RGD-22/2014

RGD. 61-13/14/IW Gdańsk, 22 grudnia 2014 r. DECYZJA N R RGD - 22/2014 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i kon- sumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 z późn. zm.) oraz § 2 pkt 4 i § 5 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rze- czowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107, poz. 887), – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów : po przeprowadzeniu przeciwko Zakładowi Gospodarki Komunalnej w Rzeczenicy Sp. z o.o. z siedzibą w Rzeczenicy postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów: I. Na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 z późn. zm.), po uprawdopodobnieniu sto- sowania przez Zakład Gospodarki Komunalnej w Rzeczenicy Sp. z o.o. praktyk naru- szających zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegających na: 1. Stosowaniu we wzorcach umownych zatytułowanych: 1.1 Umowa o dostawę wody i odprowadzanie ścieków i Umowa o dostawę wody postanowienia o treści: Rozliczenie należności przysługujących Usługodawcy od Usługobiorcy za świadczone usługi następuje według poniższych za- sad:(...) w razie niesprawności wodomierza ilość pobranej wody ustala się na podstawie zużycia równego średniemu zużyciu w okresie ostatnich sze- ściu miesięcy poprzedzających ujawnienie niesprawności wodomierza, a jeśli jest to niemożliwe – na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego, co może zostać uznane za niezgodne z § 18 rozpo- rządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie okre- ślania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz. U. z 2006 r., Nr 127, poz. 886) i naruszające art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 1.2 Umowa o dostawę wody i odprowadzanie ścieków, Umowa o dostawę wody i Umowa o odprowadzanie ścieków postanowień o treści: Usługobiorcy doko- nują zapłaty za dostarczoną wodę i odprowadzone ścieki w terminie wska- zanym w fakturze VAT(...), co może zostać uznane za niezgodne z § 17 roz- porządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie okre- ślania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz.U. z 2006 r., Nr 127, poz. 886) i naruszające art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 1.3 Umowa o dostawę wody i odprowadzanie ścieków, Umowa o dostawę wody i Umowa o odprowadzanie ścieków postanowień o treści: Umowa może być rozwiązana:(...) przez Usługodawcę z trzymiesięcznym wypowiedzeniem ze skutkiem na koniec miesiąca kalendarzowego, co może zostać uznane za Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura UOKiK w Gdańsku 2 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl niezgodne z art. 6 ust. 3 pkt 6 i art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 z późn. zm.) w zakresie określenia warun- ków wypowiedzenia umowy i naruszające art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 2. Naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez niezamieszczenie we wzorcach umownych zatytułowanych Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków postanowień dotyczą- cych: 2.1 ustaleń zawartych w zezwoleniu na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, tj.: daty podjęcia działalno- ści, obszaru działalności, wymagań w zakresie jakości usług wodociągowo - kanalizacyjnych, warunków, zakresu i trybu kontroli realizacji zezwolenia i przestrzegania regulaminu, o którym mowa w art. 19 ust. 1 ustawy o zbio- rowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, warunków wprowadzania ograniczeń dostarczania wody w przypadku wystąpienia jej niedoboru, zobowiązania do prowadzenia przez przedsiębiorstwo wodocią- gowo - kanalizacyjne racjonalnej gospodarki w zakresie działalności objętej zezwoleniem, warunków cofnięcia zezwolenia, warunków dotyczących oko- liczności, w których zezwolenie może być cofnięte bez odszkodowania , który to obowiązek wynika z art. 6 ust. 3 pkt 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, w związku z jej art. 18, co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, 2.2 praw i obowiązków stron umowy w zakresie dotyczącym standardów i terminów rozpatrywania zgłaszanych przez konsumentów reklamacji, wbrew wymogowi określonemu w art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym za- opatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, 3. Pobieraniu od osób chcących przyłączyć swoje nieruchomości do sieci wodocią- gowo-kanalizacyjnej eksploatowanej przez Spółkę, następujących opłat za czyn- ności administracyjno – techniczne, które nie zostały uwzględnione w katalogu warunków przyłączenia nieruchomości do sieci wodociągowo – kanalizacyjnej wynikającym z art. 15 ust. 4 w związku z art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (j.t. Dz. U. z 2006r. Nr 123, poz. 858 z późn. zm.): ― za odbiór przyłącza wodociągowego i kanalizacyjnego, ― za wydanie warunków technicznych, ― uzgodnienie dokumentacji, co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 ww. ustawy o ochronie konku- rencji i konsumentów, oraz po przyjęciu zobowiązania ww. przedsiębiorcy do: A. podjęcia następujących działań zmierzających do zaniechania stosowania zarzu- canych praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w: a) punkcie I ppkt 1 sentencji decyzji, poprzez opracowanie i wprowadzenie do ob- rotu z konsumentami nowych wzorców umownych, zatytułowanych Umowa o dostawę wody i odprowadzanie ścieków, Umowa o dostawę wody i Umowa o odprowadzanie ścieków, w których postanowieniom wymienionym w punkcie I ppkt 1 sentencji zostanie nadane odpowiednio następujące brzmienie: 3 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 1) Ilość pobranej wody ustala się na podstawie wskazań wodomierza głównego, w razie niesprawności wodomierza ilość pobranej wody ustala się na pod- stawie zużycia wody równego średniemu zużyciu w okresie 3 miesięcy po- przedzających ujawnienie niesprawności wodomierza, a jeśli jest to możli- we - na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego, 2) Usługobiorcy dokonują zapłaty za dostarczoną wodę i odprowadzone ścieki w terminie wskazanym w fakturze VAT, nie krótszym jednak niż 14 dni od daty jej wysłania lub dostarczenia w inny sposób na rachunek bankowy wskazany na fakturze, 3) Umowa może być rozwiązana:(...) przez Usługodawcę z zachowaniem mie- sięcznego okresu wypowiedzenia w przypadku zaistnienia okoliczności okre- ślonych w art. 8 ust 1. Ustawy z 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, b) punkcie I ppkt 2 sentencji decyzji poprzez opracowanie i wprowadzenie do ob- rotu z konsumentami nowych wzorców umownych zatytułowanych Umowa o do- stawę wody i odprowadzanie ścieków, Umowa o dostawę wody i Umowa o od- prowadzanie ścieków: 1) do których załącznikiem będzie wyciąg z zezwolenia na prowadzenie przez Spółkę działalności w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków udzielonego decyzją Wójta Gminy Rzeczenica nr OS.7031.1.2012 z dnia marca 2012 r., 2) w których zostanie umieszczone postanowienie o treści: Usługobiorca ma prawo zgłaszania reklamacji dotyczących sposobu wykonywania przez Usłu- godawcę umowy, w szczególności ilości i jakości świadczonych usług oraz wysokości opłat za te usługi. Reklamacja jest zgłaszana w formie pisemnej w terminie 30 dni od dnia wykrycia wady stanowiącej podstawę reklamacji. Usługodawca jest zobowiązany rozpatrzyć reklamację bez zbędnej zwłoki w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia złożenia w siedzibie Usługodawcy lub doręczenia reklamacji, c) punkcie I ppkt 3 sentencji poprzez zmianę uchwały Zarządu nr 3/03/2012 z dnia 12 marca 2012 r. w sprawie cennika usług świadczonych przez Zakład Gospo- darki Komunalnej w Rzeczenicy Sp. z o.o. i zaniechanie pobierania od osób chcących przyłączyć swoje nieruchomości do sieci wodociągowo – kanalizacyj- nej eksploatowanej przez Spółkę, opłat za czynności administracyjno – tech- niczne, które nie zostały uwzględnione w katalogu warunków przyłączenia nie- ruchomości do sieci wodociągowo – kanalizacyjnej, tj. za odbiór przyłącza wo- dociągowego i kanalizacyjnego, za wydanie warunków technicznych i uzgodnie- nie dokumentacji. B. przedłożenia wszystkim konsumentom , z którymi umowy nadal obowiązują, propozycji zmiany kwestionowanych postanowień w wykonywanych umowach. II. Na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 2 ust. 4 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 107, poz. 887), - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów : nakłada się na Zakład Gospodarki Komunalnej w Rzeczenicy Sp. z o.o. obowiązek wykonania zobowiązania określonego w: − punkcie I ppkt A lit. a – c sentencji decyzji w terminie dwóch tygodni od daty jej uprawomocnienia się , 4 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl − punkcie I ppkt B sentencji decyzji w terminie do 31 marca 2015 r. III. Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy – w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów , nakłada się na przedsiębiorcę: Zakład Gospodarki Komunalnej w Rzeczenicy Sp. z o.o. obowiązek złożenia w terminie do 30 kwietnia 2015 r. sprawozdania o stopniu realizacji przyjętego zobowiązania, o którym mowa w punkcie I ppkt A i B sentencji niniejszej decyzji, przy czym sprawozdanie powinno zawierać: ― wzorce umów regulujących zasady zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbioro- wego odprowadzania ścieków, o których mowa w punkcie I ppkt A lit. a- b sentencji decyzji, ― kopie 3 przykładowych umów zawartych z nowymi odbiorcami usług, w oparciu o zmienione wzorce; ― informację o liczbie dotychczasowych odbiorców usług, którym doręczono propozycje zmiany umów wykonywanych, ― informację o liczbie odbiorców usług, którzy podpisali zmienione umowy, ― informację o liczbie odbiorców usług, którym nie przekazano propozycji zmia- ny umów wykonywanych, zawierających kwestionowane postanowienia, ze wskazaniem przyczyn takiego stanu, ― dokumenty potwierdzające zmianę uchwały Zarządu nr 3/03/2012 z dnia 12 marca 2012 r. w sprawie cennika usług świadczonych przez Zakład Gospodarki Komunalnej w Rzeczenicy Sp. z o.o. w zakresie pobierania na jej podstawie opłat za czynności administracyjno – techniczne, które nie zostały uwzględ- nione w katalogu warunków przyłączenia nieruchomości do sieci wodociągowo – kanalizacyjnej. UZASADNIENIE [1] Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej: Prezesem UOKi K, przeprowadził postępowanie wyjaśniające (sygn. sprawy: RGD - 400/26/13/14/CF), mające na celu wstępne ustalenie, czy działania Zakładu Gospodarki Komunalnej w Rzeczenicy Sp. z o.o., zwanego dalej: ZGK lub Zakładem , w przedmiocie określania i pobierania opłat za czynności administracyjno-techniczne związane z przyłącze- niem do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej nie naruszają przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w tym czy sprawa ma charakter antymono- polowy. [2] Analiza zebranych materiałów dała podstawę do podejrzenia, iż mogło dojść do na- ruszenia przez Przedsiębiorstwo przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsu- mentów. Mając to na uwadze postanowieniem nr 175 z dnia 25 września 2014 r. (k. 1- 3) wszczęto z urzędu postępowanie w sprawie stosowania przez ZGK praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów polegających na: 1. Stosowaniu we wzorcach umownych zatytułowanych: 1.1 Umowa o dostawę wody i odprowadzanie ścieków i Umowa o dostawę wody postanowienia o treści: Rozliczenie należności przysługujących Usługodawcy od Usługobiorcy za świadczone usługi następuje według poniższych zasad:(...) w razie niesprawności wodomierza ilość pobranej wody ustala się na podsta- wie zużycia równego średniemu zużyciu w okresie ostatnich sześciu miesięcy poprzedzających ujawnienie niesprawności wodomierza, a jeśli jest to nie- możliwe – na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego, co może zostać uznane za niezgodne z § 18 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określania taryf, wzoru 5 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopa- trzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz. U. z 2006 r., Nr 127, poz. 886) i stanowić naruszenie z art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie kon- kurencji i konsumentów, 1.2 Umowa o dostawę wody i odprowadzanie ścieków, Umowa o dostawę wody i Umowa o odprowadzanie ścieków postanowień o treści: Usługobiorcy doko- nują zapłaty za dostarczoną wodę i odprowadzone ścieki w terminie wskaza- nym w fakturze VAT(...), co może zostać uznane za niezgodne z § 17 rozpo- rządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określa- nia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz.U. z 2006 r., Nr 127, poz. 886) i stanowić naruszenie z art. 24 ust. 1 i ust. 2 usta- wy o ochronie konkurencji i konsumentów, 1.3 Umowa o dostawę wody i odprowadzanie ścieków, Umowa o dostawę wody i Umowa o odprowadzanie ścieków postanowień o treści: Umowa może być rozwiązana:(...) przez Usługodawcę z trzymiesięcznym wypowiedzeniem ze skutkiem na koniec miesiąca kalendarzowego, co może zostać uznane za nie- zgodne z art. 6 ust. 3 pkt 6 i art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 z późn. zm.) w zakresie określenia warunków wypowiedzenia umowy i stanowić naruszenie z art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 2. Naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej in- formacji poprzez niezamieszczenie we wzorcach umownych zatytułowanych Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków postanowień dotyczą- cych: 2.1 ustaleń zawartych w zezwoleniu na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, tj.: daty podjęcia działalności, obszaru działalności, wymagań w zakresie jakości usług wodociągowo - kanali- zacyjnych, warunków, zakresu i trybu kontroli realizacji zezwolenia i prze- strzegania regulaminu, o którym mowa w art. 19 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, warunków wpro- wadzania ograniczeń dostarczania wody w przypadku wystąpienia jej niedobo- ru, zobowiązania do prowadzenia przez przedsiębiorstwo wodociągowo - kana- lizacyjne racjonalnej gospodarki w zakresie działalności objętej zezwoleniem, warunków cofnięcia zezwolenia, warunków dotyczących okoliczności, w któ- rych zezwolenie może być cofnięte bez odszkodowania , który to obowiązek wynika z art. 6 ust. 3 pkt 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbio- rowym odprowadzaniu ścieków, w związku z jej art. 18, co może stanowić na- ruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, 2.2. praw i obowiązków stron umowy w zakresie dotyczącym standardów i terminów rozpatrywania zgłaszanych przez konsumentów reklamacji, wbrew wymogowi określonemu w art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, 3. Pobieraniu od osób chcących przyłączyć swoje nieruchomości do sieci wodocią- gowo-kanalizacyjnej eksploatowanej przez Spółkę, następujących opłat za czyn- ności administracyjno – techniczne, które nie zostały uwzględnione w katalogu warunków przyłączenia nieruchomości do sieci wodociągowo – kanalizacyjnej wynikającym z art. 15 ust. 4 w związku z art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 7 czerwca 6 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (j.t. Dz. U. z 2006r. Nr 123, poz. 858 z późn. zm.): ― za odbiór przyłącza wodociągowego i kanalizacyjnego, ― za wydanie warunków technicznych, ― uzgodnienie dokumentacji, co mogło stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 ww. ustawy o ochronie kon- kurencji i konsumentów. [3] O wszczęciu postępowania w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumen- tów i postawionych zarzutach ZGK zostało poinformowane zawiadomieniem z tego samego dnia (k. 4 - 7). [4] W poczet dowodów w prowadzonym postępowaniu zaliczono informacje i dokumenty uzyskane przez Prezesa UOKiK w toku postępowania wyjaśniającego, sygn.: RGD 400/26/13/14/CF, zawarte w pismach ZGK w Rzeczenicy Sp. z o.o. z dnia 27 stycz- nia 2014 r., znak: 126/2014 wraz z załącznikami oraz z dnia 5 marca 2014 r., znak: 211/2014, wraz z załącznikami. [5] W pismach z dnia 8 i 15 października 2014 r. (k. 53 - 56, 67 - 68) i 28 listopada 2014 r. (k. 76- 77) ZGK, ustosunkowując się do postawionych zarzutów, poinformo- wało, iż zgodnie z art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów podejmie działania zmierzające do zaniechania zarzucanych naruszeń oraz usunięcia skutków ich stosowania poprzez opracowanie nowych wzorców umów oraz zmianę kwestio- nowanych postanowień w umowach wykonywanych. W ww. pismach przekazano propozycje zmiany treści stosowanych wzorców umów. Zakład zobowiązał się rów- nież do zmiany uchwały Zarządu nr 3/03/2012 z dnia 12 marca 2012 r. w sprawie cennika usług świadczonych przez Zakład Gospodarki Komunalnej w Rzeczenicy Sp. z o.o. i zaniechanie pobierania od osób chcących przyłączyć swoje nieruchomości do sieci wodociągowo – kanalizacyjnej eksploatowanej przez Spółkę, opłat za czynności administracyjno – techniczne, które nie zostały uwzględnione w katalogu warunków przyłączenia nieruchomości do sieci wodociągowo – kanalizacyjnej, tj. za odbiór przyłącza wodociągowego i kanalizacyjnego, za wydanie warunków technicznych i uzgodnienie dokumentacji. Postanowieniom wymienionym w punkcie I ppkt 1 sentencji decyzji zostanie nadane odpowiednio następujące brzmienie: 1) Ilość pobranej wody ustala się na podstawie wskazań wodomierza głównego, w razie niesprawności wodomierza ilość pobranej wody ustala się na podsta- wie zużycia wody równego średniemu zużyciu w okresie 3 miesięcy poprze- dzających ujawnienie niesprawności wodomierza, a jeśli jest to możliwe - na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego, 2) Usługobiorcy dokonują zapłaty za dostarczoną wodę i odprowadzone ścieki w terminie wskazanym w fakturze VAT, nie krótszym jednak niż 14 dni od daty jej wysłania lub dostarczenia w inny sposób na rachunek bankowy wskazany na fakturze, 3) Umowa może być rozwiązana:(...) przez Usługodawcę z zachowaniem mie- sięcznego okresu wypowiedzenia w przypadku zaistnienia okoliczności okre- ślonych w art. 8 ust 1. Ustawy z 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków Naruszenia, o których mowa w punkcie I ppkt 2 sentencji decyzji zostaną wyelimi- nowane poprzez załączenie do wzorców umownych zatytułowanych Umowa o dosta- wę wody i odprowadzanie ścieków, Umowa o dostawę wody i Umowa o odprowadza- nie ścieków zezwolenia na prowadzenie przez ZGK działalności w zakresie zbiorowe- go zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków (decyzja Wójta Gminy Rzeczenica nr OS.7031.1.2012 z dnia marca 2012 r.). W ww. wzorcach umów zosta- 7 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl nie również umieszczone postanowienie, zgodnie z którym: Usługobiorca ma prawo zgłaszania reklamacji dotyczących sposobu wykonywania przez Usługodawcę umowy, w szczególności ilości i jakości świadczonych usług oraz wysokości opłat za te usługi. Reklamacja jest zgłaszana w formie pisemnej w terminie 30 dni od dnia wykrycia wady stanowiącej podstawę reklamacji. Usługodawca jest zobowiązany rozpatrzyć reklamację bez zbędnej zwłoki w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia złożenia w siedzibie Usługodawcy lub doręczenia reklamacji. Naruszenia, o których mowa w punkcie I ppkt 3 sentencji decyzji zostaną wyelimi- nowane poprzez zmianę uchwały zarządu ZGK. [6] Pismem z dnia 8 grudnia 2014 r. Zakład został zawiadomiony o zakończeniu zbiera- nia materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z materiałem zgromadzonym w aktach sprawy (k. 78). Strona nie skorzystała z możliwości zapoznania się z akta- mi. P REZES U RZĘDU USTALIŁ I ZWAŻYŁ , CO NASTĘPUJE : [7] Zakład Gospodarki Komunalnej w dniu 13 stycznia 2012 r. został zarejestrowany w KRS pod numerem 0000408110 (k. 9 - 15). Prowadzi on działalność gospodarczą polegającą na świadczeniu usług zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego od- prowadzania ścieków na terenie gminy Rzeczenica. [8] Wykonując usługi Zakład podpisuje z odbiorcami tych usług umowy zatytułowane: Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków, Umowa na dostawę wody i Umowa o odprowadzanie ścieków (k. 17 – 21, 23- 26, 28 - 32). Umowy te zawierają postanowienia zakwestionowane przez Prezesa Urzędu w postanowieniu o wszczęciu postępowania w sprawie stosowania praktyk ograniczających konkurencję. W umo- wach tych nie zamieszczono również informacji wymaganych na podstawie art. 6 ust. 3 pkt 3 i 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu. Prowadząc ww. działalność ZGK wykonuje również uchwałę Zarządu nr 3/03/2012 z dnia 12 marca 2012 r. w sprawie cennika usług świadczonych przez Zakład Gospo- darki Komunalnej w Rzeczenicy Sp. z o.o., na podstawie której pobierał od osób chcących przyłączyć swoje nieruchomości do sieci wodociągowo – kanalizacyjnej eksploatowanej przez Zakład opłaty za czynności administracyjno – techniczne, któ- re nie zostały uwzględnione w katalogu warunków przyłączenia nieruchomości do sieci wodociągowo – kanalizacyjnej, tj. za odbiór przyłącza wodociągowego i kanali- zacyjnego, za wydanie warunków technicznych i uzgodnienie dokumentacji (k. 12- 13). [9] Interes publiczny Prezes UOKiK, zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów podejmuje działania z zakresu ochrony interesów konsumentów wyłącznie w intere- sie publicznym, tzn. wtedy, gdy daną praktyką przedsiębiorcy może być dotknięty każdy konsument w analogicznych okolicznościach. 1 Warunkiem koniecznym do uru- chomienia instrumentów określonych w tej ustawie jest zatem zaistnienie takiego stanu faktycznego, w którym działania przedsiębiorców naruszają jej przepisy i jed- nocześnie stanowią zagrożenie dla interesu publicznego, bądź też naruszają ten in- teres. Takie stanowisko konsekwentnie prezentuje Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów – dalej zwany SOKiK, który w wyroku z dnia 27 czerwca 2001r. (sygn. akt XVII Ama 92/00) stwierdził, że (…) interes publiczny 1 Por. Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 13 stycznia 2009r., sygn. akt: XVII Ama 26/08. 8 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl w postępowaniu administracyjnym nie jest pojęciem jednolitym i stałym. W każdej sprawie winien on być ustalony i konkretyzowany co do swych wymagań. Organ ad- ministracji – Prezes Urzędu winien być w toku postępowania i przy wydawaniu de- cyzji rzecznikiem tego interesu, albowiem wynika to z jego zadań w strukturze administracji publicznej – art. 7 k.p.a. Publiczny znaczy dotyczący ogółu, dotykają- cy ogółu a nie jednostki, czy też określonej grupy. A zatem podstawą do zastoso- wania przez Prezesa Urzędu przepisów ustawy o ochronie (…) winno być uprzednie stwierdzenie, że został naruszony interes publicznoprawny, a nie interes prawny jednostki czy też grupy . Uwzględniając charakter praktyk opisanych w niniejszej decyzji należy stwierdzić, że w rozważanej sprawie ww. przesłanka sformułowana w art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów została spełniona. Rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wiąże się z ochroną interesu nieograniczone- go kręgu adresatów, w tym przypadku odbiorców usług zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, a którym - na gruncie art. 4 ust. 12 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 22 1 Kodeksu cywil- nego (zwanego dalej K.c.) - przysługuje status konsumenta, tj. osoby fizycznej do- konującej czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospo- darczą i zawodową. Prowadzone przez Prezesa UOKiK postępowanie dotyczyło po- dejrzenia stosowania przez ZGK, praktyk naruszających zbiorowe interesy konsu- mentów, polegających na zamieszczeniu we wzorcach umów zatytułowanych: Umowa o dostawę wody i odprowadzanie ścieków, Umowa o dostawę wody i Umowa o odprowadzanie ścieków postanowień sprzecznych z przepisami rozporządzenia Mi- nistra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz. U. z 2006 r., Nr 127, poz. 886), zwanego dalej rozporządzeniem taryfowym, oraz ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, naruszeniu obowiązku udzielania kon- sumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, oraz pobieranie od osób chcą- cych przyłączyć swoje nieruchomości do sieci wodociągowo – kanalizacyjnej eksplo- atowanej przez Zakład, opłat za czynności administracyjno – techniczne, które nie zostały uwzględnione w katalogu warunków przyłączenia nieruchomości do sieci wodociągowo – kanalizacyjnej wynikającym z art. 15 ust. 4 w związku z art. 19 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Praktyki te mogły zatem dotyczyć wszystkich potencjalnych klientów ZGK, którzy chcieliby skorzystać z jego oferty i zawrzeć umowę regulującą zasady zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków. Oznacza to de facto , że przedmiotowe praktyki mogłyby dotyczyć nieokreślonego z góry kręgu adresatów. [10] Status przedsiębiorcy Zgodnie z art. 4 pkt. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przez przed- siębiorcę rozumie się między innymi przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów o swo- bodzie działalności gospodarczej. Z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r . o swobodzie działalności gospodarczej (tj. Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 ze zm.) wynika, że przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, która we własnym imieniu wykonuje dzia- łalność gospodarczą. W rozważanym przypadku podmiot będący stroną postępowania bez wątpienia po- siada status przedsiębiorcy, gdyż jest to spółka prawa handlowego prowadząca dzia- łalność gospodarczą na podstawie wpisu do rejestru przedsiębiorców (Krajowego Rejestru Sądowego), a więc podmiot prawa odznaczający się wyodrębnieniem orga- nizacyjnym i majątkowym, prowadzący we własnym imieniu działalność gospodar- czą. Zachowania ZGK podlegają zatem kontroli dokonywanej na gruncie ustawy o ochronie konkurencji konsumentów. 9 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl [11] Bezprawność działań Przesłanką, jaką należy uprawdopodobnić w przypadku naruszenia zakazu określo- nego w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jest bez- prawność podejmowanych przez przedsiębiorcę zachowań. Bezprawność ujmowana jest jako sprzeczność z obowiązującymi przepisami prawa. Praktyki przedsiębiorcy, by zakwalifikować je jako naruszające zbiorowe interesy konsumentów (…) muszą być zatem wymierzone w uprawnienia, jakie konsumentom przyznają obowiązujące przepisy prawa. 2 Porządek prawny, którego naruszenie może wypełniać dyspozycję art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, obejmuje normy prawa powszechnie obo- wiązującego, a także nakazy i zakazy wynikające z zasad współżycia społecznego i dobrych obyczajów. 3 Same przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie regulują konstruk- cji bezprawności działań przedsiębiorcy. Artykuł 24 tej ustawy nie ma samodzielne- go znaczenia prawnego, lecz powinien być interpretowany oraz stosowany w określonym kontekście normatywnym. W związku z tym, w celu konkretyzacji przesłanki bezprawności należy sięgnąć do przepisów innych ustaw. Na ich podsta- wie możliwe jest dokonanie oceny działań przedsiębiorcy w aspekcie ich zgodności z prawem. 4 W art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ustawodawca wska- zał przykładowe rodzaje praktyk, które naruszają zbiorowe interesy konsumentów, zaliczając do nich stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mo- wa w art. 479 45 ustawy z dnia17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.) (zwanej dalej K.p.c.), naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Katalog ten nie jest jednak wyczerpujący. Ustawodawca posłużył się tutaj terminem w szczególności , co ozna- cza, że ma on charakter przykładowy. Zamiarem ustawodawcy było uznanie za praktykę określoną w art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów działań, które naruszyły przepisy innych aktów prawnych. Oprócz praktyk wskaza- nych bezpośrednio przez ustawodawcę w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów można uznać zachowania naruszające przepisy innych ustaw, które nakładają na przedsię- biorcę określone obowiązki względem konsumenta. Zdaniem Sądu Najwyższego za- chowania takie (…) stanowią bowiem jednocześnie zachowania bezprawne i skutku- ją zniesieniem, ograniczeniem lub zniekształceniem praw konsumentów, wpływając tym samym na chronioną przez przepis obowiązującego prawa sferę ich interesów. 5 Podkreślenia wymaga także, że bezprawność jest kategorią obiektywną. Rozważenia przy ocenie bezprawności wymaga zatem kwestia, czy zachowanie przedsiębiorcy było zgodne, czy też niezgodne z obowiązującymi zasadami porządku prawnego. O bezprawności działania decyduje całokształt okoliczności konkretnego stanu fak- tycznego. 6 Dla stwierdzenia bezprawności działania przedsiębiorcy bez znaczenia pozostaje strona podmiotowa czynu, a zatem wina sprawcy (w znaczeniu subiektywnym, 2 Uchwała SN z dnia 13 lipca 2006 r. sygn. akt III SZP 3/06. 3 W yrok SOKiK z dnia 13 listopada 2007 r. sygn. akt XVII AmA 45/07. 4 Wyrok SOKiK z dnia23 czerwca 2006 r. sygn. akt XVIII AmA 32/05. 5 Uchwała SN z dnia 13 lipca 2006 r. sygn. akt III SZP 3/06. 6 Wyrok SN z dnia 8 maja 2002 r. sygn. akt I PKN 267/2001. 10 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl oznaczającym wadliwość procesu decyzyjnego sprawcy) i stopień tej winy, a także świadomość istnienia naruszonych norm prawnych. ZGK odpowiadając na zarzuty postawione w postanowieniu o wszczęciu postępowa- nia w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów złożył zobowiązanie do podjęcia działań zmierzających do zapobieżenia zarzucanym naruszeniom. Wobec powyższego w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki, o któ- rych mowa w art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, a co za tym idzie niezbędne będzie jedynie uprawdopodobnienie, a nie wykazanie, przez Prezesa UOKiK na podstawie okoliczności sprawy i innych informacji będących pod- stawą wszczęcia postępowania, że Zakład stosuje praktyki, o których mowa w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. [12] Przesłanki wydania decyzji zobowiązującej z art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jeżeli w toku postępowania przed Prezesem UOKiK w sprawie praktyk naruszających zbiorowe in- teresy konsumentów zostanie uprawdopodobnione – na podstawie okoliczności sprawy lub innych informacji będących podstawą wszczęcia postępowania – że przedsiębiorca stosuje praktykę, o której mowa w art. 24 ustawy o ochronie konku- rencji i konsumentów , jednak zobowiąże się on do podjęcia lub zaniechania okre- ślonych działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom, Prezes UOKiK mo- że w drodze decyzji nałożyć obowiązek wykonania tych zobowiązań. Istota decyzji zobowiązującej polega na quasi- porozumieniu się przedsiębiorcy z Prezesem UOKiK co do sposobu załatwienia sprawy, będącej przedmiotem postę- powania. Porozumienie to opiera się na pośrednim przyznaniu się przedsiębiorcy do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów i zobowiązaniu się do określonego zachowania, które ma prowadzić do zakończenia tych naruszeń i zapobieżenia im w przyszłości, w zamian za odstąpienie Prezesa UOKiK od wydania decyzji z art. 26 lub 27 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, stwierdzającej fakt narusze- nia zakazu z art. 24 ust.1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz od na- łożenia kary pieniężnej na przedsiębiorcę. 7 Analiza przepisu art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów pozwa- la jednoznacznie stwierdzić, że Prezes UOKiK może wydać powyższą decyzję w sy- tuacji łącznego spełnienia dwóch przesłanek: ― uprawdopodobnienia w trakcie postępowania w sprawach praktyk naruszają- cych zbiorowe interesy konsumentów, iż przedsiębiorca stosuje niedozwoloną praktykę, o której mowa w art. 24 ww. ustawy, ― zobowiązania przedsiębiorcy do podjęcia lub zaniechania działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom. Uprawdopodobnienie oznacza, że na korzyść strony postępowania (przedsiębiorcy) odstąpiono od udowodnienia określonych faktów na rzecz uprawdopodobnienia – na podstawie okoliczności sprawy, lub innych informacji będących podstawą wszczęcia postępowania, że stosuje on praktykę określoną w art. 24 ustawy o ochronie konku- rencji i konsumentów. 8 Uprawdopodobnienia wymagają wszystkie przesłanki zakazu z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów łącznie. W związku z czym do wydania decy- zji zobowiązującej konieczne jest wystąpienie następujących przesłanek: 1) uprawdopodobnienie bezprawności działania przedsiębiorcy, 2) uprawdopodobnienie naruszenia zbiorowego interesu konsumentów, 3) złożenie zobowiązania przez przedsiębiorcę. 7 D. Miąsik [w:] T. Skoczny (red.), Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów Komentarz , Warszawa 2009r., s. 1048; 8 M. Sieradzka [w:] K.Kohutek, M.Sieradzka, U stawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, War- szawa 2008, s. 681; 11 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl [13] Uprawdopodobnienie bezprawności działania W przedmiotowej sprawie uprawdopodobnienia wymagają zarzuty wskazane w punkcie I ppkt 1 – 3 sentencji decyzji. Art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazuje stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Przez praktykę naruszającą zbioro- we interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsię- biorcy, w szczególności (…) naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetel- nej, prawdziwej i pełnej informacji. Działania przedsiębiorcy mogą zostać uznane za bezprawne w razie ustalenie, że doszło do naruszenia przepisów innych ustaw, zasad współżycia społecznego oraz dobrych obyczajów. Ad I.1.1 Przepis § 18 ust. 1 rozporządzenia w sprawie określenia taryf nakazuje przedsiębior- stwu wodociągowo-kanalizacyjnemu, w razie niesprawności wodomierza głównego, ustalić ilość pobranej wody, w pierwszej kolejności, na podstawie średniego zużycia wody w okresie 3 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności wodomierza główne- go. Ustawodawca przyjął, iż okres 3 miesięcy jest optymalny dla ustalenia ilości po- branej wody w przypadku niesprawności wodomierza i pozwala na zachowanie rów- nowagi interesów zarówno odbiorcy wody, jak i przedsiębiorstwa wodociągowo- kanalizacyjnego. W razie braku możliwości ustalenia ilości pobranej wody w wyżej opisany sposób, ustawodawca dopuszcza możliwość ustalenia jej na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średniomiesięcznego zu- życia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy nieprawidłowego działania wodomie- rza. Jednak ostatnie dwa sposoby rozliczania ilości wody w razie niesprawności wo- domierza głównego, określone przez ustawodawcę mogą być zastosowane wyjątko- wo, w określonym przypadku tj. braku możliwości ustalenia ilości pobranej wody na podstawie średniego zużycia wody w okresie 3 miesięcy przed stwierdzeniem nie- sprawności wodomierza. Taki sposób rozliczenia ilości zużytej wody w razie nie- sprawności wodomierza jest obowiązkiem przedsiębiorstwa wodociągowo- kanalizacyjnego. W związku z tym, przyjęcie przez przedsiębiorstwo wodociągowo- kanalizacyjne innego sposobu rozliczenia ilości pobranej wody w okresie niespraw- ności wodomierza jest działaniem bezprawnym. Zakład Gospodarki Komunalnej - wbrew przywołanemu wyżej przepisowi - w przy- padku niesprawności wodomierza głównego ilość pobranej wody ustalała na podsta- wie średniego zużycia wody w okresie 6 miesięcy poprzedzających ujawnienie nie- sprawności wodomierza, a jeżeli to niemożliwe – na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego, przed stwierdzeniem niesprawności tego wodomierza, a więc w sposób sprzeczny z przepisem § 18 ust. 1 rozporządzenia w sprawie określenia taryf. Mając na uwadze powyższe przyjąć należy, że działanie ZGK polegające na umiesz- czeniu we wzorcach umów postanowienia, którego treść jest sprzeczna z § 18 ust. 1 rozporządzenia taryfowego, może być uznane za bezprawne. Tym samym postawio- ny Zakładowi zarzut naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosowania praktyki naruszającej zbio- rowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 2 tej ustawy został uprawdo- podobniony. Ad I.1.2 Zgodnie z §17 ust.1 rozporządzenia taryfowego odbiorca usług dokonuje zapłaty za dostarczoną wodę lub odprowadzone ścieki w terminie określonym, w fakturze, któ- ry nie może być krótszy niż 14 dni od daty jej wysłania lub dostarczenia w inny spo- sób. Tak więc uregulowanie o treści (…) Usługobiorcy dokonują zapłaty za dostar- czoną wodę i odprowadzone ścieki w terminie wskazanym w fakturze VAT (…), sto- sowane we wzorcach stoi w sprzeczności z wyżej wymienionym przepisem. Usługo- 12 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl biorca nie otrzymuje w umowie informacji o terminach płatności, natomiast usługo- dawca może ten termin określić w fakturze dowolnie, bez uwzględnienia przepisów rozporządzenia taryfowego, skutkiem czego konsument może zostać narażony na poniesienie negatywnych konsekwencji wynikających z nieterminowego uregulowa- nia należności. W ocenie Prezesa Urzędu, określony przez ZGK w stosowanych wzorcach umownych termin zapłaty za dostarczoną wodę i odprowadzane ścieki może być uznany za nie- zgodny z § 17 ust. 1 rozporządzenia taryfowego. Tym samym działanie takie może być bezprawne. Tak więc postawiony Zakładowi zarzut naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosowa- nia praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 2 tej ustawy został uprawdopodobniony. Ad I.1.3 Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu […], dostarczanie wody lub odprowadzanie ścieków odbywa się na podstawie pisemnej umowy o dostarczanie wody lub odprowadzanie ścieków zawartej między przedsiębiorstwem wodociągo- wo-kanalizacyjnym, a odbiorcą usług. Stosownie do art. 6 ust. 3 pkt 6 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu […], umowa ta musi w szczególności zawierać postanowie- nia dotyczące okresu jej obowiązywania oraz odpowiedzialność za niedotrzymanie jej warunków, w tym warunków wypowiedzenia. Należy zaznaczyć, iż warunki wy- powiedzenia, które powinny zostać określone w umowie, powinny odnosić się do sy- tuacji niedotrzymania jej warunków. Z uwagi na charakter rozpatrywanych usług, które należą do usług użyteczności pu- blicznej, jak również cel ustawy, którym jest między innymi ochrona interesu od- biorców ww. usług, uznać należy, że zgodnie z wolą racjonalnego ustawodawcy przepis art. 6 ust. 3 pkt 6 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu […] ogranicza prawo przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego, jako mocniejszej strony stosunku prawnego, do swobodnego wypowiedzenia umowy, nakazując określenie w umowie warunków jej wypowiedzenia, tj.: trybu i przesłanek jej wypowiedzenia. Tak więc umowa kierowana do konsumentów powinna szczegółowo określać sytuacje, w ja- kich może dojść do jej wypowiedzenia przez przedsiębiorstwo wodociągowo – kana- lizacyjne , a także wskazywać okres jej wypowiedzenia rozumiany jako czas, który musi upłynąć od złożenia oświadczenia woli o wypowiedzeniu umowy do jej rozwią- zania. Jedynie bowiem wcześniejsze określenie w umowie sytuacji uprawniających do jej wypowiedzenia przez dostawcę usług oraz trybu wypowiedzenia może za- pewnić konsumentom minimum bezpieczeństwa w zakresie świadczenia omawia- nych usług użyteczności publicznej. Zakład Gospodarki Komunalnej, stosując postanowienie przewidujące, że Umowa może być rozwiązana:(...) przez Usługodawcę z trzymiesięcznym wypowiedzeniem ze skutkiem na koniec miesiąca kalendarzowego, przyznał sobie prawo rozwiązania umowy bez podawania jakiejkolwiek przyczyny takiego postępowania. Tak więc umowa mogła być przez przedsiębiorcę rozwiązana również w sytuacji, gdy nie do- chodziło do żadnego naruszenia przez odbiorcę usług jej postanowień. W ten sposób ZGK przyznała sobie prawo do jednostronnego zdecydowania o zakończeniu łączą- cego strony stosunku zobowiązaniowego, co sprzeciwia się również publicznopraw- nemu charakterowi świadczonych przez nią usług. Przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne wypowiadając umowę zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków powinno mieć na uwadze treść art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowa- dzaniu ścieków określającego, w jakich okolicznościach przedsiębiorstwo wodocią- gowo-kanalizacyjne uprawnione jest do wstrzymania świadczenia usług na rzecz od- biorcy. Formułując ten przepis ustawodawca nie posłużył się sformułowaniem „w szczególności” „na przykład” lub podobnym. Oznacza to, że katalog okoliczno- ści, które stanowią podstawę do wstrzymania dostaw wody i zaprzestania odbiera- 13 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl nia ścieków ma charakter zamknięty, który nie może być dowolnie i arbitralnie roz- szerzany przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne. Odcięcie dostaw wody i/lub zamknięcie przyłącza kanalizacyjnego może nastąpić tylko wówczas, gdy wy- stąpi jedna z przesłanek określonych w art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrze- niu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Do tych przypadków zaliczono sy- tuacje, w których: przyłącze wodociągowe lub przyłącze kanalizacyjne wykonano niezgodnie z przepisami prawa; odbiorca usług nie uiścił należności za pełne dwa okresy obrachunkowe, następujące po dniu otrzymania upomnienia w sprawie ure- gulowania zaległej opłaty; jakość wprowadzanych ścieków nie spełnia wymogów określonych w przepisach prawa lub stwierdzono celowe uszkodzenie albo pominię- cie urządzenia pomiarowego; został stwierdzony nielegalny pobór wody lub niele- galne odprowadzanie ścieków, to jest bez zawarcia umowy, jak również przy celo- wo uszkodzonych albo pominiętych wodomierzach lub urządzeniach pomiarowych. Przepis ten należy rozumieć wprost, tzn. przyjąć, iż odcięcie wody lub zamknięcie przyłącza kanalizacyjnego jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacjach w nim okre- ślonych. Nie ma zatem możliwości rozszerzania podstaw odcięcia lub zamknięcia na inne sytuacje nieokreślone wyraźnie w tym przepisie. Mając na względzie charakter rozpatrywanych usług (które powinny być świadczone powszechnie i w sposób ciągły) oraz cele ustawy (która ma m.in. chronić interes odbiorców usług), powyższe uregulowanie z art. 8 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu […] należy rozumieć jako ograniczenie prawa przedsiębiorstwa wodociągowo- kanalizacyjnego do wypowiedzenia umowy o zaopatrzenie w wodę i/lub odprowa- dzanie ścieków w każdym momencie. Zasadnym jest więc przyjęcie, że skoro tylko w wymienionych - w formie katalogu zamkniętego - przypadkach przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne może odciąć wodę lub zamknąć przyłącze kanalizacyj- ne, to też tylko w tych samych przypadkach można umowę wypowiedzieć. Przyczy- ny wypowiedzenia umowy przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne są więc enumeratywnie wyliczone. Tak też sytuację tę ocenia Sąd Apelacyjny w War- szawie w wyroku z dnia 3 sierpnia 2012r., sygn. akt VI Aca 354/12, gdzie w uzasad- nieniu stwierdza, że (…) przy ustawowym obowiązku przedsiębiorstwa do zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków z osobą, której nieru- chomość została przyłączona do sieci i która wystąpiła z pisemnym wnioskiem o za- warcie umowy wynikającym z art. 6 ust. 2 w/w ustawy, tylko w przypadkach okre- ślonych w art. 8 możliwe jest wypowiedzenie umowy. Ma rację bowiem Sąd Okrę- gowy, że wypowiedzenie umowy skutkuje odcięciem dostaw wody lub zamknięciem przyłącza kanalizacyjnego, a więc powoduje konsekwencje przewidziane w art. 8 ust. 1 ustawy, bo obowiązek świadczenia wynika z łączącego strony stosunku zobo- wiązaniowego. Postanowienie zamieszczone w stosowanych przez ZGK wzorcach umów umożliwia usługodawcy wypowiedzenie umowy za trzymiesięcznym wypowiedzeniem ze skut- kiem na koniec miesiąca kalendarzowego. Możliwość rozwiązania umowy w każdym czasie i z dowolnego powodu poprzez złożenie oświadczenia przez ZGK, powoduje po stronie odbiorców usług zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowa- dzania ścieków brak pewności ich nieprzerwanej dostawy/odbioru. Takie postano- wienie wprowadza ich również w błąd co do rzeczywistych uprawnień przedsiębior- stwa wodociągowo-kanalizacyjnego do rozwiązania umowy, wynikających z ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu oraz może powodować nieuzasadnione pozbawienie ich dostępu do ww. usług. Reasumując należy stwierdzić, że stosowane przez ZGK wzorce umów nie określają – zgodnie z wymogiem art. 6 ust. 3 pkt 6 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu - warun- ków wypowiedzenia umowy przez usługodawcę i - pomimo, że ustawodawca prze- widział dla dostawcy usług ściśle określone przypadki zaprzestania ich świadczenia, nie ograniczają ich jedynie do sytuacji wskazanych w art. 8 ust. 1 tej ustawy. Kwe- stionowane postanowienie daje ZGK uprawnienia szersze niż zezwalają na to prze- 14 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl pisy i stwarza dla odbiorców ryzyko nieuprawnionego pozbawienia ich możliwości korzystania z usług zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków. Tym samym działanie takie może zostać uznane za bezprawne. Tak więc postawiony Zakładowi zarzut naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosowania praktyki naruszają- cej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 2 tej ustawy należy uznać za uprawdopodobniony. Ad I.2.1 Zgodnie z brzmieniem art. 6 ust. 3 pkt 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, umowa o dostarczanie wody lub od- prowadzanie ścieków musi zawierać ustalenia zawarte w zezwoleniu na prowadze- nie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, o któ- rych mowa w art. 18 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu […]. Do informacji tych na- leży: 1) oznaczenie przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego, jego siedzibę i ad- res; 2) data podjęcia działalności, 3) przedmiot i obszar działalności, 4) wymagania w zakresie jakości usług wodociągowo-kanalizacyjnych, 5) warunki, zakres i tryb kontroli realizacji zezwolenia i przestrzegania regulami- nu, o którym mowa w art. 19 ust. 1 ww. ustawy, 6) warunki wprowadzania ograniczeń dostarczania wody w przypadku wystąpienia jej niedoboru, 7) zobowiązanie do prowadzenia przez przedsiębiorstwo wodociągowo- kanalizacyjne racjonalnej gospodarki w zakresie działalności objętej zezwole- niem, 8) warunki cofnięcia zezwolenia, 9) warunki dotyczące okoliczności, w których zezwolenie może być cofnięte bez odszkodowania. Spośród wymienionych ustaleń, które zawarte są w zezwoleniu, wzorzec umowny będący przedmiotem kontroli Prezesa UOKiK, zawiera jedynie informację na temat oznaczenia przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego, jego siedzibę i adres. Pozostałe kwestie zostały we wzorcu pominięte. Mając na względzie powyższe należy uznać, iż stosowane przez ZGK wzorce umów nie spełniają obowiązku wynikającego z art. 6 ust. 3 pkt 5 ustawy o zbiorowym za- opatrzeniu. Działanie takie może być bezprawne. Tak więc postawiony Zakładowi zarzut naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konku- rencji i konsumentów oraz stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy kon- sumentów, określonej w art. 24 ust. 2 pkt 2 tej ustawy został uprawdopodobniony. Ad I.2.2 Zgodnie z brzmieniem art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, umowa o dostarczanie wody lub od- prowadzanie ścieków musi zawierać postanowienia dotyczące praw i obowiązków stron. W treści zawieranych przez ZGK umów brak jest postanowień określających tryb postępowania reklamacyjnego. W umowach nie informuje się o formach i ter- minach, w jakich może być złożona reklamacja, ani o tym, w jakim terminie Zakład zobowiązany jest do jej rozpatrzenia. ZGK, jako profesjonalista świadczący usługi o charakterze użyteczności publicznej, powinien formułować treść umowy w taki spo- sób, aby nie doprowadzić do sytuacji, w której konsument – z uwagi na fakt, że nie otrzymuje za pośrednictwem umowy pełnej informacji na temat praw i obowiązków stron – nie jest w stanie korzystać z pełni swoich praw. Podkreślić również należy, iż z punktu widzenia konsumenta kluczowe znaczenie ma prawo do otrzymania usługi o należytej jakości w sposób ciągły i niezawodny, w dalszej zaś kolejności 15 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl prawo do podejmowania działań w celu wyegzekwowania od dostawcy, aby świad- czenie usług realizowane było w sposób należyty. Służyć ma temu właśnie tryb re- klamacyjny. Informacja w powyższym zakresie jest dla konsumenta bardzo ważna, bowiem dotyczy możliwości dochodzenia przez konsumenta jego praw i roszczeń. Informacje dotyczące postępowania reklamacyjnego konsumentowi na uzyskanie pełnej wiedzy o zakresie jego praw i obowiązków. Należy zwrócić uwagę, iż w wyroku z dnia 14 maja 2010 r. Sąd Apelacyjny (sygn. akt VI ACa 1095/09) uznał, że zasady lojalności nakazują, aby umowy zawierane z kon- sumentami w możliwie najszerszy sposób informowały ich o przysługujących im prawach w zakresie dokonywania reklamacji, to jest zasad, trybu oraz terminów re- klamacji w związku z nienależytym wykonaniem umowy, inaczej działanie takie może naruszać interesy konsumentów, powodować ich niedoinformowanie, a wręcz mieć znamiona wprowadzania w błąd. Postanowienia te mają istotne znaczenie dla klientów, albowiem wiążą się z zapewnieniem im możliwości należytego dochodze- nia przysługujących im praw. Zatem wraz z umową klienci powinni otrzymać kom- plet informacji na temat jej warunków, w tym w zakresie reklamacji i odpowiedzi na żądania, skargi i zażalenia. Mając na względzie powyższe należy uznać, iż stosowane przez ZGK wzorce umów nie spełniają obowiązku wynikającego z art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym za- opatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Działanie takie może być bezprawne. Tak więc postawiony Zakładowi zarzut naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosowa- nia praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 2 pkt 2 tej ustawy został uprawdopodobniony. Ad I.3 Artykuł 15 ust.4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu wodę i zbiorowym odprowadza- niu ścieków zawiera wyczerpujący katalog warunków, jakie należy spełnić, by przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne przyłączyło nieruchomość do swojej sieci wodociągowo-kanalizacyjnej. Przedsiębiorstwo jest obowiązane przyłączyć do sieci nieruchomość osoby ubiegającej się o to, jeżeli są spełnione warunki przyłą- czenia określone w regulaminie, o którym mowa w art. 19, oraz istnieją techniczne możliwości świadczenia usług. Zgodnie natomiast z art. 19 ust. 2 ww. ustawy, regulamin powinien określać prawa i obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego oraz odbiorców usług, w tym: (1) minimalny poziom usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągo- wo-kanalizacyjne w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków; (2) szcze- gółowe warunki i tryb zawierania umów z odbiorcami usług; (3) sposób rozliczeń w oparciu o ceny i stawki opłat ustalone w taryfach; (4) warunki przyłączania do sieci; (5) techniczne warunki określające możliwości dostępu do usług wodociągowo- kanalizacyjnych; (6) sposób dokonywania odbioru przez przedsiębiorstwo wodocią- gowo-kanalizacyjne wykonanego przyłącza; (7) sposób postępowania w przypadku niedotrzymania ciągłości usług i odpowiednich parametrów dostarczanej wody i wprowadzanych do sieci kanalizacyjnej ścieków; (8) standardy obsługi odbiorców usług, a w szczególności sposoby załatwiania reklamacji oraz wymiany informacji dotyczących w szczególności zakłóceń w dostawie wody i odprowadzaniu ścieków; (9) warunki dostarczania wody na cele przeciwpożarowe. W świetle ustalonego orzecznictwa, art. 19 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu […] nie może być podstawą wprowadzenia dodatkowych opłat warunkujących przyłą- czenie do sieci. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wypowiadał się, że z przepisów tej ustawy nie wynika możliwość ustanowienia obowiązku ponoszenia opłat za przyłączenie do sieci, a ustawa (…) nie stwarza radzie gminy uprawnienia do wprowadzenia odpłatności za przyłączenie poszczególnych nieruchomości do sie- 16 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl ci wodociągowej i kanalizacyjnej (…) 9 oraz, że (…) jedyną legalną drogą uzyskania środków do budżetu gminy związanych z uczestnictwem właścicieli nieruchomości w kosztach budowy urządzeń infrastruktury technicznej, m.in. wodociągów (…) zwiększających wartość nieruchomości, są przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.), w szczególności regulujące kwestie opłat adiacenckich (art. 143-148) 10 . W obowiązującym stanie prawnym, kwestia pobierania opłat, w związku z przyłą- czeniem nieruchomości do komunalnej sieci wodociągowo-kanalizacyjnej, uregulo- wana została w § 5 pkt 7 rozporządzenia taryfowego, w którym zawarto zamknięty katalog opłat, jakie może ustalać w drodze taryfy, a tym samym pobierać przedsię- biorstwo wodociągowo – kanalizacyjne. Przepis ten przewiduje, że taryfy zawierają: − cenę za m 3 dostarczonej wody (pkt 1), − cenę za m 3 odprowadzonych ścieków (pkt 3), − cenę za odprowadzanie ścieków opadowych i roztopowych kanalizacją deszczową (pkt 4), − stawki opłat abonamentowych z tytułu rozliczania odbiorcy za wykonanie ww. usług (pkt 2 i pkt 5), − stawkę opłaty za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków przemy- słowych do urządzeń kanalizacyjnych (pkt 6), − stawkę opłaty za przyłączenie do urządzeń wodociągowo-kanalizacyjnych, będących w posiadaniu przedsiębiorstwa, wynikającą z kosztów przepro- wadzenia prób technicznych przyłącza wybudowanego przez odbiorcę usług (pkt 7). Przedstawione wyżej 7 grup opłat stanowi zamknięty katalog, tzn. przedsiębiorstwa wodociągowo – kanalizacyjne nie mogą pobierać opłat innych, niż wymienione w przepisie § 5 rozporządzenia taryfowego. Skoro ustawodawca wprowadził do tary- fy - na równi z opłatami za wodę i ścieki - jako obowiązkową opłatę za przyłączenie do urządzeń wodociągowo-kanalizacyjnych, będących w posiadaniu przedsiębior- stwa, wynikającą z kosztów przeprowadzenia prób technicznych przyłącza wybudo- wanego przez odbiorcę usług, oznacza to, że uznał, iż przedsiębiorstwo wodociągo- wo-kanalizacyjne może opłatę za wykonanie tych czynności zawrzeć w taryfie. Obowiązek przeprowadzenia przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne prób technicznych przyłączy wynika z faktu, że - stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu - przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne ma obowią- zek zapewnić zdolność posiadanych urządzeń wodociągowych i urządzeń kanaliza- cyjnych do realizacji dostaw wody w wymaganej ilości i pod odpowiednim ciśnie- niem oraz dostaw wody i odprowadzania ścieków w sposób ciągły i niezawodny, a także zapewnić należytą jakość dostarczanej wody i odprowadzanych ścieków. Jak wynika z obowiązujących, wyżej wskazanych przepisów, to przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne winno być odpowiedzialne za przeprowadzanie prób technicznych przyłączy wodociągowych i kanalizacyjnych, pobierać za tą czynność opłaty, a opłaty te mogą być skalkulowane jedynie w oparciu o koszty przeprowa- dzenia prób technicznych. W analizowanym przypadku koszty podłączenia nieruchomości do sieci wodociągowo – kanalizacyjnej ponosi – na podstawie uchwalonych przez przedsiębiorcę we- wnętrznych uregulowań - przyszły odbiorca usług zbiorowego zaopatrzenia, w ra- mach opłat za wykonanie czynności administracyjno- technicznych związanych z odbiorem przyłącza wodociągowo – kanalizacyjnego, wydaniem warunków tech- nicznych i uzgodnieniem dokumentacji. Czynności tych ustawodawca nie przewi- 9 Wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2006 r. (sygn. akt II OSK 730/06). Por. także: wyrok WSA w W-wie z dnia 31 października 2006 r. (sygn. akt III SA/Wa 2230/06); 10 Wyrok NSA z dnia 17 maja 2002 r. (sygn. akt I SA 2793/01). 17 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl dział w obowiązujących przepisach jako czynności, których koszty winien ponosić przyszły odbiorca. Zgodnie z art. 20 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu przedsiębiorstwo wodo- ciągowo-kanalizacyjne określa taryfę na podstawie niezbędnych przychodów po do- konaniu ich alokacji na poszczególne taryfowe grupy odbiorców usług. Stosownie do § 7 rozporządzenia taryfowego niezbędne przychody planuje się na podstawie kosztów poniesionych w roku obrachunkowym poprzedzającym rok, w którym wprowadzana jest taryfa, ustalonych na podstawie ewidencji księgowej kosztów sporządzonej zgodnie z przepisami o rachunkowości, z uwzględnieniem planowanych zmian warunków ekonomicznych wpływających na poziom kosztów w roku obowiązywania taryfy. Dodatkowo, dla poparcia zaprezentowanego stanowiska, że jedyne koszty odbioru przyłącza, jakie powinien ponosić przyszły odbiorca to opłata, o jakiej mowa w § 5 pkt 7 rozporządzenia taryfowego i, że próby te winien wykonać przedsiębiorca wo- dociągowo-kanalizacyjny – należy odwołać się do poglądu prezentowanego w dok- trynie, z którego wynika, że stawka opłaty za przyłączenie do urządzeń wodociągo- wych i kanalizacyjnych wynika z kosztów przeprowadzenia prób technicznych przy- łącza wybudowanego przez odbiorcę usług. W opinii autorów Podręcznika ustalania taryf za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków , wpro- wadzenie tej stawki opłaty powoduje obowiązek wyodrębnienia i ewidencjonowania kosztów oraz ich alokację na poszczególne grupy taryfowe. Wskazują oni również, że powinny to być koszty związane z odbiorem przyłącza, w tym koszty wody zuży- tej w toku tego odbioru. 11 W jego świetle, w taryfie mogą zostać ustanowione opłaty za przyłączenie do urzą- dzeń wodociągowo-kanalizacyjnych, będących w posiadaniu przedsiębiorstwa. Opła- ty te powinny być jednak określone w taryfach za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków, a ich wysokość skalkulowana na podstawie kosz- tów przeprowadzenia prób technicznych przyłącza wybudowanego przez odbiorcę usług. Tymczasem opłaty pobierane przez przedsiębiorcę nie mają takiego charak- teru i nie były pobierane na podstawie taryfy zatwierdzonej w trybie określonym w ustawie o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Pobierane przez ZGK - na podstawie uchwały Zarządu - opłat za czynności admini- stracyjno – techniczne, związane z odbiorem przyłącza wodociągowego i kanaliza- cyjnego, wydaniem warunków technicznych i uzgodnieniem dokumentacji są opła- tami, których ustawodawca nie przewidział w przepisach regulujących zasady pro- wadzenia działalności w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego od- prowadzania ścieków, tj. ustawie o zbiorowym zaopatrzeniu […] i rozporządzeniu taryfowym, a zatem mogły to być opłaty pobierane bezprawnie. Opłaty te nie zosta- ły wprowadzone taryfą i zasady ich ustalania są niezgodne z § 5 pkt 7 rozporządze- nia taryfowego. Mając to na uwadze, należy uznać, że postawiony Zakładowi zarzut naruszenia za- kazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 2 pkt 2 tej ustawy został uprawdopodobniony. [14] Zobowiązanie przedsiębiorcy Oprócz uprawdopodobnienia wyżej omówionych przesłanek, warunkiem pozwalają- cym na wydanie decyzji zobowiązującej przez Prezesa UOKiK jest podjęcie przez przedsiębiorcę określonego zobowiązania. Zobowiązanie może polegać na podjęciu określonego działania, bądź jego zaniechaniu, w zależności od tego, jaka postać za- 11 M. Bakalarczyk, W. Gorzelany „Podręcznik ustalania taryf za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków. Teoria i praktyka . Izba Gospodarcza Wodociągi Polskie, Byd- goszcz 2010 str. 138. 18 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl chowania przedsiębiorcy będzie niezbędna do zabezpieczenia interesów konsumen- tów. W przedmiotowej sprawie, wobec faktu złożenia przez ZGK zobowiązania, o treści wskazanej w punkcie I ppkt A i B sentencji niniejszej decyzji, Prezes UOKiK uznał, iż w tak ustalonych okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy, zasad- nym będzie przyjęcie zobowiązania strony i wydanie decyzji zobowiązującej na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W ocenie Prezesa UOKiK zobowiązanie przedstawione przez przedsiębiorcę zmierza do zapobieżenia naruszeniom zbiorowych interesów konsumentów i w sposób wy- starczający zabezpieczy interesy konsumentów, stąd wniosek ZGK o wydanie decy- zji zobowiązującej w zakresie zarzutów z punktu I ppkt 1 - 3 sentencji decyzji, na- leżało uwzględnić. Zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes UOKiK określił w decyzji terminy wykonania zobowiązań nałożył na ZGK. Wprowadzenie do obrotu nowych wzorców umów oraz zmiana uchwały Zarządu ZGK nr 3/03/2012 z dnia 12 marca 2012 r. powinny nastąpić w terminie dwóch tygodni od daty upra- womocnienia się niniejszej decyzji, a przedłożenie konsumentom propozycji zmiany kwestionowanych postanowień w umowach wykonywanych w terminie do 31 marca 2015 r. Prezes Urzędu uznał, że są to terminy wystarczające na wykonanie nałożonych na przedsiębiorcę obowiązków. Określając termin na przedłożenie przez ZGK dotych- czasowym odbiorcom propozycji zmian kwestionowanych postanowień w umowach wykonywanych, Prezes UOKiK uwzględnił wniosek przedsiębiorcy. Wobec powyższego orzeczono jak w punkcie I sentencji decyzji. [15] Obowiązek składania informacji o stopniu realizacji zobowiązania Stosownie do art. 28 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów elemen- tem obligatoryjnym decyzji zobowiązującej jest nałożenie przez Prezesa UOKiK obowiązku składania w terminie wyznaczonym przez organ ochrony konkurencji i konsumentów informacji o stopniu realizacji zobowiązań, m.in. w formie sprawoz- dania z wykonania nałożonego zobowiązania. Nałożenie zaś obowiązku sprawozdawczego zwalnia Prezesa UOKiK z konieczności monitorowania zachowań przedsiębiorcy 12 , a pozwala skoncentrować się na efekcie końcowym realizacji zobowiązań, jakim jest sprawozdanie. ZGK został zobowiązany do przekazania do 30 kwietnia 2015 r.: ― wzorców umów regulujących zasady zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbio- rowego odprowadzania ścieków, o których mowa w punkcie I ppkt A lit. a – b sentencji decyzji, ― kopii 3 przykładowych umów zawartych z nowymi odbiorcami usług, w opar- ciu o zmienione wzorce; ― informacji o liczbie dotychczasowych odbiorców usług, którym doręczono propozycje zmiany umów wykonywanych, ― informacji o liczbie odbiorców usług, którzy podpisali zmienione umowy, ― informacji o liczbie odbiorców usług, którym nie przekazano propozycji zmiany umów wykonywanych, zawierających kwestionowane postanowienia, ze wskazaniem przyczyn takiego stanu, ― dokumentów potwierdzających zmianę uchwały Zarządu nr 3/03/2012 z dnia 12 marca 2012 r. w sprawie cennika usług świadczonych przez Zakład Gospo- darki Komunalnej w Rzeczenicy Sp. z o.o. w zakresie pobierania na jej pod- stawie opłat za czynności administracyjno – techniczne, które nie zostały uwzględnione w katalogu warunków przyłączenie nieruchomości do sieci wo- 12 D. Miąsik, [w:] T. Skoczny (red.), Ustawa(…), op.cit., s.1055. 19 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl dociągowo – kanalizacyjnej, tj. za odbiór przyłącza wodociągowego i kanali- zacyjnego, za wydanie warunków technicznych i uzgodnienie dokumentacji. Wyznaczony na złożenie sprawozdania termin jest terminem odpowiednim, wystar- czającym do wykonania nałożonego obowiązku. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w punkcie II sentencji decyzji. POUCZENIE: Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 1 i 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Są- du Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gdańsku. Z up. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i konsumentów Dyrektor Delegatury w Gdańsku Roman Jarząbek Otrzymuje: Zakład Gospodarki Komunalnej w Rzeczenicy Sp. z o.o. ul. Człuchowska 11 77- 304 Rzeczenica