie są w posiadaniu Gminy. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Z tego teŜ powodu w sentencji decyzji postanowiono, Ŝe nie stwierdza się zarzucanych praktyk ograniczających konkurencję. W świetle art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy ,,zabronione są porozumienia, których celem lub skutkiem jest wyeliminowanie, ograniczenie lub naruszenie w inny sposób konkurencji na rynku właściwym, polegające w szczególności na ograniczaniu dostępu do rynku lub eliminowaniu z rynku przedsiębiorców nieobjętych porozumieniem". Prezes Urzędu stanął na stanowisku, Ŝe w przepisie tym mowa jest o przedsiębiorcach - ustawodawca uŜył liczby mnogiej- zatem nie stanowi ograniczenia konkurencji , która uzasadnia ingerencję organu antymonopolowego sytuacja, dotycząca tylko jednego przedsiębiorcy . Mając na uwadze , Ŝe Wnioskodawca nie udowodnił, Ŝe w/w działaniami objęci są teŜ inni przedsiębiorcy z terenu miasta Sępólna Krajeńskiego a Prezes Urzędu działa w obronie interesu publicznego, ewentualne uprzywilejowanie jednego przedsiębiorcy - Uczestnika postępowania- wyraŜające się w wydzierŜawieniu mu dwóch działek o łącznej powierzchni 38,5 m2 , zdaniem Prezesa Urzędu nie moŜe być zakwalifikowane jako mogące naruszać konkurencję na lokalnym rynku, na nim bowiem znajduje się wiele działek, na których konkurencja w zakresie działalności handlowo-usługowej moŜe się swobodnie rozwijać. Gdy mowa o utoŜsamianiu zawartej umowy z porozumieniem, Prezes Urzędu stanął na stanowisku, Ŝe zawarta umowa dzierŜawy jako taka nie godzi w wolną konkurencję, a zatem nie jest porozumieniem w rozumieniu prawa antymonopolowego. Art. 8 ust.? pkt 3 Ustawy przewiduje, Ŝe „zakazane jest naduŜywanie pozycji dominującej na rynku właściwym przez jednego lub kilku przedsiębiorców poprzez stosowanie w podobnych umowach z osobami trzecimi uciąŜliwych lub niejednolitych warunków umów stwarzających tym osobom zróŜnicowane warunki konkurencji''. Z literalnego brzmienia tego przepisu wynika, iŜ niezbędnym warunkiem zastosowania tego przepisu jest posiadanie pozycji dominującej przez przedsiębiorcę. Pozycji tej nie posiada Gmina Sępólno Krajeńskie, jako właściciel gruntów, mogących być potencjalnymi przedmiotami umów dzierŜawy, o czym będzie mowa niŜej a zatem zasadne było postanowienie w sentencji decyzji nie stwierdzające stosowania praktyki ograniczającej konkurencję.Tej samej pozycji na rynku wymaga ustawodawca w przypadku zarzutu z art. 8 ust. 2 pkt 5 stanowiąc, Ŝe przedsiębiorcy o tej pozycji zabrania się jej naduŜywania w sposób powodujący przeciwdziałanie ukształtowaniu się warunków niezbędnych do powstania bądź rozwoju konkurencji. Naruszenie tych przepisów miałoby polegać wg Wnioskodawcy na arbitralnym nie przedłuŜaniu umowy dzierŜawy z RUCH S.A. . Zarówno we wniosku jak i w późniejszej korespondencji Wnioskodawca nie wykazał , iŜ odmowa przedłuŜenia umowy dzierŜawy nastąpiła arbitralnie; nie określił teŜ na czym ta arbitralność miałaby polegać. W Ŝadnym punkcie swoich wywodów, Wnioskodawca nie wykazał , Ŝe zaproponowane przez Niego warunki odbiegały na korzyść od warunków, na jakich doszło do zawarcia umowy z Panem Tomaszem Śmigiel. Organ antymonopolowy zauwaŜa, Ŝe samo stwierdzenie faktu, Ŝe Pan Śmigieł jest radnym Gminy Sępólno Krajeńskie nie moŜe stanowić przesłanki dla wyŜej wymienionego stwierdzenia. Organ antymonopolowy uwaŜa, Ŝe w istocie spór ma zupełnie inne podłoŜe. Z korespondencji przesłanej przez Wnioskodawcę jasno wynika, Ŝe Wnioskodawca zarzuca Uczestnikom postępowania praktyki korupcyjne . Organ nie jest władny odnieść się do tych zarzutów, natomiast władne ewentualnie w tej materii są organy nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego bądź organy ścigania. Zawarta przez strony umowa dzierŜawy z dnia 26 listopada 1996 roku w swej treści zobowiązywała Wnioskodawcę do powiadomienia WydzierŜawiającego o zamiarze jej przedłuŜenia. Organ antymonopolowy stoi na stanowisku , Ŝe był to warunek przedłuŜenia umowy , natomiast jego spełnienie nie dawałoby Wnioskodawcy Ŝadnego roszczenia o zawarcie umowy dzierŜawy, albowiem na Gminie nie ciąŜył Ŝaden obowiązek zawarcia umowy z dotychczasowym kontrahentem. Wydając niniejszą decyzję, organ antymonopolowy ocenił fakt nie zawarcia umowy w oderwaniu od faktu powiadomienia uwaŜają, Ŝe nie jest to istotne w sprawie. Z tych samych względów organ antymonopolowy uznał za nieistotne przesłuchanie świadka Danuty Belickiej na okoliczność ustnego powiadomienia l w myśl umowy forma pisemna nie była zastrzeŜona. Prezes Urzędu przy rozpatrywaniu sprawy nie mógł nie dostrzec, Ŝe Gmina przy zawieraniu umowy miała obowiązek równego traktowania podmiotów, które zainteresowane były dzierŜawą gruntów gminnych, co w tym przypadku oznaczało Ŝe wybór kontrahenta musi nastąpić w oparciu o jednakowe i jednolite dla wszystkich ekonomicznie uzasadnione kryteria. śądanie Wnioskodawcy stwierdzenia stosowania przez Gminę praktyk ograniczających konkurencję nie zawierało zresztą zarzutów dotyczących wspomnianego aspektu sprawy. Wracając do kwestii ustalenia rynku relewantnego i pozycji Gminy na tym rynku Prezes Urzędu ustalił, Ŝe Gmina nie posiada dominującej pozycji i choćby z tego tytułu nie moŜna Jej zarzucić praktyk określonych w Art.8 Ustawy. Zgodnie z Art.4 ust.9 Ustawy, przez pozycję dominującą rozumie się pozycję przedsiębiorcy , która umoŜliwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku właściwym przez stworzenie mu moŜliwości działania w znacznym zakresie niezaleŜnie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów. Domniemywa się, Ŝe przedsiębiorca ma pozycję dominującą, jeŜeli jego udział w rynku przekracza 40%. Istotne jest równieŜ w sprawie właściwe ustalenie rynku relewantnego, którego nieustalenie skutkuje niemoŜliwością zastosowania Ustawy . Przy jego ustalaniu zastosowano trzy aspekty tego pojęcia, stosownie do potrzeb niniejszej sprawy, a mianowicie: aspekt przedmiotowy /asortymentowy/, geograficzny / terytorialny / i czasowy. Ustalono, Ŝe w niniejszej sprawie cynek w znaczeniu terytorialnym stanowi miasto Sępólno Krajeńskie uznając poszerzenie o obszar całej Gminy za zbędne rozszerzenie rynku , który poza granicami miasta nie jest juŜ tak atrakcyjny ekonomicznie. ZawęŜanie rynku zalecane przez orzecznictwo i praktykę zapobiega spaczeniu wyników badania tego rynku, zwłaszcza pozycji dominującej. W znaczeniu przedmiotowym za rynek uznano nieruchomości gruntowe z przeznaczeniem na prowadzenie kiosków RUCH. Towar będący przedmiotem niniejszej sprawy naleŜy traktować podaŜowo, skoro Gmina jako podmiot , który ten towar / grunty oddaje zawiera umowy na czas określony lub nieokreślony. Na tak określonym przez Prezesa Urzędu rynku, na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego stwierdzono, Ŝe Gmina ma dwie działki z przeznaczeniem na prowadzenie kiosków. Aktualnie uŜytkuje je Pan Tomasz Śmigiel na podstawie umowy dzierŜawy. Około dwadzieścia punktów sprzedaŜy prasy znajduje się w sklepach, potencjalnie na terenie miasta znajduje się niezliczona ilość działek stanowiących własność osób fizycznych jak i prawnych . które po uzyskaniu decyzji lokalizacyjnej stanowić mogą działkę z przeznaczeniem na posadowienie kiosku RUCH-u. W tym kontekście, skoro udział Gminy na rynku nieruchomości przeznaczonych na posadowienie kiosków RUCH nie przekracza 40%, nie moŜna mówić o domniemaniu posiadania przez Gminę pozycji dominującej. Dla jasności obrazu organ antymonopolowe jedynie sygnalizuje, iŜ Miasto Sępólno Krajeńskie posiada na działalność usługowo- handlową 8 działek do sprzedaŜy. Organ antymonopolowy ustosunkowuąc się do zarzutu blokowania przez Burmistrza Gminy prowadzenia działalności poprzez nie wydawanie decyzji lokalizacyjnych pod kioski. Wobec braku stanowczego, konsekwentnego działania Wnioskodawcy, który w ani jednej sprawie nie wykorzystał w pełni drogi odwoławczej , poprzestając na kilku decyzjach uchylających, wydanych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze , trudno ,,wyrokować'' o blokowaniu - świadomym działaniu rzeczonego Burmistrza w sytuacji , gdy Wnioskodawca w ani jednym przypadku nie odwołał się tam, gdzie rozstrzygnięcie byłoby bezstronne i ostateczne tj. do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z tego teŜ powodu Prezes Urzędu nie mógł podjąć innej decyzji niŜ nie stwierdzenie stosowania praktyki ograniczającej konkurencję oraz umorzenia postępowania co do zarzutu stosowania przez Gminę tej samej praktyki polegającej na zawarciu między Gminą i Uczestnikiem umowy dzierŜawy traktowanej przez Wnioskodawcę jak porozumienie w rozumieniu Ustawy. Brakowało teŜ większego zaangaŜowania Wnioskodawcy w kwestii przedstawiania dowodów na poparcie stawianych zarzutów , który w kolejnych pismach przytaczał te same tezy i argumenty, często polemizując w kwestii poglądów doktryny i orzecznictwa /np. zasada kontradyktoryjności/ . Ustawa chroni samodzielność podmiotów gospodarczych i konsumentów uczestniczących w obrocie , a w szczególności swobodę podejmowania działań gospodarczych na warunkach wynikających z nieskrępowanych mechanizmów rynkowych . Wymierzona jest ona przeciw-ko podmiotom gospodarczym posiadającym na rynku znaczący udział .JednakŜe dla stwierdzenia praktyk ograniczających konkurencję wprowadza istnienie istotnych i obligatoryjnych przesłanek. Mając powyŜsze na uwadze, orzeczono jak w sentencji. Od niniejszej decyzji stronom przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie--Sądu Antymonopolowego, za pośrednictwem tutejszej Delegatury w terminie dwutygodniowym od dnia jej otrzymania.