RGD-24/2014

Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura UOKiK w Gdańsku RGD. 61 - 15/14/IW Gdańsk, 30 grudnia 2014 r. DECYZJA N R RGD - 24/2014 I. Na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.), stosownie do art. 33 ust. 6 tej ż e ustawy, po przeprowadzeniu z urzędu przeciwko Gminie Świeszyno postępowania w sprawie prakty k naruszających zbiorowe interesy konsumentów, – w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje się za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsume n tów, działania Gminy Świeszyno polegające na: 1. bezprawnym działaniu, to jest stosowaniu we wzorcu umownym zatytułowanym Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków postanowień o treści: 1.1 Odbiorca zobowiązuje się do: (…) Pokrycia kosztów wymian y w odomierza głównego, powstałych w wyniku niezabezpieczenie go przed działaniem warunków atmosferycznych albo uszkodzeniami mechanicznymi i kradzie ż ą oraz pokrycia kosztów interwencji słu ż b pogotowia wodociągowego, które jest niezgodne z art. 15 ust. 3 ust awy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. Nr 123 poz. 858 ze zm.); 1.2 Dostawca nie ponosi odpowiedzialności za ograniczenie albo wstrzymanie dostaw wody b ądź ograniczenie lub wstrzymanie odbioru ścieków wywołane następującymi okolicznościami: (...) innymi przyczynami zale ż nymi od Odbiorcy, które narusza art. 471 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93), 1.3 W przypadku cza sowej niesprawności wodomierza głównego, łączną ilość pobranej wody i odprowadzanych ścieków ustala się na podstawie średniego zu ż ycia wody i odprowadzonych ścieków w okresie sześciu miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności tego wodomierza, a gdy jest to mo ż liwe, na podstawie średniego zu ż ycia wody oraz ilości odprowadzanych ścieków w roku poprzednim i liczby miesięcy niesprawności wodomierza, gdy i to Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów tel.: 58 346 - 29 - 32, fax. : 58 346 - 29 - 33 Delegatura w Gdańsku gdansk@uokik.gov.pl 2 Gdańsk www.uokik.gov.pl ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 jest niemo ż liwe w sposób ryczałtowy – w oparciu o przeciętne urzędowe normy zu ż ycia wody, które je st niezgodne z § 18 rozporządzenia Ministra Budo wnictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz. U. z 2006 r., Nr 127, poz. 886), 1.4 Odbiorca dokonuje zapłaty za dostarczoną wodę i odprowadzone ścieki w terminie wyznaczonym na fakturze, w formie przelewu lub wpłaty na rachunek bankowy Dostawcy wskazany w fakturze, które jest niezgodne z § 17 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sp rawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz. U. z 2006 r., Nr 127, poz. 886), 1.5 DOSTAWCA mo ż e zaprzestać świadczenia usług wodociągowych w przypadku gdy ODBIORCA, pomimo otrzymania upomnienia, nie uregulował zaległych opłat , które jest niezgodne z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 czerwca 200 1 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i odprowadzanie ścieków (Dz. U. z 2006 r. nr 123, poz. 858 ze zm.), 1.6 Odbiorca wnosi reklamację na wysokość wystawionej przez Dostawcę faktury w terminie 14 dni od daty wystawienia faktury, które określa uprawnien ia odbiorcy usług niezgodnie z art. 563 § 1 w związku z art. 558 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r. poz. 121), 2. niedopełnieniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez niezamieszczenie we wzorcu umownym zatytułowanym Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków postanowień dotyczących: 2.1 ilości i jakości świadczonych usług wodociągowych lub kanalizacyjnych, który to obowiązek wynika z art. 6 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r., Nr 123, poz. 858, z późn. zm.), co stanowi praktykę określoną w art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji, 2.2 wa runków usuwania awarii przyłączy wodociągowych będących w p osiadaniu odbiorcy usług, który to obowiązek wynika z art. 6 ust. 3 pkt 3a ww. ustawy, co stanowi praktykę określoną w art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji, 2.3 ustaleń zawartych w zezwoleniu na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, tj.: daty podjęcia działalności, obszaru działalności, wymagań w Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów tel.: 58 346 - 29 - 32, fax. : 58 346 - 29 - 33 Delegatura w Gdańsku gdansk@uokik.gov.pl 3 Gdańsk www.uokik.gov.pl ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 zakresie jakości usług wodociągowo - kanalizacyjnych, warunków, zakresu i tryb u kontroli realizacji zezwolenia i przestrzegania regulaminu, o którym mowa w a rt. 19 ust. 1 ww. ustawy, warunków wprowadzania ograniczeń dostarczania wody w przypadku wystąpienia jej niedoboru, zobowiązania do prowadzenia przez przedsiębiorstwo wodociągow o - kanalizacyjne racjonalnej gospodarki w zakresie działalności objętej zezwoleniem, warunków cofnięcia zezwolenia, warunków dotyczących okoliczności, w których zezwolenie mo ż e być cofnięte bez odszkodowania, który to obowiązek wynika z art. 6 ust. 3 pkt 5 ww. ustawy w związku z jej art. 18, co stanowi praktykę określoną w art. 24 u st. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji, i nakazuje się zaniechanie ich stosowania. II. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konk urencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ż e ustawy, w związku ze stwierdzeniem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, określonych w pkt I sentencji decyzji – w imieniu Prezesa Urzęd u Ochrony Konkurencji i Konsumentów: nakłada się na Gminę Świeszyno kary pienię ż ne w wysokości: 1) 2.864 zł (słownie: dwa tysiące osiemset sześćdziesiąt cztery złote), płatną do bud ż etu państwa, z tytułu naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 cytowanej na wstępie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisa nym w punkcie I.1 senten cji niniejszej decyzji, 2) 2.148 zł (słownie: dwa tysiące sto czterdzieści osiem złotych), płatną do bud ż etu państwa, z tytułu naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 cytowanej na wstępie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresi e opisanym w punkcie I.2 sentencji niniejszej decyzji. III. Na podstawie art. 77 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumen tów oraz na podstawie art. 263 § 1 i art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst j edn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267), w związku z art. 83 usta wy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ż e ustawy – w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – obcią ż a się Gminę Świeszyno kosztami przeprowadzo nego postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów i zobowiązuje się Gminę do ich zwrotu na rzecz Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w kwocie 11,40 zł (słownie: jedenaście 40/100 złotych: ), w terminie 14 dni od d aty uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów tel.: 58 346 - 29 - 32, fax. : 58 346 - 29 - 33 Delegatura w Gdańsku gdansk@uokik.gov.pl 4 Gdańsk www.uokik.gov.pl ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 IV. Na podstawie art. 105 § k.p.a. w związku z art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50 poz. 331 ze zm.), stosownie do 33 ust. 6 tej ż e ustawy, po przepro wadzeniu z urzędu przeciwko Gminie Świeszyno postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, umarza się postępowanie administracyjne, jako bezprzedmiot owe, wszczęte pod zarzutem stosowania przez Gminę Świeszyno praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24. ust. 1 i 2 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na bezprawnym działaniu poprzez stosowanie we wzo rcu umownym zatytułowanym Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków postanowienia o treści: Odbiorca zobowiązuje się do: (…) Pokrycia kosztów wymiany wodomierza głównego, powstałych w wyniku niezabezpieczenie go przed działaniem warunków atmosfer ycznych albo uszkodzeniami mechanicznymi i kradzie ż ą oraz pokrycia kosztów interwencji słu ż b pogotowia wodociągowego, jako naruszającego art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz . U. Nr 123 poz. 858 ze zm.). UZASDADNIENIE [1] Prezes UOKiK pr zeprowadził postępowanie wyjaśniające (sygn. sprawy: RGD. 400/10/13/14/AW), mające na celu wstępne ustalenie, czy stosowane przez Gminę Świeszyno zasady świadczenia usług zbiorowego zaopatrzeni a w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków oraz przejmowania u rządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych wybudowanych przez osoby trzecie (fizyczne i prawne) ze środków własnych nie naruszają przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w tym czy sprawa ma charakter antymonopolowy. [2] Analiza zebranych w trakci e trwania postępowania materiałów dała podstawę do podejrzenia, i ż mogło dojść do naruszenia przez Gminę Świeszyno przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Mając to na uwadze pos tanowieniem nr 315 z dnia 16 października 2014 r. (karta akt 1 - 3) wszczęto z urzędu postępowanie w sprawie stosowania przez Gminę Świeszyno praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów polegających na: 1. stosowaniu we wzorcu umownym zatytułowanym Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków postanowi eń o treści: 1.1 Odbiorca zobowiązuje się do: (…) Pokrycia kosztów wymiany wodomierza głównego, powstałych w wyniku niezabezpieczenie go przed działa niem warunków atmosferycznych albo uszkodzeniami mechanicznymi i kradzie ż ą oraz pokrycia kosztów interwencji słu ż b pogotowia wodociągowego, Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów tel.: 58 346 - 29 - 32, fax. : 58 346 - 29 - 33 Delegatura w Gdańsku gdansk@uokik.gov.pl 5 Gdańsk www.uokik.gov.pl ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 co mogło zostać uznane za niezgodne z art. 15 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2006 r. nr 123, poz. 858 ze zm.), zwanej dalej: ustawą o z biorowym zaopatrzeniu , i stanowić naruszenie z art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.), zwanej dalej: ustawą o ochronie konkurencji i konsumentów, 1.2 Dostawca nie ponosi od powiedzialności za ograniczenie albo wstrzymanie dostaw wody bądź ograniczenie lub wstrzyma - nie odbioru ścieków wywołane następującymi okolicznościami: (...) innymi przyczynami zale ż nymi od Odbiorcy, co mogło zostać uznane za naruszające art. 471 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93), zwanego dalej: kc , i stanowić praktykę okre śloną w art. 24. ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 1.3 W przypadku czasowej niesprawności wodomierza głównego, łączną ilość pobranej wody i odprowadzanych ścieków ustala się na podstawie średniego zu ż ycia wody i odprowadzonych ści eków w okresie sześciu miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności tego wodomierza, a gdy jest to mo ż liwe, na podstawie średniego zu ż ycia wody oraz ilości odprowadzanych ścieków w roku poprzednim i liczby miesięcy niesprawności wodomierza, gdy i to jest nie mo ż liwe w sposób ryczałtowy – w oparciu o przeciętne urzędowe normy zu ż ycia wody, co mogło zostać uznane za niezgodne z § 18 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy o raz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz. U. z 2006 r., Nr 127, poz. 886), zwanego dalej: rozporządzeniem taryfowym , i stanowić naruszenie z art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsum entów, 1.4 Odbiorca dokonuje zapłaty za dostarczoną wodę i odprowadzone ścieki w termin ie wyznaczonym na fakturze, w formie przelewu lub wpłaty na rachunek bankowy Dostawcy wskazany w fakturze, co mogło zostać uznane za niezgodne z § 17 rozporządzenia tar yfowego i stanowić naruszenie z art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 1.5 DOSTAWCA mo ż e zaprzestać świadczenia usług wodociągowych w przypadku gdy ODBIORCA, pomimo otrzymania upomnienia, nie uregulował zaległych opłat , co mogło zostać uznane za niezgodne z nie zgodne z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o zbiorowym zao patrzeniu i stanowić naruszenie z art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów tel.: 58 346 - 29 - 32, fax. : 58 346 - 29 - 33 Delegatura w Gdańsku gdansk@uokik.gov.pl 6 Gdańsk www.uokik.gov.pl ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 1.6 Odbiorca wnosi reklamację na wysokość wystawionej przez Dost awcę faktury w terminie 14 dni od daty wystawienia faktury, co mogło zostać uznane za określające uprawnienia odbiorcy usług niezgodnie z art. 563 § 1 w związku z art. 558 § 1 k.c. i stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkuren cji. 2. Naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacj i poprzez niezamieszczenie we wzorcu umownym zatytułowanym Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków postanowień dotyczących: 2.1 ilości i jakości świa dczonych usług wodociągowych lub kanalizacyjnych, który to obowiązek wynika z art. 6 ust. 3 pkt 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu, 2.2 warunków usuwania awarii przyłączy wodociągowych będących w posiadaniu odbiorcy usług, który to obowiązek wynika z art. 6 ust. 3 pkt 3a ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu, 2.3 ustaleń zawartych w zezwoleniu na prowadzenie zbi orowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, tj.: daty podjęcia działalności, obszaru działalności, wymagań w zakresie jakości usług wodoc iągowo - kanalizacyjnych, warunków, zakresu i trybu kontroli realizacji zezwolenia i przestrzegani a regulaminu, o którym mowa w art. 19 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu, warunków wprowadzania ograniczeń dostarczania wody w przypadku wystąpienia jej niedoboru, zobowiązania do prowadzenia przez przedsiębiorstwo wodociągowo - kanalizacyjne racjonalnej gospodarki w zakresie działalności objęte j zezwoleniem, warunków cofnięcia zezwolenia, warunków dotyczących okoliczności, w których zezwolenie mo ż e być cofnięte bez odszkodowania, który to obowiązek wynika z art. 6 ust. 3 pkt 5 ustawy o zbiorowym za opatrzeniu w związku z jej art. 18, co mogło być uznane za naruszające zakaz, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i art. 24 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. [3] O wszczęciu postępowania w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów i postawionych zarzutach Gmina Świeszyno z ostała poinformowana zawiadomieniem z tego samego dnia (k. 4 - 7). [4] W poczet dowodów w niniejszym postępowaniu zaliczono informacje i dokumenty uzyskane przez Prezesa UOKiK w toku: ― postępowania wyjaśniająceg o, sygn.: RGD 400/10/13/14/AW, zawarte w piśmie Gminy Świeszyno z dnia 23 kwietnia 2013 r., znak: GK K 7021.64.2.2013, wraz z załącznikiem stanowiącym wzór umowy zatytułowanej Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków (k. 8 – 17), Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów tel.: 58 346 - 29 - 32, fax. : 58 346 - 29 - 33 Delegatura w Gdańsku gdansk@uokik.gov.pl 7 Gdańsk www.uokik.gov.pl ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 ― postępowania antymonopolowego wyjaśniającego, syg n.: RGD 411/16/14/IW, zawarte w załączniku do pisma Gminy Świeszyno z dnia 10 września 2014 r., znak: GK K 7021.64.6.2013.2014, a dotyczące dochodów za 2013 r. (k. 36 - 38), [5] W piśmie z dnia 4 listopada 2 014 r. (k. 28 – 31) Gmina Świeszyno ustosunkowu jąc się do postawionych zarzutów oświadczyła, i ż : (…) ż adnych zarzutów (…) nie uznaje i wnosi w sprawie o umorzenie postepowania jako bezprzedmiotowego. Gmina Świeszyno realizując ustawowy obowiązek w zakres ie zbiorowego dostarczania wody i odbierania śc ieków stosuje powszechnie obowiązujące przepisy prawa oraz w szczególności postanowienia uchwały Nr XXXI/184/05 Rady Gminy w Świeszynie „z dnia 29 grudnia 2005 r. w sprawie regulaminu dostarczania wody i odpro wadzania ścieków (Zacho. 2006.27.477, z 2012 r. poz. 1748 i z 2013 r. poz. 2889), której wa ż ności dotąd nie zakwestionowano i która jako akt prawa miejscowego wią ż e organy gminy i odbiorców usług. W konsekwencji nie sposób uznać legalnych działań Gminy za działania naruszające zbiorowe interesy konsum entów w rozumieniu art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Stawiane 5 zarzutów naruszenia przez organy Gminy w ocenie gminy są niezasadne. Zapis § 9 ust. 7 wzorca umowy, a tak ż e § 10 ust. 1 te go wzorca nie naruszają w ocenie Gminy art. 1 5 ust. 2 i 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i odprowadzanie ścieków, bowiem dotyczą sytuacji nadzwyczajnych, których wystąpienie jest zale ż ne od odbiorcy lub niezale ż ne od stron. Zapisy umowne nie naruszają więc ogólnych reguł ustalonych w przepisa ch ustawy oraz przywołanego powy ż ej Regulaminu. Z kolei zapis § 14 ust. 6 wzoru umowy określa korzystniejsze dla odbiorców warunki rozliczenia okresu niesprawności wodomierza głównego wydłu ż ając okres określony w rozporządzeniu do 6 miesięcy co zapewni ustalenie bardziej realnego średniego zu ż ycia dla potrzeb rozliczenia. Gmina tak ż e określa na fakturach termin zapłaty w sposób zgodny z warunkami § 17 ust. 1 rozporządzenia w sprawie określania taryf(…), tj. określa termin zapłaty na 14 dni od daty je j wysłania lub dostarczenia w inny sposób. Brak przeniesienia regulacji z rozporządzenia do umowy nie stanowi o naruszeniu warunków określonych w § 17 ust. 1 rozporządzenia. Zapis § 16 ust. 6 wzoru umowy nie je st sprzeczny z art. 8 ust. 1 pkt 2 o zbior owym zaopatrzeniu w wodę i odprowadzanie ścieków, bowiem nie określa szczegółowo warunków zaprzestania świadczenia usługi. Zaprzestanie świadczenie usługi następuje w gminie zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o z biorowym zaopatrzeniu w wodę i odprowadzan ie ścieków. Umowa o świadczenie usług nie modyfikuje bezwzględnie obowiązujących norm prawnych i nie narusza zbiorowych interesów konsumentów. Gmina w stosunku do odbiorców nie stosuje innych ni ż Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów tel.: 58 346 - 29 - 32, fax. : 58 346 - 29 - 33 Delegatura w Gdańsku gdansk@uokik.gov.pl 8 Gdańsk www.uokik.gov.pl ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 ustawowe rozwiązań prawnych w zakresie kwestionowanym prze z UOKiK. W ocenie gminy tak ż e zapis § 19 ust. 1 wzoru umowy nie mo ż e stanowić naruszenia art. 563 § 1 Kc, bowiem § 19 ust. 1 umowy nie modyfikuje warunków korzystania z rękojmi za wady sprzeda ż y. W ocenie Gminy zap is § 19 ust. 1 wzoru umowy dotyczy jedyni e kwestionowanych przez dostawcę wysokości nale ż ności ustalonej na fakturze, co nie pozbawia odbiorcy mo ż liwości składania reklamacji w zwykłym trybie art. 563 § Kc. [6] W dniu 8 grudnia 2014 r. Gmina Świeszyno został a zawiadomiona o zakończeniu zbierania m ateriału dowodowego i mo ż liwości zapoznania się z materiałem zgromadzonym w aktach sprawy. Strona nie skorzystała z mo ż liwości zapoznania się z aktami. Prezes Urzędu ustalił, co następuje: [7] Wykonując usługi związane ze zbiorowym zaopatrzeniem w wodę i zbiorowym odprowadzaniem ścieków Gmina Świeszyno podpisuje z odbiorcami tych usług umowy zatytułowane: Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków, posługując się wzorcem umowy zawiera jącym postanowienia zakwestionowane przez Prezesa Urzędu w postanowieniu o wszczęciu postępowania w sprawie stosowania praktyk ograniczających konkurencję (k. 11 - 17). Wszczynając przedmiotowe postępowanie postawiono Gminie zarzut działań bezprawnych poleg ających na zamieszczeniu we wzorcu umowy zatytułowanej: Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków postanowień sprzecznych z przepisami ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu, rozporządzenia taryfowego oraz kodeksu cywilnego, a tak ż e na naruszeniu obowią zku udzielania kons umentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez niezamieszczenie w przedstawianym odbiorcom wzorcu umowy postanowień wymaganych przepisami art. 6 ust. 3 pkt 3, 3a i 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu. Mając powy ż sze ustalenia na uwadze Prezes UOKIK zwa ż ył, co następuje: [8] Art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazuje stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do art. 24 ust. 2 ww. ustawy przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawn e działanie przedsiębiorcy, w szczególności 1) stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cy wilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.), Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów tel.: 58 346 - 29 - 32, fax. : 58 346 - 29 - 33 Delegatura w Gdańsku gdansk@uokik.gov.pl 9 Gdańsk www.uokik.gov.pl ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 2) naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, 3) nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Uznanie określonego działania przedsiębiorcy za niez godne z zakazem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów wymaga wykazania, ż e spełnione zostały kumulatywnie następujące przesłanki: − oceniane zachowanie jest podejmowane przez podmiot będący przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów u stawy o ochronie konkurencji i konsumentów, − zachowanie przedsiębiorcy nosi znamiona bezprawności, − praktyka godzi w zbiorowe interesy k onsumentów. [9] Status przedsiębiorcy Stosownie do treści art. 4 pkt 1 lit. a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów pod pojęciem przedsiębiorcy rozumie się przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej a tak ż e: osobę fizyczną, osobę prawną, jednostkę organ izacyjną niemającą osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną, organizującą lub świadczącą usługi o charakterze u ż yteczności publicznej, które nie są działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2013 r., poz. 672 ze zm.), pod pojęciem przedsiębiorcy nale ż y rozumieć osobę fizyczną, osobę prawną i jednostkę organizacyjną niebędącą osobą prawną, kt órej odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną – wykonującą we własnym imieniu działalność gospodarczą. Właściwa dla przedsiębiorcy działalność gospodarcza, to zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złó ż , a tak ż e działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły (art. 2 w/w ustawy). Gmina, jest jednostką samorządu terytorialnego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r., poz. 594 ze zm.), posiadającą osobowość prawną. Do zadań własnych gminy nale ż y w szczególności zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty wynikających z art. 7 ww. ustawy, w tym między innymi z zakresu wodociągów i zaopatrzenia w wodę oraz kana lizacji (art. 7 ust. 1 pkt 3). Ponadto art. 3 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu stanowi, ż e zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków jest zadaniem własnym gminy. Gmina Świeszyno świadczy usługi zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na swoim obszarze. Biorąc pod uwagę, i ż zadania własne gminy są traktowane jako zadania o charakterze u ż yteczności publicznej, nale ż y przyjąć, i ż wskazana powy ż ej działalność Gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów tel.: 58 346 - 29 - 32, fax. : 58 346 - 29 - 33 Delegatura w Gdańsku gdansk@uokik.gov.pl 10 Gdańsk www.uokik.gov.pl ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 i zbiorowego odprowadzania ścieków polega na świadczeniu usług o charakterze u ż yteczności publicznej. Tak więc Gmina Świeszyno posiada przymiot przedsiębiorcy w rozumieniu cytowanego wy ż ej art. 4 pkt 1 a) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Przy wykonywaniu opisanej wy ż ej działalności Gmina podlega zatem rygorom prawa ochrony konkurencji i konsum entów, a więc jej działania podlegają ocenie w aspekcie zakazów stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. [10] Interes publiczny Prezes UOKiK, zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów podejmuje działania z zakresu ochrony interesów 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 Delegatura w Gdańsku gdansk@uokik.gov.pl 11 ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk www.uokik.gov.pl konsumentów wyłącznie w interesie publicznym, tzn. wtedy, gdy daną praktyką przedsiębiorcy mo ż e być dotknięty ka ż dy konsument w analogicznych okolicznościach. 1 Warunkiem koniecznym do uruchomienia instrumentów określonych w tej ustawie jest zatem zaistnienie takiego stanu faktycznego, w którym działania przedsiębiorców naruszają jej przepisy i jednocześnie stanowią zagro ż enie dla interesu publicznego, bądź te ż naruszają ten interes. Takie stanowisko konsekwentnie prezentuje Sąd Okręgowy w Warszaw ie - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów – dalej zwany SOKiK, który w wyroku z dnia 27 czerwca 2001r. (sygn. akt XVII Ama 92/00) stwierdził, ż e (…) interes publiczny w postępowaniu administracyjnym nie jest pojęciem jednolitym i stałym. W ka ż dej sprawie winien on być ustalony i konkretyzowany co do swych wymagań. Organ administracji – Prezes Urzędu winien być w toku postępowania i przy wydawaniu decyzji rzecznikiem tego interesu, albowiem wynika to z jego zadań w strukturze administracji publicznej – art. 7 k.p.a. Publiczny znaczy dotyczący ogółu, dotykający ogółu a nie jednostki, czy te ż określonej grupy. A zatem podstawą do zastosowania przez Prezesa Urzędu przepisów ustawy o ochronie (…) winno być uprzednie stwierdzenie, ż e został naru szony interes publ icznoprawny, a nie interes prawny jednostki czy te ż grupy . Uwzględniając charakter praktyk opisanych w niniejszej decyzji nale ż y stwierdzić, ż e w rozwa ż anej sprawie ww. przesłanka sformułowana w art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurenc ji i konsumentów została spełniona. Rozpatrywana sprawa ma charakter publiczno – prawny, albowiem wią ż e się z ochroną interesu nieograniczonego kręgu adresatów, w tym przypadku odbiorców usług zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, którym - na gruncie art. 4 ust. 12 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 22 1 kc - przysługuje status konsumenta, tj. osoby fizycznej dokonującej czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą i zawodową. Wszczęte przez Prezesa Urzędu postępowanie dotyczyło podejrzenia stosowania przez MPGK, praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, polegających na stosowaniu we wzorcu umownym regulującym zasady zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ś cieków, oferowanym konsumentom postanowień sprzecznych z przepisami ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu, rozporządzenia taryfowego i kodeksu cywilnego oraz naruszenia obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji. P raktyki te mogły zatem dotyczyć wszystkich potencjalnych klientów Gminy, którzy chcieliby skorzystać z jej oferty i zawrzeć umowę o zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie 1 Por. Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 13 stycznia 2009r., sygn. akt: XVII Ama 26/08. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 Delegatura w Gdańsku gdansk@uokik.gov.pl 12 ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk www.uokik.gov.pl ścieków. Oznacza to, ż e przedmiotowe praktyki mogłyby dotyczyć nieokre ślonego z góry k ręgu adresatów. Uznać wobec tego nale ż y, i ż niniejsze postępowanie prowadzone jest w interesie publicznym. [11] Bezprawność działań Przesłanką, jaką nale ż y udowodnić w przypadku naruszenia zakazu określonego w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochr onie konkurenc ji i konsumentów, jest bezprawność podejmowanych przez przedsiębiorcę zachowań. Bezprawność ujmowana jest jako sprzeczność z obowiązującymi przepisami prawa. Praktyki przedsiębiorcy, by zakwalifikować je jako naruszające zbiorowe interesy konsumentów (…) muszą być zatem wymierzone w uprawnienia, jakie konsumentom przyznają obowiązujące przepisy prawa. 2 Porządek prawny, którego naruszenie mo ż e wypełniać dyspozycję art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, obejmuje normy prawa pows zechnie obowi ązującego, a tak ż e nakazy i zakazy wynikające z zasad współ ż ycia społecznego i dobrych obyczajów. 3 Same przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie regulują konstrukcji bezprawności działań przedsiębiorcy. Art. 24 tej ustawy nie ma samodziel nego znaczenia prawnego, lecz powinien być interpretowany oraz stosowany w określonym kontekście normatywnym. W związku z tym, w celu konkretyzacji przesłanki bezprawności nale ż y sięgnąć do przepisów innych ustaw. Na ich podstawie mo ż liwe jest dokonanie oc eny działań przedsiębiorcy w aspekcie ich zgodności z prawem. 4 W art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ustawodawca wskazał przykładowe rodzaje praktyk, które naruszają zbiorowe interesy konsumentów, zaliczając do nich sto sowanie pos tanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 4 5 ustawy z dnia17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.), zwan ej dalej K .p.c ., naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Katalog ten nie jest jednak wyczerpujący. Ustawodawca posłu ż ył się tutaj terminem w szcze gólności , co oznacza, ż e ma on charakter przykładowy. Zamiarem ustawodawcy było uznanie za praktykę określoną w art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów działań, które naruszyły przepisy innych aktów prawnych. Oprócz praktyk wskazanych bezpośrednio przez ustawodawcę w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów (…) za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów mo ż na uznać zachowania naruszające 2 Uchwała SN z dnia 13 lipca 2006 r. sygn. akt III SZP 3/06. 3 W yrok SOKiK z dnia 13 listopada 2007 r. sygn. akt XVII AmA 45/07. 4 Wyrok SOKiK z dnia23 czerwca 2006 r. sygn. akt XVIII AmA 32/05. 5 Uchwała SN z dnia 13 lipca 2006 r. sygn. akt III SZP 3/06. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 Delegatura w Gdańsku gdansk@uokik.gov.pl 13 ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk www.uokik.gov.pl przepisy innych ustaw, które nakładają na przedsiębiorcę określone obowiązki względem konsumenta. Zdaniem Sądu Najwy ż szego zachowania takie (…) stanowią bowiem jednocześnie zachowania bezprawne i skutkują zniesieniem, ograniczeniem lub zniekształceniem praw konsumentów, wpływając tym samym na chronioną przez przepis obowiązującego prawa sferę ich inte resów. 5 Podkreślenia wymaga tak ż e, ż e bezprawność jest kategorią obiektywną. Rozwa ż enia przy ocenie bezprawności wymaga zatem kwestia, czy zachowanie przedsiębiorcy było zgodne, czy te ż niezgodne z obowiązującymi zasadami porządku prawnego. O bezprawnoś ci działania decyduje całokształt okoliczności konkretnego stanu faktycznego. 6 Dla stwierdzenia bezprawności działania przedsiębiorcy bez znaczenia pozostaje strona podmiotowa czynu, a zatem wina sprawcy (w znaczeniu subiektywnym, oznaczającym wadliwość procesu decy zyjnego sprawcy) i stopień tej winy, a tak ż e świadomość istnienia naruszonych norm prawnych. W decyzji kończącej postępowanie udowodnienia wymagają zarzuty wskazane w punkcie I.1 – 2 s entencji decyzji. [12] Praktyka określona w punkcie I.1 sentencji decyzji Ad punktu I.1.1 sentencji decyzji Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu Koszty nabycia, zainstalowania i utrzymania wodomierza głównego ponosi przedsiębiorstwo wod ociągowo - kanalizacyjne, a urządzenia pomiarowego - odbiorca usług. Oznacza to, ż e według bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa, to na podmiocie świadczącym usługi wodociągowo - kanalizacyjne cią ż ą obowiązki związane z utrzymaniem i wymianą wodomierza g łównego. Tymczasem Gmina Świeszyno - umieszczając we wzorcu umowy postanowienie o treści: Odbiorca zobowiązuje się do: (…) Pokrycia kosztów wymiany wodomierza głównego, powstałych w wyniku niezabezpieczenie go przed działaniem warunków atmosferycznych albo uszkodzeniami mechanicznymi i kradzie ż ą oraz pokrycia kosztów interwencji słu ż b pogotowia wodociągowego - obowiązek ten przenosi na usługobiorcę. W ocenie Prezesa UOKiK, przedsiębiorca w sposób bezprawny obcią ż a odbiorcę obowiązkiem ka ż dorazowego pokrycia kosztów wymiany wodomierza głównego powstałych w wyniku niezabezpieczenia go przed działaniem warunków atmosferycznych albo uszkodzeniami mechanicznymi i kradzie ż ą oraz pokrycia kosztów interwencji słu ż b pogotowia wodociągowego. Przytoczony powy ż ej przepi s art. 15 ust. 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w sposób jasny stanowi, ż e to przedsiębiorstwo wodociągowo - kanalizacyjne odpowiada za nabycie i utrzymanie wodomierza głównego. Mo ż na zgodzić się na ponoszenie przez odbiorcę 6 Wyrok SN z dnia 8 maja 2002 r. sygn. akt I PKN 267/2001. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 Delegatura w Gdańsku gdansk@uokik.gov.pl 14 ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk www.uokik.gov.pl usług kosztów naprawy wodomier za głównego, jeśli utrata lub uszkodzenie były wynikiem działania, za które odbiorca usług ponosi odpowiedzialność, ale powy ż szy zapis stosowany przez przedsiębiorcę znacznie rozszerza odpowiedzialność usługobiorcy. Ponadto przepisy ustawy w rozdziale 6 Pr zepisy karne i kary pienię ż ne przewiduje odpowiednie sankcje m.in. za uszkodzenie wodomierza głównego. Jednak przepis ustawy w sposób jasny stanowi, ż e to przedsiębiorstwo wodociągowo - kanalizacyjne odpowiada za utrzymanie wodomierza Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 Delegatura w Gdańsku gdansk@uokik.gov.pl 15 Gdańsk www.uokik.gov.pl ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 głównego i jeśli utrata/uszkodzenie wodomierza głównego nie będzie miało nic wspólnego z działaniem odbiorcy usług, to nie mo ż e być on zobowiązany do pokrycia kosztów naprawy wodomierza głównego. Wobec powy ż szego, zobowią zanie przez Gminę Świeszyno odbiorców jej usług do pokrycia kosztów wymiany wodomierza głównego, powstałych w wyniku niezabezpieczenia go przed działaniem warunków atmosferycznych albo uszkodzeniami mechanicznymi i kradzie ż ą oraz pokrycia kosztów interwenc ji słu ż b pogotowia wodociągowego, wskazuje na bezprawność działań przedsiębiorcy w kwestionowanym zakresie, a tym samym sta nowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsument ów. Ad punktu I.1.2 sentencji decyzji W ocenie Prezesa UOKiK, Gmina Świeszyno stosując we wzorcu umowy postanowienie, na podstawie którego, Dostawca nie ponosi odpowiedzialności za ograniczenie albo wstrzymanie dostaw wody bądź ograniczenie lub wstrzy manie odbioru ścieków wywołane następującymi okolicznościami: (...) innymi przyczynami zale ż nymi od Odbiorcy, wyłączyła swoją odpowiedzialność za ww. zdarzenie, co jest sprzeczne z przepisami Kodeksu cywilnego. Podstawowym obowiązkiem dostawcy usług zb iorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków jest zapewnienie zdolności posiadanych urządzeń do realizacji dostaw wody w wymaganej ilości i pod odpowiednim ciśnieniem oraz dostaw wody w sposób ciągły i niezawodny. Zgodnie z re ż imem odpow iedzialności kontraktowej (art. 471 k.c.) Przedsiębiorca jest obowiązany naprawić szkodę wynikłą z niewykonania swoich obowiązków, a więc z przerw lub ograniczeń w świadczeniu usług dostawy wody i odprowadzania ścieków, je ż eli jest to następstwem okoliczno ści, za które przedsiębiorca odpowiada. Mo ż liwe są bowiem sytuacje, gdy dostawca usług ponosić będzie odpowiedzialność za prze rwy lub ograniczenia w dostawie wody i odprowadzania ścieków, które są np. skutkiem zaniedbań dostawcy tych usług. Dodatkowo stwie rdzić nale ż y, ż e Gmina ponosi odpowiedzialność na zasadach określonych w art. 435 k.c. Zgodnie z treścią art. 435 k.c. § 1 „Prowadzący na własny rachunek przedsiębiorstwo lub zakład wprawiany w ruch za pomocą sił przyrody (pary, gazu, elektryczności, pali w płynnych itp.) ponosi odpowiedzialność za szkodę na osobie lub mieniu, wyrządzoną komukolwiek przez ruch przedsiębiorstwa lu b zakładu, chyba ż e szkoda nastąpiła wskutek siły wy ż szej albo wyłącznie z winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą nie po nosi odpowiedzialności.” Gmina ponosi odpowiedzialność za szkody na osobie lub mieniu wyrządzone komukolwiek przez ruch przeds iębiorstwa - odpowiada zatem na zasadzie ryzyka. W przypadku ww. postanowienia dotyczącego innych przyczyn zale ż nych od odbiorcy , które nie precyzuje jakich przyczyn dotyczy, nale ż y wskazać, ż e przyczyny te mogą nie wynikać z wyłącznej winy odbiorcy usług, a mogą powstać na skutek działań lub zaniechań Gminy, Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 Delegatura w Gdańsku gdansk@uokik.gov.pl 16 Gdańsk www.uokik.gov.pl ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 za które będzie ona ponosiła odpowiedzialność. Jak wspomniano wy ż ej odpow iedzialność Gminy oparta na zasadzie ryzyka jest odpowiedzialnością szerszą, ni ż odpowiedzialność na zasadzie winy. Jeśli dojdzie do awarii urządzeń nale ż ących do Gminy (nawet bez bezpośredniej winy), to Gmina poniesie odpowiedzialność za przerwy w świadcz eniu usług, o ile nie wystąpią okoliczności wyłączające odpowiedzialność przedsiębiorcy (ww. art. 435 k.c. - siła wy ż sza, wyłączna wina poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą nie ponosi odpowiedzialności). Tak określona odpowiedzialność nie mo ż e być z góry wyłączona lub ograniczona. Gmina Świeszyno próbuje wyłączyć swoją odpowiedzialność za przerwy w świadczeniu usług w wypa dkach, w których mo ż e ponosić odpowiedzialność za taki stan rzeczy. Z tego względu nale ż y uznać, ż e zapis stosowany przez Gminę j est sprzeczny z przepisami powszechnie obowiązującego prawa (art. 471 k.c.), co wskazuje na bezprawność działania przedsiębiorc y w kwestionowanym zakresie i stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 usta wy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ad punktu I.1.3 sentencji decyzji Przepis § 18 ust. 1 rozporządzenia w sprawie okreś lenia taryf nakazuje przedsiębiorstwu wodociągowo - kanalizacyjnemu w razie niesprawności wodomierza głównego ustalić ilość pobra nej wody, w pierwszej kolejności, na podstawie średniego zu ż ycia wody w okresie 3 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności wodomierza głównego. Ustawodawca przyjął, i ż okres 3 miesięcy jest optymalny dla ustalenia ilości pobranej wody w przypadku niespr awności wodomierza i pozwala na zachowanie równowagi interesów zarówno odbiorcy wody, jak i przedsiębiorstwa wodociągowo - kanalizacyjnego. W razie braku mo ż liwości ustalenia ilości pobranej wody w wy ż ej opisany sposób, ustawodawca dopuszcza mo ż liwość us talenia jej na podstawie średniego zu ż ycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średniomiesięcznego zu ż ycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy nieprawidłowego działania wodomierza. Jednak ostatnie dwa sposoby rozliczania ilości wody w razie niesprawności wodomierza głównego, określone przez ustawodawcę mogą być zastosowane wyjątkowo, w określonym przypadku tj. b raku mo ż liwości ustalenia ilości pobranej wody na podstawie średniego zu ż ycia wody w okresie 3 miesięcy przed stwierdzeniem n iesprawności wodomierza. Taki sposób rozliczenia ilości zu ż ytej wody w razie niesprawności wodomierza jest obowiązkiem przedsiębio rstwa wodociągowo - kanalizacyjnego. W związku z tym, przyjęcie przez przedsiębiorstwo wodociągowokanalizacyjne innego sposobu rozliczenia ilości pobranej wody w okresie niesprawności wodomierza jest działaniem bezprawnym. Gmina Świeszyno wbrew przepisowi , w przypadku czaso wej niesprawności wodomierza głównego, ustala łączną ilość pobranej wody i odprowadzanych ścieków na podstawie średniego zu ż ycia wody i odprowadzonych ścieków w okresie sześciu miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności tego wodomierza, a gdy Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 Delegatura w Gdańsku gdansk@uokik.gov.pl 17 Gdańsk www.uokik.gov.pl ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 jest to mo ż li we, na podstawie średniego zu ż ycia wody oraz ilości odprowadzanych ścieków w roku poprzednim i liczby miesięcy niesprawności wodomierza, gdy i to jest niemo ż liwe w sposób ryczałtowy – w oparciu o przeciętne urzędowe normy zu ż ycia wody, a więc w sposób sprz eczny z przepisem § 18 ust. 1 rozporządzenia taryfowego. Mając na uwadze powy ż sze uznać nale ż y, ż e działanie Gminy polegające na umieszczeniu we wzorcach umów postanowienia, którego treść jest sprzeczna z § 18 ust. 1 rozporządzenia ta ryfowego, a tym s amym jest bezprawne i stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ad punktu I.1.4 sentencji decyzji Zgodnie z § 17 ust.1 rozporządzenia taryfowego odbiorca usług dokonuje zapłaty za dostarczoną wodę lub odprowadzone ścieki w terminie określonym, w fakturze, który nie mo ż e być krótszy ni ż 14 dni od daty jej wysłania lub dostarczenia w inny sposób. Tak wię c, zawarcie we wzorcach umów postanowienia, które stanowi, ż e Odbiorca dokonuje zapłaty za dostarczoną wodę i odprowadzone ścieki w terminie wyznaczonym na fakturze, w formie przelewu lub wpłaty na rachunek bankowy Dostawcy wskazany w fakturze, jest niezgo dne z wy ż ej wymienionym przepisem. Usł ugobiorca nie otrzymuje w umowie informacji o terminach wzajemnych rozliczeń, natomiast usługodawca mo ż e ten termin określić w fakturze dowolnie, bez uwzględnienia przepisów rozporządzenia taryfowego, a konsument mo ż e zostać nara ż ony na konsekwencje wynikające z nieterminowego uregulowania nale ż ności. Z wyjaśnień Gminy wynika, ż e termin wzajemnych rozliczeń, nie krótszy ni ż 14 dni od daty wysłania lub dostarczenia faktury w inny sposób, określa ona w fakturach kierowany ch do odbiorców. Jednak ż e w analizowanym wzorcu umowy nie został on określony zgodnie z § 17 ust.1 rozporządzenia taryfowego. Dodatkowo nale ż y podkreślić, ż e wymóg zamieszczenia w umowie regulującej zasady zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odpro wadzania ścieków wynika z art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu. W ocenie Prezesa Urzędu, określony przez Gminę Świeszyno w stosowanym wzorcu umownym termin zapłaty za dostarczoną wodę i odprowadzone ścieki mo ż e być uznany za niezgodny z § 17 ust. 1 rozporządzenia taryfowego. Tym samym działanie takie jest bezprawne i stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ad I. punktu I.1.5 sentencji decy zji Gdy odbiorca usług opóźnia się z zapłatą nale ż ności za dostarczoną wodę i odprowadzone ścieki, przedsiębiorstwo wodociągowokanalizacyjne mo ż e − na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 2 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 Delegatura w Gdańsku gdansk@uokik.gov.pl 18 Gdańsk www.uokik.gov.pl ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu − odciąć dostawę wody lub zamknąć przyłą cze kanalizacyjne w sytuacji, gdy odbiorca nie uiścił nale ż ności za pełne dwa okresy obrachunkowe, następujące po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaległej opłaty. Przedsiębiorstwo wodociągowo - kanalizacyjne nie mo ż e natomiast zaprzestać św iadczenia usług na rzecz odbiorców w innych przypadkach, ni ż określa to art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu. W § 12 analizowanego wzorca umowy zamieszczono uregulowanie, które uprawnia Gminę do odcięcia dostaw wody do nieruchomości lub zamknię cia przyłącza kanalizacyjnego w sytuacjach określonych w art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu. Jednak ż e postanowienia § 16 ust. 6 wzorca umowy dają Gminie mo ż liwość zaprzestania świadczenia usług wodociągowych w przypadku gdy odbiorca, pomimo ot rzymania upomnienia, nie uregulował zaległych opłat. Kwestionowane postanowienie uprawnia Gminę Świeszyno do zaprzestania świadczenia ww. usług w sytuacji, która została określona inaczej, ni ż przewiduje to art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o zbiorowym zaopatr zeniu. Kwestionowane postanowienie nie uwzg lędnia, ż e zgodnie ww. regulacją ustawową zaprzestanie świadczenia usług wodociągowo - kanalizacyjnych mo ż e nastąpić dopiero po upływie dwóch pełnych okresów obrachunkowych, następujących po dniu otrzymania upomnien ia w sprawie uregulowania zaległej opłaty. Zamieszczone we wzorcu uregulowanie pozwala Gminie zaprzestać świadczenia usług wodociągowych bezpośrednio po otrzymaniu przez odbiorcę upomnienia, co skraca ten okres w stosunku do określonego w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu, ze szko dą dla konsumentów. Stąd, w ocenie Prezesa Urzędu, pozbawienie odbiorców usług przysługującej im z mocy ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu ochrony przed odcięciem dostawy wody narusza normę określoną art. 8 ust. 1 p kt 2 ustawy. Działanie takie jest bezprawne i stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ad punktu I. 1.6 sentencji decyzji Stosownie do art. 563 § 1 kc – Kupujący traci uprawnienia z tytułu rękojmi za wady fizyczne rzeczy, je ż eli nie zawiadomi sprzedawcy o wadzie w ciągu miesiąca od jej wykrycia, a w wypadku gdy zbadanie rzeczy jest w danych stosunkach przyjęte, je ż eli nie zawiadomi sprzedawcy o wadzi e w c iągu miesiąca po upływie czasu, w którym przy zachowaniu nale ż ytej staranności mógł ją wykryć . Ponadto jak stanowi art. 558 § 1 k.c. Strony mogą odpowiedzialność z tytułu rękojmi rozszerzyć, ograniczyć lub wyłączyć. Jednak ż e w umowach z udziałem k onsumentów ograniczenie lub wyłączenie odpowiedzialności z tytułu rękojmi jest dopuszczalne tylko w wypadkach określonych w przepisach szczególnych . W ocenie Prezesa UOKiK, mając na względzie, ż e wysokość wynagrodzenia za świadczenie usług zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków uzale ż niona jest między innymi od jakości Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 Delegatura w Gdańsku gdansk@uokik.gov.pl 19 Gdańsk www.uokik.gov.pl ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 świadczonych usług, za zasadne nale ż y przyjąć, ż e termin na zgłoszenie reklamacji winien być ustalany jak w przypadku rękojmi za wady fizyczne, tj. zgodnie z art. 563 § 1, czyli jako o kres miesiąca od wykrycia wady lub miesiąca po upływie czasu, w którym przy zachowaniu nale ż ytej staranności nabywca mógł wadę wykryć, w wypadku gdy zbadanie rzeczy jest w danych stosunkach przyjęte. W analizowanym postanowieniu Gmina przewidziała, ż e re klamację mo ż na zgłaszać (…) w ciągu 14 dni od daty wystawienia faktury”. Mając na uwadze fakt, i ż data wystawienia faktury nie jest równoznaczna z datą otrzymania faktury przez konsumenta, w niektórych przypadkach mogło dochodzić do sytuacji, i ż konsument nie miał nawet mo ż liwości zapoznania się z treścią faktury w dacie, w jakiej upływał termin na zgłoszenie reklamacji. W związku z faktem, i ż w przypadku świadczenia usług zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków brak jest przepis ów szczególnych, o jakich mowa w art. 558 § 1 k.c., określających procedurę reklamacyjną – w części dotyczącej dat zgłaszania reklamacji - w ocenie Prezesa UOKiK zastosowanie znajdują w tym przypadku przepisy ogólne. Tak więc w ocenie Prezesa UOKiK wy ż ej cytowany zapis stosowany przez Gminę we wzorcu umownym regulującym zasady zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków jest sprzeczny z art. 563 § 1 w związku z art. 558 § 1 k.c., poniewa ż określa czas na zgłoszenie reklamacji znacząco krótszy ni ż określają to przepisy prawa, a co za tym idzie takie działanie jest bezprawne i stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencj i i konsumentów. Dodatkowo nale ż y zwrócić uwagę, i ż do rejestru postanowień uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 K.p.c. na podstawie: ― wyroku z dnia 22 maja 2007 r., sygn. akt XVII Amc 40/06, pod numerem 1212 wpisano postanowienie o t r eści: Nie zgłoszenie zastrze ż eń co od prawidłowości wystawienia faktury w terminie 7 dni od daty jej doręczenia jest jednoznaczne z jej akceptacją. W uzasadnieniu wyroku SOKiK w pełni podzielił argumentację Prezesa UOKiK, i ż postanowienie to narusza przep i s art. 385 2 pkt 2 oraz art. 385 1 § 1 K.c. Sąd stwierdził, i ż takie postanowienie zawiera zbyt krótki termin zgłaszania przez konsumentów reklamacji, co mo ż e powodować rezygnację przez konsumentów ze zło ż enia reklamacji w ogóle. Sąd stwierdził ponadto, i ż do umowy mają zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego, a co za tym idzie do reklamacji z tytułu nienale ż ytego wykonania świadczenia, znajdują zastosowanie przepisy dotyczące rękojmi za wady. ― wyroku z dnia 22 maja 2007 r., sygn. akt XVII Amc 40/06, pod n umerem 1215, wpisano postanowienie o treści: Nie zgłoszenie za - strze ż eń co do prawidłowości wystawienia faktury w terminie 14 dni od daty jej doręczenia jest jednoznaczne z jej akceptacją. W uzasadnieniu przedmiotowego wyroku SOKiK wskazał, i ż zarówno 7 dniowy, jak i 14 - dniowy termin na zgłoszenie przez konsumenta Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 Delegatura w Gdańsku gdansk@uokik.gov.pl 20 Gdańsk www.uokik.gov.pl ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 reklamacji, czyli zastrze ż eń co do faktury są zbyt krótkie i jako takie naruszają interesy konsumenta i pozostają w sprzeczności z dobrymi obyczajami. Tak krótki okres w wielu sytuacjach mo ż e u niemo ż liwić konsumentom dokonanie reklamacji. [13] Praktyka określona w punkcie I.2 sentencji decyzji Ad punktu I.2.1 sentencji decyzji Zgodnie z brzmieniem art. 6 ust. 3 pkt 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu […], umowa o zaopatrzenie w wodę lub odprowa dzanie ścieków powinna zawierać w szczególności post anowienia dotyczące ilości i jakości świadczonych usług wodociągowych lub kanalizacyjnych oraz warunków ich świadczenia. Strony w umowie powinny określić ilość i jakość świadczonych usług. Parametry te wymagają zindywidualizowania, przy uwzględnieniu potrz eb ka ż dego odbiorcy. Podobnie rzecz się ma z warunkami świadczenia usług. Ten element te ż wymaga konkretyzacji w ka ż dej indywidualnej sytuacji. 7 Przedmiotowy wzorzec umowy ogranicza się jedynie do wskazania w § 7, i ż do obowiązków dostawcy nale ż y w szczegó lności zapewnienie ciągłych i niezawodnych dostaw wody i odbioru ścieków oraz zapewnienie zdolności posiadanych urządzeń wodociągowych do dostarczania wody w wymaganej ilości i pod odpowiednim ciśnieniem, a tak ż e zapewnienie nale ż ytej jakości dostarczanej wody, zgodnie z obowiązującymi przepisami, badanej u wylotu za wodomierzem przed zaworem głównym. Mając na uwadze powy ż sze, nale ż y stwierdzić, i ż umowy zawierane przez Spółkę nie zawierają postanowień określających jakość świadczonych usług w zakresie okr eślenia wymaganego ciśnienia wody, jakościowych wymagań, jakim winna odpowiadać woda przeznaczona do spo ż ycia przez ludzi. Zauwa ż yć nale ż y, i ż odesłanie do obowiązujących przepisów określających wymogi jakościowe dostarczanej wody, nie spełnia wymogu okreś lenia jakości usług. Z uwagi na powy ż sze nale ż y stwierdzić, i ż przedmiotowe umowy zawierane na podstawie analizowanego wzorca umownego nie zawierają wymaganych regulacji, wskazanych w art. 6 ust. 3 pkt 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu. Działanie to jest bezprawne i stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ad punktu I.2.2 sentencji decyzji Zgodnie z art. 6 pkt 3a ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu [..], umowa o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków powinna zawierać w szczególności warunki usuwania awarii przyłączy wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych będących w posiadaniu odbiorcy usług. Z analiz y postanowień stosowanego przez Gminę Świeszyno wzorca umów wynika, ż e nie zamieszczono w nim informacji wymaganych w ustawie o zbiorowym zaopatrzeniu […], określonych w art. 6 ust. 3 pkt 3a ww. ustawy. Działanie takie jest bezprawne i stanowi praktykę nar uszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ad punktu I.2.3 sentencji decyzji 7 B. Wierzbowski (red.), Komentarz do ustawy z dnia 7 c zerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków , Izba Gospodarcza „Wodociągi Polskie” w Bydgoszczy, Bydgoszcz 2006, s. 89. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 Delegatura w Gdańsku gdansk@uokik.gov.pl 22 Gdańsk www.uokik.gov.pl ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Delegatura w Gdańsku gdansk@uokik.gov.pl 18 ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk www.uokik.gov.pl Zgodnie z brzmieniem art. 6 ust. 3 pkt 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, umowa o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków powinna zawierać ustalenia zawarte w zezwoleniu na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, o których mowa w art. 18 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu. Do informacji tych nale ż y: 1) oznaczenie p rzedsiębiorstwa wodociągowo - kanalizacyjnego, jego siedzibę i adres, 2) data podjęcia działalności, 3) przedmiot i obszar działalności, 4) wymagania w zakresie jakości usług wodociągowokanalizacyjnych, 5) warunki, zakres i tryb kontroli realizacji zezwolenia i przestrzegania regulaminu, o którym mowa w art. 19 ust. 1 ww. ustawy, 6) warunki wprowadzania ograniczeń dostarczania wody w przypadku wystąpienia jej niedoboru, 7) zobowiązanie do prowadzenia przez przedsiębiorstwo wodociągowo - kanalizacyjne racjonalnej gospodarki w zakresie działalności objętej zezwoleniem, 8) warunki cofnięcia zezwolenia, 9) warunki dotyczące okoliczności, w których zezwolenie mo ż e być cofnięte bez odszkodowania. Spośród wymieniony ch ustaleń, które zawarte są w zezwoleniu, wzorzec umowny będący przedmiotem kontroli Prezesa UOKiK, zawiera jedynie informację na temat oznaczenia przedsiębiorstwa wodociągowokanalizacyjnego, jego siedzibę i adres. Pozostałe kwestie zostały we wzorcu pomi nię te. Mając na względzie powy ż sze nale ż y uznać, i ż stosowany przez Gminę wzorzec umowny nie spełnia obowiązku wynikającego z art. 6 ust. 3 pkt 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu. Działanie takie jest bezprawne i stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy kons umentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W związku z czym orzeczono, jak w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. [14] Kara pienię ż na – punkt II sentencji decyzji Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustaw y o ochronie (…), Prezes Urzędu mo ż e w drodze decyzji nało ż yć na przedsiębiorcę, który dopuścił się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, w rozumieniu art. 24 ustawy, karę pienię ż ną w wysokości nie większej ni ż 10% przychodu osiąg niętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nało ż enia kary. Z powołanego wy ż ej przepisu wynika, ż e kara pienię ż na ma charakter fakultatywny. Zatem o tym, czy w konkretnej sprawie w odniesieniu do Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 Delegatura w Gdańsku gdansk@uokik.gov.pl 23 Gdańsk www.uokik.gov.pl ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 wskazanego przeds iębiorcy zasadne jest nało ż enie kary pienię ż nej decyduje Prezes UOKiK w ramach uznania administracyjnego. Zwrócić nale ż y uwagę, i ż przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie określają jakichkolwiek przesłanek, od których uzale ż nione byłoby po djęcie decyzji o nało ż eniu kary. Ust awodawca wskazał jedynie w art. 111 ww. ustawy te okoliczności, które Prezes Urzędu winien uwzględnić decydując o wymiarze kary pienię ż nej, wymieniając w szczególności okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a tak ż e uprzednie naruszen ie przepisów ustawy. Podkreślić nale ż y, i ż sankcja w postaci nało ż enia kary mo ż e być na przedsiębiorcę nało ż ona niezale ż nie od tego, czy dopuścił się on naruszenia umyślnie, czy te ż nieumyślnie. W punkcie I sentencji ni niejszej decyzji Prezes Urzędu stwie rdził stosowanie przez Gminę Świeszyno praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o jakich mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, co daje podstawy do nało ż enia na Gminę kary pienię ż nej określonej w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ustalając wymiar kary za stwierdzone praktyki Prezes Urzędu dokonał w pierwszej kolejności oceny wagi naruszenia, na podstawie której ustalono kwoty bazowe, stan owiące podstawę do dalszej kalkulacj i kary. Następnie ustalono, czy w sprawie zaszły okoliczności łagodzące i obcią ż ające, na podstawie których modyfikowana jest wysokość kwot bazowych. Podkreślić nale ż y, i ż nakładana przez Prezesa Urzędu kara finansowa pełnić powinna funkcje: represyjną, pr ewencyjną i edukacyjną. Ustalając wymiar kary Prezes Urzędu wziął przede wszystkim pod uwagę funkcję prewencyjną kary, w tym prewencję ogólną. Kara bowiem winna być ustalona tak, aby powstrzymywać przedsiębiorcę stosującego praktykę oraz innych przedsiębio rców przed stosowaniem w przyszłości tego typu praktyk w obrocie z konsumentami. Nakładając karę pienię ż ną, Prezes Urzędu wziął równie ż pod uwagę konieczność ustalenia, czy określone w tym przepisie naruszenia dokonane były co najmniej nieumyślnie. Koni eczność brania pod uwagę tej przesłanki w przypadku stosowania kar pienię ż nych wynika bezpośrednio z art. 106 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Samo stwierdzenie nieumyślności zakwestionowanej praktyki d aje podstawę do nało ż enia kary pien ię ż nej, o której mowa w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes Urzędu wziął pod uwagę całokształt okoliczności sprawy, które wskazywać mogą na nieumyślny charakter naruszenia przez Gminę Świeszyno zakazu stosowania prakty k naruszających zbiorowe interesy konsumentów w zakresie praktyk opisanych w pkt I.1 i I.2 sentencji niniejszej decyzji. Co prawda, Gmina w odpowiedzi na zawiadomienie stwierdziła, ż e stawiane zarzuty - w jej ocenie - są niezasadne, jednak ż e w zgromadzonym materiale dowodowym nie ma dowodów wyraźnej intencji Gminy do umyślnego naruszenia interesów odbiorców ww. usług. Ustalając wymiar kary pienię ż nej Prezes Urzędu w pierwszej kolejności dokonał oceny wagi stwierdzonych praktyk. W kontekście analizy wagi stwierdzonego naruszenia wzięto tak ż e pod uwagę okoliczność, i ż naruszenia dopuścił się przedsiębiorca o bardzo silnej pozycji rynkowej, Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 Delegatura w Gdańsku gdansk@uokik.gov.pl 24 Gdańsk www.uokik.gov.pl ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 działający w warunkach monopolu naturalnego. W związku z tym po stronie konsumentów brak jest mo ż liwości wyboru alterna tywnego dostawcy usług, co równie ż wpływa na dotkliwość zakwestionowanych praktyk. Uwzględniono tak ż e specyfikę rynku, na jakim doszło do kwestionowanych naruszeń. Zwa ż ono, ż e usługi zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, któryc h dotyczą stwierdzone naruszenia, nale ż ą do usług u ż yteczności publicznej, które są świadczone w sposób powszechny i które są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania wszystkich gospodarstw domowych. Stwierdzone naruszenia dotyczą zatem towaru, który nale ż y uznać za niezbędny z punktu widzenia konsumentów, z którego nie mogą oni zrezygnować i którego nie mogą oni zastąpić towarem o częściowej choćby substytucyjności. Jednocześnie wzięto tak ż e pod uwagę geograficzny zasięg działania Gminy, który ogranicza si ę do wymiaru lokalnego. Prezes Urzędu wziął pod uwagę tak ż e okres stosowania stwierdzonych naruszeń, który ze względu na to, ż e kwestionowany wzorzec umowny jest stosowany od 1 stycznia 2013 r. Zgodnie z przekazanym przez Gminę Świeszyno zestawieniem wpły wów, o których mowa w art. 4 ust. 1 ustawy z 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 80, poz. 526 ze zm.) jej dochody w 2013 r. wyniosły […] zł. Maksymalna wys okość kary mogłaby zatem wynieść [ …] zł. Z uwagi na rodzaj stosowanych przez Gminę Świeszyno praktyk, konieczne stało się wymierzenie dwóch kar pienię ż nych. Pierwsza kara określona w niniejszej decyzji jest wymierzana w związku ze stosowaniem przez Gminę Świeszyno praktyki naruszając ej zbiorowe interesy konsumentów określonej w pkt I.1 sentencji decyzji, która ma miejsce na etapie zawierania kontraktu i polega na mającym wpływ na treść kontraktu naruszeniu przepisów prawa, które to naruszenie w przedmiotowym przypadku wyra ż a się w zam ieszczeniu w umowach zawieranych z konsumentami postanowień sprzecznych z w/w aktami prawnymi. Oceniając wagę naruszenia Prezes Urzędu miał równie ż na względzie, i ż zakwestionowana praktyka mo ż e, ale nie musi odnieść negatywnych skutków dla interesów ekono micznych konsumentów. Prezes Urzędu uznał, i ż natura naruszenia uzasadnia ustalenie kwoty bazowej do wyliczenia kary pienię ż nej na poziomie […] % przychodu, tj. kwoty w wysokości 2.864 zł. W niniejszym przypadku nie występują ż adne okoliczności łagodząc e, ale te ż ż adne okoliczności obcią ż ające, co przemawia za pozostawieniem kary w kwocie 2.864 zł. (słownie: dwa tysiące osiemset sześćdziesiąt cztery złote). Druga kara określona w niniejszej decyzji jest wymierzana w związku ze stosowaniem przez Gminę Świeszyno praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów określonych w pkt I.2 sentencji decyzji. Prezes Urzędu zwa ż ył, i ż w wyniku stosowania tych praktyk sytuacja konsumentów została osłabiona, gdy ż nie otrzymywali oni informacji o prawach i obowiązkach stron umowy dotyczących ilości i jakości świadczonych usług wodociągowych lub kanalizacyjnych, warunków usuwania awarii przyłączy wodociągowych będących w ich posiadaniu oraz ustaleń zawartych w zezwoleniu na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków. Prezes Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 Delegatura w Gdańsku gdansk@uokik.gov.pl 25 Gdańsk www.uokik.gov.pl ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Urzędu wziął równie ż pod uwagę fakt, ż e praktyka ma miejsce na etapie zawierania kont raktu i polega na mającym wpływ na treść kontraktu naruszeniu przepisów prawa. Prezes Urzędu uznał, i ż natura naruszenia uzasadnia ustalenie kwoty bazowej do wyliczenia kary pienię ż nej na poziomie […] % przychodu, tj. kwoty w wysokości 2.148 zł. W ninie jszym przypadku nie występują ż adne okoliczności łagodzące, ale te ż ż adne okoliczności obcią ż ające, co przemawia za pozostawieniem kary w wysokości 2.148 zł (słownie: dwa tysiące sto czterdzieści osiem złotych). Nakładając niniejszą decyzją kary pienię ż ne za naruszenie przepisów ust awy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes UOKIK wziął pod uwagę, ż e maja one charakter prewencyjny (mają zapobiegać podobnym naruszeniom w przyszłości i zniechęcać do naruszania prawa) oraz represyjny (nakładane są za naruszenie ustawowych zakazów), zaś zagro ż enie nimi, czyli potencjalna mo ż liwość nało ż enia kary przez Prezesa UOKIK, nadaje im charakter dyscyplinujący (vide: wyrok SN z dnia 7.04.2004r., sygn. akt: III SK 31/04). Biorąc od uwagę powy ż sze kary pienię ż ne nało ż one na Gminę Świeszyno są ad ekwatne do okresu, stopnia oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Decydując o nało ż eniu kar pienię ż nych i ich wysokości wzięto pod uwagę wszystkie wy ż ej opisane okoliczności. Orzeczo ne kary powinny równie ż stano wić dolegliwość dla uczestnika niniejszego postępowania, tak, aby ich nało ż enie skutkowało w przyszłości zapobie ż eniem zaistnienia podobnych sytuacji. Z drugiej strony nale ż y te ż podkreślić wymiar edukacyjny i wychowawczy zasto sowanej sankcji oraz wyrazić nadzieję, ż e odniesie ona spodziewany skutek na przyszłość. Poza wymiarem indywidualnym kary, nale ż y zwrócić uwagę na jej wymiar ogólny, funkcję odstraszającą i wychowawczą w stosunku do innych uczestników rynku. Wobec powy ż s zego orzeczono, jak w punkci e II sentencji niniejszej decyzji. [15] Koszty postepowania - punkt III sentencji decyzji Zgodnie z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urzędu rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które mo ż e być zam ieszczone w decyzji kończą cej postępowanie. W myśl art. 77 ust. 1 tej ustawy, je ż eli w wyniku postępowania Prezes Urzędu stwierdził naruszenie przepisów ustawy, przedsiębiorca, który dopuścił się tego naruszenia, jest obowiązany ponieść koszty postępowania . Zgodnie natomiast z art. 264 § 1 k.p.a. jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. Postępowanie w sprawie stosowania przez stronę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów zostało wszczęte z urzędu, a w jego wyniku Prezes Urzędu w punkcie I sentencji decyzji stwierdził naruszenie przez Gminę Świeszyno przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Kosztami niniejszego postępowania są wydatki związane z korespondencją prowadzoną przez Prezesa Urzędu z przedsiębiorcą. W związku z powy ż szym postanowiono obcią ż yć Gminę kosztami postępowania w wysokości 11,40 zł (słownie złotych: jedenaści e i 40/100). W związku z powy ż szym postanawia się jak w pkt III sentencji niniej szej decyzji [16] Umorzenie zarzutu - punkt IV sentencji decyzji Zgodnie z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w sprawach nie uregulowanych w tej ustawie, do p os tępowania przed Prezesem Urzędu stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) (dalej w tekście: k.p.a.) „Gdy pos tę powanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania”. Natomiast § 2 wspomnianego artykułu stanowi, ż e „Organ administracji publicznej mo ż e umorzyć postępowanie, je ż eli wystąp i o to strona, na której ż ądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz gdy nie jest to sprzeczne z interesem społecznym.” Umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. jest obligatoryjne, co oznacza, i ż usta lenie przesłanki bezprzedmiotowości postępowania stwarza obowiązek zakończenia postępowania w danej instancji przez jego umorzenie, poniewa ż brak jest podstaw do rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. Dalsze prowadzenie postępowania w takim przypadku sta nowiłoby o jego wadliwości, mającej istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku fakultatywnego umorzenia, wskazanego w art. 105 § 2 k.p.a., organ administracji publicznej jest uprawniony do oceny, czy wniosek strony o umorzenie postępowania zasługuje na uwz ględnienie pod kątem warunków w tym przepisie przewidzianych. W przypadku umorzenia fakultatywnego organ administracji publicznej działa na podstawie uznania administracyjnego. Podkreślić przy tym nale ż y, i ż przesłanka umorzenia postępowania mo ż e istnieć j eszcze przed wszczęciem postępowania, co zostanie ujawnione w toczącym się postępowaniu, a mo ż e ona powstać tak ż e w czasie trwania postępowania, a więc w sprawie ju ż zawisłej przed organami administracyjnymi. 7 Z bezprzedmiotowością postępowania administ rac yjnego w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. mamy do czynienia wówczas, gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt 1 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 7 Jaśkowska M., Wróbel A. „Komentarz bie ż ący do art. 105 kodeksu postępowania administracyjnego” (Dz.U.00.98.1071) LEX/el.2010 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów tel.: 58 346 - 29 - 32 , fax.: 58 346 - 29 - 33 Delegatura w Gdańsku gdansk@uokik.gov.pl 2 3 ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk www.uokik.gov.pl kwietnia 2003 r. (sygn. akt II I S A 2225/01) podniósł, ż e bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, i ż nie mo ż na załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowan ie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. W toku postępowania administracyjnego Prezes Urzędu przedstawił Gminie Świeszyno zarzut bezprawnego działania poprzez stosowanie we wzorcu umownym zatytułowanym Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ściek ów postanowienia o treści: Odbiorca zobowiązuje się do: (…) Pokrycia kosztów wymiany wodomierza głównego, powstałych w wyniku niezabezpieczenie go przed działaniem warunków atmosferycznych albo uszkodzeniami mechanicznymi i kradzie ż ą oraz pokrycia kosztów interwencji słu ż b pogotowia wodociągowego, jako niezgodnego z art. 15 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu i stanowi praktykę określoną w art. 24 ust. 1 i 2 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Art. 15 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu , kt óry stanowi, ż e realizację budowy przyłączy do sieci oraz studni wodomierzowej, pomieszczenia przewidzianego do lokalizacji wodomierza głównego i urządzenia pomiarowego zapewnia na własny koszt osoba ubiegająca się o przyłączenie nieruchomości do sieci . Mając na uwadze brzmienie art. 15 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nale ż y stwierdzić, ż e cytowane wy ż ej postanowienie wzorca umownego stosowanego przez Gminę nie nosi znamion naruszenia art. 15 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu. W zw iązku z powy ż szym postępowanie administracyjne w tym zakresie nale ż y, jako bezprzedmiotowe, umorzyć. Co do jego sprzeczności z art. 15 ust. 3 ww. ustawy kwestię tę rozstrzygnięto w punkcie I ppkt 1.1 sentencji decyzji. W związku z czym orzeczono, j ak w p unkcie IV sentencji niniejszej decyzji. POUCZENIA: Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów kary pienię ż ne nale ż y uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na konto Urzędu Ochrony Konku rencji i Konsumentów w Warszawie, pl. Powstańców Warszawy 1: NBP O/O Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Koszty niniejszego postępowania nale ż y uiścić - w terminie 14 dni od uprawomocnienie się decyzji - na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Wa rszawie: NBP O/O Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 1 i 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Oc hrony Konkurencji i Konsumentów w Gdańsku. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 Delegatura w Gdańsku gdansk@uokik.gov.pl 24 ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk www.uokik.gov.pl W przypadk u kwestionowania wyłą cznie postanowienia o kosztach zawartego w pkt III sentencji niniejszej decyzji, stosownie do art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 32 § 1 i 2 k.p.c. oraz art. 264 § 2 k.p.a. w związku z art. 83 ustawy o ochronie ko nkurencji i konsumentów, przysługuje za ż alenie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie tygodniowym od dnia doręczenia niniejszej decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delega tury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gdańsku. Z up. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i konsumentów Dyrektor Delegatury w Gdańsku Roman Jarząbek Otrzymuje: Gmina Świeszyno za pośrednictwem: Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 Delegatura w Gdańsku gdansk@uokik.gov.pl 25 ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk www.uokik.gov.pl