RGD-16/2010

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW D ELEGATURA UOK I K W G DAŃSKU 80-824 G DAŃSK , UL . P ODWALE P RZEDMIEJSKIE 30 T EL /F AX (58) 346-29-33, 346-29-32, 301-51-75 E- MAIL : GDANSK @ UOKIK . GOV . PL RGD.411-1/10/IW Gdańsk, 14 grudnia 2010r. DECYZJA N R RGD.16/2010 I. Na podstawie art. 105 ust. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.), stosownie do treści art. 33 ust. 6 i art. 83 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz § 4 ust. 1 Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 107 poz. 887) – działając w imieniu Pre- zesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - umarza się, jako bezprzedmiotowe, postępowanie antymonopolowe prowadzone w sprawie stosowania przez Miejskie Wo- dociągi i Kanalizacja Sp. z o.o. z siedzibą w Kołobrzegu praktyki ograniczającej konku- rencję, o której mowa w art. 9 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 ww. ustawy, polegającej na naduŜy- waniu przez ww. wymienioną Spółkę na lokalnym rynku zbiorowego zaopatrzenia w wo- dę i lokalnym rynku zbiorowego odprowadzania ścieków na terenie Gminy i Miasta Ko- łobrzeg oraz gmin: Dygowo, Gościno, Rymań, Siemyśl, Sławoborze, Ustronie Morskie pozycji dominującej poprzez narzucanie odbiorcom ww. usług uciąŜliwych i przynoszą- cych nieuzasadnione korzyści warunków poprzez stosowanie w: 1) umowach zatytułowanych: Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ście- ków postanowienia, zgodnie z którym: „JeŜeli zaopatrzenie w wodę lub odpro- wadzanie ścieków następuje przy celowo uszkodzonych albo pominiętych wodo- mierzach lub urządzeniach pomiarowych, Przedsiębiorstwo moŜe obciąŜyć Od- biorcę usług opłatami w wysokości obliczonej na podstawie dziesięciokrotności cen i stawek opłat, określonych w taryfie dla danej taryfowej grupy odbiorców usług. Opłaty, o których mowa w ust. 2, oblicza się dla kaŜdego miesiąca, w któ- rym nastąpiło zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków przy celowo uszkodzonych albo pominiętych wodomierzach lub urządzeniach pomiarowych”, 2) umowach zatytułowanych: Umowa o zaopatrzenie w wodę postanowienia, zgod- nie z którym: „JeŜeli zaopatrzenie w wodę następuje przy celowo uszkodzonych albo pominiętych wodomierzach, Przedsiębiorstwo moŜe obciąŜyć Odbiorcę usług opłatami w wysokości obliczonej na podstawie dziesięciokrotności cen i stawek opłat, określonych w taryfie dla danej taryfowej grupy odbiorców usług. Opłaty, o których mowa w ust. 2, oblicza się dla kaŜdego miesiąca, w którym nastąpiło 2 zaopatrzenie w wodę przy celowo uszkodzonych albo pominiętych wodomier- zach”, 3) umowach zatytułowanych: Umowa o odprowadzanie ścieków postanowienia, zgodnie z którym: „JeŜeli odprowadzanie ścieków następuje przy celowo uszko- dzonych albo pominiętych urządzeniach pomiarowych, Przedsiębiorstwo moŜe obciąŜyć Odbiorcę usług opłatami w wysokości obliczonej na podstawie dziesię- ciokrotności cen i stawek opłat, określonych w taryfie dla danej taryfowej grupy odbiorców usług. Opłaty, o których mowa w ust. 2, oblicza się dla kaŜdego mie- siąca, w którym nastąpiło odprowadzanie ścieków przy celowo uszkodzonych al- bo pominiętych urządzeniach pomiarowych.” UZASADNIENIE W okresie listopad 2009 r. – czerwiec 2010 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Kon- sumentów, zwany dalej „ Prezesem Urzędu ” lub „ Prezesem UOKiK ” przeprowadził postępo- wanie wyjaśniające (sygn. sprawy: RGD. 400/50/09/10/IW), mające na celu wstępne usta- lenie, czy działania Miejskich Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzibą w Kołobrzegu, zwanej dalej: „MWiK” lub „Spółką” podejmowane w zakresie świadczonych usług zbioro- wego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odbioru ścieków nie naruszają przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w tym czy sprawa ma charakter antymonopolowy. Informacje i dokumenty zebrane w toku postępowania wyjaśniającego (sygn. sprawy: RGD. 400/50/09/109/IW), dały podstawę do podejrzenia, Ŝe ustalone przez Spółkę Miej- skie Wodociągi i Kanalizacja Sp. z o.o. z siedzibą w Kołobrzegu - posiadającą na lokalnym rynku zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków pozycję mo- nopolisty - warunki świadczenia wspomnianych usług mogą stanowić naduŜycie posiadanej siły rynkowej, być dla odbiorców uciąŜliwe i przynosić Spółce nieuzasadnione korzyści. Mając na uwadze wyniki przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego w dniu 16 lipca 2010 r. Prezes Urzędu wszczął przeciwko Spółce MWiK postępowanie antymonopolowe w sprawie stosowania praktyki ograniczającej konkurencję polegającej na naduŜywaniu na lokalnym rynku zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków z terenu Gminy i Miasta Kołobrzeg oraz gmin: Dygowo, Gościno, Rymań, Siemyśl, Sławobo- rze, Ustronie Morskie pozycji dominującej poprzez narzucanie odbiorcom ww. usług uciąŜ- liwych i przynoszących nieuzasadnione korzyści warunków poprzez stosowanie w: 1) umowach zatytułowanych: Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ście- ków postanowienia, zgodnie z którym: „JeŜeli zaopatrzenie w wodę lub odpro- wadzanie ścieków następuje przy celowo uszkodzonych albo pominiętych wodo- mierzach lub urządzeniach pomiarowych, Przedsiębiorstwo moŜe obciąŜyć Od- biorcę usług opłatami w wysokości obliczonej na podstawie dziesięciokrotności cen i stawek opłat, określonych w taryfie dla danej taryfowej grupy odbiorców usług. Opłaty, o których mowa w ust. 2, oblicza się dla kaŜdego miesiąca, w któ- rym nastąpiło zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków przy celowo uszkodzonych albo pominiętych wodomierzach lub urządzeniach pomiarowych”, 2) umowach zatytułowanych: Umowa o zaopatrzenie w wodę postanowienia, zgod- nie z którym: „JeŜeli zaopatrzenie w wodę następuje przy celowo uszkodzonych albo pominiętych wodomierzach, Przedsiębiorstwo moŜe obciąŜyć Odbiorcę usług 3 opłatami w wysokości obliczonej na podstawie dziesięciokrotności cen i stawek opłat, określonych w taryfie dla danej taryfowej grupy odbiorców usług. Opłaty, o których mowa w ust. 2, oblicza się dla kaŜdego miesiąca, w którym nastąpiło zaopatrzenie w wodę przy celowo uszkodzonych albo pominiętych wodomier- zach”, 3) umowach zatytułowanych: Umowa o odprowadzanie ścieków postanowienia, zgodnie z którym: „JeŜeli odprowadzanie ścieków następuje przy celowo uszko- dzonych albo pominiętych urządzeniach pomiarowych, Przedsiębiorstwo moŜe obciąŜyć Odbiorcę usług opłatami w wysokości obliczonej na podstawie dziesię- ciokrotności cen i stawek opłat, określonych w taryfie dla danej taryfowej grupy odbiorców usług. Opłaty, o których mowa w ust. 2, oblicza się dla kaŜdego mie- siąca, w którym nastąpiło odprowadzanie ścieków przy celowo uszkodzonych al- bo pominiętych urządzeniach pomiarowych.” co mogło stanowić naruszenie, o którym mowa w art. 9 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (k. 1 - 4). Do akt postępowania dowodowego w sprawie zaliczono informacje i dokumenty zebrane w toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego o sygn. sprawy: RGD. 400/50/09/10/IW (k. 5 - 206). W odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie praktyk ogranicza- jących konkurencję (k. 207 - 210) Spółka MWiK ustosunkowując się do zarzutu naduŜywa- nia pozycji dominującej na rynku zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowa- dzania ścieków - stwierdziła, Ŝe nie zgadza się ze stanowiskiem Prezesa UOKiK i uwaŜa je za nieprawidłowe z tego powodu, iŜ przywołany w zawiadomieniu o wszczęciu postępowa- nia antymonopolowego zapis art. 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenia w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz.U. z 2006 r., Nr 127, poz. 886), zwanego dalej: „rozporządzeniem taryfowym” , „…dotyczy zupełnie innych stanów faktycznych niŜ te zakwestionowane w umowach za- wartych przez spółkę z odbiorcami usług. Przepis z par. 18 ust. 1 rozporządzenia taryfowe- go dotyczy sytuacji w których zamontowany na przyłączu wodociągowym wodomierz główny z przyczyn tkwiących w tym wodomierzu nieprawidłowo wskazuje ilość pobranej wody (zaniŜa bądź zawyŜa te ilości) przy czym plomba nałoŜona na wodomierz przez przedsiębiorstwo nie jest uszkodzona, co świadczy jednoznacznie o braku ingerencji czło- wieka” . Zdaniem MWiK kontestowane przez Prezesa UOKiK zapisy umów „…dotyczą sytu- acji w których wodomierz został celowo uszkodzony przez człowieka bądź pobór wody na- stępuje z jego pominięciem. Nie moŜna zgodzić się z twierdzeniem, Ŝe par. 18 ust. 1 roz- porządzenia taryfowego mówiący o nieprawidłowym działaniu wodomierza głównego doty- czy sytuacji w których odbiorca pobiera wodę z pominięciem wodomierza. Są to wiec róŜne stany faktyczne. RównieŜ par. 18 nie dotyczy w ogóle rozliczeń za odprowadzone ścieki przy zastosowaniu urządzeń pomiarowych, a więc tym bardziej przy celowo uszkodzony urządzeniu pomiarowym lub z jego pominięciem, a przecieŜ tego dotyczą zakwestionowane zapisy umowne. W par. 18 ust. 1 ustawodawca wskazuje jedynie sposób rozliczeń pomię- dzy przedsiębiorstwem a odbiorcą z ilości pobranej wody na podstawie zawartej umowy i w oparciu o prawidłowo funkcjonujący licznik oraz w sytuacji gdy wodomierz nie wskazuje zewnętrznych oznak uszkodzenia i z przyczyn tkwiących w nim samym wskazuje nieprawi- dłowy pobór wody. Nie moŜna traktować jako toŜsamych następujących zwrotów uŜytych 4 zamiennie w par. 18 rozporządzenia wykonawczego: „nieprawidłowe działanie wodomierza głównego” i „niesprawność działania wodomierza” ze zwrotem uŜytym w art. 8 ustawy za- opatrzeniowej „celowo uszkodzony wodomierz”. Zwroty „nieprawidłowe działanie wodo- mierza głównego” i „niesprawność działania” zostały uŜyte w ust. 1 par. 18 rozporządzenia taryfowego, który to przepis został umieszczony w rozdziale 5 wraz z przepisem par. 18 ust. 3 stanowiącym, Ŝe Przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne na wniosek odbior- cy usług występuje o sprawdzenie prawidłowości działania wodomierza głównego. Nie- uprawnione byłoby w takiej sytuacji załoŜenie, Ŝe odbiorca usług najpierw uszkadza swój wodomierz, a następnie występuje o jego sprawdzenie. Zatem zapis ust. 1 i 3 par. 18 do- tyczy sytuacji w których nieprawidłowe działanie wodomierza jest spowodowane jego we- wnętrzną wadą bądź usterką. Niesprawność wodomierza głównego ponadto nie moŜna traktować równoznacznie z jego nie działaniem z powodu poboru wody z pominięciem wo- domierza. W takiej sytuacji (…) wodomierz jest sprawny a jedynie nie wskazuje zuŜycia wody .” Jako podstawę prawną wprowadzenia do umów zapisów dotyczących stosowania opłat w wysokości obliczonej na podstawie dziesięciokrotności cen i stawek taryfowych w przypadku stwierdzenia poboru wody lub odprowadzania ścieków przy celowo uszkodzo- nym wodomierzu lub urządzeniu pomiarowym albo z ich pominięciem MWiK wskazała art. 6 ust. 3 pkt 6 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbioro- wym odprowadzaniu ścieków (t.j. Dz. U. z 2006 r., Nr 123, poz. 858 ze zm.), zwanej dalej: „ustawą o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków”. Zdaniem Spółki w ww. przepisie „…ustawodawca nakazuje umieszczenie w umowie dot. zbiorowego zaopatrzenie w wodę i/lub zbiorowego odprowadzania ścieków uregulowań dotyczących odpowiedzialności stron za niedotrzymanie warunków umowy ”. Spółka podkreśla, Ŝe „bio- rąc pod uwagę obowiązujące przepisy Kodeksu cywilnego, w którym w art. 471 i nast. uregulowana jest odpowiedzialność stron umowy za niewykonanie umowy lub jej nienale- Ŝyte wykonanie, to uznać naleŜałoby, Ŝe nakazany przez ustawodawcę w przepisie art. 6 ust. 3 pkt 6 ) element umowy dot. regulacji odpowiedzialności stron jest zbędny. JednakŜe naleŜy załoŜyć racjonalność ustawodawcy i przyjąć, Ŝe ustawodawcy nie chodziło jedynie o niewykonanie lub nienaleŜyte wykonanie umowy lecz o zaostrzenie w stosunku do reguł ogólnych ze wskazanych przepisów Kc, odpowiedzialności stron umowy o zbiorowe zaopa- trzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków. UŜyty przez ustawodawcę zwrot „od- powiedzialność stron za niedotrzymanie warunków umów” oznacza, Ŝe ustawodawcy cho- dzi o określenie w umowie sankcji za naruszenie jej warunków, co w przypadku np. braku zapłaty w terminie powoduje obowiązek zapłaty odsetek, zaś w przypadku naruszenie in- nych obowiązków – obowiązek zapłaty kary umownej o której mowa w art. 483 i 484 Kc. ” W ocenie MWiK „ uszkadzanie lub pomijanie urządzeń pomiarowych w swej istocie sprowa- dza się do naruszenia przez odbiorcę usług warunków umowy. W związku z tym nie moŜna wiązać uszkadzania lub pomijania urządzeń pomiarowych z wykonywaniem w normalnym toku zdarzeń umowy przez strony, gdzie moŜe dojść do samoistnej niesprawności urzą- dzenia pomiarowego. Za wskazane powyŜej naruszenie warunków umowy naleŜało prze- widzieć sankcje. Zatem, zakwestionowane przez UOKiK zapisy w umowach są niczym in- nym jak odszkodowaniem opartym o obowiązujące przepisy prawa w wysokości dozwolo- nej tymi przepisami i nie są przejawem narzucania odbiorcom usług warunków umów uciąŜliwych i przynoszących nieuzasadnione korzyści Przedsiębiorstwu. Przedsiębiorstwu (…) nie chodzi o osiąganie przychodów z tego tytułu, lecz o działanie prewencyjne o czym 5 świadczy fakt, Ŝe nie było do chwili obecnej ani jednego przypadku obciąŜenia odbiorcy usług tą karą umowną, a co za tym idzie ani jednego przypadku jej zapłaty.” P REZES UOK I K USTALIŁ , CO NASTĘPUJE : Spółka MWiK, której udziały w 100% naleŜą do Gminy Miejskiej Kołobrzeg, została w dniu 7 sierpnia 2003 r. zarejestrowana w KRS pod numerem 0000169262. Prowadzi ona dzia- łalność gospodarczą polegającą na świadczeniu usług zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na terenie Gminy i Miasta Kołobrzeg oraz gmin: Dy- gowo, Gościno, Rymań, Siemyśl, Sławoborze, Ustronie Morskie. W ramach prowadzonej przez MWiK działalności związanej ze zbiorowym zaopatrzeniem w wodę i zbiorowym odprowadzaniem ścieków Spółka podpisuje z odbiorcami usług umowy zatytułowane: Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków, Umowa o zaopa- trzenie w wodę i Umowa o odprowadzanie ścieków (k. 211 - 421), które w swojej treści zawierają regulacje zakwestionowane przez Prezesa Urzędu w postanowieniu o wszczęciu postępowania antymonopolowego, jako mogące stać w sprzeczności z regułami konkuren- cji. Wzorce tych umów stosowane są od kwietnia 2006 r. Procedury i sposób postępowania uprawnionych pracowników Spółki w przypadku stwier- dzenia, Ŝe wodomierz/urządzenie pomiarowe zostały celowo uszkodzone albo pominięte określone są w Zarządzeniu Prezesa Zarządu MWiK z dnia 31 grudnia 2008 r., nr 41/2008 (k. 429- 431). Zasady ustalania przez MWiK ilości dostarczonej wody i odebranych ścieków do/z nieru- chomości, w sytuacjach opisanych w § 17 ust. 2 i 3 umów zatytułowanych: Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków, Umowa o zaopatrzenie w wodę i Umowa o odprowadzanie ścieków, tj. gdy zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków nastę- puje przy celowo uszkodzonych, albo pominiętych wodomierzach lub urządzeniach pomia- rowych, Spółka przedstawiła na przykładzie faktycznie ujawnionego w dniu 27 lipca 2010 r. pierwszego przypadku nielegalnego poboru wody, polegającego na zatrzymaniu funkcji metrycznej wodomierza głównego - przy jednoczesnym normalnym przepływie wo- dy - za pomocą przyrządu stolarskiego słuŜącego do ściskania klejonych powierzchni drewnianych (tzw. ścisku stolarskiego). Jak wynika z faktury z dnia 25 maja 2010 r., nr R 10/27272, MWiK obciąŜył – wg prognozy na okres od 12 marca 2010 r. do 25 maja 2010 r. – właściciela przedmiotowej nieruchomości opłatami za 11 m 3 dostarczonej wody i 11 m 3 odebranych ścieków. Z faktury z dnia 31 sierpnia 2010 r., nr R 10/50840, wynika, Ŝe odczyt wodomierza głównego - poprzedzający datę zaistnienia opisanego wyŜej zdarze- nia - miał miejsce w dniu 12 marca 2010 r. i na ten dzień wodomierz główny wskazywał zuŜycie wody w ilości 364 m 3 . Stan wodomierza głównego w dacie stwierdzenia nielegal- nego poboru wody, tj. na dzień 27 lipca 2010 r. wskazywał pobór wody w ilości 383 m 3 . Tak więc róŜnica wskazań między tymi datami wyniosła 19 m 3 (z czego za 11 m 3 dostar- czonej wody i 11 m 3 odebranych ścieków właściciel nieruchomości został obciąŜony fakturą z dnia 25 maja 2010 r.). Z załączonych do pisma ZWiK z dnia 11 października 2010 r. faktur nr R 10/50840 i R 10/27272 wynika, Ŝe dla właściciela ww. nieruchomości na okres od 26 maja 2010 r. do 27 lipca 2010 r. ustalono prognozę zuŜycia wody i odbioru ścieków w ilości po 11 m 3 . 6 Wodomierz główny w dniu 27 lipca 2010 r. wskazywał stan zuŜycia wody na poziomie 8 m 3 . Gdyby w przedmiotowej sytuacji zastosowano tryb naliczania opłat, określony w § 17 ust. 2 i 3 umów zatytułowanych: Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków, Umowa o zaopatrzenie w wodę i Umowa o odprowadzanie ścieków, właściciel nieruchomo- ści, w której stwierdzono nielegalny pobór wody zostałby za okres od 26 maja 2010 r. do 27 lipca 2010 r. obciąŜany taryfowymi opłatami za 8 m 3 dostarczonej wody i 8 m 3 odebra- nych ścieków oraz dodatkowymi opłatami w wysokości obliczonej na podstawie dziesięcio- krotności cen i stawek opłat, określonych w taryfie dla danej taryfowej grupy odbiorców usług za 3 m 3 dostarczonej wody i 3 m 3 odebranych ścieków (k. 426- 428, 459- 462, 466). Tym samym byłby on zobowiązany ponieść - za dostarczoną wodę i odebrane ścieki - opła- ty w łącznej wysokości 304,84 zł, tj.: 121,88 zł za dostarczoną wodę (8 m 3 wody x 2,86 zł + 3 m 3 x 3,30 zł x 10 = 22,88 zł + 99 zł = 121,88 zł) i 182,96 zł za odebrane ścieki (8 m 3 ścieków x 4,12 zł + 3 m 3 x 5 zł x10 = 32,96 + 150 zł = 182,96 zł). Faktycznie odciąŜono odbiorcę usług kwotą 55,82 zł za 8 m 3 dostarczonej wody i 8 m 3 odebranych ścieków, bowiem Spółka odstąpiła od naliczania dodatkowych opłat w trybie przewidzianym w przywołanych wyŜej postanowieniach umów (celowo uszkodzone, albo pominięte wodomierze lub urządzenia pomiarowe) i skierowała sprawę na drogę postępo- wania w sprawach wykroczeń. Zakładając, Ŝe - dla omawianego wyŜej przypadku - wskazania wodomierza nie wykazywa- łyby Ŝadnej róŜnicy między datą stwierdzonych nieprawidłowości, a ostatnio dokonanym odczytem, to wówczas odbiorca usług zostałby obciąŜony opłatami stanowiącymi dziesię- ciokrotność cen i stawek opłat, określonych w taryfie dla danej taryfowej grupy odbiorców wg ustalonej dla niego prognozy. W rezultacie obciąŜenia te dotyczyłyby prognozowanych 11 m 3 wody i 11 m 3 ścieków, i wyniosłyby 913 zł (11 m 3 x 3,30 zł x 10 = 363 zł i 11 m 3 x 5 zł x10 = 550 zł). Gdyby natomiast – hipotetycznie rzecz ujmując - zrezygnowano z kontestowanych uregu- lowań umownych i dla rozpatrywanego przypadku wyliczono naleŜności w oparciu o zasady określone art. 18 ust. 1 rozporządzenia taryfowego odnoszące się do sytuacji stwierdzenia nieprawidłowego działania wodomierza głównego, to wówczas ustalona na podstawie średniego zuŜycia wody w okresie 3 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności działania wodomierza, ilość pobranej wody wnosiłaby 5,5 m 3 miesięcznie. Wynika stąd, Ŝe właściciel nieruchomości, który celowo uszkodził wodomierz, przez co był on niesprawny, poniósłby - za okres od 26 maja 2010 r. do 27 lipca 2010 r. opłaty w łącznej wysokości 76,78 zł, z te- go 31,46 zł za dostarczoną wodę: (11 m 3 wody x 2,86 zł) i 45,32 zł za odebrane ścieki (11 m 3 ścieków x 4,12 zł). P REZES U RZĘDU ZWAśYŁ , CO NASTĘPUJE : Dla uznania, Ŝe niniejsza sprawa ma charakter antymonopolowy, w pierwszej kolejności naleŜy ustalić, czy w jej okolicznościach doszło do naruszenia interesu publicznoprawnego, co wynika z art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, a następnie wyka- zać, czy zostały spełnione przesłanki stosowania praktyki ograniczającej konkurencję za- rzucanej Spółce MWiK, to jest przesłanki stosowania praktyki wskazanej w art. 9 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 tej ustawy. 1. Interes publicznoprawny. 7 Przedmiotem ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest ochrona skutecznej kon- kurencji na rynku przed jej zniekształceniami wywołanymi niedozwolonymi działaniami uczestników rynku – przedsiębiorców. Przewidziane w ustawie instrumenty mogą być sto- sowane jedynie wówczas, gdy na skutek działań przedsiębiorców naruszony jest interes publicznoprawny. PowyŜsze przesądza o wyłączeniu moŜliwości podejmowania przez Pre- zesa UOKiK działań w celu ochrony wyłącznie interesów indywidualnych. Taką interpreta- cję potwierdza orzecznictwo Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (wcześniej: Sądu Antymonopolowego). W wyroku z dnia 28 maja 2001 r. (sygn. akt XVII Ama 82/00) Sąd stwierdził, Ŝe „ postępowanie antymonopolowe nie moŜe dotyczy ć spraw jednostkowych ”. Podobnie w uzasadnieniu do wyroku z dnia 4 lipca 2001 r. (sygn. akt XVII Ama 108/00) Sąd Antymonopolowy zajął stanowisko, Ŝe: „ interes publiczny w postępowaniu administra- cyjnym nie jest pojęciem jednolitym i stałym. W kaŜdej sprawie winien być on ustalony i konkretyzowany. Organ administracji - Prezes Urzędu winien być w toku i przy wydawaniu decyzji rzecznikiem tego interesu, albowiem wynika to z jego zadań w strukturze admini- stracji publicznej - art. 7 k.p.a. Publiczny znaczy dotyczący ogółu, dostrzeŜony przez nie- określoną z góry liczbę osób, a nie jednostki, czy teŜ określoną grupę. A zatem podstawą do zastosowania przez Prezesa Urzędu przepisów ustawy antymonopolowej winno być uprzednie stwierdzenie, Ŝe został naruszony interes publicznoprawny, a nie wyłącznie inte- res prawny jednostki, czy grupy ”. Podobnie na temat interesu publicznego wypowiedział się Sąd Antymonopolowy w dwóch wcześniejszych wyrokach z dnia 30 maja 2001 r. (sygn. akt XVII Ama 80/00) i z dnia 6 czerwca 2001 (sygn. akt XVII Ama 78/00), gdzie wyraźnie podkreślił pojęcie interesu publicznego jako „ dotyczącego ogółu ” a nie tylko określonej grupy, czy tym bardziej interesu indywidualnego podmiotu. Takie stanowisko wyraził równieŜ Sąd NajwyŜszy, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 maja 2001 r. (I CKN 1217/98), stwierdził, Ŝe „ w odniesieniu do przedsiębiorców ustawa chroni konkurencję, a w odniesieniu do konsumentów ich interesy jako zjawiska o charak- terze instytucjonalnym, zbiorowym, a nie indywidualnym czy nawet grupowym w rozumie- niu sumy indywidualnych interesów konsumentów. Działaniami antykonkurencyjnymi bądź antykonsumenckimi są więc jedynie takie działania, które dotykają sfery interesów szer- szego kręgu uczestników rynku. Nie dotyczą sytuacji pojedynczego przedsiębiorcy czy kon- sumenta, lecz zaburzeń na rynku, w rozumieniu negatywnych zjawisk charakteryzujących jego funkcjonowanie. Ingerencja Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzasadniona byłaby tylko wówczas, gdyby słuŜyła ochronie tak pojętej konkurencji lub in- teresów konsumentów. Celem ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie jest więc ochrona prywatno-prawnego interesu przedsiębiorcy bądź konsumenta”. Niemniej jednak, Sąd NajwyŜszy w uzasadnieniu wyroku z dnia 26 lutego 2004 r. (sygn. III SK 2/04) stwier- dził, Ŝe naruszenie indywidualnego interesu nie wyklucza dopuszczalności równoczesnego uznania, Ŝe dochodzi do naruszenia interesu zbiorowego ,, jeŜeli indywidualne pogwałcenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów mogłoby w jakikolwiek sposób prowadzić do ustanowienia lub utrwalenia monopolistycznych praktyk rynkowych, które wywołują lub mogą wywołać zakazane skutki na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej”. W wyroku z dnia 5 czerwca 2008 r. (sygn. III SK 40/07) Sąd NajwyŜszy podzielając dotych- czasową linię orzeczniczą uznał, Ŝe ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów chroni istnienie mechanizmu konkurencji, jako optymalnego sposobu podziału dóbr w społecznej gospodarce rynkowej, zatem kaŜde działanie wymierzone w ten mechanizm, godzi w inte- res publiczny. 8 NaleŜy zatem stwierdzić, Ŝe nie kaŜde naruszenie prawa w stosunkach cywilno-prawnych kwalifikuje sprawę do postępowania w trybie ustawy o ochronie konkurencji i konsumen- tów. Odmiennie niŜ to ma miejsce w postępowaniu cywilnym, ukierunkowanym na ochro- nę praw podmiotowych stron, postępowanie w trybie ww. ustawy ma za swój przedmiot ochronę interesu publicznoprawnego, a więc ma to miejsce wtedy, gdy skutkami działań sprzecznych z ustawą dotknięty jest szerszy krąg uczestników rynku, bądź gdy wywołują one inne niekorzystne zjawiska na rynku wymagające ingerencji ze strony organów działa- jących w trybie tej ustawy. Celem ustawy jest więc ochrona konkurencji jako zjawiska cha- rakteryzującego funkcjonowanie gospodarki przed zachowaniami przedsiębiorców (i ich związków), które wolność konkurowania w sposób sprzeczny z prawem zakłócają. Ochrona konkurencji wynikająca z przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie ogranicza się jedynie do sytuacji, w której doszło juŜ do pokrzywdzenia innego uczestnika rynku przez dominanta, lecz dotyczy takŜe istnienia potencjalnego stanu realnego zagroŜe- nia dla zasad konkurencji. Stan takiego zagroŜenia z punktu widzenia interesu publicznego jest oceniany jako niewłaściwy, a tym samym niedopuszczalny 1 i ma miejsce zarówno wtedy, gdy odnosi się on do aktualnych uczestników gry rynkowej (rzeczywistych konku- rentów i kontrahentów przedsiębiorcy), jak i do tych uczestników rynku właściwego, którzy mają zamiar dopiero na nim się pojawić (potencjalnych konkurentów i kontrahentów). Kwestionowane działania MWiK mają charakter antykonkurencyjny, poniewaŜ mogą one prowadzić do wykorzystania posiadanej pozycji dominującej poprzez narzucanie jej rze- czywistym, jak i potencjalnym kontrahentom (zarówno przedsiębiorcom, jak i osobom fi- zycznym) - w umowach określających zasady zbiorowego zaopatrzenie w wodę i zbiorowe- go odbierania ścieków - warunków umów, które są niekorzystne i mogą przynosić Spółce nieuzasadnione korzyści. Uznać zatem naleŜy, iŜ w niniejszej sprawie mógł zostać naruszony interes publicznopraw- ny, co uzasadnia ocenę zachowania MWiK w świetle przepisów ustawy o ochronie konku- rencji i konsumentów. 2. Zarzut. Zgodnie z art. 9 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Zakazane jest naduŜywanie pozycji dominującej na rynku właściwym przez jednego lub kilku przed- siębiorców. NaduŜywanie pozycji dominującej polega w szczególności na narzucaniu przez przedsiębiorcę uciąŜliwych warunków umów, przynoszących mu nieuzasadnione korzyści. MWiK postawiono zarzut stosowania praktyki ograniczającej konkurencję polegającej na naduŜywaniu na lokalnym rynku zbiorowego zaopatrzenie w wodę i zbiorowego odbierania ścieków z terenu Gminy i Miasta Kołobrzeg oraz gmin: Dygowo, Gościno, Rymań, Siemyśl, Sławoborze, Ustronie Morskie pozycji dominującej poprzez stosowanie w: 1) umowach zatytułowanych: Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ście- ków postanowienia, zgodnie z którym: „JeŜeli zaopatrzenie w wodę lub odpro- wadzanie ścieków następuje przy celowo uszkodzonych albo pominiętych wodo- mierzach lub urządzeniach pomiarowych, Przedsiębiorstwo moŜe obciąŜyć Od- biorcę usług opłatami w wysokości obliczonej na podstawie dziesięciokrotności cen i stawek opłat, określonych w taryfie dla danej taryfowej grupy odbiorców 1 por. uzasadnienie wyroku Sądu NajwyŜszego z dnia 24 lipca 2003r. sygn. akt I CKN 496/01. 9 usług. Opłaty, o których mowa w ust. 2, oblicza się dla kaŜdego miesiąca, w któ- rym nastąpiło zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków przy celowo uszkodzonych albo pominiętych wodomierzach lub urządzeniach pomiarowych”, 2) umowach zatytułowanych: Umowa o zaopatrzenie w wodę postanowienia, zgod- nie z którym: „JeŜeli zaopatrzenie w wodę następuje przy celowo uszkodzonych albo pominiętych wodomierzach, Przedsiębiorstwo moŜe obciąŜyć Odbiorcę usług opłatami w wysokości obliczonej na podstawie dziesięciokrotności cen i stawek opłat, określonych w taryfie dla danej taryfowej grupy odbiorców usług. Opłaty, o których mowa w ust. 2, oblicza się dla kaŜdego miesiąca, w którym nastąpiło zaopatrzenie w wodę przy celowo uszkodzonych albo pominiętych wodomier- zach”, 3) umowach zatytułowanych: Umowa o odprowadzanie ścieków postanowienia, zgodnie z którym: „JeŜeli odprowadzanie ścieków następuje przy celowo uszko- dzonych albo pominiętych urządzeniach pomiarowych, Przedsiębiorstwo moŜe obciąŜyć Odbiorcę usług opłatami w wysokości obliczonej na podstawie dziesię- ciokrotności cen i stawek opłat, określonych w taryfie dla danej taryfowej grupy odbiorców usług. Opłaty, o których mowa w ust. 2, oblicza się dla kaŜdego mie- siąca, w którym nastąpiło odprowadzanie ścieków przy celowo uszkodzonych al- bo pominiętych urządzeniach pomiarowych.” co mogło stanowić naruszenie o którym mowa w art. 9 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 3. Strona postępowania. Postępowanie antymonopolowe toczy się z udziałem osób mających przymiot strony. Zgodnie z art. 88 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, stroną postępowa- nia jest kaŜdy, wobec kogo zostało wszczęte postępowanie w sprawie praktyk ograniczają- cych konkurencję. Przy czym stroną postępowania dotyczącego, jak w niniejszej sprawie, zarzutu naruszenia art. 9 ust. 1 i ust. 2 ww. ustawy, mogą być przedsiębiorcy posiadający na rynku właściwym pozycję dominującą. Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów pod pojęciem przed- siębiorcy naleŜy rozumieć przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, a takŜe: a) osobę fizyczną, osobę prawną, jednostkę organizacyjną niemają- cą osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną, organizującą lub świad- czącą usługi o charakterze uŜyteczności publicznej, które nie są działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, b) osobę fizyczną wykonu- jącą zawód we własnym imieniu i na własny rachunek lub prowadzącą działalność w ra- mach wykonywania takiego zawodu, c) osobę fizyczną, która posiada kontrolę, w rozumie- niu pkt 4, nad co najmniej jednym przedsiębiorcą, choćby nie prowadziła działalności go- spodarczej w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, jeŜeli podejmu- je dalsze działania podlegające kontroli koncentracji, o której mowa w art. 13, d) związek przedsiębiorców w rozumieniu pkt 2 – na potrzeby przepisów dotyczących praktyk ograni- czających konkurencję oraz praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. MWiK prowadzi działalność jako spółka prawa handlowego (spółka z ograniczoną odpowie- dzialnością), w związku z czym jest przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz. U. z 2007r., Nr 155, poz. 1095 ze 10 zm.) i bez wątpienia przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkuren- cji i konsumentów. 4. Rynek właściwy w sprawie. Aby ocenić, czy doszło do stosowania praktyki ograniczającej konkurencję i naruszenia ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zdefiniować naleŜy rynek właściwy w sprawie oraz ustalić siłę rynkową przedsiębiorcy, któremu postawiono zarzut jej stoso- wania. Zgodnie z art. 4 pkt 7 ilekroć w ustawie jest mowa o „ towarach ” – rozumie się przez to „ rzeczy, jak równieŜ energię, papiery wartościowe i inne prawa majątkowe, usługi, a takŜe roboty budowlane”. Artykuł 4 pkt 9 ustawy rynek właściwy definiuje jako „rynek towarów, które ze względu na swe przeznaczenie, cenę oraz właściwości, w tym jakość, są uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz są oferowane na obszarze, na którym ze względu na rodzaj oraz właściwości, istnienie barier dostępu do rynku, preferencje konsu- mentów, znaczące róŜnice cen i koszty transportu, panują zbliŜone warunki konkurencji”. A zatem rynek właściwy wyznaczają dwa elementy: - towar (rynek produktowy) i - teryto- rium (rynek geograficzny). Spółka MWiK świadczy usługi zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadza- nia ścieków na terenie Gminy i Miasta Kołobrzeg oraz gmin: Dygowo, Gościno, Rymań, Siemyśl, Sławoborze, Ustronie Morskie. W wyniku realizacji projektu „ Zintegrowana gospo- darka wodno – ściekowa w Dorzeczu Parsęty” współfinansowanego ze środków Unii Euro- pejskiej nastąpiło zintegrowanie eksploatowanej przez MWiK sieci wodno – kanalizacyjnej poprzez połączenie całego systemu kanalizacyjnego w jeden i pozostawienia jednej oczyszczalni ścieków w Korzyścienku (gm. Kołobrzeg) oraz zredukowanie liczby eksploato- wanych ujęć wody z 53 do 15. Wyznaczając rynek właściwy dla działalności prowadzonej przez Spółkę naleŜy zauwaŜyć, Ŝe usługi zbiorowego dostarczania wody i zbiorowego odprowadzania ścieków nie posiada- ją substytutów, a przedsiębiorca świadczący je na terenie Gminy i Miasta Kołobrzeg oraz gmin: Dygowo, Gościno, Rymań, Siemyśl, Sławoborze, Ustronie Morskie nie spotyka się z Ŝadną konkurencją, bowiem na terenie objętym działalnością Spółki brak jest przedsiębior- ców oferujących usługi zamienne względem usług świadczonych przez MWiK. Wynika to z uwarunkowań zarówno o charakterze prawnym, jak i technologicznym i organizacyjnym (świadczenie usług wodociągowych i kanalizacyjnych wymaga dysponowania odpowiednią infrastrukturą techniczną, co stwarza istotną barierę kosztową dla podjęcia działalności w tej dziedzinie). Z powyŜszych względów uznać naleŜy, iŜ rodzaj działalności prowadzonej przez MWiK oraz jej zasięg geograficzny wyznaczają wymiar produktowy i terytorialny ryn- ku właściwego, o którym mowa w art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie konkurencji i konsumen- tów. Rynkiem właściwym w ujęciu produktowym jest wobec tego rynek usług zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków. Natomiast pod względem geo- graficznym – z uwagi na technologię zbiorowego zaopatrzenie w wodę i zbiorowego od- prowadzania ścieków – zakres rynku właściwego wyznacza zasięg istniejącej sieci wodo- ciągowej i sieci kanalizacyjnej eksploatowanej przez MWiK, za pomocą których świadczy ono na ww. obszarze usługi we wskazanym wyŜej zakresie. Tak wiec rynkiem właściwym w sprawie jest lokalny rynek zbiorowego zaopatrzenia wodę i lokalny rynek zbiorowego odbioru ścieków, które to usługi wykonywane są na terenie Gminy i Miasta Kołobrzeg oraz gmin: Dygowo, Gościno, Rymań, Siemyśl, Sławoborze, Ustronie Morskie. 11 5. Pozycja rynkowa MWiK. Zgodnie z art. 4 pkt 10 tej ustawy przez pozycję dominującą rozumie się pozycję przedsię- biorcy, która umoŜliwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku właściwym przez stworzenie mu moŜliwości działania w znacznym zakresie niezaleŜnie od konkurentów, kontrahentów i konsumentów; domniemywa się, Ŝe przedsiębiorca ma pozycję dominującą na rynku, jeŜeli jego udział w rynku przekracza 40%. MWiK na rynku właściwym zdefiniowanym jak wyŜej jest monopolistą. Wynika to z siecio- wego charakteru urządzeń słuŜących do dostarczania wody i odprowadzania ścieków. To właśnie dzięki sieci, Spółka posiada kwalifikowaną pozycję rynkową, co oznacza, Ŝe odbior- cy usług wodociągowo – kanalizacyjnych nie mają moŜliwości dokonania w tym zakresie wyboru innego przedsiębiorcy, który świadczyłby usługi substytucyjne względem oferowa- nych przez MWiK. Barierą wejścia na taki rynek jest bariera inwestycyjna i związana z nią nieopłacalność ekonomiczna budowy i eksploatacji paralelnej sieci wodociągowej i kanali- zacyjnej. Dla odbiorców wody i dostawców ścieków, w tym potencjalnych kontrahentów funkcjonujących na obszarze objętym terytorialnym zasięgiem działalności MWiK, nie ma zatem rzeczywistej alternatywy dla świadczonych przez Spółkę usług dostawy wody i od- bioru ścieków. Z tych względów przedsiębiorcy działający w tym oszarze gospodarki ko- munalnej funkcjonują w ramach monopolu naturalnego. Przesądza to o posiadaniu przez nich pozycji dominującej 2 . NaleŜy przy tym zaznaczyć, Ŝe pojęcie alternatywnego źródła dostaw wody i odbioru ście- ków nie obejmuje moŜliwości zaspokojenia przez odbiorców we własnym zakresie potrzeb zaopatrzenie w wodę i odprowadzania ścieków. Aby nowe źródło dostaw wody, czy odbio- ru ścieków mogło być uznane za alternatywne w stosunku do istniejących musi ono speł- niać wymóg natychmiastowej dostępności bez ponoszenia nakładów inwestycyjnych. 3 6. Naruszenie zakazu. Sankcjonowaniu w trybie przewidzianym w art. 9 ustawy o ochronie konkurencji i konsu- mentów podlega nie samo posiadanie na rynku pozycji dominującej, ale jej naduŜywanie. Z faktu ustalenia, Ŝe dany podmiot zajmuje na rynku pozycję dominującą wynika, Ŝe pod- lega on ograniczeniom wynikającym z ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, mię- dzy innymi obejmuje go zakaz podejmowania działań eksploatujących pozycję zajmowaną na rynku kosztem kontrahentów. Dla udowodnienia stosowania praktyki ograniczającej konkurencję konieczne jest wykaza- nie kumulatywnego spełnienia przez przedsiębiorcę posiadającego na rynku właściwym pozycję dominującą następujących przesłanek:
narzucania warunków umów, 2 Wyrok Sądu Antymonopolowego z dnia 7 października 1998 r. (sygn. akt XVII Ama 44/98). 3 Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 31 maja 2000r., sygn. akt XVII Ama 44/00. 12
uciąŜliwego charakteru tych warunków,
moŜliwości osiągania przez przedsiębiorcę nieuzasadnionych korzyści. Posiadanie przez przedsiębiorcę na rynku właściwym pozycji dominującej nie przesądza jeszcze, Ŝe dane zachowanie przedsiębiorcy moŜna uznać za praktykę ograniczającą kon- kurencję. Istotną przesłanką ocenianej praktyki jest naduŜywanie przez przedsiębiorcę po- siadanej pozycji rynkowej, co moŜe się objawiać między innymi poprzez narzucanie warun- ków zawieranych umów. Do narzucania warunków umów dochodzi wówczas, gdy przed- siębiorca wykorzystując swoją przewagę ekonomiczną w warunkach niedostatecznej kon- kurencji na rynku, ogranicza swobodę kształtowania treści umów ze strony kontrahentów działających pod przymusem. Dzięki posiadanej sile rynkowej dominant moŜe bowiem nie liczyć się z wolą innych uczestników rynku, którzy zmuszeni są zaakceptować ustalone przez niego warunki umowne, nawet jeśli nie gwarantują one ekwiwalentności świadczeń. Tym samym narzuca on kontrahentom takie warunki umów, które nie miałyby racji bytu w przypadku, gdyby na rynku istniała konkurencja i moŜliwość wyboru oferty spośród ofert konkurujących ze sobą podmiotów gospodarczych. Istotne jest równieŜ, Ŝe przy zawieraniu wskazanych umów, przedsiębiorca posługuje się opracowanymi przez siebie wzorcami umów. Stosowanie wzorców umownych przy zawieraniu jednorodzajowych umów o cha- rakterze masowym, jakimi są umowy o dostawę wody i odbiór ścieków wymaga jedynie aprobaty przez kontrahentów – odbiorców wody i dostawców ścieków - ich warunków, jednostronnie ustalanych przez profesjonalistę. Swoboda kontraktowa odbiorców wody i dostawców ścieków jest zatem ograniczona jedynie do podpisania, lub nie, przedłoŜonej im umowy. Stanowi to o adhezyjnej naturze tych umów. W przypadku umów zawieranych w trybie adhezyjnym, dla uznania, Ŝe następuje narzucanie ich warunków wystarczające jest oferowanie ich przez dominanta w stosunkach danego rodzaju. Sytuacja taka ma miejsce w niniejszej sprawie, gdyŜ MWiK przy zawieraniu umów na do- stawę wody i odbiór ścieków posługuje się wzorcami umownymi zatytułowanych: Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków, Umowa o zaopatrzenie w wodę i Umowa o odprowadzanie ścieków . Zawierane umowy są jednakowe dla wszystkich uŜytkowników sieci. W związku z czym naleŜy uznać, Ŝe zakwestionowane w prowadzonym postępowaniu antymonopolowym postanowienia umowy zostały kontrahentom Spółki narzucone. Rozpatrując kwestię uciąŜliwości analizowanych warunków umowy naleŜy zauwaŜyć, Ŝe w orzecznictwie Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów za uciąŜliwy uznano kaŜdy wa- runek umowy, który stanowi dla jednej ze stron cięŜar większy od powszechnie przyjętych w stosunkach danego rodzaju 4 . Jednocześnie Sąd podkreślał, Ŝe ustalenia w tym zakresie powinny być dokonywane według kryteriów obiektywnych, w szczególności rozwaŜyć nale- Ŝy, czy w hipotetycznej sytuacji istnienia konkurencji na danym rynku właściwym, czyli rzeczywistej swobody zawierania umów i kształtowania ich treści, dominant byłby w stanie wynegocjować takie postanowienia umowne 5 . Z kolei osiągane przez przedsiębiorcę stosu- jącego praktykę ograniczającą konkurencję nieuzasadnione korzyści są odpowiednikiem uciąŜliwych warunków umów w warunkach ekwiwalentności wzajemnych świadczeń stron umowy i oznaczają sytuację korzystniejszą od powszechnie przyjętych w stosunkach dane- go rodzaju. Nieuzasadnione korzyści powinny pozostawać w logicznym związku przyczy- nowym z narzuconymi kontrahentowi uciąŜliwymi warunkami umowy. 4 por. wyrok Sądu Antymonopolowego z dnia 22 października 1993r. sygn. akt XVII Amr 36/93. 5 por. wyrok Sądu Antymonopolowego z dnia 29 grudnia 1992r. sygn. akt XVII Amr 68/93. 13 Nieuzasadnione korzyści mogą pojawić się po stronie przedsiębiorcy narzucającego uciąŜ- liwe warunki umów juŜ w chwili zawarcia umowy lub teŜ w okresie późniejszym, gdy zaist- nieją okoliczności przewidziane w umowie pozwalające na wykorzystanie uciąŜliwego zapi- su. NaleŜy podkreślić, iŜ sama moŜliwość wystąpienia skutków praktyki ograniczającej kon- kurencję (w tym przypadku faktycznego osiągnięcia przez MWiK nieuzasadnionych korzyści z tytułu realizacji uciąŜliwych warunków umownych) nie stanowi przeszkody dla stwierdze- nia naruszenia art. 9 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Dla bytu praktyki nie jest bowiem konieczne wystąpienie negatywnego skutku w postaci eksploatacji pozycji rynkowej w warunkach ograniczonej konkurencji. Wystarczy, Ŝe zaist- niało zagroŜenie wystąpienia takiego skutku. Praktyką ograniczającą konkurencję jest juŜ bowiem sama próba osiągnięcia przez przedsiębiorcę zajmującego pozycję dominującą na rynku określonego skutku 6 . Stanowisko takie znajduje odzwierciedlenie równieŜ w orzecz- nictwie antymonopolowym, zgodnie z którym dla zaistnienia praktyki ograniczającej konku- rencję istotne jest, aby skutki praktyki ograniczającej konkurencję mogły wystąpić na ryn- ku 7 . W wyroku z dnia 7 lipca 2004 r., sygn. akt XVII Ama 65/03, Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów orzekł, iŜ nie jest konieczne udowodnienie faktycznego stosowania przez przedsiębiorcę praktyki monopolistycznej, ani teŜ osiągnięcia z tego tytułu nieuzasadnio- nych korzyści. Z treści art. 1 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wynika bowiem, Ŝe jej reŜimowi podlegają nie tylko praktyki ograniczające konkurencję, które wywołały bądź aktualnie wywołują skutki na terenie Polski, ale równieŜ praktyki, które choćby tylko hipotetycznie, mogą wywoływać takie skutki. Podobne stanowisko wyraził wcześniej Sąd NajwyŜszy, który w wyroku z dnia 12 maja 1997 r., sygn. akt I CKN 114/97, wskazał, Ŝe istota rozpoznawanej sprawy nie sprowadza się do tego, czy przedsiębiorca, któremu postawiono zarzut naruszenia ustawy antymonopolowej odnosi korzyści z całości prowadzonej działalności gospodarczej, lecz do tego, czy w zawieranych umo- wach zastrzega sobie nieuzasadnione korzyści. Prezes Urzędu ma zatem obowiązek oce- niać zachowania przedsiębiorcy od strony skutków, jakie zachowania te mogą nawet hipo- tetycznie wywołać na rynku. Dokonując – na podstawie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów - oceny naduŜy- cia przez MWiK pozycji dominującej na rynku właściwym naleŜy odwołać się równieŜ do przepisów ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków określającej m.in. zasady i warunki zbiorowego zaopatrzenia w wodę oraz zbiorowego od- prowadzania ścieków. Zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowa- dzaniu ścieków rozliczenia za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków są prowadzone przez przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne z odbiorcami usług na podstawie określonych w taryfach cen i stawek opłat oraz ilości dostarczonej wo- dy i odprowadzonych ścieków. Ilość wody dostarczonej do nieruchomości ustala się - zgodnie z art. 27 ust. 1 i ust. 4 - 5 ww. ustawy - na podstawie wskazań wodomierza głów- nego, a w przypadku jego braku, w oparciu o przeciętne normy zuŜycia wody. Ilość od- prowadzanych ścieków ustala się na podstawie wskazań urządzeń pomiarowych, a w razie 6 por. E. Modzelewska – Wąchal Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Wyd. Twigger, Warszawa 2002, s. 97. 7 (por. wyrok Sądu Antymonopolowego z dnia 23 czerwca 1999 r. sygn. akt XVII Ama 26/99) 14 ich braku na podstawie umowy, o której mowa w art. 6 ust. 1, jako równą ilości wody po- branej lub określonej w umowie. Ponadto ustawa ta, jako jeden z elementów, jakie powinny znaleźć się w umowie zawiera- nej przez przedsiębiorstwo z odbiorcą usług zbiorowego zaopatrzenie w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków wskazuje postanowienia określające odpowiedzialność stron za niedotrzymanie warunków umowy. Kwestionowane przez Prezesa UOKiK postanowienia umowne przewidują, Ŝe zgodnie z: 1. umowami zatytułowanymi: Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków : „JeŜeli zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków następuje przy celowo uszkodzonych albo pominiętych wodomierzach lub urządzeniach pomia- rowych, Przedsiębiorstwo moŜe obciąŜyć Odbiorcę usług opłatami w wysokości obliczonej na podstawie dziesięciokrotności cen i stawek opłat, określonych w ta- ryfie dla danej taryfowej grupy odbiorców usług. Opłaty, o których mowa w ust. 2, oblicza się dla kaŜdego miesiąca, w którym nastąpiło zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków przy celowo uszkodzonych albo pominiętych wodomier- zach lub urządzeniach pomiarowych”, 2. umowami zatytułowanymi: Umowa o zaopatrzenie w wodę : „JeŜeli zaopatrzenie w wodę następuje przy celowo uszkodzonych albo pominiętych wodomierzach, Przedsiębiorstwo moŜe obciąŜyć Odbiorcę usług opłatami w wysokości obliczonej na podstawie dziesięciokrotności cen i stawek opłat, określonych w taryfie dla danej taryfowej grupy odbiorców usług. Opłaty, o których mowa w ust. 2, obli- cza się dla kaŜdego miesiąca, w którym nastąpiło zaopatrzenie w wodę przy ce- lowo uszkodzonych albo pominiętych wodomierzach”, 3. umowami zatytułowanymi: Umowa o odprowadzanie ścieków : „JeŜeli odprowa- dzanie ścieków następuje przy celowo uszkodzonych albo pominiętych urządze- niach pomiarowych, Przedsiębiorstwo moŜe obciąŜyć Odbiorcę usług opłatami w wysokości obliczonej na podstawie dziesięciokrotności cen i stawek opłat, okre- ślonych w taryfie dla danej taryfowej grupy odbiorców usług. Opłaty, o których mowa w ust. 2, oblicza się dla kaŜdego miesiąca, w którym nastąpiło odprowa- dzanie ścieków przy celowo uszkodzonych albo pominiętych urządzeniach pomia- rowych.” Ustawodawca w art. 8 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbioro- wym odprowadzaniu ścieków przewidział, Ŝe w sytuacjach, gdy jakość wprowadzanych ścieków nie spełnia wymogów określonych w przepisach prawa lub stwierdzono celowe uszkodzenie albo pominięcie urządzenia pomiarowego lub teŜ został stwierdzony nielegal- ny pobór wody lub nielegalne odprowadzanie ścieków, to jest bez zawarcia umowy, jak równieŜ przy celowo uszkodzonych albo pominiętych wodomierzach lub urządzeniach po- miarowych, przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne moŜe odciąć dostawę wody lub zamknąć przyłącza kanalizacyjne. Określając ww. uprawnienia przedsiębiorstwa i skutki, jakie odbiorca usług ponosi w przypadku, gdy zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków następuje przy celowo uszkodzonych albo pominiętych urządzeniach pomiaro- wych, ustawodawca nie sprecyzował ani w ww. ustawie, ani w aktach wykonawczych do tej ustawy szczególnego trybu ustalania, w takich sytuacjach, przez przedsiębiorstwo wo- dociągowo – kanalizacyjne ilości dostarczonej wody i odebranych ścieków. Określił on je- dynie w art. 18 ust. 1 rozporządzenia taryfowego sposób ustalania ilości pobranej wody w 15 przypadku stwierdzenia nieprawidłowego działania wodomierza głównego. Zgodnie z przywołanym przepisem w przypadku stwierdzenia nieprawidłowego działania wodomierza głównego ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zuŜycia wody w okresie 3 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności działania wodomierza, a gdy nie jest to moŜ- liwe – na podstawie średniego zuŜycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średniomiesięcznego zuŜycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy nieprawi- dłowego działania wodomierza. Zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowa- dzaniu ścieków rozliczenia za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków są prowadzone przez przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne z odbiorcami usług na podstawie określonych w taryfach cen i stawek opłat. Stosowana przez MWiK taryfa dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na ob- szarze Gmin: Dygowo, Gościno, Kołobrzeg, Miasto Kołobrzeg, Rymań, Sławoborze, Siemuśl i Ustronie Morskie nie przewiduje, aby – w przypadku, gdy zaopatrzenie w wodę lub od- prowadzanie ścieków następuje przy celowo uszkodzonych albo pominiętych wodomier- zach lub urządzeniach pomiarowych – przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne po- siadało uprawnienia do obciąŜania odbiorcy usług opłatami w wysokości obliczonej na pod- stawie dziesięciokrotności cen i stawek opłat, określonych w taryfie dla danej taryfowej grupy odbiorców usług. Ponadto Spółka określając w kwestionowanych umowach wysokość opłat, jakimi będzie mogła obciąŜyć odbiorców usług w przypadku, gdy zaopatrzenie w wodę lub odprowadza- nie ścieków następuje przy celowo uszkodzonych albo pominiętych wodomierzach lub urządzeniach pomiarowych nie sprecyzowała szczególnego trybu ustalania przez nią w ta- kich sytuacjach ilości dostarczonej wody i odprowadzonych ścieków. W stosowanych przez MWiK umowach określono jedynie tryb ustalania ilości dostarczonej wody i odprowadzonych ścieków w przypadku niesprawności wodomierza głównego i to w następujący sposób: - zgodnie z postanowieniami § 13 ust. 1 umów zatytułowanych: Umowa o zaopa- trzenie w wodę i odprowadzanie ścieków i Umowa o zaopatrzenie w wodę: „W przypadku niesprawności wodomierza głównego, ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zuŜycia wody w okresie 3 miesięcy przed stwierdze- niem niesprawności wodomierza, a gdy nie jest to moŜliwe – na podstawie śred- niego zuŜycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego. - zgodnie z postanowieniem § 13 ust. 1 umowy zatytułowanej: Umowa o odprowadzanie ścieków : „W przypadku niesprawności wodomierza, ilość wpro- wadzonych ścieków ustala się na podstawie średniego zuŜycia wody w okresie 3 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności wodomierza, a gdy nie jest to moŜ- liwe – na podstawie średniego zuŜycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłe- go. Ustalony w ww. umowach tryb ustalania ilości dostarczonej wody i odprowadzonych ście- ków w przypadku niesprawności lub nieprawidłowego działania wodomierza głównego, przez co rozumie się - według z wyjaśnień Spółki - niewłaściwe jego działanie spowodo- wane wewnętrzną wadą bądź usterką, bez zawinionego udziału osób trzecich, jest toŜsamy z regulacjami zawartymi art. 18 ust. 1 rozporządzenia taryfowego. Rozporządzenie to nie 16 definiuje jednak pojęcia ani pojęcia „nieprawidłowe działanie wodomierza głównego” , ani pojęcia „niesprawność wodomierza” . Prezes UOKiK stoi na stanowisku, Ŝe niewłaściwy pomiar poboru wody spowodowany ce- lowym uszkodzeniem wodomierza lub jego pominięciem, to sytuacja zgoła inna, niŜ okre- ślona w art. 18 ust. 1 rozporządzenia taryfowego, do której ta regulacja odnosi się ani po- średnio, ani bezpośrednio. Wystąpienie tego rodzaju stanów faktycznych moŜe być zatem przewidziane w umowach zawieranych z odbiorcami i mogą być one unormowane w spo- sób odmienny, niŜ to określa art.18 ust.1 rozporządzenia taryfowego, pod warunkiem jed- nakŜe, Ŝe regulacje wynikające z przepisów rozporządzenia nadal będą obowiązujące dla stron umowy w sytuacjach, gdy wodomierz jest niesprawny z powodów innych, niŜ jego celowe uszkodzenia. Zasady naliczania opłat, jakie odbiorca usług ponosi w przypadku stwierdzenia przedsta- wiono w części decyzji dotyczącej ustaleń Prezesa UOKiK. Z przekazanych przez Spółkę informacji i dokumentów wynika, Ŝe w przypadku stwierdzenia przez uprawnionych pra- cowników, Ŝe zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków następuje przy celowo uszkodzonych albo pominiętych wodomierzach lub urządzeniach pomiarowych odbiorca usług obciąŜany jest opłatami w wysokości obliczonej na podstawie dziesięciokrotności cen i stawek opłat, określonych w taryfie dla danej taryfowej grupy odbiorców usług za kaŜdy miesiąc, w którym nastąpiło zaopatrzenie w wodę przy celowo uszkodzonych albo pominię- tych wodomierzach, licząc od końca ostatniego okresu rozliczeniowego. Ilość pobranej w tym okresie wody i odprowadzonych ścieków ustalana jest w oparciu o prognozę zuŜycia ustaloną dla nieruchomości na ten okres rozliczeniowy oraz róŜnicę wskazań wodomierza głównego ustaloną przy ostatnim jego odczycie (k. 461- 462). Biorąc pod uwagę fakt, Ŝe Spółka dla obliczenia opłaty dodatkowej - w sytuacjach zamie- rzonego i zawinionego działania odbiorcy usług zmierzającego do nieuprawnionego, naru- szającego warunki umowy i art. 8 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wo- dę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków poboru wody i odprowadzania ścieków - uwzględ- nia wyłącznie róŜnicę wynikającą z prognozy zuŜycia wody i wskazań wodomierza główne- go za okres od jego ostatniego odczytu do dnia stwierdzenia nieprawidłowości w jego funkcjonowaniu, naleŜy uznać, Ŝe sposób ustalania w takich sytuacjach ilości dostarczonej wody i odprowadzonych ścieków, a co za tym idzie naliczenia opłat za wykonaną przez MWiK usługę, nie ma dla jej odbiorców uciąŜliwego charakteru. NaleŜy przy tym zauwaŜyć, Ŝe przewidziane w kwestionowanych postanowieniach upraw- nienia Spółki do obciąŜenia odbiorcy usług opłatami w wysokości obliczonej na podstawie dziesięciokrotności cen i stawek opłat nie znajdują odzwierciedlenia w obowiązującej na terenie ww. gmin taryfie, nie przesądza to jednak o uciąŜliwości tak określonych warunków kontraktowych i czerpaniu z tego tytułu nieuzasadnionych korzyści. Ustalenie rzeczywistej ilości dostarczonej przez Spółkę wody i odebranych ścieków w sytu- acji, gdy odbiorca dopuścił się celowego uszkodzenia lub pominięcia wodomierza lub urzą- dzenia pomiarowego jest trudne i zawsze będzie obarczone błędem. Tym samym moŜe powodować, Ŝe opłata poniesiona przez odbiorcę usług za okres rozliczeniowy, w którym stwierdzono dopuszczenie się ww. czynów nie zrekompensuje kosztów wykonanej na jego rzecz usługi. W takich sytuacjach to Spółka – na skutek nieuprawnionych działań odbiorcy usług – moŜe ponieść szkodę, która nie zawsze zostanie zrekompensowana pobraną od odbiorcy opłatą w wysokości obliczonej na podstawie dziesięciokrotności cen i stawek opłat, określonych w taryfie dla danej taryfowej grupy odbiorców usług za kaŜdy miesiąc, 17 w którym nastąpiło zaopatrzenie w wodę przy celowo uszkodzonych albo pominiętych wo- domierzach, licząc od końca ostatniego okresu rozliczeniowego. W konsekwencji, w takich sytuacjach, koszty nieuprawnionego poboru wody i odprowadzania ścieków ponoszone byłyby przez odbiorców usług prawidłowo realizujących zawarte umowy. Art. 105 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego stanowi, Ŝe gdy postępowanie z jakichkolwiek przyczyn stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzje o umorzeniu postępowania. Zgodnie z brzmieniem art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w sprawach nieuregulowanych, do postępowań przed Prezesem UOKiK, zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeksu postępowania administracyjnego. Art. 105 § 1 k.p.a. stanowi, Ŝe jeŜeli z jakichkolwiek przyczyn postępowanie stało się bezprzedmiotowe organ administracji publicznej umarza prowadzone postępowanie. Bezprzedmiotowość po- stępowania administracyjnego, o której mowa w tym artykule, będąca przesłanką jego umorzenia oznacza, Ŝe brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego. Ustalenie istnienia tej przesłanki stwarza obowiązek zakończenia postępowania w danej instancji poprzez jego umorzenie, a wobec tego nie moŜna wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie co do jej istoty. Przesłanka umorzenia postępowania moŜe istnieć jeszcze przed wszczęciem postępowania, co zostanie ujawnione dopiero w toczą- cym się postępowaniu, a moŜe ona powstać takŜe w czasie trwania postępowania, a więc w sprawie juŜ zawisłej przed organem administracyjnym. Bezprzedmiotowość postępowania moŜe wynikać z kilku róŜnych przyczyn, które mogą mieć zarówno podmiotowy, jak i przedmiotowy charakter. Jak wskazuje się w literaturze przedmiotu 8 przyczyny te mogą powstać na skutek faktów naturalnych lub zdarzeń praw- nych, tj. w sytuacjach np. śmierci osoby fizycznej, ustanie bytu prawnego osoby prawnej lub organizacyjnej itp. W rozpatrywanej sprawie naleŜy stwierdzić, iŜ wystąpiła przyczyna niwecząca postępowanie o cesze przedmiotowej, jaką jest ocena w prowadzonym postę- powaniu bezprawności zapisów wzorca umownego, stosowanego przez Przedsiębiorstwo w obrocie konsumenckim. Potwierdza to ustalony i przedstawiony stan faktyczny. Konsekwencją wykazania przesłanki o bezprzedmiotowości prowadzonego postępowania w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów jest wydanie decyzji o jego umorzeniu, które ma charakter obligatoryjny. Zgodnie bowiem z reprezentowanym w doktrynie poglądem ustalenie bezprzedmiotowości postępowania „stwarza obowiązek zakończenia postępowania […] przez jego umorzenie, poniewaŜ nie będzie podstaw do rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. Dalsze prowadze- nie postępowania w takim przypadku stanowiłoby o jego wadliwości mającej istotny wpływ na wynik sprawy” 9 . PowyŜsze stanowisko znajduje równieŜ uzasadnienie w orzecznictwie. I tak zgodnie z wy- rokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 maja 1998r. (sygn. akt I S.A./Kr/1141/97) „w myśl art. 105 § 1 K.pa., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji państwowej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. UŜycie przez ustawodawcę słowa „wydaje” a nie „moŜe wydać” oznacza, Ŝe 8 B.Adamiak, J.Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, C.H.Beck, W- wa 1996, s. 462 i następne. 9 TamŜe, s. 461-463. 18 wydanie decyzji o umorzeniu postępowania jest obligatoryjne, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe z jakiejkolwiek przyczyny”. Natomiast zgodnie z tezą wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 1995r. (sygn. akt S.A./L.dz. 2424/94), „z bez- przedmiotowością postępowania (art. 105 § 1 Kpa) mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy”. Po przeanalizowaniu podnoszonych w toku postępowania argumentów i zgromadzonych dowodów, nie moŜna uznać, Ŝe narzucane przez MWiK warunki umów zatytułowanych: Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków, Umowa o zaopatrzenie w wodę i Umowa o odprowadzanie ścieków mają uciąŜliwy charakter i pozwalają Spółce na uzyski- wanie nieuzasadnionych korzyści. Tym samym nie moŜna wykazać, Ŝe wszystkie z przesła- nek koniecznych do udowodnienia przedsiębiorcy, posiadającemu na rynku pozycję domi- nująca, faktu jej zakazanego przepisami ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów naduŜywania zostały udowodnione. W związku z powyŜszym Prezes Urzędu orzekł jak w sentencji niniejszej decyzji. Pouczenie: Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumen- tów w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gdańsku. Otrzymuje: Miejskie Wodociągi i Kanalizacja Sp. z o.o. ul. Artyleryjska 3 78- 100 Kołobrzeg