RGD-3/2015

RGD. 61/4/15/IW Gdańsk , 20 sierpnia 2015 r. DECYZJA N R RGD - 3/2015 I. Na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konku rencji i konsumentów (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 184) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy, po przeprowadzeniu przeciwko Gminnemu Przedsiębiorstwu Komunalnemu Sp. z o.o. z siedzibą w Postominie postę- powania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbi orowe interesy konsumentów ― działając w imieniu Prezesa Urzę du Ochrony Konkurencji i Konsumen- tów : po uprawdopodobnieniu stosowania przez Gmin ne Przedsiębiorstwo Ko- munalne Sp. z o.o. z siedzibą w Postominie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o których mo wa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochro- nie konkurencji i konsumentów, polegających na : 1. S tosowaniu we wzorcach umownych zatytułowanych Umowa o zaopa- trzenie w wodę i Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ści e- ków postanowień o treści: 1.1 Przedsiębiorstwo nie ponosi odpowiedzialności za ograniczenie albo wstrzymanie dostaw wody wywołane: (…) c) brakiem wody na ujęciu; d) zanieczyszczaniem wody na ujęciu w sposób niebezp ieczny dla zdrowia i życia; (…) f) przerwami w zasilaniu energetycznym urządzeń wodociągowych; (…) h) innymi przyczynami zależnymi od Odbiorcy. 1.2 Przedsiębiorstwo nie ponosi odpowiedzialności za ograniczenie albo wstrzymanie dostaw wody bądź ograniczenie lub wstrzymanie odbioru ścieków wywołane: (…) c) brakiem wody na ujęciu; d) zanieczyszczeniem wody na ujęciu w sposób niebezpieczny dla zdrowia i życia;(…) f) przerwami w zasilaniu energetycznym urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych; (…) h) innymi pr zyczynami zależnymi od Odbi orcy, co może zostać uznane za naruszające art. 471 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 121 ze zm.) i stanowić praktykę określoną w art. 24. ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura UOKiK w Gdańsku 2 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 1.3 Rozliczenia za usługi świadczone przez Przedsiębiorstwo z Odbiorcą usług odbywa się na podstawie określonych w taryfach cen i stawek opłat oraz ilości dostarczonej wody, według następujących zasad, przyjmując jednomiesięczny okres obrachunkowy: a) odb iorca dokonuje zapłaty za dostarczoną wodę w terminie określonym w fakturze. 1.4 Rozliczenia za usługi świadczone przez Przedsiębiorstwo z Odbiorcą usług odbywa się na podstawie określonych w taryfach cen i stawek opłat oraz ilości dostarczonej wody i odprowadzonych ścieków, według następujących zasad, przyjmując jednomiesięczny okres obrachunkowy: a) odbiorca dokonuje zapłaty za dostarczoną wodę i odprowadzone ścieki w terminie określonym w fakturze , co może zostać uznane za niezgodne z art. 6 ust. 3 p kt 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprow a- dzaniu ścieków (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 139) oraz § 17 ust. 1 rozporządze- nia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określania ta- ryf, wzoru w niosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczeń za zbioro- we zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprow a dzanie ścieków (Dz. U. z 2006 r., Nr 127, poz. 886) i stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 1.5 W p rzypadku niesprawności wodomierza głównego, ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w okresie 6 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności wodomierza, a gdy nie jest to możliwe – na podstawie średniego zużycia wody w analogiczn ym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średniomiesięcznego zużycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy niesprawności wodomierza , co może zostać uznane za niezgodne z § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Bu- downictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie o kreślania taryf, wzoru wnio- sku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz. U. z 2006 r., Nr 127, poz. 886) i stanowić naruszenie z art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 1.6 Umowa może być rozwiązana: (…) b) przez Przedsiębiorstwo za jednomiesięcznym wypowiedzeniem ze skutkiem na koniec miesiąca kalendarzowego. co może zostać uznane za niezgodne z art. 6 ust. 3 pkt. 6 i art. 8 ust. 1 usta- wy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 139) i stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumen tów. 2. Narusz eniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez niezamieszczenie we wzorcu umownym zaty- tułowanym Umowa o zaopatrzenie w wodę i Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków postanowień dotyczących : 3 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 2.1 praw i obowiązków stron umowy w zakresie dotyczącym standardów i terminów rozpatrywania zgłaszanych przez konsumentów rekl a- macji, wbrew wymogowi określonemu w art. 6 ust. 3 pkt 3 ww. ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 139), co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , 2.2 warunków usuwania awarii przyłączy wodociągowych będących w posiadaniu odbiorcy usług , k tóry to obowiązek wynika z art. 6 ust. 3 pkt 3 a ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopa- trze niu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 139) , co może stanowić nar uszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 2.3 ustaleń zawartych w zezwoleniu na prowadzenie zbiorowego zaop a- trzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, tj.: daty po d- jęcia działalności, obszaru działalności, wymagań w zakresie jakości usług wodociągowo - kanalizacyjnych, warunków, zakresu i trybu kontroli realizacji zezwolenia i przestrzegania regulaminu, o którym mowa w art. 19 ust. 1 ww. ustawy, warunków wprowadz ania ogra- niczeń dostarczania wody w przypadku wystąpienia jej ni edoboru, zobowiązania do prowadzenia przez przedsiębiorstwo w o dociągowo - kanalizacyjne racjonalnej gospodarki w zakresie działalności obję- tej zezwoleniem, warunków cofnięcia zezwolenia, warunków dot y- czących okoliczności, w których zezwolenie może być cofnię te bez odszkodowania , który to obowiązek wynika z art. 6 ust. 3 pkt 5 w związku z art. 18 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zao- patrze niu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 139) , co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. i przyjęciu zobowiązania ww. przedsiębiorcy do p odjęcia działań zmierzają- cych do zapobieżeni a tym naruszeniom na kłada się na Gmin ne Przedsiębior- stwo Komunalne Sp. z o.o. z siedzibą w Postominie , obowiązek wykonania przyjętego zobowiązania poprzez : A. opracowanie i wprowadzenie do obrotu nowego wzorca umownego zaty- tułowan ego Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków , w który m: A.1 postanowienia wymienione w punktach I ppkt 1.1 – 1.2 sentencji de- cyzji zostan ą z ni ego wykreślone, A.2 postanowienia wymienione w punktach I ppkt 1.3- 1.4 sentencji de- cyzji zostaną zastąpione postanowieniem o następującej treści : 1. Rozliczenia za usługi świadczone przez Przedsiębiorstwo z Odbiorcą usług odbywa się na podstawie określonych w taryfach cen i stawek opłat oraz ilości dostarczonej wody i odprowadzonych ścieków, według następujących zasad: a) dla celów rozliczeń Strony przyjmują okres obrachunkowy; b) ilość wody pobranej przez o dbiorcę ustala się na podstawie wskazań wodomierza głównego; 4 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl c) ilość odprowadzanych ścieków ustala się w oparciu o wskazanie urządzenia pomiarowego, a w przypadku braku urządzenia pomiarowego ilość odprowadzonych ścieków ustala się jako równa ilości wody pobranej; d) Przeds iębiorstwo wystawia faktury za świadczone usługi, po dokonaniu odczytu wodomierza głównego; e) Odbiorca usług dokonuje zapłaty za dostarczona wodę i odprowadzone ścieki w terminie określonym w fakturze, który nie może być krótszy niż 14 dni od daty jej wysłania, lub dostarczenie w inny sposób. A.3 postanowieniom wymienionym w punkcie I ppkt 1.5 - 1.6 sentencji decyzji zostan ą odpowiednio nadane następujące brzmieni a: 1. W przypadku niesprawności wodomierza głównego, ilość pobr a- nej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w okresie 3 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności w o- domierza, a gdy nie jest to możliwe – na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub il o- czynu średniomiesięcznego zużycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy niesprawności wodomierza, 2. Przedsiębiorstwo może odciąć dostawę wody lub zamknąć prz y- łącze kanalizacyjne jedynie wtedy gdy: a) przyłącze wodociągowe lub przyłącze kanalizacyjne wyk o- nano niezgodnie z przepisami prawa, b) odbiorca usług nie uiścił należności za pełne dwa okresy o b- rachunkowe, następujące po dniu otrzymania upomni enia w sprawie ure gulowania zaległej opłaty, c) jakość wprowadzanych ścieków nie spełnia wymogów okr e- ślonych w przepisach prawa lub stwierdzon o celowe uszko- dzenie albo pomini ęcie urządzenia pomiarowego, d) został stwierdzony nielegalny pobór wody lub nielegalne odprowadzanie ścieków, to jest bez zawarcia umowy, jak również przy celowo uszkodzonych albo pominiętych w o- domierzach lub urządzeniach pomiarowych. (…) W przypadkach, określonych w ust. 4 Przedsiębiorstwu przysł u- guje prawo wypowiedzenia niniejszej umowy. Przedsiębiorstwo może rozwiązać Umowę w drodze jej wyp o- wiedzenia z zachowaniem dwumiesięcznego okresu wypowi e- dzenia, w przypadkach ok reślonych w art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków. Wypowiedzenie pod rygorem nieważności winno zostać dokonane na piśmie. Termin wypowiedzeni a rozpoczyna swój bieg w ostatnim dniu miesiąca, w którym dokonan o wypowie- dzenia. A.4 zamieszczone zosta ną postanowienia , których brak wskazano w punk- cie I ppkt 2.1 sentencji decyzji, o następującej treści: 1. Odbiorca usług ma prawo zgłaszania reklamacji dotyczących usług świadczonych przez Przedsiębiorstwo na podstawie n i- 5 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl niejszej umowy. 2. Przedsiębiorstwo rozpatrzy reklamacje bez zbędnej zwłoki, w terminie nie dłuższym jednak niż 14 dni od dnia złożenia r e- klamacji. 3. W przypadku wniosku Odbiorcy o sprawdzenie prawidłowości działania wodomierza głównego , termin rozpatrzenia reklama- cji uzależniony będzie od term inu wykonania ekspertyzy przez Obwodowy Urząd Miar. 4. Zgłoszenie przez odbiorcę usług zastrzeżeń do wysokości fakt u- ry nie wstrzymuje jej zapłaty. A.5 zamieszcz one zostaną postanowienia, których brak wskazano w punkcie I ppkt 2.2 sentencji decyzji, o następującej treści: 1. W przypadku wystąpieni a awarii przyłącza wodociągowego lub kanalizacyjnego niebędącego w posiadaniu Przedsię biorstwa, Odbiorca usług – w celu zmniejszenia ewentualnych strat wody oraz uniknięcia zagrożeni a dla osób trzecich – n iezwłocznie p o- wiadomi Przedsiębiorstwo. 2. W przypadku, o którym mowa w ust. 1 Przedsiębiorstwo dokona wstrzymania świadczeni a usług do czasu usunięcia awarii, c e- lem umożliwienia usunięcia awarii Odbiorcy usług. 3. Usunięcie awarii przyłącza będącego w p osiadaniu Odbiorcy usług, odbiorca usług może zlecić Przedsiębiorstwu. 4. Zlecenie przez Odbiorcę usług Przedsiębiorstwu usunięcia aw a- rii przyłącza wodociągowego lub kanalizacyjnego powoduje p o- wstanie po stronie Przedsiębiorstwa obowiązku usunięcia aw a- rii. Przedsi ębiorstwo dokona usunięcia awarii przyłącza ni e- zwłocznie nie później niż w terminie 1 dnia od dnia zleceni a dokonanego przez Odbiorc ę usług. A.6 jako załącznik Nr 1 do wzorca umowy załączone zostaną ustalenia zawarte w zezwoleniu na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, o któ rych mowa w punkcie I. ppkt 2.3 sentencji decyzji, zgodnie z dyspozycją art. 6 ust. 3 pkt 5 w zw. art. 18 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zb iorowym odprowadzaniu ścieków (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 139), w terminie dwóch tygodni od daty uprawomocnienia się decyzji, B . p rzedłożeni e konsumentom, których umowy zawierają zakwestionowane postanowienia propozycji ich zmiany , zgodnych ze złożonym zobowią- zaniem, w terminie dwóch miesięcy od daty uprawomocnieni a si ę decyzji. II. Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie kon- kurencji i konsumentów (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 184) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy – w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów , 6 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl nakłada się na przedsiębiorcę: Gminne Przedsiębior stwo Komunalne Sp. z o.o. z siedzibą w Postominie obowiązek złożenia w terminie trzech miesięcy od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji informacji o stopniu realizacji przyjętego zobowią zania, zawiera jącej : ― wzorzec umowy regulujący zasady zbiorowego zaopatrze nia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, o który m mowa w punkcie I ppkt A sentencji decyzji, ― kopi ę pierw szej umowy zawartej w oparciu o wzorzec regulujący za- sady zbiorowego zaopatrze nia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków , z godny ze złożonym zobowiązaniem, o ile taka umowa zo- stanie zawarta, ― dowody przedłożenia konsumentom, których umowy zawierają za- kwestionowane postanowienia propozycji ich zmiany, zgodnych ze złożonym zobowiązaniem. UZASADNIENIE [1] Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej: Preze- sem UOKi K, przeprowadził postępowanie wyjaśniające (sygn. sprawy: RGD. 403/1/14/IW ), mające na celu wstępne ustalenie, czy działania p o- dejmowane przez Gminne Przed siębiorstwo Komunalne Sp. z o.o. z siedz i- bą w Postominie, zwane dalej: Przedsiębiorstwem lub GPK , w zakresie wykonywania usług zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odpr o- wadzania ścieków nie naruszają zbiorowych interesów konsumentów. [2] Analiza zebranych materiałów dała podstawę do podejrzenia, iż w sprawie mogło dojść do naruszenia przez Przedsiębiorstwo przepisów ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 184), zwanej dalej: ustawą o ochronie konkurencji i kon- sumentów. Mając to na uwadze postanowieniem nr 37 z dnia 26 lutego 2015 r. (k. 1-8) wszczęto z urzędu postępowanie w sprawie stosowania przez GPK praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów poleg a- jących na: I. stos owaniu we wzorcach umownych zatytułowanych Umowa o zaopa- trzenie w wodę i Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ści e- ków postanowień o treści: I.1 Przedsiębiorstwo nie ponosi odpowiedzialności za o graniczenie albo wstrzymanie dostaw wody wywołane: (…) c) brakiem wody na ujęciu; d) zanieczyszczaniem wody na ujęciu w sposób niebezp ieczny dla zdrowia i życia; (…) f) przerwami w zasilaniu energetycznym urządzeń wodociągowych; (…) h) innymi przyczynami zależnymi od Odbiorcy. I.2 Przedsiębiorstwo nie ponosi odpowiedzialności za ograniczenie albo wstrzymanie dostaw wody bądź ograniczenie lub wstrzymanie odbioru ścieków wywołane: (…) c) brakiem wody na ujęciu; 7 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl d) zanieczyszczeniem wody na ujęciu w sposób niebezpieczny dla zdrowia i życia;(…) f) przerwami w zasilaniu energetycznym urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych; (…) h) innymi przyczynami zależnymi od Odbiorcy. co może zostać uznane za naruszające art. 471 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 121 ze zm.) , zwanego dalej: kodeks cywilny lub k.c., i stanowić praktykę określoną w art. 24. ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, I.3 Rozliczenia za usługi świadczone przez Przedsiębiorstwo z Odbiorcą usług odbywa się na podstawie określonych w taryfach cen i stawek opłat oraz ilości dostarczonej wody, według następujących zasad, przyjmując jednomiesięczny okres obrachunkowy: b) odbiorca dokonuje zapłaty za dostarczoną wodę w terminie określonym w fakturze. I.4 Rozliczenia za usługi świadczone przez Przedsiębiorstwo z Odbiorcą usług odbywa się na podstawie określonych w taryfach cen i stawek opłat oraz ilości dostarczonej wody i odprowadzonych ścieków, według następujących zasad, przyjmując jednomiesięczny okres obrachunkowy: a) odbiorca dokonuje zapłaty za dostarczoną wodę i odprowadzone ścieki w terminie określonym w fakturze. co może zostać uznane za niezgodne z art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbioro wym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odpro- wa dzaniu ścieków (t .j. Dz. U. z 2015 r., poz. 139), zwanej dalej: ustawą o zbiorowym zaopatrzeniu […] , i § 17 ust. 1 rozp o rządzenia Ministra Bu- downictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określania taryf, wzoru w niosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zao- patrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz. U. z 2006 r., Nr 127, poz. 886), zwanego dalej: rozporządz eniem taryfowym, i stanowić naruszenie z art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsu- mentów, I.5 W przypadku niesprawności wodomierza głównego, ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w okresie 6 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności wodomierza, a gdy nie jest to możliwe – na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średniomiesięcznego zużycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy niesprawności wodomierza. co może zostać uznane za niezgodne z § 18 rozporządzenia taryfowego i stanowi ć naruszenie z art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, I.6 Umowa może być rozwiązana: (…) b) przez Przedsiębiorstwo za jednomiesięcznym wypowiedzeniem ze skutkiem na koniec miesiąca kalendarzowego, 8 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl co może zostać uznane za ni ezgodne z art. 6 ust. 3 pkt. 6 i art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu […] i stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, II. naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdz iwej i pełnej informacji poprzez niezamieszczenie we wzorcu umownym zatytułowanym Umowa o zaopatrzenie w wodę i Umowa o zaopatrz e- nie w wodę i odprowadzanie ścieków postanowień dotyczących: II.1 praw i obowiązków stron umowy w zakresie dotyczącym standa r- d ów i terminów rozpatrywania zgłaszanych przez konsumentów reklamacji, wbrew wymogowi określonemu w art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu […], II.2 warunków usuwania awarii przyłączy wodociągowych będących w posiadaniu odbiorcy usług , który to obowiązek wynika z art. 6 ust. 3 pkt 3a ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu […] , II.3 ustaleń zawartych w zezwoleniu na prowadzenie zbiorowego za o- patrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, tj.: daty podjęcia działalności, obszaru działalności, wymagań w zakresie jakości usług wodociągowo - kanalizacyjnych, warunków, zakresu i trybu kontroli realizacji zezwolenia i przestrzegania regulaminu, o którym mowa w art. 19 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu […], warunków wprowadzania ograniczeń dostarc zania wody w przypadku wystąpienia jej niedoboru, zobowiązania do prowa- dze nia przez przedsiębiorstwo wodociągowo - kanalizacyjne ra- cjonal nej w zakresie działalności objętej zezwoleniem, warunków cof nięcia zezwolenia, warunków dotyczących okoliczności, w któ- rych zezwolenie może być cofnięte bez odszkodowania , który to obo wiązek wynika z art. 6 ust. 3 pkt 5 ww. ustawy w związku z jej art. 18, co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o ochr o- nie konkurencji i konsumentów. [3] O wszczęciu postępowania w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów i postawionych zarzutach GPK zostało poinformowane z a- wiadomieniem z tego samego, jak w przypadku postanowienia dnia (k. 9 - 12). [4] W piśmie z dnia 15 marca 2015 r. GPK poin formował o , że uznaje w całości zgłoszone przez Prezesa UOKiK zastrzeżenia do wzorca umownego i opra- cowało mowy wzorzec umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków. Przedsiębiorstwo wniosło o zastosowanie w sprawie przez Prez e- sa UOKiK przepisu art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsu- mentów. Przedsiębiorstwo oświadczyło, że począwszy od 16 marca 2015 r. rozpoczęło stosowanie w obrocie z konsumentami nowego wzorca umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków i podjęło działania zmi e- r zające do zmiany warunków umów z dotychczasowymi odbiorcami na w a- runki zgodne z nowym wzorcem umowy o zaopatrzenie w wodę i odpr o- wadzanie ścieków (k. 13- 39). Pismem z dnia 31 marca 2015 r. GPK prze- kaza ło Prezesowi UOKiK poprawiony wzorzec umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ścieków (k. 40 – 44), a n astępnie pismami z dnia 9 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 19 maja 2015 r. i 2 czerwca 2015 r. uzupełniło przedstawione informacje i dokumenty (k. 47 i 48). W piśmie z 19 maja 2015 r. GPK poinformowało, że planuje opracować nowy wzorzec umowy oraz dokonać zmian w um o- wach wykonywanych do 30 września 2015 r. Przedsiębiorstwo wyjaśniło w tym piśmie również, że (…) po zakończeniu postępowania zamierza stos o- wać jeden wzorzec umowy, także w odniesieniu do odbiorców korzystają- cych wy łącznie z usługi dostarczania wody. Jednakże w takim przypadku, do umowy będzie wprowadzony zapis „W przypadku, gdy przedmiotem usługi jest wyłącznie dostarczanie wody, postanowienia niniejszej umowy dotyczące odprowadzania ścieków nie znajdują zastosowani a ” (k. 47). Zgodnie z propozycjami GPK kwestionowane przez Prezesa Urzędu posta- nowienia wzorców umów , wymienione w punkcie I ppkt 1.3 – 1.6 sentencji decyzji, zostan ą zmienione i będą miały, odpowiednio, następującą treść: 1. § 5 ust. 1 wzorca: - Rozliczenia za usługi świadczone przez Przedsiębiorstwo z Odbiorcą usług odbywa się na podstawie określonych w taryfach cen i stawek opłat oraz ilości dostarczonej wody i odprowadzonych ścieków, według następujących zasad: a) dla celów rozliczeń Strony przyjmują okres obrachunkowy; b) ilość wody pobranej przez odbiorcę ustala się na podstawie wskazań wodomierza głównego; c) ilość odprowadzanych ścieków ustala się w oparciu o wskazanie urządzenia pomiarowego, a w przypadku braku urządzenia pom iarowego ilość odprowadzonych ścieków ustala się jako równa ilości wody pobranej; d) Przedsiębiorstwo wystawia faktury za świadczone usługi, po dokonaniu odczytu wodomierza głównego; e) Odbiorca usług dokonuje zapłaty za dostarczona wodę i odprowadzone ścieki w terminie określonym w fakturze, który nie może być krótszy niż 14 dni od daty jej wysłania, lub dostarczenie w inny sposób. 2. § 5 ust. 2 wzorca: - W przypadku niesprawności wodomierza głów- nego, ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zuży- cia wody w okresie 3 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności wodomierza, a gdy nie jest to możliwe – na podstawie średniego zużycia wody w an a logicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średniomiesięcznego zużycia wody w roku ubiegłym i liczby miesię- cy niesprawności w odomierza, 3. § 19 wzorca: ust. 1 - Umowa zostaje zawarta na czas nieokreślony. ust. 2 - Umowa może być rozwiązana przez Odbiorcę usług z z a- chowaniem jednomiesięcznego okresu wypowiedzenia bądź na mocy porozumienia stron. ust. 3 - Po rozwiązaniu umowy Przedsiębiorstwo dokonuje odcięcia dostaw wody i zamyka przyłącze kanalizacyjne oraz demontuje wodomierz główny. ust 4. Przedsiębiorstwo może odciąć dostawę wody lub zamknąć przyłącze kanalizacyjne jedynie wtedy gdy: 10 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl a) przyłącze wodociągowe lub przyłącze kanalizacyjne wykonano niezgodnie z przepisami prawa, b) odbiorca usług nie uiścił należności za pełne dwa okresy obr a- chunkowe, następujące po dniu otrzymania upomnienia w sprawie ure gulowania zaległej opłaty, c) jakość wprowadzanych ścieków nie spełnia wymogów określ o- nych w przepisach prawa lub stwierdzono celowe uszkodzenie albo pomini ęcie urządzenia pomiarowego, d) został stwierdzony nielegalny pobór wody lub nielegalne o d- prowadzanie ścieków, to jest bez zawarcia umowy, jak ró w- nież przy celowo uszkodzonych albo pominiętych wodomie r- zach lub urządzeniach pomiarowych. (…) ust.7 - W przypadkach, określonych w ust. 4 Przedsiębiorstwu prz y- sługuje prawo wypowiedzenia niniejszej umowy. ust.8 - Przedsiębiorstwo może rozwiązać Umowę w drodze jej w y- powiedzenia z zachowaniem dwumiesięcznego okresu wypowi e- dzenia, w przypadkach określonych w art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków. Wypowiedzenie pod rygorem nieważności winno zostać dok onane na piśmie. Termin wypowiedzenia rozpoczyna swój bieg w ostatnim dniu miesiąca, w którym dokonano wypowi e- dzenia. Postanowienia wymienione w punktach I ppkt 1.1 – 1.2 sentencji decyzji zostaną z nowego wzorca umowy wykreślone. Zgodnie z propozycją złożoną przez GPK w nowym wzorcu umowy zostaną umieszczone postanowienia, wskazane w punkcie I ppkt 2.1 – 2.3 sentencji decyzji, którym zostanie nadane brzmienie przywołane w punkcie I ppkt A.4 - A.6 sentencji decyzji: 1. § 15 wzorca: 1. Odbior ca usług ma prawo zgłaszania reklamacji dotyczących usług świadczonych przez Przedsiębiorstwo na podstawie niniejszej umowy. 2. Przedsiębiorstwo rozpatrzy reklamacje bez zbędnej zwłoki, w terminie nie dłuższym jednak niż 14 dni od dnia złożenia re- klamacji. 3. W przypadku wniosku Odbiorcy o sprawdzenie prawidłowości dzi a- łania wodomierza głównego, termin rozpatrzenia reklamacji uza- leżniony będzie od terminu wykonania ekspertyzy przez Obwod o- wy Urząd Miar. 4. Zgłoszenie przez odbiorcę usług zastrzeżeń do wysokości faktury nie wstrzymuje jej zapłaty. 2. § 16 wzorca: 1. W przypadku wystąpieni a awarii przyłącza wodociągowego lub kanalizacyjnego niebędącego w posiadaniu Przedsiębiorstwa, Odbiorca usług – w celu zmniejszenia ewentualnych strat wody o raz uniknięcia zagrożeni a dla osób trzecich – niezwłocznie p o- wiadomi Przedsiębiorstwo. 11 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 2. W przypadku, o którym mowa w ust. 1 Przedsiębiorstwo dokona wstrzymania świadczeni a usług do czasu usunięcia awarii, c e- lem umożliwienia usunięcia awarii Odbiorcy usług. 3. Usunięcie awarii przyłącza będącego w posiadaniu Odbiorcy usług, odbiorca usług może zlecić Przedsiębiorstwu. 4. Zlecenie przez Odbiorcę usług Przedsiębiorstwu usunięcia aw a- rii przyłącza wodociągowego lub kanalizacyjnego powoduje p o- wstanie po stro nie Przedsiębiorstwa obowiązku usunięcia aw a- rii. Przedsi ębiorstwo dokona usunięcia awarii przyłącza ni e- zwłocznie nie później niż w terminie 1 dnia od dnia zl ecenie dokonanego przez Odbiorcę usług. 3. Załącznikiem nr 1 do wzorca umowy będzie zezwolenie na pro- wa dzenie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odpro- wa dzania ścieków . GPK zobowiązało się do przesłania do odbiorców usług propozycji zmiany umów wykonywanych. [5] Pismem z dnia 16 lipca 2015 r. Przedsiębiorstwo został o zawiadomione o zako ńczeniu zbierania materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z materia łem zgromadzonym w aktach sprawy. Strona nie skorzystała z możliwości zapoznania się z aktami. P REZES U RZĘDU USTALIŁ , CO NASTĘPUJE : [6] Gminne P rzedsiębiorstwo Komunalne w dniu 28 grudnia 2012 r. został o zarejestrowane w KRS pod numerem 0000445645 (k. 26 - 31). Prowadzi ono działalność gospodarczą polegającą na świadczeniu usług zbi orowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na terenie gminy Postomino. [7 ] Wykonując ww. usługi Przedsiębiorstwo podpisuje z odbiorcami tych usług umowy zatytułowane: Umowa o zaopatrzenie w wodę i Umowa o zaop a- trzenie w wodę i odprowadzanie ścieków , posługując się wzorc ami um ów zawierają cymi postanowienia zakwestionowane przez Prezesa Urzędu w postanowieniu o wszczęciu postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów . Wszczynając przedmiot o- we postępowanie postawiono GPK zarzut działań bezprawnych polegają- cych na zamieszczeniu we wzorcach um ów regulując ych zasady zbiorowe- go zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków zawieranych z konsumentami postanowień sprzecznych z przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, zwanej dalej Kodeksem cywilnym , usta- wy o zbiorowym zaopatrzeniu i rozporządzenia t aryfowego , a także n aru- szenia obowiązku udzielania konsumentom rzete l nej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez niezamieszczenie w przedstawionym odbiorcy wzorcu umowy postanowień wymaganych przepisami art. 6 ust. 3 pkt 3, 3a i 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu . 12 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl M AJĄC POWYŻSZE USTALE NIA NA UWADZE P REZES UOKIK ZWAŻYŁ , CO NASTĘPUJE : [8] Interes publiczny Prezes UOKiK, zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i kon- sumen tów podejmuje działania z zakresu ochrony interesów konsumentów wyłącznie w interesie publicznym, tzn. wtedy, gdy daną praktyką prze d- siębiorcy może być dotknięty każdy konsument w analogicznych okoliczn o- ściach. 1 Warunkiem koniecznym do uruchomienia instrumentów określ o- nych w tej ustawie jest zatem zaistnienie takiego stanu faktycznego, w którym działania przedsiębiorców nar u szają jej przepisy i jednocześnie stanowią zagrożenie dla interesu publicznego, bądź też naruszają ten i n- teres. Takie stanowisko konsekwentnie prezentuje Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów – dalej zwany SOKiK, który w w y- roku z dnia 27 czerwca 2001r. (sygn. akt XVII Ama 92/00) stwierdził, że (…) i nteres publiczny w postępowaniu administracyjnym nie jest pojęciem jednolitym i stałym. W każdej sprawie winien on być ustalony i konkret y- zowany co do swych wymagań. Organ administracji – Prezes Urzędu w i- nien być w toku postępowania i przy w ydawaniu decyzji rzecznikiem tego interesu, albowiem wynika to z jego zadań w strukturze administracj i publicznej – art. 7 k.p.a. Publiczny znaczy dotyczący ogółu, dotykający ogółu a nie jednostki, czy też określonej grupy. A zatem podstawą do z a- stosowania przez Prezesa Urzędu przepisów ustawy o ochronie (…) winno być uprzednie stwierdzenie, że został nar uszony interes publicznoprawny, a nie interes prawny jednostki czy też grupy . Uwzględniając charakter praktyk opisanych w niniejszej decyzji należy stwier dzić, że w rozważanej sprawie ww. przesłanka sformułowana w art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurenc ji i konsumentów została spełniona. Rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wiąże się z ochroną interesu nieograniczonego kręgu adresatów, w tym przypadku odbiorców usług zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprow a- dzania ścieków, a którym - na gruncie art. 4 ust. 12 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 22 1 Kodeksu cywilnego (zwa- nego dalej k.c.) - przysługuje status konsumenta, tj. osoby fizycznej d o- konującej czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działaln o- ścią gospodarczą i zawodową. Prowadzone przez Prezesa UOKiK p ostęp o- wanie dotycz yło podejrzenia stosowania przez GPK praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, polegających na zamieszczeniu we wzor- cach umów zatytułowanych Umowa o zaopatr zenie w wodę i Umowa o z a- opatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków postanowień sprzecznych z przepisami Kodeksu cywilnego, ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu i roz- po rządzenia taryfowego i naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe łnej informacji . Praktyki te mogły zatem dot y- czyć wszys t kich potencjalnych klientów GPK , którzy chcieliby skorzystać z jego oferty i zawrzeć umowę o zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbioro- we odprowadzanie ścieków. Oznacza to, że przedmiotowe praktyki mo- głyby dotyczyć nieokreślonego z góry kręgu adresatów. Uznać wobec tego 1 Por. Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 13 stycznia 2009 r., sygn. akt: XVII Ama 26/08. 13 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl nale ży, iż niniejsze postępowanie prowadzone jest w interesie publicz- nym. [9] Status przedsiębiorcy Zgodnie z art. 4 pkt. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przez przedsiębiorcę rozumie się między innymi przedsiębiorcę w roz u- mieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r . o swobodzie działalności gospodarczej (t .j. Dz. U. z 2015 r., poz. 584 ze zm.) wynika, że przedsiębiorcą jest osoba f i- zyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, która we własnym imieniu wykonuje działalność gospoda r czą. W rozważanym przypadku podmiot będący stroną postępowania bez wą t- pienia posiada status przedsiębiorcy, gdyż jest to spółka prawa handlow e- go prowadząca działalność gospodarczą na podstawie wpisu do rejestru przedsiębiorców ( Krajowego Rejestru Sądowego ) , a więc podmiot prawa odznaczający się wyodrębnieniem organizacyjnym i majątkowym, prow a- dzący we własnym imieniu działalność gospodarczą. Zachowania GPK pod- legają zatem kontroli dokonywanej na gruncie ustawy o ochronie konk u- rencji i konsumentów. [10] Bezprawność działań P rzesłanką, jaką należy uprawdopodobnić w przypadku naruszenia zakazu określonego w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsu- mentów, jest bezprawność podejmowanych przez przedsiębiorcę zach o- wań. Bezprawność ujmowana jest jako sprzeczność z obowiązującymi przepisami prawa. Praktyki przedsiębiorcy, by zakwalifikować je jako n a- rusz ające zbiorowe interesy konsumentów (…) muszą być zatem wymi e- rzone w uprawnienia, jakie konsumentom przyznają obowiązujące przep i- sy prawa. 2 Porządek prawny, którego naruszenie może wypełniać dyspozycję art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, obejmuje normy prawa powszechnie ob owiązującego, a także nakazy i zakazy wynikające z zasad współżycia społeczn ego i dobrych obyczajów . 3 Same przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie regulują konstrukcji bezprawno ści działań przedsiębiorcy. Artykuł 24 tej ustawy nie ma samodzielnego znaczenia prawnego, lecz powinien być interpret owany oraz stosowany w określonym kontekście normatywnym. W związku z tym, w celu konkretyzacji przesłanki bezprawności należy sięgnąć do przepisów innych ustaw. Na ich podstawie możliwe jest dokonanie oceny działań przedsiębiorcy w aspekcie ich zgodności z prawem. 4 Stosownie do art. 24 ust. 2 ww. ustawy przez praktykę naruszającą zbi o- rowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne dział a- nie przedsi ębiorcy, w szczególności: 1) stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestr u postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Ko- 2 U chwała SN z dnia 13 lipca 2006 r. sygn. akt III SZP 3/06. 3 W yrok SOKiK z dnia 13 listopada 2007 r. sygn. akt XVII AmA 45/07. 4 Wyrok SOKiK z dnia 23 czerwca 2006 r. sygn. akt XVIII AmA 32/05. 14 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl deks postępow ania cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 101, z późn. zm.); 2) naruszanie obowiązku udzielan ia konsumentom rzetelnej, prawdzi- wej i pełnej informacji; 3) nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Zbiorowe interesy konsumentów podlegają zatem ochronie przed wymi e- rzonymi w nie naruszeniami polegającymi na sprzecznych z prawem dzi a- łaniach przedsiębiorców. Uznanie określonego działania przedsiębiorcy za niezgodne z zakazem st o- sowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów wymaga wykazania, że spełnione zostały kumulatywnie następujące przesłanki: ― oceniane zachowanie jes t podejmowane przez podmiot będący przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie konk u- rencji i konsu mentów, ― zachowanie przedsiębiorcy nosi znamiona bezprawności, ― praktyka godzi w zbiorowe interesy konsumentów W art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie k onkurencji i konsumentów ustaw o- dawca wskazał przykładowe rodzaje praktyk, które naruszają zbiorowe i n- teresy konsu mentów, zaliczając do nich stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozw olone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postęp owania cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 101, z późn. zm.) ; (zwanej dalej K.p.c.), na ruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, nie- uczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Katalog ten nie jest jed nak wyczerpujący. Ustawodawca posłużył się tutaj terminem w szczegó l ności , co oznacza, że ma on charakter przykładowy. Zamiarem ustawo dawcy było uznanie za praktykę określoną w art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów działań, które naruszyły przepisy in nych aktów prawnych. Oprócz praktyk wskazanych bezpośrednio przez ustawodawcę w ustawie o ochronie konkurencji i ko nsumentów za prakty- ki naruszające zbiorowe interesy konsumentów można uznać zachowania naruszające przepisy innych ustaw, które nakładają na przedsiębiorcę określone obowiązki względem konsumenta. Zdaniem Sądu Najwyższego zachowania takie (…) stanowią bowiem jednocześnie zachowania be z- prawne i skutkują zniesieniem, ograniczeniem lub zniekształceniem praw konsumentów, wpływając tym samym na chronioną przez przepis obowią- zującego prawa sferę ich interesów . 5 Podkreślenia wymaga także, że bezprawność jest kategorią obiektywną. Rozważenia przy ocenie bezprawności wymaga zatem kwestia, czy zach o- wanie przedsiębiorcy było zgodne, czy też niezgodne z obowiązującymi zasadami porządku prawnego. O bezprawności działania decyduje cał o- kształt okoliczności konkre tnego stanu faktycznego. 6 Dla stwierdzenia bezprawności działania przedsiębiorcy bez znaczenia p o- zostaje strona podmiotowa czynu, a zatem wina sprawcy (w znaczeniu su- biektywnym, oznaczającym wadliwość procesu decyzyjnego sprawcy) 5 Uchwała SN z dnia 13 lipca 2006 r. sygn. akt III SZP 3/06. 6 Wyrok SN z dnia 8 maja 2002 r. sygn. akt I PKN 267/2001. 15 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl i stopień tej winy, a także świadomość istnienia naruszonych norm pra w- nych. Gminne Przedsiębiorstwo Komunalne odpowiadając na zarzuty p ostawione w postanowieniu o wszczęciu postępowania w sprawie stosowania pra ktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów złożył o zobowiązanie do podjęcia działań zmierzających do zapobieżenia zarzucanym naruszeniom. Wobec powyższego w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, a co za tym idzie niezbędne będzie jedynie uprawdopodob nienie, a nie wyka- zanie, przez Prezesa UOKiK na podstawie okoliczności sprawy i innych i n- formacji będących podstawą wszczęcia postępowania, że GPK stosuje praktyki, o których mowa w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i kon- sumentów. [11] Przesłanki wydania decyzji zobowiązującej z art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, j e- żeli w toku postępowania przed Prezesem UOKiK w sprawie praktyk nar u- szających zbi orowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione – na podstawie okoliczności sprawy lub innych informacji będących podst a- wą wszczęcia postępow ania – że przedsiębiorca stosuje praktykę, o której mowa w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , jednak zo- bow iąże się on do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierz a- jących do zapobieżenia tym naruszeniom, Prezes UOKiK może w drodze decyzji nałożyć obowiązek wykonania tych zobowiązań. Istota decyzji zobowiązującej polega na quasi- porozumieniu się przed si ę- biorcy z Prezesem UOKiK co do sposobu załatwienia sprawy, będącej przedmiotem postępowania. Porozumienie to opiera się na pośrednim przyznaniu się przedsiębiorcy do naruszenia zbiorowych interesów kons u- mentów i zobowiązaniu się do określonego zachowania, które ma prow a- dzić do zakończenia tych naruszeń i zapobieżenia im w przyszłości, w z a- mian za odstąpienie Prezesa UOKiK od wydania dec yzji z art. 26 lub 27 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, stwierdzającej fakt n a- ruszenia zakazu z art. 24 ust.1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumen- tów oraz od nałożenia kary pieniężnej na przedsiębiorcę. 7 Analiza przepisu art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumen- tów pozwala jednoznacznie stwierdzić, że Prezes UOKiK może wydać p o- wyższą decyzję w sytuacji łącznego spełnienia dwóch przesłanek:  uprawdopodobnienia w trakcie postępowania w sprawach praktyk nar u- szających zbiorowe interesy konsumentów, iż przedsiębiorca stosuje niedozwoloną praktykę, o której mowa w art. 24 ww. ustawy,  zobowiązania przedsiębiorcy do podjęcia lub zaniechania działań zmi e- rzających do zapobieżenia tym naruszeniom. Uprawdopodobnienie oznacza, że na korzyść strony postępowania (prze d- siębiorcy) odstąpiono od udowodnienia określonych faktów na rzecz uprawdopodobnienia – na podsta wie okoliczności sprawy, lub innych i n- 7 D. Miąsik [w:] T. Skoczny (red.), Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów Komentarz , Warszawa 2009 r., s. 1048; 16 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl formacji będących podstawą wszczęcia postępowania, że stosuje on pra k- tykę określoną w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów 8 . Uprawdopodobnienia wymagają wszystkie przesłanki zakazu z art. 24 ust. 1 usta wy o ochronie konkurencji i konsumentów łącznie. W związku z czym do wydania decyzji zobowiązującej konieczne jest wystąpienie n a- stęp u jących przesłanek: 1) uprawdopodobnienie bezprawności działania przedsiębiorcy, 2) uprawdopodobnienie naruszenia zbiorowego int eresu konsumentów, 3) złożenie zobowiązania przez przedsiębiorcę. [12] Uprawdopodobnienie bezprawności działania W niniejszym postępowaniu uprawdopodobnienia wymagają zarzuty wsk a- zane w punkcie I ppkt 1 i 2 sentencji decyzji. Art. 24 ustawy o ochronie konku rencji i konsumentów zakazuje stosow a- nia praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Przez prakt y- kę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności (…) naruszanie obo- wiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej inform a- cji. Działania przedsiębiorcy mogą zostać uznane za bezprawne w razie ustalenia , że doszło do naruszenia przepisów innych ustaw, zasad współ- życia społecznego oraz dobrych obyczajów. [12a] Ad I.1.1 – 2 sentencji decyzji W ocenie Prezesa UOKiK, GPK stosując we wzorcach umownych zatytuł o- wanych Umowa o zaopatrzenie w wodę i Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków postanowienia o treści: 1.1 Przedsiębiorstwo nie ponosi odpowiedzialności za ograniczenie albo wstrzymanie dostaw wody wywołane: (…) c) brakiem wody na ujęciu; d) zanieczyszczaniem wody na ujęciu w sposób niebezpieczny dla zdrowia i życia; (…) f) przerwami w zasilaniu energetycz nym urządzeń wodociągowych; (…) h) innymi przyczynami zależnymi od Odbiorcy. 1.2 Przedsiębiorstwo nie ponosi odpowiedzialności za ograniczenie albo wstrzymanie dostaw wody bądź ograniczenie lub wstrzymanie odbioru ścieków wywołane: (…) c) brakiem wody na ujęciu; d) zanieczyszczeniem wody na ujęciu w sposób niebezpieczny dla zdrowia i życia;(…) f) przerwami w zasilaniu energetycznym urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych; (…) h) innymi przyczynami zależnymi od Odbiorcy , m ogło ograniczyć swoją odpowiedzialność za ograniczenie lub wstrzyma- nie dostaw wody albo wstrzymanie odbioru ścieków, co może zostać uzn a- ne za sprzeczne z przepisami Kodeksu cywilnego. 8 M. Sieradzka [w:] K. Kohutek, M. Sieradzka, U stawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Warszawa 2008, s. 681; 17 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Podstawowym obowiązkiem dostawcy usług zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków jest zapewnienie zdolności po siadanych urządzeń do realizacji dostaw wody w wymaganej ilości i pod odpowiednim ciśnieniem oraz dostaw wody w sposób ciągły i niezawodny. Zgodnie z reżimem odpowiedzialności kontraktowej (art. 471 k.c.) Prze d- siębiorca jest obowiązany naprawić szkodę wynikłą z niewykonania swoich obowiązków, a więc z przerw lub ograniczeń w świadczeniu usług dostawy wody i odprowadzania ścieków, jeżeli jest to następstwem okoliczności, za które przedsiębiorca odpowiada. Możliwe są bowiem s ytuacje, gdy do- stawca usług ponosić będzie o d powiedzialność za przerwy lub ograniczenia w dostawie wody i odprowadzania ścieków, które są np. skutkiem zani e- dbań dostawcy tych usług. Dodatkowo stwierdzić należy, że przedsiębio r- ca ponosi odpowiedzialność na zasadach określonych w art. 435 k.c. Zgo d- nie z treścią art. 435 k.c. § 1 „Prowadzący na własny rachunek przedsię- biorstwo lub zakład wprawiany w ruch za pomocą sił przyrody (pary, g a- zu, elektryczności, paliw płynnych itp.) ponosi odpowiedzialność za szk o- dę na osobie lub mieniu, wyrządzoną komukolwiek przez ruch przedsię- biorstwa lub zakładu, chyba że szkoda nastąpiła wskutek siły wyższej albo wyłącznie z winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą nie p onosi odpowiedzialności” . Przedsiębiorca ponosi odp owiedzialność za szkody na osobie lub mieniu wyrządzone komukolwiek przez ruch przedsiębio rstwa - odpowiada zatem na zasadzie ryzyka. W przypadku ww. postanowień dotyczących braku wody na ujęciu, zani e- czyszczenia wody na ujęciu w sposób niebezpieczny dla zdrowia i życia, przerw w zasilaniu energetycznym urządzeń wodociągowych i/lub kanal i- zacyjnych oraz innych przyczyn zależnych od odbiorcy, należy wskazać, że przyczyny te mogą nie wynikać z wyłącznej winy odbiorcy usług, a mogą powstać na skutek działań lub zaniechań GPK , za które ponosiło będzie ono odpowiedzialność. Jak wspomniano wyżej odpowiedzialność GPK oparta na zasadzie ryzyka jest odpowiedzialnością szerszą, niż odpowi e- dzialność na zasadzie winy. Jeśli dojdzie do ograniczenia albo wstrzyma- nia dosta w wody bądź ograniczeni a lub wstrzymania odbioru ścieków - nawet bez bezpośredniej winy przedsiębiorcy , to GPK poniesie odpowie- dzialność za przerwy w świadczeniu usług, o ile nie wystąpią okoliczności wyłączające odpowiedzialność przedsiębiorcy wymienione w art. 435 k.c. ( siła wyższa, wyłączna wina poszk o dowanego lub osoby trzeciej, za którą nie ponosi odpowiedzialności). Tak określona odpowiedzialność nie może być z góry wyłączona lub ograniczona. G minne Przedsiębiorstwo Komuna l- ne na podstawie zakwestionow anych postanowień mogło próbować wyłą- czyć swoją odpowiedzialność za przerwy w świadczeniu usług w wypa d- kach, w których ponosiło odpowiedzialność za taki stan rzeczy . Z tego względu regulacje umowne stosowane przez G PK mogą zostać uznane za sprzeczne z przepisami powszechnie obowiązującego prawa (art. 471 k.c.), co może być bezprawne. Tak więc postawiony Spółce za- rzut naru szenia zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konku rencji i konsumentów oraz stosowania praktyki naruszającej z bioro- we in teresy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 2 tej ustawy został uprawdopodobniony. [12b] Ad I.1.3- 4 sentencji decyzji 18 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu […], dostarczanie wody lub odprowadzanie ścieków odbywa się na pods tawie pisemnej umowy o dostar czanie wody lub odprowadzanie ścieków zawartej między przedsiębiorstwem wodociągowo - kanalizacyjnym, a odbiorcą usług. St o- sownie do art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu […], um o- wa ta musi w szczególności zawierać postanowienia dotyczące sposobu i terminów wzajemnych rozliczeń. Dodatkowo – z godnie z § 17 ust.1 roz- po rządzenia taryfowego - odbiorca usług dokonuje zapłaty za dostarczoną wodę lub odprowadzone ścieki w terminie określony m w fakturze, który nie mo że być krótszy niż 14 dni od daty jej wysłania lub dostarczenia w inny sposób. Tak, więc zawarcie we wzorcach umów postanowień, zgodnie z którymi: Rozliczenia za usługi świadczone przez Przedsiębiorstwo z Odbiorcą usług odbywa się na podstawie określonych w taryfach cen i stawek opłat oraz ilości dostarczonej wody, według następujących zasad, przyjmując jednomiesięczny okres obrachunkowy: a) odbiorca dokonuje zapłaty za dostarczoną wodę w terminie określonym w fakturze. Rozliczenia za usługi świadczone przez Przedsiębiorstwo z Odbiorcą usług odbywa się na podstawie określonych w taryfach cen i stawek opłat oraz ilości dostarczonej wody i odprowadzonych ścieków, według następujących zasad, przyjmując jednomiesięczny okres obrachunkowy: a) odbiorca dokonuje zapłaty za dostarczoną wodę i odprowadzone ścieki w terminie określonym w fakturze. może być uznane za niezgodne z wyżej wymieniony mi przepisami . Usług o- biorca nie otrzymuje w umowie informacji o terminach wzajemnych rozli- czeń, natomiast usługodawca ma możliwość określenia tego terminu w fakturze dowol nie, bez uwzględnienia przepisów rozporządzenia tary- fowego, co może narażać konsumenta na konsekwencje wynikające z nie- terminowego uregulo wania należności. W ocenie Prezesa Urzędu, określony przez GPK w stosowanych wzorcach umownych termin zapłaty za dostarczoną wodę i odprowadzan e ścieki mógłby być uznany za niezgodny z art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu i § 17 ust. 1 rozporządzenia taryfowego. Tym samym działa- nie takie może być bezprawne. Tak więc postawiony Spółce zarzut naru- szenia zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konku- rencji i konsumentów oraz stosowania praktyki naruszającej zbiorowe in- teresy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 2 tej ustawy został upraw- dopodobniony. [12c] Ad I.1.5 sentencji decyzji Przepis § 18 ust. 1 rozporządzenia taryfowego nakazuje przedsiębiorstwu wodociągowo - kanalizacyjnemu w razie niesprawności wodomierza głó w- nego ustalić ilość pobranej wody, w pierwszej kolejności, na podstawie średniego zużycia wody w okresie 3 miesięcy przed stwierdzeniem ni e- sprawności wodomierza głównego. Ustawodawca przyjął, iż okres 3 mi e- sięcy jest optymalny dla ustalenia ilości pobranej wody w przypadku ni e- spraw ności wodomierza i pozwala na zachowanie równowagi interesów z a- równo odbiorcy wody, jak i przedsiębiorstwa wodociągowo kanalizacyjne- 19 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl go. W razie braku możliwości ustalenia ilości pobranej wody w wyżej opisany sposób, ustawodawca dopuszcza możliwość ustal enia jej na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub ilocz y- nu średniomiesięcznego zużycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy nieprawidłowego działania wodomierza. Jednak ostatnie dwa sposoby ro z- liczania ilości wody w razie niesprawności wodomierza głównego, określ o- ne przez ustawodawcę mogą być zastosowane wyjątkowo, w określonym przypadku tj. braku możliwości ustalenia ilości pobranej wody na podst a- wie średniego zużycia wody w okresie 3 miesięcy przed stwierdzeniem nies prawności wodomierza. Taki sposób rozliczenia ilości zużytej wody w razie niesprawności wodomierza jest obowiązkiem przedsiębiorstwa wo dociągowo - kanalizacyjnego. W związku z tym, przyjęcie przez przed- si ębiorstwo wodociągowo -kanalizacyjne innego sposobu ro zliczenia ilości po branej wody w okresie niesprawności wodomierza jest działaniem be z- prawnym. GPK wbrew przepisowi, w przypadku niesprawności wodomierza główn ego ilość pobranej wody ustalała na podstawie średniego zużycia wody w okr e- sie 6 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności wodomierza, a gdy nie jest to możliwe – na podstawie średniego zużycia wody w anal ogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średniomiesięcznego zużycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy niesprawności wodomierza, a więc w spo- sób sprzeczny z przepisem § 18 ust. 1 rozporządzenia taryfowego. Mając na uwadze powyższe uznać należy, że działanie GPK polegające na umieszczeniu we wzorcach umów postanowienia, którego treść jest sprzeczna z § 18 ust. 1 rozporządzenia taryfowego, m oże być uznane za bezprawne. Tym samym postawiony Przedsiębiorstwu zarzut naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 2 tej ustawy został uprawdop o- dobniony. [12d] Ad I.1.6 sentencji decyzji Stosownie do art. 6 ust. 3 pkt 6 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu […], umowa ta musi w szczególności zawierać postanowienia dotyczące okresu jej obowiązywania oraz odpowiedzialność za niedotrzymanie jej waru n- ków, w tym warunków wypowiedzenia. Należy zaznaczyć, iż warunki w y- powiedzenia, które powinny zostać określone w umowie, p o winny odnosić się do sytuacji nied o trzymania jej warunków. Z uwagi na charakter rozpatrywanych usług, które należą do usług uż y- teczności publicznej, jak również cel ustawy, którym jest między innymi ochrona interesu odbiorców ww. usług, uznać należy, że zgodnie z wolą racjonalnego ustawodawcy przepis art. 6 ust. 3 pkt 6 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu […] ogranicza prawo przedsiębiorstwa wodociągowo - kanalizacyjnego, jako mocniejszej strony stosunku prawnego, do swobod- nego wypowiedzenia umowy, nakazując określenie w umowie warunków jej wypowiedzenia, tj.: trybu i przesłanek jej wypowiedzenia. Tak więc umowa kierowana do konsumentów powinna szczegółowo określać sytu a- cje, w jakich może dojść do jej wypowiedzenia przez przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne , a także wskazywać okres jej wypowiedz enia 20 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl ro zumiany jako czas, który musi upłynąć od złożenia oświ adczenia woli o wypowiedzeniu umowy do jej rozwiązania. Jedynie bowiem wcześnie j- sze określenie w umowie sytuacji uprawniających do jej wypowiedzenia przez dostawcę usług oraz trybu wypowiedzenia może zapewnić kons u- mentom minimum bezpieczeństwa w zakresie świadczenia omawianych usług użyteczności publicznej. Przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne wypowiadając umowę zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków powinno mieć na uwadze treść art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaop a- trzeniu […] określającego, w jakich okolicznościach przedsiębiorstwo w o- dociągowo - kanalizacyjne uprawnione jest do wstrzymania świadczenia usług na rzecz odbiorcy. Formułując ten przepis ustawodawca nie posłużył się sformułowaniem „w szczególności” „na przykład” lub podobnym. Oznacza to, że katalog okoliczności, które stanowią podstawę do wstrz y- mania dostaw wody i zaprzestania odbierania ścieków ma charakter z a- mknięty, który nie może być dowolnie i arbitralnie rozszerzany przez przedsiębiorstwo wodociągowo -kanal izacyjne. Odcięcie dostaw wody i/lub za mknięcie przyłącza kanalizacyjnego może nastąpić tylko wówczas, gdy wystąpi jedna z przesłanek określonych w art. 8 ust. 1 ustawy o zbior o- wym zaopatrzeniu […]. Do tych przypadków zaliczono sytuacje, w których: przyłącze wodociągowe lub przyłącze kanalizacyjne wykonano niezgodnie z przepisami prawa; odbiorca usług nie uiścił należności za pełne dwa okresy obrachunkowe, następujące po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaległej opłaty; jakość wprowadzanych ścieków nie spełnia wymogów określonych w przepisach prawa lub stwierdzono ce- lowe uszkodzenie albo pominięcie urządzenia pomiarowego; został stwier- dzony nielegalny pobór wody lub niel e galne odprowadzanie ścieków, to jest bez zawarcia umowy, jak również p rzy celowo uszkodzonych albo pomi niętych wodomierzach lub urządzeniach pomiarowych. Przepis ten należy roz u mieć wprost, tzn. przyjąć, iż odcięcie wody lub zamknięcie przyłącza k a nalizacyjnego jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacjach w nim określ onych. Nie ma zatem możliwości rozszerzania podstaw odcię- cia lub za mknięcia na inne sytuacje nieokreślone wyraźnie w tym prz epi- sie. Mając na względzie charakter rozpatrywanych usług (które powinny być świadczone powszechnie i w sposób ciągły) oraz cele ustawy (która ma m.in. chronić interes odbiorców usług), powyższe uregulowanie z art. 8 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu […] należy rozumieć jako ograniczenie prawa przedsiębiorstwa w o dociągowo -kanalizacyjnego do wypowiedzenia umowy o zaopatrzenie w wodę i/lub odprowadzanie ścieków w każdym momencie. Zasadnym jest więc przyjęcie, że skoro tylko w wymienionych - w formie katalogu zamkniętego - przypadkach przedsiębiorstwo wod o- ciągowo - kanalizacyjne może odciąć wodę lub zamknąć przyłącze kanaliz a- cyjne, to też tylko w tych samych przypadkach można umowę wypowi e- dzieć. Przyczyny wypowiedzenia umowy przez przedsiębiorstwo wodocią- gowo- kanalizacyjne są więc enumeratywnie wyliczone. Tak też sytuację tę ocenia Sąd Apelacyjny w Wa rszawie w wyroku z dnia 3 sierpnia 2012 r., sygn . akt VI Aca 354/12, gdzie w uzasadnieniu stwierdza, że (…) przy ustawowym obowiązku przedsiębiorstwa do zawarcia umowy o zaopatrz e- 21 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl nie w wodę lub odprowadzanie ścieków z osobą, której nieruchomość z o- stała przyłączona do sieci i która wystąpiła z pisemnym w nioskiem o za- warcie umowy wynikającym z art. 6 ust. 2 w/w ustawy, tylko w przypa d- kach określonych w art. 8 możliwe jest w y powiedzenie umowy. Ma rację bowiem Sąd Okręgowy, że wypowiedzenie umowy skutkuje odcięciem d o- staw wody lub zamknięciem przyłącza kanalizacyjnego, a więc powoduje konsekwencje przewidziane w art. 8 ust. 1 ustawy, bo obowiązek świa d- czenia wynika z łączącego strony stosunku zob o wiązaniowego. Gminne Prze dsiębiorstwo Komunalne, stosując postanowienie przewidują- ce, że Umowa może być rozwiązana: (...) przez Przedsiębiorstwo za jed- nomiesięcznym wypowiedzeniem ze skutkiem na koniec miesiąca kalend a- rzowego, nie określiło precyzyjnie warunków wypowiedzenia umowy przez usług o dawcę i nie ograniczyło ich jedynie do sytuacji wskazanych w art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu […] . Taka sytuacja powoduje po stronie odbiorców usług zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków brak pewności ich nieprzerwanej dost a- wy/odbioru. Takie postanowienie wprowadza ich również w błąd co do rzeczywistych uprawnień przedsiębiorstwa wodociąg owo-kanalizacyjnego do rozwiązania umowy, wynikających z ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu oraz może powodować nieuzasadnione pozbawienie ich dostępu do ww. usług. Reasumując należy stwierdzić, że stosowane p rzez GPK wzorce umów nie określają – zgodnie z wymogiem art. 6 ust. 3 pkt 6 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu […] - warunków wypowiedzenia umowy przez usługodawcę i - pomimo, że ustawodawca przewidział dla dostawcy usług ściśle okre- śl one przypadki zaprzesta nia ich świadczenia, nie ograniczają ich jedynie do sytuacji wskazanych w art. 8 ust. 1 tej ustawy. Kwestionowane posta- nowienie daje GPK uprawnienia szersze niż zezwalają na to przepisy i stwa rza dla odbiorców ryzyko nieuprawnionego pozbawienia ich możli- w ości k o rzystania z usług zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowa dzania ścieków. Tym samym działanie takie może zostać uznane za bezprawne. Tak więc postawiony Spółce zarzut naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie ko nkurencji i konsu- mentów oraz stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsu- mentów, okr e ślonej w art. 24 ust. 2 tej ustawy należy uznać za uprawdo- podobniony. [12e] Ad I.2.1 sentencji decyzji Zgodnie z brzmieniem art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu […], umowa o dostarczanie wody lub odprowadzanie ścieków musi zawi e- rać postanowienia dotyczące praw i obowiązków stron. W treści zawier a- nych przez GPK umów brak jest postanowień określających tryb postęp o- wania reklamacyjnego. Odbiorcy ww. usług nie są informowani o prawie do złożenia reklamacji , ani o tym, w jakim terminie Przedsiębiorstwo zo- bowi ązan e jest do jej rozpatrzenia. GPK, jako profesjonalista świadczący usługi o chara k terze użyteczności publicznej, powinien formułować treść umowy w taki sposób, aby nie doprowadzić do sytuacji, w której kons u- ment – z uwagi na fakt, że nie otrzymuje za pośrednictwem umowy pełnej informacji na te mat praw i obowiązków stron – nie jest w stanie korzystać 22 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl z pełni swoich praw. Podkreślić również należy, iż z punktu widzenia ko n- sumenta kluczowe znaczenie ma prawo do otrzymania usługi o należytej jakości w sposób ciągły i niezawodny, w dalszej zaś kolejności prawo do podejmowania działań w celu wyegzekwowania od dostawcy, aby świa d- czenie usług realizowane było w sposób należyty. Służyć ma temu właśnie tryb i procedury reklamacyjne . Informacja w powyższym zakresie jest dla konsumenta bardzo ważna, bowiem dotyczy możliwości dochodzenia przez konsumenta jego praw i roszczeń. Informacje dotyczące postępowania r e- klamacyjnego pozwalają konsumentowi na uzyskanie pełnej wiedzy o z a- kresie jego praw i obowią z ków. Należy zwrócić uwagę, iż w wyroku z dnia 14 maja 2010 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie (sygn. akt VI ACa 1095/09) uznał, że zasady lojalności naka- zują, aby umowy zawierane z konsumentami w możliwie najszerszy sposób infor mowały ich o przysługujących im prawach w zakresie dokonywania rekla macji, to jest zasad, trybu oraz terminów reklamacji w związku z nienależytym wykonaniem umowy, inaczej działanie takie może nar u- szać interesy konsumentów, powodować ich niedoinformowanie, a wręcz mieć znamiona wprowadzania w błąd. Postanowienia te mają istotne zn a- czenie dla klientów, albowiem wiążą się z zapewnieniem im możliwości należytego dochodzenia przysługujących im praw. Zatem wraz z umową klienci powinni otrzymać komplet informacji na temat jej warunków, w tym w zakresie reklamacji i odpowiedzi na żądania, skargi i zażalenia. Mając na względzie powyższe należy uznać, iż stosowane przez GPK wzor- ce umów nie spełniają obowiązku wynikającego z art. 6 ust. 3 pkt 3 ust a- wy o zbiorowym zaopatrzeniu […]. Działanie takie może być bezprawne. Tak więc post a wiony Przedsiębiorstwu zarzut naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz s tosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, okr e- ślonej w art. 24 ust. 2 pkt 2 tej ustawy został uprawdopodobni ony. [12f] Ad I.2.2 Zgodnie z art. 6 pkt 3a ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu […] , umowa o dostarczanie wody lub oprowadzanie ścieków zawiera w szczególności wa runki usuwania awarii przyłączy wodociągowych i urządzeń kanalizacy j- nych będących w posiadaniu odbiorcy usług. Z analizy postanowień stos o- wanych przez GPK wzorców umów wynika, że nie zamieszczono w nich i n- formacji wymaganyc h w ustawie o zbiorowym zaopatrzeniu, określonych w art. 6 ust. 3 pkt 3a ww. ustawy. Działanie takie może być bezprawne. Tak więc postawiony Przedsiębiorstwu zarzut naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsument ów oraz stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, okr e- ślonej w art. 24 ust. 2 pkt 2 tej ustawy został uprawd opodobniony. [12g] Ad I.2.3 Zgodnie z brzmieniem art. 6 ust. 3 pkt 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu […] , umowa o dostarczani e wody lub odprowadzanie ścieków musi zawi e- rać ustalenia zawarte w zezwoleniu na prowadzenie zbiorowego zaop a- trzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, o których mowa w art. 18 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu. Do informacji tych należy: 23 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 1) oznaczenie przedsiębiorstwa wodociągowo -kanalizacyjnego, jego sie- dzibę i adres; 2) data podjęcia działalności, 3) przedmiot i obszar działalności, 4) wymagania w zakresie jakości usług wodociągowo -kanalizacyjnych, 5) warunki, zakres i tryb kontroli realizacji zezwolenia i przestrzegania regulaminu, o którym mowa w art. 19 ust. 1 ww. ustawy, 6) warunki wprowadzania ograniczeń dostarczania wody w przypadku wystąpienia jej niedoboru, 7) zobowiązanie do prowadzenia przez przedsiębiorstwo wodociągowo - kanalizacyjne racjonalnej gospodar ki w zakresie działalności objętej zezwoleniem, 8) warunki cofnięcia zezwolenia, 9) warunki dotyczące okoliczności, w których zezwolenie może być co f- nięte bez odszkodowania. Spośród wymienionych ustaleń, które zawarte są w zezwoleniu, wzorzec umowny, będący prze dmiotem kontroli Prezesa UOKiK, zawiera jedynie informację na t e mat oznaczenia przedsiębiorstwa wodociągowo - kanalizacyjnego, jego siedzibę i adres. Pozostałe kwestie zostały we wzorcu pominięte. Mając na względzie powyższe , należy uznać, iż stosowane prze z GPK wzor ce umów nie spełniają obowiązku wynikającego z art. 6 ust. 3 pkt 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu. D ziałanie takie może być bezprawne. Tak więc postawiony Przedsiębiorstwu zarzut naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy o ochroni e konkurencji i konsumentów oraz stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, okr e- ślonej w art. 24 ust. 2 pkt 2 tej ust a wy został uprawdopodobniony. [13] Zobowiązanie przedsiębiorcy Oprócz uprawdopodobnienia wyżej omówionych przesłane k, warunkiem pozwalającym na wydanie decyzji zobowiązującej przez Prezesa UOKiK jest przyjęcie przez przedsiębiorcę określonego zobowiązania. Zobowią- zanie może polegać na podjęciu działania bądź zaniechania, w zależności od tego, jaka postać zachowania przedsiębiorcy będzie niezbędna do z a- bezpieczenia interesów konsumentów. W przedmiotowej sprawie, wobec faktu złożenia przez GPK zobowiązania, o treści wskazanej w pkt I ppkt A i B sentencji niniejszej decyzji, Prezes UOKiK uznał, iż w tak ustalonych okolicz nościach faktycznych i prawnych sprawy, zasadnym będzie przyję- cie zobowiązania strony i wydanie decyzji zobowiązującej na podstawie art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W ocenie Prezesa UOKiK zobowiązanie przedstawione przez przedsiębio r- cę zmierza do zapobieżenia naruszeniom zbiorowych interesów konsume n- tów i w sposób wystarczający zabezpieczy interesy konsumentów, stąd wniosek GPK o wydanie decyzji zobowiązującej w zakresie zarzutów z punktu I ppkt 1 - 2 sentencji decy zji, należało uwzględnić. Zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes UOKiK określił w decyzji terminy wykonania zobowiązań nałoż o- nych na GPK . Wprowadzenie do obrotu nowych wzorców umów powinno 24 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl nastąpić w terminie dwóch tygodni o uprawomocnienia się niniejszej d e- cyzji, a przedłożenie konsumentom propozycji zmiany kwestionowanych postanowień w umowach wykonyw anych w terminie dwóch miesięcy od daty uprawomocnienia się decyzji. Prezes Urzędu uznał, że są to terminy wystarczające na wykonanie nał o żonych na przedsiębiorcę obowiązków, uwzględniające wniosek przedsię biorcy. Wobec powyższego orzeczono jak w punkcie I sentencji decyzji. [14] Obowiązek składania informacji o stopniu realizacji zobowiązania Stosownie do art. 28 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów elementem obligatoryjnym decyzji zobowiązującej jest nałożenie przez Prezesa UOKiK obowiązku składania w terminie wyznaczonym przez organ ochrony konkurencji i konsumentów informacji o stopniu realizacji zob o- wiązań . Nałożenie zaś obowiązku sprawozdawczego zwalnia Prezesa UOKiK z k o- nieczności monitorowania zachowań przedsiębiorcy 9 , a pozwala skoncen- trować się na efekcie końcowym realizacji zobowiązań, jakim jest spra- wozdanie. GPK został o zobowiązan e do przekazania w terminie trzech miesięcy od daty uprawomocnienia się decyzji informacji o stopniu reali- zacji przyjętego zobowią zania, zawierającej: - wzorzec umowy regulujący zasady zbiorowego zaopatrzenia w wo dę i zbiorowego odprowadzania ścieków, o którym mowa w punkcie I ppkt A sentencji decyzji, - kopię pierwszej umowy zawartej w oparciu o wzorzec regulujący zasady zbiorowego zaopatrze nia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, zgodny ze złożonym zobowiązaniem, o ile taka umowa zostanie zawar- ta, - dowody przedłożenia konsumentom, których umowy zawierają zakwe- stionowane postanowienia propozycji ich zmiany, zgodnych ze złożo- nym zobowiązaniem. Wyznaczony na złożenie sprawozdania termin jest terminem odpowie d- nim, wy starczającym do wykonania nałożonego obowiązku. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w punkcie II sentencji decyzji. POUCZENIE: Stosownie d o treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsume n- tów w związku z art. 479 28 § 1 i 2 K.p.c. – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie miesiąca od dnia je j doręczenia, za p o średnic- twem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatu ry Urzę- du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gdań sku. 9 D. Miąsik, [w:] T. Skoczny (red.), Ustawa(…), op.cit., s.1055. 25 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Z up. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i konsumentów Dyrektor Delegatury w Gdańsku Roman Jarząbek Otrzymuje: Gminne Przedsiębiorstwo Komunalne Sp. z o.o. Postomino 94 76- 113 Postomino