RGD-30/2014

RGD.61-17/14/ WW Gdańsk, dnia 30 grudnia 2014 r. DECYZJA RGD.30/2014 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i kon- sumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 z późniejszymi zmianami) oraz § 2 pkt 4 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie określenia właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 107, poz. 887) - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po przeprowadzeniu z urzędu, postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów przeciwko przedsiębiorcy: Komunalny Zakład Usługowo-Handlowy Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Drawnie: [I] na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, PO UPRAWDOPODOBNIENIU stosowania przez ww. przedsiębiorcę: [1] praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na stosowaniu we wzorcu umownym zatytułowanym: UMOWA o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków , następujących postanowień: a) W przypadku awarii wodomierza głównego ilość pobranej wody ustalana bę- dzie na podstawie średniego zuŜycia wody w ostatnich 6 miesięcy poprzedza- jących unieruchomienie wodomierza lub norm zuŜycia, o których mowa w ust. 2 (§ 6 ust. 7 umowy), co moŜe zostać uznane za niezgodne z § 18 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie ta- ryfy oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowa- dzanie ścieków (Dz.U. z 2006 r., Nr 127, poz. 886) i stanowić naruszenie z art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, b) Usługodawca o zamiarze odcięcia dostawy wody lub zamknięcia przyłącza ka- nalizacyjnego zawiadamia Usługobiorcę z 14 dniowym wyprzedzeniem (§ 16 ust. 2), co moŜe zostać uznane za niezgodne z art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 z późn. zm.) i stanowić naruszenie z art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, c) Usługodawca moŜe rozwiązać Umowę za jednomiesięcznym wypowiedzeniem w przypadku naruszenia przez Usługobiorcę postanowień niniejszej umowy (§ 18 ust. 3), co moŜe zostać uznane za niezgodne z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst jedn. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura UOKiK w Gdańsku 2 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Dz.U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 z późn. zm.) i stanowić naruszenie z art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, d) Strony ustalają, Ŝe naleŜność o której mowa w § 10 będzie wpłacana do kasy lub na rachunek bankowy Usługodawcy na podstawie wystawionej faktury w terminie 14 dni od jej wystawienia po zakończeniu danego kwartału (§ 11 ust. 1), co moŜe zostać uznane za niezgodne z § 17 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie ta- ryfy oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowa- dzanie ścieków (Dz.U. z 2006 r., Nr 127, poz. 886) i stanowić naruszenie z art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. [2] praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji po- przez niezamieszczenie we wzorcu umownym zatytułowanym: UMOWA o zaopatrze- nie w wodę i odprowadzanie ścieków postanowień dotyczących: 1) procedur i warunków kontroli urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyj- nych, który to obowiązek wynika z art. 6 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 z późn. zm.) i stanowić naruszenie z art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 2) ustaleń zawartych w zezwoleniu na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, o których mowa w art. 18, który to obowią- zek wynika z art. 6 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zao- patrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 z późn. zm.) i stanowić naruszenie z art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz PO PRZYJĘCIU ZOBOWIĄZANIA złoŜonego przez Zakład Usługowo-Handlowy Spółka z ograni- czoną odpowiedzialnością z siedzibą w Drawnie, zmierzającego do zaniechania stoso- wania zarzucanych mu praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, tj. zo- bowiązania do:
zastąpienia postanowienia, o którym mowa w punkcie [I.1.a.], postanowieniem o treści: W przypadku niesprawności wodomierza głównego, ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zuŜycia wody w okresie 3 m-cy przed stwierdzeniem niesprawności wodomierza, a gdy nie jest to moŜliwe - na podstawie średniego zuŜycia wody w analogicznym okresie roku poprzedniego, lub iloczynu śred- niomiesięcznego zuŜycia wody w roku poprzednim i liczby miesięcy niespraw- ności wodomierza,
zastąpienia postanowienia, o którym mowa w punkcie [I.1.b.], postanowieniem o treści: Usługodawca o zamiarze odcięcia wody lub zamknięcia przyłącza kanalizacyj- nego zawiadamia Usługodawcę na co najmniej 20 dni przed terminem odcięcia,
zastąpienia postanowienia, o którym mowa w punkcie [I.1.c.], postanowieniem o treści: Usługodawca moŜe rozwiązać umowę za trzymiesięcznym okresem wypowie- dzenia w przypadku naruszenia przez Usługobiorcę postanowień § 15 niniejszej umowy, 3 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl
zastąpienia postanowienia, o którym mowa w punkcie [I.1.d.], postanowieniem o treści: Usługobiorca usług dokonuje zapłaty naleŜności o której mowa w § 10 w termi- nie określonym w fakturze, który nie moŜe być krótszy niŜ 14 dni od daty jej wysłania, lub dostarczenia w inny sposób,
zamieszczeniu we wzorcu umowy pod nazwą: UMOWA o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków zapisów o procedurach i warunkach kontroli urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych, o którym mowa w punkcie [I.2.1.], o treści: I. Osoby reprezentujące Usługodawcę po okazaniu legitymacji słuŜbowej i pi- semnego upowaŜnienia mają prawo wstępu na teren nieruchomości lub do obiektu budowlanego naleŜącego do Usługobiorcy w celu: 1. Zainstalowania lub demontaŜu wodomierza głównego. 2. Przeprowadzenia kontroli urządzenia pomiarowego, wodomierza główne- go lub wodomierzy zainstalowanych przy punktach czerpalnych i dokona- nia odczytu ich wskazań oraz dokonania badań i pomiarów. 3. Przeprowadzenie przeglądów i napraw urządzeń posiadanych przez Usłu- godawcę. 4. Sprawdzenia ilości i jakości ścieków wprowadzanych do sieci. 5. Odcięcia przyłącza wodociągowego lub przyłącza kanalizacyjnego lub za- łoŜenia plomb na zamkniętych zaworach odcinających dostarczanie wody do lokalu. 6. Usunięcia awarii przyłącza wodociągowego lub przyłącza kanalizacyjnego.
zamieszczeniu we wzorcu umowy pod nazwą: UMOWA o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków, ustaleń zawartych w zezwoleniu na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, o któ- rych mowa w punkcie [I.2.2.] sentencji decyzji , zgodnie z dyspozycją art. 6 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 z późn. zm.) :
wprowadzenia do obrotu konsumenckiego, w terminie jednego miesiąca od daty uprawomocnienia się decyzji administracyjnej, wzorca umowy zmiany te za- wierającego,
doręczenia konsumentom w terminie dwóch miesięcy od daty uprawomocnie- nia się decyzji administracyjnej, propozycji zawarcia aneksów do umów istnie- jących juŜ w obrocie prawnym i będących w trakcie wykonywania, uwzględnia- jących treść złoŜonego zobowiązania, NAKŁADA SIĘ na przedsiębiorcę: Komunalny Zakład Usługowo-Handlowy Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Drawnie OBOWIĄZEK WYKONANIA TEGO ZOBOWIĄZANIA ; [II] . Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 z późniejszymi zmianami), nakłada się na przed- siębiorcę Zakład Usługowo - Handlowy spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Drawnie, obowiązek przedłoŜenia w terminie trzech miesięcy od dnia otrzymania ni- niejszej decyzji, informacji i dokumentów potwierdzających wykonanie zobowiązania, o którym mowa w punkcie I sentencji decyzji, tj.: 1) przekazania wzorca umowy pn.: UMOWA o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków , zmienionego zgodnie z przyjętym zobowiązaniem, 2) dowodów przekazania konsumentom propozycji zmiany umów wykonywanych, bę- dących w obrocie, uwzględniających zmiany, zgodnie z przyjętym zobowiązaniem, 3) kopii trzech kolejnych umów zawartych w oparciu o zmieniony wzorzec umowny, o ile zostaną one zawarte, 4 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 4) przekazania informacji na temat liczby odbiorców, którym nie przekazano propo- zycji zmiany umów wykonywanych, ze wskazaniem przyczyn takiego stanu. UZASADNIENIE [1] Do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: Prezes Urzędu) wpłynęło pismo Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Choszcznie, który – w związ- ku z otrzymaną skargą wspólnoty mieszkaniowej – wniósł o przeanalizowanie m.in. umów stosowanych przez przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne ― Komunal- ny Zakład Usługowo-Handlowy Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Drawnie (dalej KZUH, Spółka lub zamiennie przedsiębiorca) ― pod kątem ich zgodno- ści obowiązującymi przepisami prawa. [2] W dniu 11 września 2012 r. Prezes Urzędu wszczął, na podstawie art. 48 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zmianami) – zwanej dalej ustawą o ochronie konkurencji i konsu- mentów - postępowanie wyjaśniające w sprawie wstępnego ustalenia, czy zasady świadczenia przez Komunalny Zakład Usługowo-Handlowy Spółka z ograniczoną od- powiedzialnością z siedzibą w Drawnie usług zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbio- rowego odprowadzania ścieków oraz obciąŜania odbiorców tych usług opłatami abo- namentowymi za utrzymanie w gotowości do świadczenia usług wodociągowych oraz kanalizacyjnych nie naruszają przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumen- tów, w tym, czy sprawa ma charakter antymonopolowy. [3] W toku postępowania wyjaśniającego kontrolą objęto m.in. działania i umowy stoso- wane przez Spółkę w obrocie z kontrahentami. [4] Wyniki przeprowadzonego postępowania dały podstawę do podejrzenia, Ŝe niektóre postanowienia wzorca umownego, na podstawie którego KZUH zawierał z konsumen- tami umowy, o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków, mogą wskazywać na na- ruszenie przez przedsiębiorcę przepisów ustawy o ochronie konkurencji i kon- sumentów – tj. o stosowaniu praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 24 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumen- tów. [5] W umowach zawieranych na podstawie wzorca: UMOWA o dostarczanie wody i od- prowadzania ścieków Spółka stosuje m.in. postanowienia o treści: 1) W przypadku awarii wodomierza głównego ilość pobranej wody ustalana będzie na podstawie średniego zuŜycia wody w ostatnich 6 miesięcy poprzedzających unieruchomienie wodomierza lub norm zuŜycia, o których mowa w ust. 2 (§ 6 ust. 7 umowy), co mogło zostać uznane za niezgodne z § 18 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odpro- wadzanie ścieków (Dz.U. z 2006 r., Nr 127, poz. 886 – rozporządzenie taryfowe) i stanowić naruszenie z art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumen- tów, 2) Usługodawca o zamiarze odcięcia dostawy wody lub zamknięcia przyłącza kanali- zacyjnego zawiadamia Usługobiorcę z 14 dniowym wyprzedzeniem (§ 16 ust. 2), co mogło zostać uznane za niezgodne z art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 z późn. zm. – dalej ustawa o zbiorowym zaopatrze- niu) i stanowić naruszenie z art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i kon- sumentów, 5 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 3) Usługodawca moŜe rozwiązać Umowę za jednomiesięcznym wypowiedzeniem w przypadku naruszenia przez Usługobiorcę postanowień niniejszej umowy (§ 18 ust. 3), co mogło zostać uznane za niezgodne z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 z późn. zm.) i stanowić naruszenie z art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 4) Strony ustalają, Ŝe naleŜność o której mowa w § 10 będzie wpłacana do kasy lub na rachunek bankowy Usługodawcy na podstawie wystawionej faktury w termi- nie 14 dni od jej wystawienia po zakończeniu danego kwartału (§ 11 ust. 1), co mogło zostać uznane za niezgodne z § 17 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odpro- wadzanie ścieków (Dz.U. z 2006 r., Nr 127, poz. 886) i stanowić naruszenie z art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, [6] Wyniki analizy dały teŜ podstawę dla stwierdzenia, Ŝe w umowach zawieranych na podstawie wzorca: UMOWA o dostarczanie wody i odprowadzania ścieków Spółka nie stosuje postanowień, które zawierałyby wymagane prawem informacje, dotyczą- cych: a) procedur i warunków kontroli urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyj- nych, który to obowiązek wynika z art. 6 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 z późn. zm.), przez co narusza obo- wiązek udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, co moŜe stanowić naruszenie z art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konku- rencji i konsumentów, b) ustaleń zawartych w zezwoleniu, o którym mowa w art. 18, który to obowiązek wynika z art. 6 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopa- trzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 z późn. zm.), przez co narusza obowiązek udzielania konsumen- tom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, co moŜe stanowić naruszenie z art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. [7] Mając na uwadze dokonane ustalenia, Prezes Urzędu postanowieniem nr 329 z dnia 24 października 2014 r. wszczął, z urzędu, postępowanie w sprawie stosowania przez Komunalny Zakład Usługowo-Handlowy Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Drawnie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, zakaza- nych art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. [8] Prezes Urzędu, postanowieniem nr 336 z dnia 24 października 2014 r., zaliczył w po- czet dowodów w niniejszym postępowaniu w sprawie naruszenia zbiorowych intere- sów konsumentów, całość akt postępowania wyjaśniającego, sygn. akt: RGD.400- 21/12/IW. [9] W odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu postępowania, Spółka w piśmie z dnia 30.10.2014 r. złoŜyła deklarację, … Ŝe zobowiązuje się do eliminacji działań powodu- jących naruszenie prawa wynikających z zapisów stosowanej umowy o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków […] , a takŜe … do wystąpienia do wszystkich odbior- ców usług z propozycją dokonania zmian w dotychczas obowiązujących umowach, poprzez przedłoŜenie do podpisu aneksu zmieniającego kwestionowane postanowie- nie umowy . M AJĄC NA UWADZE ZEBRANY MATERIAŁ DOWODOWY , P REZES U RZĘDU USTALIŁ , CO NASTĘPUJE : 6 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl [10] Komunalny Zakład Usługowo-Handlowy spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Drawnie wpisana została do rejestru przedsiębiorców, prowadzonego przez Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w Szczecinie, XIII Wydział Gospodarczy Krajo- wego Rejestru Sądowego, pod numerem KRS: 0000192149. [11] KZUH na podstawie zawartej w dniu 30 marca 2012 r. z Gminą Drawno, Umowie UŜy- czenia, eksploatuje urządzenia i sieć wodociągowo-kanalizacyjną na terenie Gminy Drawno i prowadzi tam, m.in. działalność gospodarczą w zakresie zbiorowego zaopa- trzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, polegającą na:
odprowadzaniu ścieków,
poborze i rozprowadzaniu wody. [12] Usługi zbiorowego dostarczania wody i zbiorowego odprowadzania ścieków Spółka wykonuje na podstawie umów, zawieranych z osobami prawnymi i konsumentami. W OPARCIU O USTALONY STAN FAKTYCZNY , P REZES U RZĘDU ZWAśYŁ , CO NASTĘPUJE . I NTERES PUBLICZNY [13] Podstawowym warunkiem determinującym rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest uprzednie ustalenie, czy na skutek działań przedsiębiorcy zagroŜony został interes publicznoprawny. Sto- sownie bowiem do art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zasad- niczym jej celem jest określenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasad podejmowanej w interesie publicznoprawnym ochrony interesów przedsiębiorców i konsument ó w. Interpretacja pojęcia interesu publicznoprawnego, wymaga odniesie- nia do ukształtowanego w tym zakresie orzecznictwa, zgodnie z którym naruszenie interesu publicznoprawnego ma miejsce, gdy skutkami działań sprzecznych z przepi- sami prawa dotknięty został „szerszy krąg uczestników rynku”, a takŜe, gdy działania te wywołują na rynku inne niekorzystne zjawiska (por. wyrok Sądu NajwyŜszego, III SK 40/07, z dnia 5 czerwca 2008 r.). W przedmiotowym aspekcie, warunkiem ko- niecznym do zastosowania ustawy jest, aby działanie przedsiębiorcy, któremu zarzu- cono naruszenie jej przepisów, stanowiło potencjalne zagroŜenie interesu publiczne- go, nie zaś jednostki lub grupy. Zdaniem Prezesa Urzędu rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albo- wiem wiąŜe się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy skorzystali lub mogli skorzystać z oferty Spółki, dotyczącej zawarcia umowy w oparciu o stosowany wzorzec. Objęte zarzutami działanie KZUH wymierzone jest w szeroki krąg uczestni- ków rynku, poniewaŜ jest ono skierowane do członków określonej zbiorowości, tj. wszystkich rzeczywistych i potencjalnych odbiorców świadczonych przez tego przed- siębiorcę usług w zakresie zbiorowego dostarczania wody i zbiorowego odprowadza- nia ścieków. [14] W postępowaniu poprzedzającym wydanie niniejszej decyzji, Spółce postawiono za- rzut naruszenia art. 24 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o ochro- nie konkurencji i konsumentów. [15] Stosownie do art. 24 ust. 2 ww. ustawy przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności: 1) stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru po- stanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.); 2) naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji; 3) nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. 7 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Zbiorowe interesy konsumentów podlegają zatem ochronie przed wymierzonymi w nie naruszeniami polegającymi na sprzecznych z prawem działaniach przedsiębiorców. Uznanie określonego działania przedsiębiorcy za niezgodne z zakazem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów wymaga wykazania, Ŝe speł- nione zostały kumulatywnie następujące przesłanki:
oceniane zachowanie jest podejmowane przez podmiot będący przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów,
zachowanie przedsiębiorcy nosi znamiona bezprawności,
praktyka godzi w zbiorowe interesy konsumentów. S TATUS PRZEDSIĘBIORCY [16] Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przez przedsię- biorcę rozumie się m.in. przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jednolity: Dz.U. z 2013 r., poz. 672). Art. 4 ust. 1 tejŜe ustawy stanowi, Ŝe przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, która we własnym imieniu wykonuje działalność gospodarczą. W przedmiotowej sprawie strona postępowania posiada status przedsiębiorcy, gdyŜ jest to spółka prawa handlowego, prowadząca działalność gospodarczą na podstawie wpisu do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, a więc jest to podmiot prawa wyodrębniony organizacyjnie i majątkowo, prowadzący we własnym imieniu działalność gospodarczą. Działania KZUH mogą podlegać zatem kontroli do- konywanej w oparciu o przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. U PRAWDOPODOBNIENIE BEZPRAWNOŚCI DZIAŁAŃ [17] Kolejną przesłanką, jaką naleŜy rozwaŜyć w celu uprawdopodobnienia naruszenia zakazu określonego w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jest bezprawność podejmowanych przez przedsiębiorcę zachowań. Bezprawność ujmowana jest jako sprzeczność z obowiązującymi przepisami prawa. Praktyki przedsiębiorcy, by zakwalifikować je jako naruszające zbiorowe interesy konsumentów muszą być zatem wymierzone w uprawnienia, jakie konsumentom przyznają obowiązujące przepisy prawa 1 . Porządek prawny, którego naruszenie moŜe wypełniać dyspozycję art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, obejmuje normy prawa powszechnie obowiązu- jącego, a takŜe nakazy i zakazy wynikające z zasad współŜycia i dobrych obyczajów 2 . Same przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie regulują konstrukcji bezprawności działań przedsiębiorcy. Artykuł 24 tej ustawy nie ma samodzielnego znaczenia prawnego, lecz powinien być interpretowany oraz stosowany w określonym kontekście normatywnym. W związku z tym, w celu konkretyzacji przesłanki bez- prawności naleŜy sięgnąć do przepisów innych ustaw. Na ich podstawie moŜliwe jest dokonanie oceny działań przedsiębiorcy w aspekcie ich zgodności z prawem 3 . [18] W art. 24 ust. 2 ustawodawca wskazał przykładowe rodzaje praktyk, które naruszają zbiorowe interesy konsumentów, zaliczając do nich stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego, naru- szanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Katalog ten nie jest 1 Uchwała SN z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06), OSNP 2007/1-2/35. Por. równieŜ: M. Szydło, Publicznoprawna ochrona zbiorowych interesów konsumentów, Monitor Prawniczy nr 2004/17/791. 2 Wyrok SOKiK z dnia 13 listopada 2007 r. (sygn. akt XVII AmA 45/07). 3 Por. wyrok SOKiK z dnia 23 czerwca 2006 r. (sygn. akt XVIII AmA 32/05). 8 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl jednak wyczerpujący. Ustawodawca posłuŜył się tutaj terminem w szczególności, co oznacza, Ŝe ma on charakter przykładowy. Stąd przyjąć naleŜy, Ŝe przejawem prak- tyki określonej w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów są te działa- nia przedsiębiorcy, które naruszają przepisy innych aktów prawnych. Jak na to wska- zuje orzecznictwo z zakresu praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, oprócz praktyk wskazanych bezpośrednio w ustawie o ochronie konkurencji i konsu- mentów za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów moŜna uznać za- chowania naruszające przepisy innych ustaw, które nakładają na przedsiębiorcę okre- ślone obowiązki względem konsumenta. Zdaniem Sądu NajwyŜszego zachowania takie (…) stanowią bowiem jednocześnie zachowania bezprawne i skutkują zniesieniem, ograniczeniem lub zniekształceniem praw konsumentów, wpływając tym samym na chronioną przez przepis obowiązującego prawa sferę ich interesów 4 . [19] Przedsiębiorcy postawiony został zarzut stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, poprzez zamieszczenie w wykorzystywanym w obrocie z konsumentami wzorcu umownym zatytułowanym: UMOWA o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków następujących postanowień: 1) W przypadku awarii wodomierza głównego ilość pobranej wody ustalana będzie na podstawie średniego zuŜycia wody w ostatnich 6 miesięcy poprzedzających unieruchomienie wodomierza lub norm zuŜycia, o których mowa w ust. 2 (§ 6 ust. 7 umowy), 2) Usługodawca o zamiarze odcięcia dostawy wody lub zamknięcia przyłącza kanali- zacyjnego zawiadamia Usługobiorcę z 14 dniowym wyprzedzeniem (§ 16 ust. 2), 3) Usługodawca moŜe rozwiązać Umowę za jednomiesięcznym wypowiedzeniem w przypadku naruszenia przez Usługobiorcę postanowień niniejszej umowy (§ 18 ust. 3), 4) Strony ustalają, Ŝe naleŜność o której mowa w § 10 będzie wpłacana do kasy lub na rachunek bankowy Usługodawcy na podstawie wystawionej faktury w termi- nie 14 dni od jej wystawienia po zakończeniu danego kwartału (§ 11 ust. 1), oraz zarzut niezamieszczenia we wzorcu umownym zatytułowanym: UMOWA o zaopa- trzenie w wodę i odprowadzanie ścieków postanowień dotyczących: 1) procedur i warunków kontroli urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyj- nych, który to obowiązek wynika z art. 6 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 z późn. zm.), przez co narusza obo- wiązek udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, co moŜe stanowić naruszenie z art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konku- rencji i konsumentów, 2) ustaleń zawartych w zezwoleniu, o którym mowa w art. 18, który to obowiązek wynika z art. 6 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopa- trzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 z późn. zm.), przez co narusza obowiązek udzielania konsumen- tom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, co moŜe stanowić naruszenie z art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. [20] Ad [I.1.a] W przedmiotowym postępowaniu postawiono Spółce zarzut stosowania praktyki naru- szającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, poprzez umieszczenie w wykorzysty- wanym w obrocie z konsumentami wzorcu umownym zatytułowanym: UMOWA o do- 4 Uchwała SN z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06), OSNP 2007/1-2/35. 9 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl starczanie wody i odprowadzanie ścieków postanowienia , zgodnie z którym: W przypadku awarii wodomierza głównego ilość pobranej wody ustalana będzie na pod- stawie średniego zuŜycia wody w ostatnich 6 miesięcy poprzedzających unierucho- mienie wodomierza lub norm zuŜycia, o których mowa w ust. 2 (§ 6 ust. 7 umowy). Zgodnie z § 18 ust. 1 rozporządzenia taryfowego w przypadku stwierdzenia nieprawi- dłowego działania wodomierza głównego ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zuŜycia wody w okresie 3 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności działania wodomierza, a gdy nie jest to moŜliwe – na podstawie średniego zuŜycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średniomiesięcznego zuŜy- cia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy nieprawidłowego działania wodomierza. Przepis ten nakazuje przedsiębiorstwu wodociągowo-kanalizacyjnemu w razie nie- sprawności wodomierza głównego ustalić ilość pobranej wody, w pierwszej kolejno- ści, na podstawie średniego zuŜycia wody w okresie 3 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności wodomierza głównego. W razie braku moŜliwości ustalenia ilości pobranej wody w wyŜej opisany sposób, ustawodawca dopuszcza moŜliwość ustalenia ilości pobranej wody na podstawie średniego zuŜycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średnio- miesięcznego zuŜycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy nieprawidłowego dzia- łania wodomierza. Jednak ostatnie dwa sposoby rozliczania ilości wody w razie nie- sprawności wodomierza głównego, określone przez ustawodawcę mogą być zastoso- wane wyjątkowo, w określonym przypadku tj. braku moŜliwości ustalenia ilości po- branej wody na podstawie średniego zuŜycia wody w okresie 3 miesięcy przed stwier- dzeniem niesprawności wodomierza. Przyjęcie takiego sposobu rozliczenia ilości zu- Ŝytej wody w razie niesprawności wodomierza jest obowiązkiem przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego. W związku z tym uzasadnionym jest uznanie, Ŝe przyjęcie przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne innego sposobu rozliczenia ilości pobranej wody w okre- sie niesprawności wodomierza, niŜ wynikający z przepisów obowiązujących w tej mierze, jest działaniem, które moŜe być uznane za bezprawne. Umieszczając we wzorcu umowy cytowane wyŜej postanowienie, Spółka mogła działać wbrew przepi- sowi rozporządzenia taryfowego. Tym samym postawiony KZUH zarzut naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosowania praktyki naru- szającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 2 tej ustawy zo- stał uprawdopodobniony. [21] Ad [I.1.b] Wszczynając postępowanie postawiono Spółce równieŜ zarzut stosowania praktyki na- ruszającej zbiorowe interesy konsumentów, poprzez umieszczenie w wykorzystywa- nym w obrocie z konsumentami wzorcu umownym zatytułowanym: UMOWA o do- starczanie wody i odprowadzanie ścieków postanowienia o treści: Usługodawca o zamiarze odcięcia dostawy wody lub zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego zawiada- mia Usługobiorcę z 14 dniowym wyprzedzeniem (§ 16 ust. 2). Analizując przesłankę bezprawności kwestionowanego zachowania Spółki naleŜy wskazać, iŜ zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu przedsiębior- stwo wodociągowo – kanalizacyjne o zamiarze odcięcia dostawy wody lub zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego oraz o miejscach i sposobie udostępniania zastępczych punktów poboru wody zawiadamia powiatowego inspektora sanitarnego, wójta (bur- mistrza, prezydenta miasta) oraz odbiorcę usług, co najmniej na 20 dni przed plano- wanym terminem odcięcia dostaw wody lub zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego. Tak więc określony w umowie termin przekazania usługobiorcy ww. informacji jest niezgodny z przepisami ustawy. Tym samym postawiony przedsiębiorcy zarzut naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosowania praktyki 10 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 2 tej ustawy został uprawdopodobniony. [22] Ad [I.1.c] Kolejny – postawiony Spółce zarzut stosowania praktyki naruszającej zbiorowe intere- sy konsumentów dotyczy umieszczenia w wykorzystywanym w obrocie z konsumen- tami wzorcu umownym postanowienia, zgodnie z którym Usługodawca moŜe rozwią- zać Umowę za jednomiesięcznym wypowiedzeniem w przypadku naruszenia przez Usługobiorcę postanowień niniejszej umowy (§ 18 ust. 3). Oceniając przesłankę bezprawności kwestionowanego zachowania KZUH naleŜy wska- zać, iŜ zgodnie iŜ zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu, dostar- czanie wody lub odprowadzanie ścieków odbywa się na podstawie pisemnej umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków zawartej między przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym a odbiorcą usług. Zgodnie z art. 8 ust. 1 tej ustawy przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne moŜe odciąć dostawę wody lub za- mknąć przyłącze kanalizacyjne, jeŜeli: 1) przyłącze wodociągowe lub kanalizacyjne wykonano niezgodnie z przepisami pra- wa; 2) odbiorca usług nie uiścił naleŜności za pełne dwa okresy obrachunkowe, następu- jące po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaległej opłaty; 3) jakość odprowadzanych ścieków nie spełnia wymogów określonych w przepisach prawa lub stwierdzono celowe uszkodzenie albo pominięcie urządzenia pomiaro- wego; 4) został stwierdzony nielegalny pobór wody, to jest bez zawarcia umowy, jak rów- nieŜ przy celowo uszkodzonych albo pominiętych wodomierzach lub urządzeniach pomiarowych. Formułując ten przepis, ustawodawca nie posłuŜył się terminem w szczególności lub podobnym, co oznacza, Ŝe tak sformułowany katalog ma charakter zamknięty. Przed- siębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne nie moŜe zaprzestać świadczenia usług na rzecz odbiorców w innych przypadkach niŜ określone w ustawie. Skoro tylko w wy- mienionych enumeratywnie przypadkach przedsiębiorstwo wodociągowo- kanalizacyjne moŜe odciąć wodę lub zamknąć przyłącze kanalizacyjne, to teŜ tylko w tych samych przypadkach moŜna umowę wypowiedzieć. Przyczyny wypowiedzenia umowy przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne tworzą więc zbiór za- mknięty, co oznacza, Ŝe nie moŜe być on rozszerzany o inne powody nie wskazane w ustawie o zbiorowym zaopatrzeniu. Rozwiązanie umowy oznacza praktycznie zaprze- stanie świadczenia usługi dostarczania wody lub odprowadzania ścieków. W ocenie Prezesa Urzędu brzmienie postanowienia umownego, zgodnie z którym umowa moŜe być rozwiązana przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia, (co skutkuje odcięciem do- stawy wody i zamknięciem przyłącza kanalizacyjnego) nie znajduje odzwierciedlenia w brzmieniu art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę. Zdarzenia, obję- te hipotezami powołanego wyŜej przepisu obejmują bowiem ściśle określone sytua- cje, w których moŜe nastąpić odcięcie dostawy wody lub zamknięcie przyłącza kana- lizacyjnego i nie dopuszczają rozwiązania umowy przez przedsiębiorcę z dowolnej przyczyny. Oznacza to, Ŝe kwestionowane postanowienie umowne, statuuje moŜli- wość przekroczenia przez Spółkę jej ustawowych kompetencji jako dostawcy usług zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków do rozwiązy- wania umów łączących ją z odbiorcami usług, a w konsekwencji uprawnień do trwa- łego wstrzymania świadczenia usług. Postanowienie to przewiduje moŜliwość podję- cia przez Spółkę działań polegających na rozwiązaniu za wypowiedzeniem łączącej ją z konsumentem umowy w kaŜdym czasie i z dowolnej przyczyny. W konsekwencji skutkuje to moŜliwością odcięcia dostaw wody lub zamknięcia przyłącza kanalizacyj- 11 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl nego takŜe w sytuacjach, które nie zostały wskazane w art. 8 ust. 1 ustawy o zbioro- wym zaopatrzeniu w wodę. Zdaniem Prezesa Urzędu takie uregulowanie przez Spółkę stosunków umownych po- zbawia konsumentów przysługującej im z mocy ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu ochrony przed swobodnym odcięciem dostaw wody i zamknięciem przyłącza kanaliza- cyjnego przez przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne. Takie działanie Spółki naleŜy uznać za nieznajdujące uzasadnienia w art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zao- patrzeniu. W ocenie Prezesa Urzędu, pozbawienie konsumentów przysługującej im z mocy ustawy ochrony przed odcięciem dostawy wody lub odbioru ścieków, poprzez sprzeczne z art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę uregulowanie, zawarte we wzorcach umownych, świadczy o bezprawności kwestionowanego posta- nowienia umownego. Tym samym postawiony przedsiębiorcy zarzut naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 2 tej ustawy został uprawdopodobniony. [23] Ad [I.1.d] Postawiony Spółce zarzut stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsu- mentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i kon- sumentów, dotyczy umieszczenia w wykorzystywanym w obrocie z konsumentami wzorcu umownym postanowienia o treści: Strony ustalają, Ŝe naleŜ- ność o której mowa w § 10 będzie wpłacana do kasy lub na rachunek bankowy Usłu- godawcy na podstawie wystawionej faktury w terminie 14 dni od jej wystawienia po zakończeniu danego kwartału (§ 11 ust. 1). Zgodnie z §17 ust.1 rozporządzenia w sprawie taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odpro- wadzanie ścieków odbiorca usług dokonuje zapłaty za dostarczoną wodę lub odpro- wadzone ścieki w terminie określony, w fakturze, który nie morze być krótszy niŜ 14 dni od daty jej wysłania lub dostarczenia w inny sposób. Tak, więc zobowiązanie usługobiorcy do regulowania naleŜności za ww. usługi w terminie 14 dni od daty wy- stawienia rachunku jest niezgodne z wyŜej wymienionym przepisem. Usługobiorca nie ma wpływu na to, w jakim terminie rachunek zostanie przez Spółkę – po jego wysta- wieniu - wysłany, a takŜe na termin jego dostarczenia, który moŜe przekroczyć wyŜej określony termin zapłaty. Tym samym konsument moŜe zostać naraŜony na konse- kwencje wynikające z nieterminowego uregulowania naleŜności. Stąd, w ocenie Prezesa Urzędu, określony przez KZUH w stosowanym wzorcu umowy termin zapłaty za dostarczoną wodę i odprowadzone ścieki moŜe być uznany za nie- zgodny z § 17 ust. 1 rozporządzenia taryfowego. Tym samym działanie takie moŜe być bezprawne. Tak więc postawiony Spółce zarzut naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosowania praktyki naruszają- cej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 2 tej ustawy został uprawdopodobniony. [24] Spółce postawiono równieŜ zarzut naruszenia obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez niezamieszczenie we wzorcu umownym zatytułowanym: UMOWA o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ście- ków postanowień dotyczących: 1) procedur i warunków kontroli urządzeń wodociągowych i urządzeń kanaliza- cyjnych, który to obowiązek wynika z art. 6 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadza- niu ścieków (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 z późn. zm.) i stano- wić naruszenie z art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 12 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 2) ustaleń zawartych w zezwoleniu, o którym mowa w art. 18, który to obowią- zek wynika z art. 6 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 z późn. zm.) i stanowić naruszenie z art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. [25] Ad [I.2.1] Obowiązek zamieszczenia w umowie o dostarczanie wody lub odprowadzanie ścieków informacji na temat procedur i warunków kontroli urządzeń wodociągowych i urzą- dzeń kanalizacyjnych wynika z art. 6 ust. 3 pkt 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu. Kontrolowany wzorzec nie zawierał takich informacji. W związku z tym naleŜy uznać, iŜ nie spełniał on wymogu wynikającego z art. 6 ust. 3 pkt 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu. Tak więc postawiony Spółce zarzut naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosowania praktyki naruszają- cej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 2 pkt 2 tej ustawy zo- stał uprawdopodobniony. [26] Ad [I.2.2] Zgodnie z brzmieniem art. 6 ust. 3 pkt 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu, umowa o dostarczanie wody lub odprowadzanie ścieków musi zawierać ustalenia Zgodnie z brzmieniem art. 6 ust. 3 pkt 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu, umowa o dostar- czanie wody lub odprowadzanie ścieków musi zawierać ustalenia zawarte w zezwole- niu na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, o których mowa w art. 18 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu. Do informacji tych naleŜy: 1) oznaczenie przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego, jego siedzibę i adres; 2) data podjęcia działalności, 3) przedmiot i obszar działalności, 4) wymagania w zakresie jakości usług wodociągowo-kanalizacyjnych, 5) warunki, zakres i tryb kontroli realizacji zezwolenia i przestrzegania regula- minu, o którym mowa w art. 19 ust. 1 ww. ustawy, 6) warunki wprowadzania ograniczeń dostarczania wody w przypadku wystąpie- nia jej niedoboru, 7) zobowiązanie do prowadzenia przez przedsiębiorstwo wodociągowo- kanalizacyjne racjonalnej gospodarki w zakresie działalności objętej zezwole- niem, 8) warunki cofnięcia zezwolenia, 9) warunki dotyczące okoliczności, w których zezwolenie moŜe być cofnięte bez odszkodowania. Spośród wymienionych ustaleń, które zawarte są w zezwoleniu, wzorzec umowny bę- dący przedmiotem kontroli Prezesa Urzędu, zawiera jedynie informację na temat oznaczenia przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego, jego siedzibę i adres, numer i datę decyzji Zarządu Miasta Drawna w zakresie zezwolenia na prowadzenie działalności wodociągowo-kanalizacyjnej. Pozostałe kwestie zostały we wzorcu pomi- nięte. Mając na względzie powyŜsze naleŜy uznać, iŜ przedmiotowy wzorzec, słuŜący do za- wierania umów o zaopatrzenie w wodę nie spełnia obowiązku wynikającego z art. 6 ust. 3 pkt 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu. Tak więc postawiony Spółce zarzut naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosowania praktyki naruszają- cej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 2 pkt 2 tej ustawy zo- stał uprawdopodobniony. U PRAWDOPODOBNIENIE N ARUSZENIA ZBIOROWYCH INTERESÓW KONSUMENTÓW 13 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl [27] Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Ustawa o ochro- nie konkurencji i konsumentów nie definiuje wprost pojęcia zbiorowych interesów konsumentów. W tym zakresie równieŜ niezbędne jest pomocnicze odniesienie się do aksjologii ustawy oraz stanowiska judykatury. Wskazówki do interpretacji przedmio- towego pojęcia zawiera przepis art. 24 ust. 3 ustawy, który wskazuje, iŜ nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. W wyroku z dnia 10 kwietnia 2008 roku (sygn. akt III SK 27/07) Sąd NajwyŜszy wskazał, iŜ wystarczające dla stwierdzenia, Ŝe ma miejsce naruszenie zbiorowych interesów konsumentów powinno być ustalenie, Ŝe zachowanie przedsiębiorcy nie jest podej- mowane w stosunku do zindywidualizowanych konsumentów, lecz względem człon- ków danej grupy (określonego kręgu podmiotów) wyodrębnionych spośród ogółu kon- sumentów za pomocą wspólnego dla nich kryterium. W ww. wyroku Sąd NajwyŜszy stanął na stanowisku, iŜ sformułowanie: „nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów”, naleŜy rozumieć w ten sposób, Ŝe liczba indywidualnych konsumentów, których interesy zostały naruszone nie decyduje o tym, czy dana praktyka narusza zbiorowe interesy konsumentów. Praktyką narusza- jącą zbiorowe interesy konsumentów jest bowiem takie zachowanie przedsiębiorcy, które podejmowane jest w warunkach wskazujących na powtarzalność zachowania w stosunku do indywidualnych konsumentów wchodzących w skład grupy, do której ad- resowane są zachowania przedsiębiorcy w taki sposób, iŜ potencjalnie ofiarą takiego zachowania moŜe być kaŜdy konsument będący klientem lub potencjalnym klientem przedsiębiorcy. Zgodnie z powołanym wyrokiem Sądu NajwyŜszego przez interes zbio- rowy naleŜy rozumieć zatem interes dotyczący konsumentów jako określonej zbioro- wości. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów ma miejsce wówczas, gdy nega- tywnymi skutkami działań przedsiębiorcy dotknięty jest szerszy krąg uczestników rynku, mających status konsumentów. Ponadto, naleŜy przyjąć, Ŝe interesem, który podlega ochronie na podstawie art. 24 ustawy jest interes prawny, rozumiany jako określone potrzeby konsumenta uznane przez ustawodawcę za godne ochrony. Dzia- łanie przedsiębiorcy godzi w interesy konsumentów wtedy, gdy wywołuje negatywne skutki w sferze ich praw i obowiązków. W przedmiotowej sprawie zakwestionowane zachowania Spółki dotyczy zbiorowego interesu konsumentów, gdyŜ skierowane jest do szerokiego ich kręgu. Stosowane praktyki wymierzone są zatem we wszystkich tj. aktualnych i przyszłych nabywców usług Spółki, świadczącej usługi zbiorowego do- starczania wody i zbiorowego odprowadzania ścieków. W ocenie Prezesa Urzędu, kwestionowane działania KZUH mogą godzić w rzeczywistych jego klientów, z którymi zawarto umowy na podstawie stosowanego wzorca, jak równieŜ w potencjalnych kon- trahentów. Nie ulega zatem wątpliwości, iŜ praktyki Spółki mogą prowadzić do naru- szenia zbiorowego interesu konsumentów. Z OBOWIĄZANIE PRZEDSIĘBIORCY [28] Stosownie do art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jeŜeli w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione, Ŝe przedsiębiorca stosuje praktykę, o której mowa w art. 24, a przedsiębiorca zobowiąŜe się do podjęcia określonych działań zmierzają- cych do zapobieŜenia tym naruszeniom Prezes Urzędu moŜe, w drodze decyzji, nało- Ŝyć obowiązek wykonania tych zobowiązań, a stosownie do art. 28 ust. 2 – moŜe rów- nieŜ określić termin ich wykonania. Wykładnia przepisu art. 28 ust. 1 ustawy o ochro- nie konkurencji i konsumentów wyraźnie wskazuje, iŜ dopuszczalność wydania decy- zji w oparciu o przedmiotowy przepis ustawy wymaga łącznego spełnienia przesłanek w postaci: ― uprawdopodobnienia w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, Ŝe przedsiębiorca stosuje praktykę, o której mowa w art. 24, 14 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl ― zobowiązania się przedsiębiorcy do podjęcia określonych działań zmierzających do zapobieŜenia zarzucanym naruszeniom. [29] Odpowiednio do art. 28 ust. 3 ustawy, w decyzji, o której mowa w ust. 1 tego artyku- łu, Prezes Urzędu nakłada na przedsiębiorcę obowiązek złoŜenia, w wyznaczonym terminie, informacji o stopniu realizacji zobowiązań. [30] Wobec tego, iŜ w toku przeprowadzonego postępowania, które kończy niniejsza de- cyzja administracyjna, uprawdopodobniono stosowanie przez Spółkę praktyk narusza- jących zbiorowe interesy konsumentów, wobec tego, Ŝe KZUH przedstawił zobowią- zanie do podjęcia określonych działań zmierzających do zapobieŜenia naruszeniom interesów konsumentów, jak równieŜ do wyeliminowania skutków tego naruszenia poprzez: [a] zmianę we wzorcu pod nazwą: UMOWA o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków kwestionowanych przez Prezesa Urzędu postanowień, [b] zamieszczenie we wzorcu pod nazwą: UMOWA o dostarczanie wody i odpro- wadzanie ścieków, zapisów o procedurach i warunkach kontroli urządzeń wodo- ciągowych i kanalizacyjnych, o treści: I. Osoby reprezentujące Usługodawcę po okazaniu legitymacji słuŜbowej i pi- semnego upowaŜnienia mają prawo wstępu na teren nieruchomości lub do obiektu budowlanego naleŜącego do Usługobiorcy w celu: 1. Zainstalowania lub demontaŜu wodomierza głównego. 2. Przeprowadzenia kontroli urządzenia pomiarowego, wodomierza główne- go lub wodomierzy zainstalowanych przy punktach czerpalnych i dokona- nia odczytu ich wskazań oraz dokonania badań i pomiarów. 3. Przeprowadzenie przeglądów i napraw urządzeń posiadanych przez Usłu- godawcę. 4. Sprawdzenia ilości i jakości ścieków wprowadzanych do sieci. 5. Odcięcia przyłącza wodociągowego lub przyłącza kanalizacyjnego lub za- łoŜenia plomb na zamkniętych zaworach odcinających dostarczanie wody do lokalu. 6. Usunięcia awarii przyłącza wodociągowego lub przyłącza kanalizacyjnego. [c] zamieszczenie we wzorcu umowy pod nazwą: UMOWA o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków, postanowień dotyczących ustaleń zawartych w zezwo- leniu na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowa- dzania ścieków, o których mowa w art. 18 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu […] , o treści: 1. Na terenie Gminy Drawno Usługodawca prowadzi działalność w zakresie ob- jętym niniejszą umową na podstawie zezwolenia wydanego w formie decyzji administracyjnej Zarządu Miasta Drawna z dnia 08.08.2002r. 2. Przedmiot działalności objętej niniejszym zezwoleniem stanowi działalność gospodarcza polegająca na ujmowaniu, uzdatnianiu i zbiorowym dostarcza- niu wody oraz zbiorowym odprowadzaniu i oczyszczaniu ścieków na terenie miasta i gminy Drawno za pomocą urządzeń wodociągowych i urządzeń kana- lizacyjnych: 1. będących w posiadaniu Usługodawcy w dniu wydania zezwolenia, 2. wybudowanych przez Usługodawcę po uzyskaniu zezwolenia, w oparciu o wieloletnie plany rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych, zgodnie z kierunkami rozwoju gminy , określo- nymi w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzen- nego gminy i miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego. 15 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 3. Usługodawca jest zobowiązany do prowadzenia działalności objętej niniej- szym zezwoleniem na zasadach określonych w ustawie o zbiorowym zaopa- trzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków oraz na warunkach ustalonych w przepisach wykonawczych do tej ustawy, w szczególności do zapewnienia wysokiej jakości świadczonych usług, niezawodności zbiorowe- go zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, przestrzega- nia wymagań ograniczania szkodliwego oddziaływania na środowisko i utrzymywania moŜliwie niskich kosztów prowadzenia działalności gospodar- czej. 4. Usługodawca zapewni, Ŝe prowadzona przez niego działalność inna niŜ obję- ta niniejszym zezwoleniem, nie będzie powodować pogorszenia warunków prowadzenia działalności objętej zezwoleniem, w szczególności pogorszenia jakości świadczonych usług. 5. Usługodawca zobowiązany jest do prowadzenia dokumentacji jakości świad- czonych usług, w szczególności obejmującej: 1. ewidencję skarg i wniosków oraz dokumentację ich załatwiania, 2. ewidencję awarii oraz ich zasięgu i czasu usuwania, 3. ewidencję i archiwum sprawozdań z kontroli Usługodawcy, dokonywanych przez organy upowaŜnione do ich przeprowadzania w oparciu o odrębne przepisy. 6. Usługodawca zobowiązany jest do przedkładania Burmistrzowi Drawna w terminie do 31 stycznia kaŜdego roku ocenę za rok ubiegły w zakresie: 1. częstotliwości, przyczyn i sposobu załatwiania skarg i wniosków wniesio- nych przez odbiorców usług, 2. częstotliwości, przyczyn i czasu usuwania awarii, 3. wniosków pokontrolnych z przeprowadzonych kontroli zewnętrznych. 7. Zezwolenie wydane jest na czas nieokreślony. Zezwolenie moŜe być cofnięte w następujących przypadkach: 1. ze względu na wymogi obronności i bezpieczeństwa państwa określone w odrębnych przepisach, 2. w przypadku podziału przedsiębiorstwa Usługodawcy lub jego łączenia z innymi podmiotami, 3. w przypadku zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej objętej zezwoleniem, 4. w przypadku prawomocnego wyroku sądu zakazującego prowadzenia dzia- łalności objętej zezwoleniem, 5. jeŜeli prowadzona działalność w sposób raŜący uchybia warunkom zezwo- lenia, a) Usługodawca nie usunął w wyznaczonym terminie uchybień stwierdzo- nych przez Burmistrza, 6. Zezwolenie udzielone Usługodawcy wygasa z dniem jego wykreślenia z właściwego rejestru lub ewidencji. [d] wystąpienie do konsumentów z propozycją aneksowania dotychczas obowiązują- cych umów. [31] Zdaniem Prezesa Urzędu działania objęte złoŜonym przez przedsiębiorcę zobowiąza- niem zmierzają do zapobieŜenia zarzucanemu mu naruszeniu art. 24 ust. 1 i ust. 2 oraz 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zmiany stosowanych wzorców w zaproponowany przez przedsiębiorcę sposób, jak równieŜ doręczenie konsumentom propozycji zawarcia aneksów do umów istniejących juŜ w obrocie prawnym i będących w trakcie wykonywania, doprowadzą do wyeliminowania bezprawności działań przedsiębiorcy oraz zaistniałych juŜ skutków naruszenia prawa. W związku z tym orzeczono, jak w PUNKCIE [I] sentencji niniejszej decyzji. 16 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl [32] Stosownie do art. 28 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w decyzji, o jakiej mowa w ust. 1 tego przepisu, Prezes Urzędu nakłada na przedsiębiorcę obo- wiązek składania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji zobowią- zań. Przedsiębiorca zobowiązany został do przedłoŜenia w terminie trzech miesięcy od dnia uprawomocnienia się decyzji informacji i dokumentów potwierdzających wykonanie zobowiązania, tj.: 1) przekazania wzorca umowy pn.: UMOWA o dostarczanie wody i odprowadza- nie ścieków , zmienionego zgodnie z przyjętym zobowiązaniem, 2) dowodów przekazania konsumentom propozycji zmiany umów wykonywanych, będących w obrocie, uwzględniających zmiany zgodnie z przyjętym zobowiąza- niem, 3) kopii trzech kolejnych umów zawartych w oparciu o zmieniony wzorzec umowny, o ile zostaną one zawarte, 4) przekazania informacji na temat liczby odbiorców, którym nie przekazano propo- zycji zmiany umów wykonywanych, ze wskazaniem przyczyn takiego stanu. W związku z tym orzeczono, jak w PUNKCIE [II] sentencji niniejszej decyzji. POUCZENIE: Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego (tekst ujednolicony: Dz.U. z 2014 r., poz. 101 z późniejszymi zmianami) – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okrę- gowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygo- dniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gdańsku. Otrzymuje: Komunalny Zakład Usługowo–Handlowy Spółka z o.o. z siedzibą w Drawnie ul. Kolejowa 7 73-220 Drawno