RBG-36/2002

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W BYDGOSZCZY 85-097 Bydgoszcz, ul. Jagiellońska 34 Tel. (0-52) 345-56-44, Fax (0-52) 345-56-17, Tel. Centrala (0-52) 3254-266 E-mail: bydgoszcz@uokik.gov.pl Bydgoszcz, dn. 02.12.2002 r. Znak: RBG-56-00004/02/RK-J DECYZJA NR RBG-36/2002 Na podstawie art. 28 ust. 6 i art. 85 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 122, poz. 1319), działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego wszczętego z urzędu - wskutek złoŜenia wniosku przez Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Szczecinie przeciwko Parafii Najświętszego Serca Pana Jezusa w Bydgoszczy, odmawia się wszczęcia postępowania antymonopolowego przeciwko Parafii Najświętszego Serca Pana Jezusa w Bydgoszczy. Uzasadnienie Do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Bydgoszczy wpłynął wniosek Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Szczecinie (zwanego dalej MRK) z dnia 25.09.2002 r. uzupełniony pismami z dnia 15.10.2002 r. i 31.10.2002 r. z Ŝądaniem wszczęcia przeciwko Parafii Najświętszego Serca Pana Jezusa w Bydgoszczy (zwanej dalej Parafią) postępowania antymonopolowego w związku ze stawianymi zarzutami pobierania przez Parafię nieuzasadnionych i wygórowanych opłat za usługi cmentarne i pogrzebowe. Wniosek MRK został złoŜony w związku z wpłynięciem do niego skargi konsumentki – dane osobowe - k tóra podniosła, iŜ w związku z prolongatą miejsca na cmentarzu (tzw. pokładne) i pochówkiem ojca na cmentarzu parafialnym Parafii NSPJ poniosła, jej zdaniem, nadmierne koszty, a w szczególności: - 1000zł za prolongatę miejsca na cmentarzu - grobu rodzinnego (w którym spoczywa jej matka i ojciec), na którą składa się opłata w wysokości 600zł za jedno miejsce i 400zł za drugie miejsce. W ocenie konsumentki grób jest jeden i nie zgadza się ona z twierdzeniem Parafii, iŜ naleŜy wnieść opłaty oddzielnie za kaŜde z miejsc. - 850zł za usługi pogrzebowe z tytułu pochówku ojca, - 10% jego wartości pomnika – przy jego wymianie – za wjazd pomnika na cmentarz. MRK podniósł, iŜ Parafia odstąpiła od pobrania opłaty za wjazd pomnika na cmentarz po interwencjach skarŜącej konsumentki W pismach uzupełniających wniosek MRZ jako podstawę prawną wskazał naruszenie przez Parafię § 10 i 11 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10.06.2002 r. w sprawie szczegółowych zasad uwidaczniania cen towarów i usług oraz sposobu oznaczania ceną towarów przeznaczonych do sprzedaŜy (Dz. U. Nr 99, poz. 894), zwanego dalej Rozporządzeniem, a po wezwaniu organu antymonopolowego z dnia 18.09.2002 r. do wskazania przepisu ustawy z dnia 15.12.2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 122, poz. 1319), zwanej dalej Ustawą, który zdaniem skarŜącej został naruszony działaniem Parafii MRK wskazał przepis art. 8 ust. 2 pkt 1 i 6 Ustawy. Ponadto MRK wskazał, iŜ w niniejszej sprawie naruszono przepis art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 5.07.2002r. o cenach (Dz. U. nr 97 poz. 1050). W opinii MRK w niniejszej sprawie nastąpiło naruszenie interesu publicznego poniewaŜ zarzucana praktyka dotyczy znacznej grupy konsumentów. W odpowiedzi na postawione zarzuty Parafia wskazała, iŜ: 1/ przepisy powołanego przez MRK Rozporządzenia nie obowiązywały w chwili zawarcia umowy między skarŜącą konsumentką a Parafią tj. w momencie wpłaty opłaty za prolongatę dwóch miejsc cmentarnych, 2/ kompetencje Prezesa Urzędu zostały określone w art. 26 Ustawy, co wyklucza moŜliwość wszczęcia postępowania antymonopolowego w związku z postawionym zarzutem naruszenia przepisów Rozporządzenia, 3/ we wniosku o wszczęcie postępowania MRK nie wskazał podstawy prawnej wskazującej na naruszenie przez Parafię przepisów Ustawy, 4/ przepis art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 31.01.1959r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (t. j. Dz. U. Nr 47, poz. 248 z 1972 r.) regulujący zagadnienie pobierania opłat przez zarządy cmentarzy wyznaniowych został uchylony treścią przepisu art. 74 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 17.05.1989r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (Dz. U. Nr 29, poz. 154), co w ocenie Parafii oznacza, iŜ od daty wejścia w Ŝycie tego przepisu przestała obowiązywać reglamentacja opłat pobieranych przez zarządy cmentarzy wyznaniowych za korzystanie z cmentarzy i urządzeń cmentarnych. 5/ jak podnosi Parafia utrzymanie cmentarzy wyznaniowych i zarządzanie nimi naleŜy do związków wyznaniowych – Parafia nie prowadzi działalności gospodarczej, a przy prowadzeniu działalności duszpasterskiej okazjonalnie wykonuje usługi pogrzebowe. Parafia jest właścicielem w/w cmentarza. 6/ opłata pobierana przez Parafię za posługę pogrzebową jest Ŝyczeniowa, co oznacza, iŜ nawet jej nieuiszczenie nie powoduje odmowy wykonania posługi pogrzebowej. Jak podnosi Parafia opłata za posługę pogrzebową pobrana za pochówek ojca skarŜącej konsumentki została zaakceptowana przez jej pełnomocnika i pobrana w wysokości 850 zł. Na posługę i jej koszt składają się następujące elementy: ofiara na sprawowaną w Kościele mszę św. (oświetlenie kościoła, uczestnictwo zachrystianina i organisty oraz księdza), wykopanie grobu, złoŜenie zwłok w kaplicy cmentarnej (jej oświetlenie), przewóz zwłok zmarłego z kaplicy do grobu (udział księdza i 4 osób), opuszczenie trumny do grobu, usypanie grobu, ułoŜenie wieńców na grobie, wywiezienie zwiędłych wieńców i kwiatów z grobu poza cmentarz, opłata za przejazd księdza na cmentarz. 7/ opłata za prolongatę miejsc na cmentarzu dotyczy dwóch odrębnych grobów – miejsc o numerach 27 i 28. Takie numery zarejestrowane są w księdze cmentarnej. W ocenie Parafii jest bezzasadne twierdzenie skarŜącej konsumentki, iŜ jest to jeden grób rodzinny, za który naleŜałoby pobrać tylko jedną opłatę, bowiem – wg wyjaśnień Parafii- są to dwa przestrzennie odrębne groby o odrębnej numeracji, a taki stan rzeczy funkcjonuje od blisko 40 lat , gdyŜ od 1963 roku. Z tym faktem skarŜąca konsumentka dotychczas się zgadzała. Parafia wyjaśniła iŜ prolongata za miejsce na cmentarzu pobierana jest w dwóch wysokościach – 400zł za miejsca usytuowane w ganku głównym, a 300zł za miejsca poza gankiem głównym cmentarza. Parafia wyjaśniła, iŜ opłata 400zł to opłata za prolongatę miejsca matki skarŜącej, a opłata 600 zł to opłata za prolongatę miejsca ojca skarŜącej w wysokości 400zł i 200zł za całkowite uporządkowanie terenu po pogrzebie ojca skarŜącej. Oba miejsca zostały wykupione w 1963r. 8/ Utrzymanie cmentarza wykonywane jest z opłat za prolongatę pokładnego. 9/ W przypadku prolongaty pokładnego w wysokości 400zł na 20 lat za miejsce - udział w utrzymaniu cmentarza wynosi 1,67zł miesięcznie, w przypadku prolongaty w wysokości 300zł na 20 lat za miejsce - udział w utrzymaniu cmentarza wynosi 1,25zł miesięcznie. Wydatki związane z utrzymaniem całości cmentarza i jego urządzeń są związane z utrzymaniem cmentarza jako całości, i niezasadne jest twierdzenie skarŜącej, iŜ poza jej zainteresowaniem pozostaje potrzeba remontów murów okalających cmentarz, ścinki drzew, wywozu śmieci, liści, utwardzanie ganków, sypaniem piasku zimą itp. 10/ 10% od wartości pomnika za jego wjazd na cmentarz ma charakter Ŝyczeniowy i stanowi usus mający związek z utrzymaniem cmentarza. SkarŜaca ostatecznie tej opłaty nie uiściła. 11/ Cmentarz jest własnością Parafii, którym administruje samodzielnie. W Bydgoszczy jest 15 cmentarzy, a udział Parafii, w jej ocenie, wynosi 8% w rynku usług cmentarnych, co wyklucza moŜliwość postawienia jej zarzutu naruszenia art. 8 ust. 2 pkt 1 i 6 Ustawy. 12/ W 2001 r. Parafia na 382 pogrzeby na cmentarzu odprawiła 152, a w br. do końca października na terenie cmentarza odbyło się 348 pogrzebów, z czego Parafia odprawiła 119. 13/ Na cmentarzu komunalnym przy ul. Wiślanej koszty prolongaty miejsca na cmentarzu wynoszą 250 zł, pogrzebu 715 zł (naleŜy dodać udział organisty 100 zł). Koszty te wzrastają o 30% w przypadku pogrzebu w soboty i dni wolne. Do kosztów tych naleŜy dodać koszty ponoszone na rzecz Parafii związane z udziałem księdza, jego dojazdem na cmentarz i ofiąrą na mszę św. Na innych cmentarzach komunalnych w Bydgoszczy (razem jest ich 5) pokładne wynosi 300zł. Z informacji uzyskanych z Urzędu Stanu Cywilnego w Bydgoszczy wynika, iŜ w 2001r. zarejestrowano 4146 zgonów, a do końca października 2002 r. 3438 zgonów. Organ antymonopolowy zwaŜył, co następuje: W świetle art. 1 ust. 1 oraz art. 8 ust. 1 postępowanie antymonopolowe moŜe zostać wszczęte wyłącznie w sytuacji zagroŜenia interesu publicznego przez ograniczające konkurencję praktyki rynkowe przedsiębiorców naduŜywających posiadaną pozycję dominującą na rynku. Art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 roku o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 122 poz. 1319) stanowi, iŜ „ustawa określa warunki rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów”. Publiczny znaczy dotyczący ogółu, dotykający ogółu a nie określonej jednostki czy teŜ określonej grupy. Nie kaŜde naruszenie prawa w stosunkach cywilnoprawnych kwalifikuje sprawę do postępowania antymonopolowego Decyduje o tym bowiem naruszenie przez przedsiębiorcę - w następstwie stosowania zabronionych praktyk - interesu publicznoprawnego. A zatem podstawą do zastosowania przez Prezesa przepisów Ustawy musi być uprzednie stwierdzenie- jako bezwzględnej przesłanki podjęcia działań przez organ antymonopolowy, Ŝe został naruszony interes publicznoprawny, a nie interes prawny jednostki czy teŜ grupy - w niniejszym wypadku pojedynczego konsumenta – dane osobowe (por. wyroki Sądu Antymonopolowego z dnia 27.06.2001 r., sygn. akt XVII Ama 92/00, z dnia 6.06.2001 r., sygn. akt XVII Ama 78/00 i XVII Ama 81/00, z dnia 4.07.2001 r., sygn. akt XVII Ama 108/00, a takŜe wyrok Sądu NajwyŜszego z dnia 29.05.2001 r., sygn. akt I CKN 1217/98). Organ antymonopolowy przeprowadził z urzędu postępowanie wyjaśniające, w którym ustalił, iŜ w niniejszej sprawie spór - w zakresie zarzutów sformułowanych we wniosku o wszczęcie postępowania oraz w pismach uzupełniających wniosek ma – w świetle ostatniego orzecznictwa Sądu Antymonopolowego – charakter prywatnoprawny i nie stanowi naruszenia interesu publicznoprawnego, a zatem winien być dochodzony w drodze procesu sądowego. MRK wystąpił z wnioskiem o wszczęcie postępowania antymonopolowego na skutek złoŜenia do niego skargi przez pojedynczego konsumenta – dane osobowe - w zakresie jej indywidualnego interesu prawnego. SkarŜąca konsumentka ma moŜliwość ochrony swego interesu prywatnego bez konieczności uruchamiania procedury antymonopolowej, która chroni interes publicznoprawny, a nie indywidualny. SkarŜąca konsumentka moŜe dochodzić swych praw przy uŜyciu indywidualnych środków prawnych. Ubocznie organ antymonopolowy zauwaŜa, iŜ kompetencje Prezesa Urzędu zostały określone w art. 26 Ustawy, brak jest zatem podstaw do Ŝądania stwierdzenia przez organ antymonopolowy naruszenia przepisów Rozporządzenia bądź ustawy o cenach. Działania organu antymonopolowego mają na celu wykazanie, czy skarŜony przedsiębiorca narusza przepisy Ustawy a nie jakiegokolwiek prawa. Mając na uwadze powyŜsze, naleŜało orzec jak w sentencji. Od niniejszej decyzji słuŜy stronie – Miejskiemu Rzecznikowi Konsumentów w Szczecinie - odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Antymonopolowego – stosownie do treści art. 479 28 kpc - za pośrednictwem Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Bydgoszczy w terminie dwutygodniowym od daty doręczenia niniejszej decyzji. Z up. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury Bydgoszczy Andrzej Chajęcki Otrzymuje: Pani Longina Kaczmarek Miejski Rzecznik Konsumentów Pl. Armii Krajowej 1 70-456 Szczecin Do wiadomości: Parafia p.w. Najświętszego Serca Pana Jezusa Pl. Piastowski 5 85-012 Bydgoszcz