RGD-10/2009

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW D ELEGATURA UOK I K W G DAŃSKU 80-824 G DAŃSK , UL . P ODWALE P RZEDMIEJSKIE 30 T EL / FAX (058) 346-29-32, 346-29-33, 301-51-75 E- MAIL : GDANSK @ UOKIK . GOV . PL RGD.411-1/08/09/HK Gdańsk, dnia 5 czerwca 2009r. D ECYZJA NR RGD.10/2009 I. Na podstawie art. 12 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie kon- kurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zmianami) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy i § 7 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lip- ca 2007r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 134, poz. 939), po uprawdopodobnieniu w toku postępowania antymonopolowego, wszczętego z urzędu, nadużycia przez Gminę Trzebiatów pozycji dominującej zajmowanej na lokalnym rynku udostępniania przystanków autobusowych umiejscowionych w pasie dróg gminnych w granicach administracyjnych miasta Trzebiatów po- przez przeciwdziałanie ukształtowaniu się warunków niezbędnych do powstania lub rozwoju konkurencji wskutek „ wypowiedzenia z dniem 20 listopada 2007r. prawa korzystania z przystanku autobusowego zlokalizowanego przy ul. Plac Li- powy w Trzebiatowie ” przedsiębiorcy Veolia Transport Kołobrzeg Spółka z o.o. z siedzibą w Kołobrzegu, tj. praktyki zakazanej z mocy art. 9 ust. 2 pkt 5 powoła- nej ustawy, oraz po podjęciu przez Gminę Trzebiatów zobowiązania do zaniechania przedmioto- wego działania poprzez: − odstąpienie od warunkowania przywrócenia Veolia Transport Kołobrzeg Spółka z o.o. z siedzibą w Kołobrzegu „ prawa korzystania z przystanku au- tobusowego zlokalizowanego przy ul. Plac Lipowy w Trzebiatowie ” od uz- godnienia rozkładu jazdy z przedsiębiorcą Express Bus Krzysztof Moll & Wi- told Rogoża s.c. z siedzibą w Kołobrzegu, − powiadomienie Veolia Transport Kołobrzeg Spółka z o.o. z siedzibą w Koło- brzegu, na piśmie, o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie „ prawa korzystania z przystanku autobusowego zlokalizowanego przy ul. Plac Lipo- wy w Trzebiatowie ”, który to wniosek, jeśli zostanie złożony, będzie przez Gminę pozytywnie rozpatrzony, nakłada się na Gminę Trzebiatów, w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konku- rencji i Konsumentów, obowiązek wykonania tych zobowiązań w terminie jed- nego miesiąca od daty uprawomocnienia się decyzji. 2 II. Na podstawie art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konku- rencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zmianami) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy i § 7 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lip- ca 2007r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Och- rony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 134, poz. 939), nakłada się na Gmi- nę Trzebiatów, w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, obowiązek przekazania informacji dotyczącej tego, czy: − powiadomiono przedsiębiorcę Veolia Transport Kołobrzeg Spółka z o.o. z siedzibą w Kołobrzegu o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie „ pra- wa korzystania z przystanku autobusowego zlokalizowanego przy ul. Plac Lipowy w Trzebiatowie ”, − przedsiębiorca Veolia Transport Kołobrzeg Spółka z o.o. z siedzibą w Koło- brzegu złożył przedmiotowy wniosek i czy został on pozytywnie rozpatrzo- ny, w terminie dwóch miesięcy od daty uprawomocnienia się decyzji. U ZASADNIENIE 1. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej Prezesem Urzędu lub organem antymonopolowym, mając na względzie treść wystąpienia z dnia 29 listopada 2007r. przedsiębiorcy Veolia Transport Kołobrzeg Spółka z o.o. z siedzibą w Kołobrzegu, zwanego dalej Veolia Transport, dotyczącego działań Zarządu Dróg Gminnych i Gospodarki Komunalnej w Trzebiatowie, zwa- nego dalej ZDGiGK, polegających na „ wypowiedzeniu z dniem 20 listopada 2007r. prawa korzystania z przystanku autobusowego zlokalizowanego przy ul. Plac Lipowy w Trzebiatowie ”, wszczął i prowadził, pod sygnaturą akt RGD.400- 43/07/08/HK, postępowanie wyjaśniające mające na celu wstępne ustalenie, czy nastąpiło naruszenie przepisów ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zmianami), zwanej dalej ustawą o ochronie […], uzasadniające wszczęcie postępowania antymonopolo- wego. 2. Biorąc pod uwagę zgromadzony materiał dowodowy oraz wstępną ocenę zarzu- tów stawianych ZDGiGK ( statio fisci Gminy Trzebiatów) dokonaną w oparciu o przepisy ustawy o ochronie […], organ antymonopolowy stwierdziwszy, iż w wypadku opisanym w piśmie z dnia 29 listopada 2007r. mogło dojść do naru- szenia przepisów tej ustawy, z dniem 11 lipca 2008r. postępowanie wyjaśniają- ce zakończył. 3. Zważywszy na wyniki postępowania wyjaśniającego Prezes Urzędu wszczął, po- stanowieniem nr 401 z dnia 8 sierpnia 2008r., postępowanie antymonopolowe w związku z podejrzeniem nadużywania przez Gminę Trzebiatów pozycji domi- nującej na lokalnym rynku udostępniania przystanków autobusowych znajdują- cych się w pasie dróg gminnych w granicach administracyjnych miasta Trzebia- tów poprzez przeciwdziałanie ukształtowaniu się warunków niezbędnych do po- wstania lub rozwoju konkurencji wskutek „ wypowiedzenia z dniem 20 listopada 2007r. prawa korzystania z przystanku autobusowego zlokalizowanego przy ul. 3 Plac Lipowy w Trzebiatowie ” przedsiębiorcy Veolia Transport, co może naruszać zakaz wynikający z art. 9 ust. 2 pkt 5 powołanej ustawy. 4. Postanowieniem nr 402 z dnia 8 sierpnia 2008r. w poczet dowodów w postępo- waniu antymonopolowym została zaliczona całość informacji uzyskanych w trakcie prowadzonego wcześniej postępowania wyjaśniającego. W TRAKCIE POSTĘPOWANIA WYJAŚNIAJĄCEGO I ANTYMONOPOLOWEGO P REZES U- RZĘDU USTALIŁ , CO NASTĘPUJE . 5. Gmina Trzebiatów jest jednostką samorządu terytorialnego działającą na pod- stawie ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity: Dz.U. z 2001r., Nr 142, poz. 1591 ze zmianami). Stosownie do przepisów powołanej ustawy Gmina Trzebiatów posiada osobo- wość prawną (art. 2 ust. 2), a do jej zadań własnych należy, w szczególności, zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty, w tym w zakresie gminnych dróg, ulic, mostów, placów oraz organizacji ruchu drogowego (art. 7 ust. 1 pkt 2), a także lokalnego transportu zbiorowego (art. 7 ust. 1 pkt 4). Do wykonywania zadań m.in. z zakresu obowiązków zarządcy dróg gminnych o- raz innych dróg, tj. zadań wynikających z odrębnie zawartych porozumień, utworzono, na podstawie uchwały nr III/25/02 Rady Miejskiej w Trzebiatowie z dnia 19 grudnia 2002r., ZDGiGK. 6. Veolia Transport jest przedsiębiorcą wpisanym do Krajowego Rejestru Sądowe- go pod numerem 0000223471, wykonującym w dacie wszczęcia postępowania wyjaśniającego i antymonopolowego, na podstawie licencji nr 0037230 z dnia 9 maja 2007r. wydanej przez Starostę Kołobrzeskiego, usługę krajowego trans- portu drogowego w zakresie przewozu osób autobusami, w tym m.in. stosownie do zezwolenia nr 0000721/3 z dnia 23 stycznia 2007r., aktualizowanego z dniem 24 stycznia 2008r. pod numerem 0000721/4, na wykonywanie regular- nych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym wydanego przez Mar- szałka Województwa Zachodniopomorskiego, na trasie Kołobrzeg-…-Mrzeżyno- …-Trzebiatów (linia komunikacyjna nr 62030), 7. Wobec tego, iż każdy przedsiębiorca ubiegający się o wydanie zezwolenia wi- nien dołączyć do wniosku składanego w tym przedmiocie, odpowiednio do tre- ści art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (tekst jednolity: Dz.U. z 2007r., Nr 125, poz. 874), zwanej dalej ustawą o trans- porcie drogowym, potwierdzenie uzgodnienia zasad korzystania z obiektów dworcowych i przystanków, dokonanego z ich właścicielami lub zarządzającymi, również Veolia Transport zwróciła się m.in. do ZDGiGK, pismem z dnia 5 marca 2007r., o wyrażenie zgody „ na korzystanie z przystanku autobusowego zlokali- zowanego przy ul. Plac Lipowy w Trzebiatowie dla pasażerów wysiadających i wsiadających ”, a pismem z dnia 14 marca 2007r. została poinformowana, iż ZDGiGK „ wyraża zgodę na korzystanie z wiaty przystankowej i przystanku auto- busowego znajdującego się przy ul. Plac Lipowy w Trzebiatowie ”, z tym jednak, że równocześnie prosi o „ uzgodnienie czasów wyjazdów z firmą Express Bus s.c. K. Moll, W. Rogoża ”. 4 8. Nawiązując, pismem z dnia 17 września 2007r., do zezwolenia i prośby, o któ- rych mowa wyżej, ZDGiGK wezwał Veolia Transport do przesłania „ notatki służ- bowej stwierdzającej uzgodnienia czasów wyjazdów z firmą Express-Bus s.c. ”. 9. Pismem z dnia 25 września 2007r. Zarząd Veolia Transport zwrócił się do przed- siębiorcy Express Bus Krzysztof Moll & Witold Rogoża s.c. z siedzibą w Koło- brzegu, współużytkownika spornego przystanku, o „ uzgodnienie czasów prze- jazdu z Placu Lipowego na wniosek Zarządu Dróg Gminnych i Gospodarki Ko- munalnej w Trzebiatowie ”, lecz spotkał się z odmową. 10. ZDGiGK, biorąc pod uwagę brak porozumienia przewoźników w przedmiocie „ uzgodnienie czasów przejazdu ”, wypowiedział Veolia Transport, pismem z dnia 16 listopada 2007r., „ prawo korzystania [od dnia 20 listopada 2007r.] z przy- stanku autobusowego zlokalizowanego przy ul. Plac Lipowy w Trzebiatowie ”. 11. Udzielając Prezesowi Urzędu szczegółowych wyjaśnień dotyczących przesłanek uzasadniających wycofanie zgody na korzystanie z przystanku ZDGiGK podniósł m.in., iż prośba sformułowana w piśmie z dnia 14 marca 2007r. wiązała się z powinnościami nałożonymi na Gminę Trzebiatów z mocy odpowiednich przepi- sów prawa, a zatem „ wydając zezwolenie powinien [był] zabezpieczyć bezpie- czeństwo na przystanku i w najbliższym otoczeniu, nie tylko dla pasażerów jak również dla mieszkańców […] gminy ”, co w okolicznościach faktycznych sprawy było utrudnione nie tylko z powodu „ braku aktualnego rozkładu jazdy przewoź- ników, którzy już korzystają z tego przystanku, oraz braku rozkładu Firmy Veolia Transport ” (pismo z dnia 27 grudnia 2007r.), ale i z tej przyczyny, że „ przysta- nek […] przy ul. Plac Lipowy znajduje się w bliskiej odległości od Szkoły – Zes- połu Szkół Ponadgimnazjalnych ”, która „ posiada halę sportową w drugim końcu ulicy ”, a „ młodzież w czasie godzin lekcyjnych przemieszcza się ulicą i chodni- kiem obok przystanku ze szkoły do hali sportowej i z hali sportowej do szkoły co 45-50 minut ”; ponadto, nie bez znaczenia było i to, że „ przystanek mieści się w bliskiej odległości od skrzyżowania około 10-15 m z drogą wojewódzką nr 109 i usytuowanym przejściem dla pieszych na wjeździe na przystanek ”, oraz to, że „ istnieje możliwość korzystania z innych przystanków, a najbliższy jest zlokali- zowany w odległości 50-60 m od spornego ” (pismo z dnia 27 grudnia 2007r.). 12. VEOLIA Transport, ustosunkowując się do sugestii ZDGiGK, iż alternatywą dla przystanku przy ul. Plac Lipowy mógłby być przystanek przy ul. II Pułku Ułanów („ odległy o 50-60m od spornego ”), stwierdziła w piśmie z dnia 3 marca 2008r., iż nie jest nim zainteresowana, albowiem: − „ przystanek ten funkcjonuje dla pasażerów wsiadających i wysiadających tylko w jedną stronę (w kierunku Szczecina), natomiast w drugą stronę (w kierunku centrum miasta) istnieje tylko i wyłącznie przystanek dla wsiadają- cych ”, − „ gdyby autobus kończył bieg na przystanku przy ul. II Pułku Ułanów [tj. „al- ternatywnym”], musiałby pokonać około 1km w jedną stronę, aby móc bez- piecznie nawrócić, co powodowałoby wzrost kosztów i dodatkowe utrudnie- nia w prowadzeniu komunikacji ”, − „ pasażerowie nie są zainteresowani wysiadaniem na przystanku przy ul. II Pułku Ułanów, gdyż jest on znacznie oddalony od centrum i przeznaczony generalnie dla pasażerów udających się w kierunku do Świnoujścia i szcze- 5 cina ”, − „ sporny przystanek zlokalizowany jest nieopodal szkoły, gdzie uczęszczają uczniowie, którzy są bardzo atrakcyjnymi klientami dla przewoźników; po- nadto ze spornego przystanku korzystają pozostali mieszkańcy ”. 13. Wg oświadczenia ZDGiGK z dnia 25 sierpnia 2008r., pomimo wypowiedzenia zgody na korzystanie ze spornego przystanku, rozkład jazdy VEOLIA nie został zmieniony, a „ wysiadanie pasażerów nadal odbywało się na Placu Lipowym – oddalonym o 20 metrów dalej od przystanku (bliżej szkoły) ”. 14. Jak wynika z informacji przekazanej przez VEOLIA Transport, przy piśmie z dnia 20 października 2008r., od dnia 1 października 2008r. przewoźnik ten zaniechał wykonywania połączeń na linii komunikacyjnej Kołobrzeg-…-Mrzeżyno-…- Trzebiatów, a przez miejscowość Trzebiatów „ prowadzi komunikacje jedynie jednym kursem pośpiesznym na linii komunikacyjnej Kołobrzeg-Jelenia Góra ”. 15. Gmina Trzebiatów jest wyłącznym właścicielem przystanków usytuowanych w pasie dróg gminnych w granicach administracyjnych miasta Trzebiatów. 16. W latach 2007-2008 ZDGiGK w Trzebiatowie wydał 4 zezwolenia na korzystanie z przystanków należących do Gminy Trzebiatów (w latach poprzedzających ten okres – 5 zezwoleń). Od momentu powołania ZDGiGK „ nie było żadnych innych [poza kwestionowa- nym w postępowaniu] wypowiedzeń przystanków w gminie Trzebiatów ”. 17. Pismem z dnia 12 marca 2009r., doręczonym w dniu 23 marca 2009r., Gmina Trzebiatów poinformowała, iż dążąc do „ całkowitego usunięcia i zapobieżenia w przyszłości naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów […] podjęła działania w celu rozwiązania problemu korzystania z przystanku au- tobusowego na ul. Plac Lipowy ” i zobowiązała się nie tylko do „ niezwłocznego powiadomienia na piśmie firmy Veolia Transport Kołobrzeg Spółka z o.o. […], z którą rozwiązano umowę na korzystanie z przystanku […] o możliwości złożenia stosownego wniosku celem PONOWNEGO POZYTYWNEGO ROZPATRZENIA ”, ale i do „ pozytywnego rozpatrzenia wniosków zgłoszonych przez innych przewoźników, którzy wystąpią o wyrażenie zgody na korzystanie z przystanku ”. Uzasadniając zmianę dotychczasowego stanowiska w przedmiocie sporu Gmina podniosła, iż już „ w roku 2008 zostały zaplanowane środki w budżecie […] na zakup nowej wiaty przystankowej, a w lutym 2009 roku duża wiata została […] zakupiona […]. Prowadzone są również prace budowlane w terenie w celu ustawienia zakupionej wiaty przy ul. Plac Lipowy, ale oddalonej od obecnego przystanku o ok. 30 metrów. […] Miejsce […] na nowy przystanek mieści się obok szkoły, z dużym placem manewrowym, w bardzo atrakcyjnym miejscu dla przewoźników. ” M AJĄC NA WZGLĘDZIE ZEBRANY W SPRAWIE MATERIAŁ DOWODOWY P REZES U RZĘDU ZWAŻYŁ , CO NASTĘPUJE . 18. Postępowanie antymonopolowe, które kończy niniejsza decyzja, zostało wszczę- te w związku z podejrzeniem nadużycia przez Gminę Trzebiatów pozycji domi- nującej zajmowanej na lokalnym rynku udostępniania przystanków autobuso- wych usytuowanych w pasie dróg gminnych w granicach administracyjnych 6 miasta Trzebiatów, wskutek pozbawienia przedsiębiorcy Veolia Transport, z dniem 20 listopada 2007r., prawa korzystania z przystanku autobusowego zlo- kalizowanego w tym mieście przy ul. Plac Lipowy, które to działanie miałoby być sprzeczne z zakazem wynikającym z art. 9 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie […]. 19. Odpowiednio do art. 88 ust. 1 ustawy o ochronie […], stroną postępowania jest każdy, wobec kogo zostało wszczęte postępowanie w sprawie praktyk ograni- czających konkurencję. Z kolei, po myśli art. 9 tej ustawy zakazane jest nadużywanie pozycji dominują- cej na rynku właściwym przez jednego lub kilku przedsiębiorców. Przywołane przepisy wskazują jednoznacznie, iż zarzut stosowania praktyk og- raniczających konkurencję związanych z nadużyciem pozycji dominującej może być postawiony jedynie temu, kto posiada przymiot przedsiębiorcy. 20. Gmina Trzebiatów jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 pkt 1a ustawy o ochronie […], bowiem posiada zarówno status „ osoby prawnej ”, jak i organizuje lub świadczy „ usługi o charakterze użyteczności publicznej, które nie są działal- nością gospodarczą w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodar- cze j”, w tym, w szczególności te, o których mowa w art. 7 ust. 2 pkt 1 oraz art. 7 ust. 2 pkt 4 ustawy o samorządzie gminnym. Równocześnie, powierzenie realizacji części tych zadań wyodrębnionej jednost- ce budżetowej, tj. ZDGiGK, nie uchyla odpowiedzialności Gminy Trzebiatów z ty- tułu sposobu wykonywania jej zadań własnych 1 . 21. Jak podniesiono w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 2001r., sygn. akt I CKN 1217/98, „ ustawa antymonopolowa ma charakter publicznoprawny (…) jej celem jest służenie interesom publicznym. Ingeruje, gdy w wyniku pewnych o- gólnych zjawisk zagrożona jest sama instytucja konkurencji. Nie odnosi się do ochrony roszczeń indywidualnych ”; Z publicznoprawnego charakteru ustawy wynika, iż, co do zasady, znajduje ona zastosowanie wtedy i tylko wtedy, gdy ma miejsce naruszenie interesu publicz- nego utożsamianego z powstaniem, utrzymaniem i niezakłóconym rozwojem konkurencji na określonym rynku; jednocześnie, jako zagrażające bądź narusza- jące konkurencję, należy uznać jedynie takie zachowania przedsiębiorców, któ- re, dotykając sfery interesów szerokiego kręgu uczestników rynku, dotyczą kon- kurencji jako zjawiska właściwego mechanizmom gospodarowania. 2 Aczkolwiek w rozeznanym stanie faktycznym działaniami Gminy Trzebiatów bez- pośrednio dotknięty został wyłącznie przedsiębiorca Veolia Transport, któremu cofnięto zgodę na korzystanie z przystanku autobusowego zlokalizowanego w 1 Por. w innej, podobnej sprawie wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 4 ma- ja 2007r., sygn. akt XVII AmA 113/06. 2 W pewnych okolicznościach nawet naruszeniu interesu indywidualnego może być przypisany wymiar publicznoprawny; taka sytuacja ma miejsce wtedy, gdy, jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 26 lutego 2004r., sygn. akt III SK 2/04, „ indywidualne pogwałcenie przepisów ustawy o ochro- nie konkurencji i konsumentów mogłoby w jakikolwiek sposób prowadzić do ustanowienia lub u- trwalenia monopolistycznych praktyk rynkowych, które wywołują lub mogą wywoływać zakazane skut- ki na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej .” 7 Trzebiatowie przy ul. Plac Lipowy, to brak jest przesłanek, które jednoznacznie wskazywałyby na to, że podobna praktyka nie mogłaby dotyczyć i innych przed- siębiorców prowadzących działalność gospodarczą w zakresie krajowego trans- portu drogowego osób, bądź to już dysponujących zgodą na użytkowanie przy- stanków należących do Gminy, bądź to o taką zgodę zamierzających się dopiero ubiegać, a w konsekwencji – również szerokiego kręgu konsumentów korzysta- jących lub mogących korzystać z obsługiwanych przez tych przewoźników linii komunikacyjnych, których niezbędnym elementem są przystanki autobusowe. Zważywszy na wskazane wyżej okoliczności Prezes Urzędu uznaje działanie Gminy Trzebiatów za naruszające nie tylko interes prywatny Veolia Transport, ale również interes publiczny. 22. Stosownie do art. 9 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie […] zakazane jest naduży- wanie pozycji dominującej na rynku właściwym przez przedsiębiorcę lub kilku przedsiębiorców polegające na przeciwdziałaniu ukształtowaniu się warunków niezbędnych do powstania bądź rozwoju konkurencji. Realizacja postulatu zapewnienia poprawności metodologicznej rozstrzygnięcia niniejszej sprawy wymaga, aby zarzut stawiany Gminie Trzebiatów, tj. narusze- nia zakazu wynikającego z art. 9 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie […], był rozpa- trywany nie tylko w kontekście tzw. rynku właściwego, określonego w art. 4 ust. 9 ustawy jako „ rynek towarów, które ze względu na ich przeznaczenie, ce- nę oraz właściwości, w tym jakość, są uznawane przez ich nabywców za substy- tuty oraz są oferowane na obszarze, na którym, ze względu na ich rodzaj i wła- ściwości, istnienie barier dostępu do rynku, preferencje konsumentów, znaczące różnice cen i koszty transportu, panują zbliżone warunki konkurencji ´, ale i pod kątem ewentualnego nadużycia przez skarżoną pozycji dominującej, przez którą rozumie się, zgodnie z art. 4 ust. 10 ustawy, „ pozycję przedsiębiorcy, która umożliwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku właściwym przez stworzenie mu możliwości działania w znacznym zakresie niezależnie od konku- rentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa się, że przedsiębiorca ma pozycję dominującą, jeżeli jego udział w rynku przekracza 40% ”. W okolicznościach faktycznych sprawy wymiar produktowy rynku właściwego stanowi udostępnianie przystanków, tj. miejsc przeznaczonych, odpowiednio do treści art. 4 pkt 8a ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (tekst jednolity: Dz.U. 2007r., Nr 125, poz. 874 ze zmianami), do wsiadania lub wysiadania pasażerów na danej linii komunikacyjnej, oznaczonych w sposób określony w przepisach ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogo- wym (tekst jednolity: Dz.U. z 2005r., Nr 108, poz. 908 ze zmianami), z informa- cją o rozkładzie jazdy, z uwzględnieniem godzin odjazdów środków transporto- wych przewoźnika drogowego uprawnionego do korzystania z tego miejsca, dla którego to udostępniania – wobec tego, że wsiadanie do i wysiadanie z pojaz- dów służących świadczeniu usługi krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób autobusem jest możliwe wyłącznie na wyznaczonych do tego celu przystankach – brak jest substytutu. Z kolei, wobec tego, że Gmina Trzebiatów będąc – na podstawie art. 19 ust. 1 i art. 19 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (tekst jednolity: Dz.U. z 2007r., Nr 19, poz. 115 ze zmianami) – zarządcą dla wszyst- 8 kich dróg gminnych znajdujących się na jej terenie jest równocześnie tym pod- miotem, który jest wyłącznie uprawniony tak do pełnienia funkcji inwestora w zakresie budowy przystanków przy tych drogach lokalizowanych, jak i do wyra- żania (bądź cofania) zgody na korzystanie z nich, Prezes Urzędu uznaje, iż w okolicznościach faktycznych sprawy i w zakresie stawianego Gminie zarzutu wymiar geograficzny rynku właściwego winien objąć tę część pasa dróg gmin- nych, która znajduje się w granicach administracyjnych Trzebiatowa. Na rynku właściwym zdefiniowanym przedmiotowo i przestrzennie, jak wyżej, pozycja dominująca zajmowana przez skarżoną nie budzi wątpliwości, bowiem rozstrzyga o niej monopol prawny wynikający tak z ustawy o drogach publicz- nych, jak i z ustawy o transporcie drogowym. 23. Mając na względzie okoliczności sprawy oraz poczynione w trakcie postępowa- nia wyjaśniającego i antymonopolowego ustalenia w zakresie przedstawionego Gminie Trzebiatów zarzutu, a w szczególności to, że: − na rynku właściwym posiada ona pozycję monopolistyczną, − zajmując tę pozycję wypowiedziała Veolia Transport prawo użytkowania przystanku przy ul. Plac Lipowy wskutek nieuzgodnienia przez tego prze- woźnika „ czasów wyjazdów-przyjazdów z drugim użytkownikiem (Express- Busem) ”, które to uzgodnienie „ było – jej zdaniem – niezbędne, ponieważ powierzchnia tego przystanku jest zbyt mała (jest to droga przejazdowa) i w celach bezpieczeństwa nie może tam przebywać jednocześnie więcej niż jeden autobus (bus) ”, − kwestionowane wypowiedzenie pozostawało w sprzeczności z art. 1 ustawy o drogach publicznych, stosownie do którego może z nich korzystać każdy, zgodnie z ich przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych, a zatem także przedsiębior- ca świadczący usługi krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób autobusem na podstawie udzielonego mu przez właściwy organ ze- zwolenia, z tym, że przedsiębiorca ten powinien mieć, nadto, możliwość za- trzymywania pojazdów na służących temu celowi przystankach zlokalizowa- nych przy drogach 3 , − żądanie „ uzgodnienia czasów wyjazdów-przyjazdów z drugim użytkowni- kiem (Express-Busem) ” nie tylko że nie wynikało wprost z jakichkolwiek og- raniczeń i wyjątków określonych w ustawie o drogach publicznych lub in- nych przepisach szczególnych, ale, co równie istotne, zgodę na dalsze ko- rzystanie z przystanku przy ul. Plac Lipowy uzależniało od porozumienia, które Veolia Transport miała zawrzeć w przedmiocie „ czasów wyjazdów- przyjazdów ” z Express Bus Krzysztof Moll & Witold Rogoża s.c., tj. konku- 3 Pogląd odnoszący się do powszechnej dostępności przystanków został po raz pierwszy sformu- łowany w trakcie narady, która odbyła się w dniu 4 marca 2004r. w Ministerstwie Infrastruktury, poś- więconej interpretacji pojęć i przepisów występujących w ustawie o transporcie drogowym oraz w roz- porządzeniach wykonawczych do tej ustawy; wyrażono go następująco: „ Ponieważ droga publiczna jest z definicji otwarta dla ruchu publicznego nie istnieją przesłanki, zgodnie z którymi zarządca (za- rząd) drogi mógłby odmówić korzystania przez przedsiębiorcę z istniejącego przystanku ” (patrz w tej sprawie: http://www.infobus.com.pl/text.php?id=241 ). 9 rentem tego przewoźnika obsługującym tę samą linię komunikacyjną, czy- niąc de facto ten podmiot, pomimo jego braku jakichkolwiek w tym wzglę- dzie uprawnień, tym, który miałby decydować o tym, kto z przystanku może korzystać, Prezes Urzędu za uprawdopodobnione uznaje naruszenie przez skarżoną zakazu wynikającego z art. 9 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie […]. 24. Odpowiednio do treści art. 12 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie […], jeżeli w toku postępowania antymonopolowego zostanie uprawdopodobnione – na podstawie okoliczności sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu lub będących pod- stawą wszczęcia postępowania z urzędu – że został naruszony zakaz, o którym mowa w art. 6 lub 9 ustawy lub w art. 81 lub 82 Traktatu WE, a przedsiębiorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego zakazu, zobowiąże się do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zapobieżenia tym narusze- niom, Prezes Urzędu może, w drodze decyzji, zobowiązać przedsiębiorcę do wy- konania tych zobowiązań. W decyzji, o której mowa wyżej, organ antymonopolowy: − może, stosownie do art. 12 ust. 2 ustawy, określić termin wykonania przez przedsiębiorcę podjętych zobowiązań, − nakłada na przedsiębiorcę, stosownie do art. 12 ust. 3 ustawy, obowiązek składania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji tych zo- bowiązań. 25. Wobec tego, iż naruszenie przez Gminę Trzebiatów zakazu wynikającego z art. 9 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie […] zostało w postępowaniu antymonopolo- wym uprawdopodobnione, wobec tego, że skarżona zobowiązała się do podję- cia działań, które w sposób wystarczający zmierzają do całkowitego usunięcia naruszenia, Prezes Urzędu stwierdza, iż zaistniały niezbędne przesłanki do wy- dania decyzji na podstawie art. 12 ust. 1 i 2 ww. ustawy i orzeka, jak w punkcie I sentencji decyzji. 26. Biorąc pod uwagę konstatację zawartą w punkcie 25, Prezes Urzędu nakłada na Gminę Trzebiatów obowiązek przekazania informacji dotyczącej tego, czy: − powiadomiono przedsiębiorcę Veolia Transport Kołobrzeg Spółka z o.o. z siedzibą w Kołobrzegu o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie „ pra- wa korzystania z przystanku autobusowego zlokalizowanego przy ul. Plac Lipowy w Trzebiatowie ”, − przedsiębiorca Veolia Transport Kołobrzeg Spółka z o.o. z siedzibą w Koło- brzegu złożył przedmiotowy wniosek i czy został on pozytywnie rozpatrzo- ny, w terminie dwóch miesięcy od daty uprawomocnienia się decyzji, i orzeka, jak w punkcie II sentencji decyzji. P OUCZENIE : Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie […], w związku z art. 479 28 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego, od niniejszej decyzji przysługuje stronie odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednic- 10 twem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury UOKiK w Gdańsku. Z upoważnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów O TRZYMUJE : Gmina Trzebiatów Urząd Miasta i Gminy Rynek 1 72-320 Trzebiatów