RGD-32/2014

RGD. 61-12/14/IW Gdańsk, 31 grudnia 2014 r. DECYZJA N R RGD - 32/2014 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 z późn. zm.) oraz § 2 pkt 4 i § 5 pkt 1 rozporzą- dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejsco- wej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107, poz. 887), – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów : po przeprowadzeniu przeciwko Miejskiemu Przedsiębiorstwu Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. z siedzibą w Darłowie postępowania w sprawie stosowania praktyk narusza- jących zbiorowe interesy konsumentów: I. Na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, po uprawdopodobnieniu stosowania przez Miejskie Przedsiębior- stwo Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. z siedzibą w Darłowie praktyk naruszają- cych zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegających na: 1. Stosowaniu we wzorcach umownych zatytułowanych Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków postanowień o treści: 1.1 Odbiorca dokonuje zapłaty za dostarczoną wodę i odprowadzane ścieki w terminie określonym w fakturze, co moŜe zostać uznane za niezgodne z § 17 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz wa- runków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowa- dzanie ścieków (Dz. U. z 2006 r., Nr 127, poz. 886) ) i naruszające art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 1.2 W przypadku niesprawności wodomierza głównego, ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zuŜycia wody w okresie 6 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności wodomierza, a gdy nie jest to moŜliwe - na podstawie średniego zuŜycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średniomiesięcznego zuŜycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy niesprawności wodomierza. W przypadku umowy indywidualnej z członkiem wspólnoty zapis dotyczy niesprawności wodomierza zainstalo- wanego w lokalu, co moŜe zostać uznane za niezgodne z § 18 rozporządze- nia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz. U. z 2006 r., Nr 127, poz. 886) i naruszające art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 1.3 Przedstawiciele przedsiębiorstwa, po okazaniu pisemnego upowaŜnienia pod- pisanego przez Dyrektora Przedsiębiorstwa, określającego czynności, któ- rych dokonanie wymaga wstępu na teren nieruchomości lub do obiektu, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura UOKiK w Gdańsku 2 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl maja prawo wstępu na teren nieruchomości lub do pomieszczeń kaŜdego, kto korzysta z usług Przedsiębiorstwa. W szczególności mogą to być czyn- ności obejmujące kontrolę urządzeń pomiarowych, kontrolę wodomierza głównego lub wodomierzy zainstalowanych w lokalu i dokonanie odczytu ich wskazań, dokonanie badań i pomiarów; przeprowadzenie przeglądów i naprawę urządzeń posiadanych przez Przedsiębiorstwo, a takŜe sprawdze- nie ilości i jakości wprowadzanych ścieków, co moŜe zostać uznane za nie- zgodne z art. 7 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 z późn. zm.) ) i naruszające art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochro- nie konkurencji i konsumentów, 1.4 Umowa moŜe być rozwiązana: (...) przez Przedsiębiorstwo za trzymiesięcz- nym wypowiedzeniem ze skutkiem na koniec miesiąca kalendarzowego w przypadku niewykonywania lub nienaleŜytego wykonywania umowy przez Odbiorcę, co moŜe zostać uznane za niezgodne z art. 6 ust. 3 pkt 6 i art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 z późn. zm.) w zakresie określenia warunków wypowiedzenia umowy i naruszające art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 2. Naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez niezamieszczenie we wzorcach umownych zatytułowanych Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków postanowień dotyczą- cych: 2.1 warunków usuwania awarii przyłączy wodociągowych będących w posia- daniu odbiorcy usług , który to obowiązek wynika z art. 6 ust. 3 pkt 3a ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbio- rowym odprowadzaniu ścieków (t.j. Dz. U. z 2006 r., Nr 123, poz. 858, z późn. zm.), co moŜe stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 2.2 ustaleń zawartych w zezwoleniu na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, tj.: daty podjęcia działal- ności, obszaru działalności, wymagań w zakresie jakości usług wodocią- gowo - kanalizacyjnych, warunków, zakresu i trybu kontroli realizacji ze- zwolenia i przestrzegania regulaminu, o którym mowa w art. 19 ust. 1 ww. ustawy, warunków wprowadzania ograniczeń dostarczania wody w przypadku wystąpienia jej niedoboru, zobowiązania do prowadzenia przez przedsiębiorstwo wodociągowo - kanalizacyjne racjonalnej gospo- darki w zakresie działalności objętej zezwoleniem, warunków cofnięcia zezwolenia, warunków dotyczących okoliczności, w których zezwolenie moŜe być cofnięte bez odszkodowania , który to obowiązek wynika z art. 6 ust. 3 pkt 5 ww. ustawy w związku z jej art. 18, co moŜe stanowić naru- szenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 2.3 praw i obowiązków stron umowy w zakresie dotyczącym standardów i terminów rozpatrywania zgłaszanych przez konsumentów reklamacji, wbrew wymogowi określonemu w art. 6 ust. 3 pkt 3 ww. ustawy, co moŜe stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konku- rencji i konsumentów, oraz po przyjęciu zobowiązania ww. przedsiębiorcy do: A. podjęcia następujących działań zmierzających do zaniechania stosowania za- rzucanych praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w: 3 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl A.1 punkcie I ppkt 1 sentencji decyzji poprzez opracowanie i wprowadzenie do obrotu nowego wzorca umownego zatytułowanego Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków , w którym postanowieniom wymienionym w punkcie I ppkt 1.1 – 1.4 sentencji decyzji zostanie nadane odpowiednio na- stępujące brzmienie: A.1.1 Odbiorca dokonuje zapłaty za dostarczoną wodę lub odprowadzane ścieki w terminie określonym w fakturze, który nie moŜe być krótszy niŜ 14 dni od daty jej wysłania lub dostarczenie w inny sposób, A.1.2 W przypadku stwierdzenie nieprawidłowego działania wodomierza głównego, ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zuŜy- cia wody w okresie 3 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności działania wodomierza, a gdy nie jest to moŜliwe - na podstawie śred- niego zuŜycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczy- nu średniomiesięcznego zuŜycia wody w roku ubiegłym i liczby miesię- cy niesprawności wodomierza, A.1.3 Osoby reprezentujące Przedsiębiorstwo, po okazaniu legitymacji słuŜ- bowej i pisemnego upowaŜnienia maja prawo wstępu na teren nieru- chomości lub do obiektu budowlanego naleŜących do osób, o których mowa w art. 6 ust. 2 i 4 - 7, w celu: 1) zainstalowania lub demontaŜu wodomierza głównego, 2) przeprowadzenia kontroli urządzenia pomiarowego, wodomierza głównego lub wodomierzy zainstalowanych przy punktach czerpal- nych i dokonania odczytu ich wskazań oraz dokonania badań i po- miarów, 3) przeprowadzenia przeglądów i napraw urządzeń posiadanych przez to przedsiębiorstwo, 4) sprawdzenia ilości i jakości ścieków wprowadzanych do sieci , 5) odcięcia przyłącza wodociągowego lub przyłącza kanalizacyjnego lub załoŜenia plomb na zamkniętych zaworach odcinających dostar- czanie wody do lokalu, 6) usunięcia awarii przyłącza wodociągowego lub przyłącza kanaliza- cyjnego, jeŜeli umowa, o której mowa w art. 6 ust. 1, tak stanowi, A.1.4 Umowa moŜe być rozwiązana przez pisemne oświadczenie Przedsię- biorstwa przesłane za zwrotnym potwierdzeniem odbioru lub doręczo- ne w inny skuteczny sposób, za uprzednim trzymiesięcznym okresem wypowiedzenia ze skutkiem na koniec miesiąca kalendarzowego, do- konanym w kaŜdym czasie, jeŜeli spełnione są ustawowe przesłanki odcięcia wody lub zamknięcia przyłącza wodociągowego tj : 1) Przyłącze wodociągowe lub przyłącze kanalizacyjne wykonano nie- zgodnie z przepisami prawa, 2) Odbiorca nie uiścił naleŜności za pełne dwa okresy obrachunkowe, następujące po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowa- nia zaległej opłaty. W takim przypadku Przedsiębiorstwo obowiąza- ne jest do równoczesnego udostępnienia zastępczego punktu poboru wody przeznaczonej do spoŜycia przez ludzi i poinformowania o moŜliwości korzystania z tego punktu. 3) Jakość ścieków odprowadzanych przez Odbiorcę do urządzeń kanali- zacyjnych Przedsiębiorstwa nie spełnia wymogów określonych w przepisach prawa i w Umowie lub stwierdzono celowe uszkodzenie albo pominięcie urządzenia pomiarowego, 4) Został stwierdzony nielegalny pobór wody lub nielegalne odprowa- dzanie ścieków, to jest bez zawarcia umowy, jak równieŜ przy ce- 4 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl lowo uszkodzonych albo pominiętych wodomierzach lub urządze- niach pomiarowych, A.2 punkcie I. ppkt 2 sentencji decyzji poprzez opracowanie i wprowadzenie do obrotu nowego wzorca umownego zatytułowanego Umowa o dostawę wody i odprowadzanie ścieków, w którym zamieszczone zostaną: A.2.1 postanowienia, których brak wskazano w punkcie I. ppkt 2.1 sentencji decyzji, o następującej treści: 1. Odbiorca zobowiązuje się do usunięcia na własny koszt awarii insta- lacji, przyłączy i urządzeń wodociągowych oraz instalacji, przyłączy i urządzeń kanalizacyjnych z urządzeniem pomiarowym włącznie, bę- dących w posiadaniu Odbiorcy. 2. Usunięcie awarii, o których mowa w ust. 1 Odbiorca moŜe odpłatnie zlecić Przedsiębiorstwu, które przyjmie zlecenie, w przypadku aktu- alnego posiadania odpowiednich sił i środków. A.2.2 ustalenia zawarte w zezwoleniu na prowadzenie zbiorowego zaopa- trzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, o których mowa w punkcie I. ppkt 2.2 sentencji decyzji, zgodnie z dyspozycją art. 6 ust. 3 pkt 5 w zw. art. 18 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 z późn. zm.). A.2.3 postanowienia, których brak wskazano w punkcie I. ppkt 2.3 sentencji decyzji, o następującej treści: 1. Zgłoszenia przez Odbiorcę Usług reklamacji związanych z niniejszą umową, mogą być dokonywane w formie pisemnej lub zgłaszane oso- biście w siedzibie Przedsiębiorstwa w terminie 30 dni licząc od dnia wystąpienia zdarzenia, którego reklamacja dotyczy. 2. Reklamacje będą rozpatrywane przez Przedsiębiorstwo niezwłocznie, nie dłuŜej jednak niŜ w ciągu 30 dni od daty zgłoszenia reklamacji w formie pisemnej. W przypadku reklamacji wymagającej konieczności prowadzenia postępowania wyjaśniającego Przedsiębiorstwo powia- domi o nowym terminie załatwienia reklamacji i przyczynie nie zała- twienia reklamacji w terminie. 3. Zgłoszenie reklamacji nie wstrzymuje obowiązku uregulowania na- leŜności. B. PrzedłoŜenie wszystkim konsumentom, z którymi umowy nadal obowiązują propozycji zmiany kwestionowanych postanowień w wykonywanych umowach. II. Na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 2 ust. 4 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Kon- kurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 107, poz. 887), - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: nakłada się na Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. z siedzibą w Darłowie obowiązek wykonania zobowiązania określonego w: − punkcie I. ppkt A sentencji decyzji do 15 stycznia 2015 r., − punkcie I. ppkt B sentencji decyzji w terminie do 31 marca 2015 r. III. Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 5 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl tej ustawy – w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów , nakłada się na przedsiębiorcę: Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. z siedzibą w Darłowie obowiązek złoŜenia w terminie do 30 kwietnia 2015 r. sprawozdania o stopniu realizacji przyjętego zobowiązania, o którym mowa w punkcie I. ppkt A i B sentencji niniejszej decyzji, przy czym sprawozda- nie powinno zawierać: − wzorzec umowy regulujący zasady zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbio- rowego odprowadzania ścieków, o którym mowa w punkcie I. ppkt A sen- tencji decyzji, − kopie 3 przykładowych umów zawartych z nowymi odbiorcami usług, w oparciu o zmienione wzorce; − informację o liczbie dotychczasowych odbiorców usług, którym doręczono propozycje zmiany umów wykonywanych, − informację o liczbie odbiorców usług, którzy podpisali zmienione umowy, − informację o liczbie odbiorców usług, którym nie przekazano propozycji zmiany umów wykonywanych, zawierających kwestionowane postanowie- nia, ze wskazaniem przyczyn takiego stanu. UZASADNIENIE [1] Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej: Prezesem UO- Ki K, przeprowadził postępowanie wyjaśniające (sygn. sprawy: RGD. 405/30/14/CF), mające na celu wstępne ustalenie, czy działanie Miejskiego Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. w Darłowie, zwanego dalej: MPGK, Przedsiębiorstwem lub Spółką , w zakresie stosowania wzorca umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków, nie stanowi naruszenia chro- nionych prawem interesów konsumentów w sposób uzasadniający podjęcie dzia- łań określonych w ustawie z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.), zwanej dalej: ustawą o ochronie konkurencji i konsumentów. [2] Analiza zebranych materiałów dała podstawę do podejrzenia, iŜ mogło dojść do naruszenia przez Przedsiębiorstwo przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Mając to na uwadze postanowieniem nr 180 z dnia 25 września 2014 r. wszczęto z urzędu postępowanie w sprawie stosowania przez MPGK prak- tyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów polegających na: I. Stosowaniu we wzorcach umownych zatytułowanych Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków postanowień o treści: I.1 Odbiorca dokonuje zapłaty za dostarczoną wodę i odprowadzane ścieki w terminie określonym w fakturze, co moŜe zostać uznane za niezgodne z § 17 rozporządzenia Ministra Budownic- twa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o za- twierdzenie taryfy oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz. U. z 2006 r., Nr 127, poz. 886), zwane- go dalej: rozporządzeniem taryfowym, i stanowić naruszenie z art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, I.2 W przypadku niesprawności wodomierza głównego, ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zuŜycia wody w okresie 6 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności wodomierza, a gdy nie jest to moŜliwe - na podstawie średniego zuŜycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średniomiesięcznego zuŜycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy niesprawności wodomierza. W przypadku umowy indywidualnej z 6 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl członkiem wspólnoty zapis dotyczy niesprawności wodomierza zainstalo- wanego w lokalu, co moŜe zostać uznane za niezgodne z § 18 rozporządzenia taryfowego i stano- wić naruszenie z art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsu- mentów, I.3 Przedstawiciele przedsiębiorstwa, po okazaniu pisemnego upowaŜnienia podpisanego przez Dyrektora Przedsiębiorstwa, określającego czynności, których dokonanie wymaga wstępu na teren nieruchomości lub do obiektu, maja prawo wstępu na teren nieruchomości lub do pomieszczeń kaŜdego, kto korzysta z usług Przedsiębiorstwa. W szczególności mogą to być czyn- ności obejmujące kontrolę urządzeń pomiarowych, kontrolę wodomierza głównego lub wodomierzy zainstalowanych w lokalu i dokonanie odczytu ich wskazań, dokonanie badań i pomiarów; przeprowadzenie przeglądów i naprawę urządzeń posiadanych przez Przedsiębiorstwo, a takŜe spraw- dzenie ilości i jakości wprowadzanych ścieków, co moŜe zostać uznane za niezgodne z art. 7 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 z późn. zm.), zwanej dalej: ustawą o zbiorowym zaopatrzeniu , i stanowić naruszenie z art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, I.4 Umowa moŜe być rozwiązana: (...) przez Przedsiębiorstwo za trzymie- sięcznym wypowiedzeniem ze skutkiem na koniec miesiąca kalendarzo- wego w przypadku niewykonywania lub nienaleŜytego wykonywania umowy przez Odbiorcę, co moŜe zostać uznane za niezgodne z art. 6 ust. 3 pkt 6 i art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w zakresie określenia warunków wypowiedzenia umowy i stanowić naruszenie z art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konku- rencji i konsumentów, II. naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez niezamieszczenie we wzorcach umownych zatytułowa- nych Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków postanowień dotyczących: II.1 warunków usuwania awarii przyłączy wodociągowych będących w posiada- niu odbiorcy usług , który to obowiązek wynika z art. 6 ust. 3 pkt 3a usta- wy o zbiorowym zaopatrzeniu, II.2 ustaleń zawartych w zezwoleniu na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, tj.: daty podjęcia działalno- ści, obszaru działalności, wymagań w zakresie jakości usług wodociągowo - kanalizacyjnych, warunków, zakresu i trybu kontroli realizacji zezwolenia i przestrzegania regulaminu, o którym mowa w art. 19 ust. 1 ustawy o zbio- rowym zaopatrzeniu, warunków wprowadzania ograniczeń dostarczania wody w przypadku wystąpienia jej niedoboru, zobowiązania do prowadze- nia przez przedsiębiorstwo wodociągowo - kanalizacyjne racjonalnej go- spodarki w zakresie działalności objętej zezwoleniem, warunków cofnięcia zezwolenia, warunków dotyczących okoliczności, w których zezwolenie moŜe być cofnięte bez odszkodowania , który to obowiązek wynika z art. 6 ust. 3 pkt 5 ww. ustawy w związku z jej art. 18, II.3 praw i obowiązków stron umowy w zakresie dotyczącym standardów i terminów rozpatrywania zgłaszanych przez konsumentów reklamacji, wbrew wymogowi określonemu w art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu co moŜe stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie kon- kurencji i konsumentów. 7 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl [3] O wszczęciu postępowania w sprawie naruszenie zbiorowych interesów konsumen- tów i postawionych zarzutach MPGK zostało poinformowane zawiadomieniem z tego samego dnia (k. 4 - 6). [4] W piśmie z dnia 8 listopada 2014 r. MPGK ustosunkowując się do postawionych zarzutów poinformowało, iŜ nie kwestionuje ono faktu stosowania we wzoru umownym zapisów, które mogą stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (k. 23- 25). W związku z czym Przedsię- biorstwo zobowiązało się na podstawie art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów do (…) podjęcia działań zmierzających do zapobieŜenie narusze- nia zbiorowych interesów konsumentów, które polegać będą na wprowadzeniu w Ŝycie wzorca umownego zawierającego (…) zmienione zapisy. PrzedłoŜone przez Przedsiębiorstwo propozycje zmian zostały uzupełnione pismami z dnia 23 października 2014 r. (k. 27 – 29), z dnia 12 i 19 listopada 2014 r. (k. 32, 33) oraz z dnia 30 grudnia 2014 r. (k. 35- 37). Zgodnie z propozycjami MPGK kwestionowanym przez Prezesa Urzędu postano- wieniom wzorców umów, wymienionym w punkcie I ppkt 1.1 – 1.4 sentencji de- cyzji, zostanie nadane brzmienie cytowane w punkcie I ppkt A. 1.1 – A.1.4 sen- tencji decyzji: A.1.1 Odbiorca dokonuje zapłaty za dostarczoną wodę lub odprowadzane ścieki w terminie określonym w fakturze, który nie moŜe być krótszy niŜ 14 dni od daty jej wysłania lub dostarczenie w inny sposób, A.1.2 W przypadku stwierdzenie nieprawidłowego działania wodomierza głównego, ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zuŜy- cia wody w okresie 3 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności działania wodomierza, a gdy nie jest to moŜliwe - na podstawie śred- niego zuŜycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczy- nu średniomiesięcznego zuŜycia wody w roku ubiegłym i liczby miesię- cy niesprawności wodomierza, A.1.3 Osoby reprezentujące Przedsiębiorstwo, po okazaniu legitymacji słuŜ- bowej i pisemnego upowaŜnienia maja prawo wstępu na teren nieru- chomości lub do obiektu budowlanego naleŜących do osób, o których mowa w art. 6 ust. 2 i 4 - 7, w celu: 7) zainstalowania lub demontaŜu wodomierza głównego, 8) przeprowadzenia kontroli urządzenia pomiarowego, wodomie- rza głównego lub wodomierzy zainstalowanych przy punktach czerpalnych i dokonania odczytu ich wskazań oraz dokonania badań i pomiarów, 9) przeprowadzenia przeglądów i napraw urządzeń posiadanych przez to przedsiębiorstwo, 10) sprawdzenia ilości i jakości ścieków wprowadzanych do sieci , 11) odcięcia przyłącza wodociągowego lub przyłącza kanalizacyjne- go lub załoŜenia plomb na zamkniętych zaworach odcinających dostarczanie wody do lokalu, 12) usunięcia awarii przyłącza wodociągowego lub przyłącza kanali- zacyjnego, jeŜeli umowa, o której mowa w art. 6 ust. 1, tak stanowi, A.1.4 Umowa moŜe być rozwiązana przez pisemne oświadczenie Przedsiębior- stwa przesłane za zwrotnym potwierdzeniem odbioru lub doręczone w inny skuteczny sposób, za uprzednim trzymiesięcznym okresem wypo- wiedzenia ze skutkiem na koniec miesiąca kalendarzowego, dokonanym w kaŜdym czasie, jeŜeli spełnione są ustawowe przesłanki odcięcia wody lub zamknięcia przyłącza wodociągowego tj : 1) Przyłącze wodociągowe lub przyłącze kanalizacyjne wykonano niezgod- nie z przepisami prawa, 8 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 2) Odbiorca nie uiścił naleŜności za pełne dwa okresy obrachunkowe, na- stępujące po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaległej opłaty. W takim przypadku Przedsiębiorstwo obowiązane jest do równoczesnego udostępnienia zastępczego punktu poboru wody przeznaczonej do spoŜycia przez ludzi i poinformowania o moŜ- liwości korzystania z tego punktu. 3) Jakość ścieków odprowadzanych przez Odbiorcę do urządzeń kanaliza- cyjnych Przedsiębiorstwa nie spełnia wymogów określonych w przepi- sach prawa i w Umowie lub stwierdzono celowe uszkodzenie albo pominięcie urządzenia pomiarowego, 4) Został stwierdzony nielegalny pobór wody lub nielegalne odprowadza- nie ścieków, to jest bez zawarcia umowy, jak równieŜ przy celowo uszkodzonych albo pominiętych wodomierzach lub urządzeniach po- miarowych. Zgodnie z propozycją złoŜoną przez MPGK w nowym wzorcu umowy zostaną umieszczone postanowienia, wskazane w punkcie I ppkt 2.1 – 2.3 . którym zosta- nie nadane brzmienie przywołane w punkcie I ppkt A.2.1 – A.2.3 sentencji decy- zji: A.2.1: 1. Odbiorca zobowiązuje się do usunięcia na własny koszt awarii instala- cji, przyłączy i urządzeń wodociągowych oraz instalacji, przyłączy i urządzeń kanalizacyjnych z urządzeniem pomiarowym włącznie, bę- dących w posiadaniu Odbiorcy. 2. Usunięcie awarii, o których mowa w ust. 1 Odbiorca moŜe odpłatnie zlecić Przedsiębiorstwu, które przyjmie zlecenie, w przypadku aktu- alnego posiadania odpowiednich sił i środków. A.2.2 Przedsiębiorstwo oświadcza, Ŝe prowadzi działalność gospodarczą w za- kresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na terenie Gminy Miasta Darłowo począwszy od dnia 27 luty 1993 r. na podstawie decyzji Zarządu Miasta Darłowo z 30.04.2002r (GKM-I-7033/4/2002) zezwalającej na prowadzenie zbiorowego zaopa- trzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, zawierającej w szczególności: 1. Wymagania w zakresie jakości usług wodociągowo – kanalizacyjnych: 1) Przedsiębiorstwo zobowiązane jest do prowadzenia działalności obję- tej zezwoleniem na zasadach określonych w ustawie o zbiorowym zao- patrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków oraz na warun- kach ustalonych w przepisach wykonawczych do tej ustawy, w szcze- gólności do zapewnienia wysokiej jakości świadczonych usług, nieza- wodności zbiorowego zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków, przestrzegania wymagań ograniczania szkodliwego oddziaływania na środowisko i utrzymywania moŜliwie niskich kosztów prowadzenia działalności objętej zezwoleniem. 2) Przedsiębiorstwo zobowiązane jest zapewnić zdolność posiadanych urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych do realizacji dostaw wody do odbiorców w wymaganych ilościach i pod odpowiednim ciśnieniem i odprowadzania ścieków w sposób ciągły i niezawodny, a takŜe zapew- nić naleŜytą jakość dostarczanej wody i odprowadzanych ścieków. 3) Przedsiębiorstwo zobowiązane jest do spełnienia wymagań dotyczą- cych jakości wody przeznaczonej do spoŜycia przez ludzi, w tym wy- magań bakteriologicznych, fizykochemicznych i organoleptycznych określonych rozporządzeniem ministra właściwego do spraw zdrowia w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw gospodarki wodnej. 4) Przedsiębiorstwo zobowiązane jest do prowadzenie systematycznej 9 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl kontroli jakości dostarczanej wody. 5) Przedsiębiorstwo zobowiązane jest do: 5.1) bieŜącej kontroli ilości i jakości odprowadzanych ścieków byto- wych i ścieków przemysłowych oraz kontroli przestrzegania wa- runków wprowadzania ścieków do urządzeń kanalizacyjnych, zgodnie z art. 9 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, 5.2) przestrzegania warunków odprowadzania ścieków do wód i zie- mi, określonych w odrębnych przepisach. 6) Przedsiębiorstwo zobowiązane jest do usuwania na własny koszt skut- ków swojej działalności, a w szczególności do rekultywacji gruntów, do przywrócenie do stanu pierwotnego ukształtowania terenu oraz do usunięcia odpadów powstałych w wyniku budowy, rozbudowy i eks- ploatacji urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych. 7) Przedsiębiorstwo realizując niniejsze zezwolenie zobowiązane jest do przestrzegania regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ście- ków obowiązującego na terenie jego działania. 2. Warunki, zakres i tryb kontroli realizacji zezwolenia i przestrzegania Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków: 1) Przedsiębiorstwo zobowiązane jest do prowadzenia dokumentacji ja- kości świadczonych usług, obejmującej w szczególności: 1.1) ewidencję awarii oraz ich zasięgu i czasu usuwania, 1.2) ewidencję i archiwum z kontroli Przedsiębiorstwa dokonywanych przez organy upowaŜnione do ich przeprowadzania w oparciu o odrębne przepisy, 1.3) ewidencję skarg i wniosków oraz dokumentację ich załatwiania. 2) Przedsiębiorstwo zobowiązane jest do przedkładania Burmistrzowi Miasta Darłowo wraz z rocznym sprawozdaniem finansowym informacji o: 2.1) realizacji skarg i wniosków, 2.2) występujących awariach; częstotliwości, przyczynach i czasie usuwania awarii, 2.3) wnioskach pokontrolnych z przeprowadzonych kontroli ze- wnętrznych, 2.4) jakości usług zbiorowego zaopatrzenia w wodę, 2.5) jakości usług zbiorowego odprowadzania ścieków. 3) Przedsiębiorstwo zobowiązane jest do poinformowania Burmistrza Miasta Darłowo o kaŜdorazowej przerwie świadczenia usług wodocią- gowych i kanalizacyjnych przekraczającej 12 godzin. 4) Burmistrz Miasta Darłowo uprawniony jest do przeprowadzenia kontro- li działalności Przedsiębiorstwa, w szczególności, gdy zostaną zgłoszo- ne skargi na działalność Przedsiębiorstwa w zakresie objętym niniej- szym zezwoleniem. 3. Warunki wprowadzenia ograniczeń dostarczania wody w przypadku jej niedoboru: 1) Przedsiębiorstwo zobowiązane jest do zapewnienia zdolności posiada- nych urządzeń wodociągowych do realizacji dostaw wody w wymaga- nych ilościach. 2) W przypadku niedoboru wody spowodowanego niedostateczną wydaj- nością ujęć lub ograniczoną przepustowością sieci wodociągowych. Przedsiębiorstwo zobowiązane jest do opracowania i wdroŜenia pro- gramu dostaw wody w warunkach występowania jej niedoboru, uwzględniającego rotacyjne ograniczenia lub przerwy w dostawach wody dla poszczególnych rejonów miasta, jak równieŜ ograniczenie 10 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl zuŜycia wody na inne cele niŜ zaopatrzenie ludności. 3) W przypadku: 3.1) zaistnienia przerw w dostawach wody na skutek siły wyŜszej, a takŜe zdarzeń nagłych, nieprzewidzianych i niezaleŜnych od Przedsiębiorstwa, takich jak klęski Ŝywiołowe, powódź, susza, ska- Ŝenie ujęcia wody, 3.2) wystąpienia awarii urządzeń wodociągowych powodującej przerwy w dostawach wody przekraczające 12 godzin: 4. Przedsiębiorstwo zobowiązane jest do: a) niezwłocznego poinformowania o zaistniałej sytuacji odbiorców i upu- blicznienia informacji w sposób zwyczajowo przyjęty w Gminie Mia- sto Darłowo, b) uruchomienie zastępczych punktów poboru wody rozmieszczonych w sposób umoŜliwiający korzystanie z nich przez odbiorców usług i upublicznienie informacji o ich usytuowaniu, c) niezwłocznego przystąpienia do usuwania skutków awarii lub skutków siły wyŜszej, d) bieŜącego upubliczniania informacji na temat przewidywanego cza- su trwania przerw w dostawach wody. 5. Prowadzenie racjonalnej gospodarki w zakresie działalności objętej ze- zwoleniem: 1) Przedsiębiorstwo zobowiązane jest do prowadzenia działalności go- spodarczej w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowe- go odprowadzania ścieków w sposób zapewniający optymalizację kosztów oraz opłat za świadczone usługi. 2) Przedsiębiorstwo zobowiązane jest do określania taryf w oparciu o niezbędne przychody, których wartość pokrywa uzasadnione wy- datki związane z eksploatacją, utrzymaniem i rozwojem urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych, ponoszone dla zapewniania odpo- wiedniej ilości i jakości usług- z uwzględnieniem kryterium racjona- lizacji prowadzenia działalności. 3) Przedsiębiorstwo zobowiązane jest do uwzględnienia przedsięwzięć racjonalizujących zuŜycie wody i odprowadzenie ścieków w wielo- letnich planach rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych. 4) Przedsiębiorstwo zobowiązane jest do stymulowania racjonalnego korzystania z usług przez odbiorców w drodze obciąŜania poszcze- gólnych taryfowych grup odbiorców opłatami adekwatnymi do kosz- tów ponoszonych na poszczególne rodzaje działalności oraz taryfowe grupy odbiorców. 6. Warunki wygaśnięcia lub cofnięcia zezwolenia: 1) Zezwolenie wygasa z dniem wykreślenia Przedsiębiorstwa z wła- ściwego rejestru 2) Właściwy organ cofa zezwolenie: a) w przypadku zaprzestania prowadzenia działalności objętej ze- zwoleniem b) w przypadku prawomocnego wyroku sądu zakazującego prowa- dzenia działalności objętej zezwoleniem c) jeŜeli prowadzona działalność w sposób raŜący uchybia warunkom zezwolenia, a Przedsiębiorstwo nie usunęło w wyznaczonym ter- minie uchybień stwierdzonych przez organ, który wydał zezwole- nie 3) Zezwolenie moŜe być cofnięte Przedsiębiorstwu bez odszkodowa- nia, w następujących przypadkach: 11 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl a) na wniosek Przedsiębiorstwa o zaprzestanie działalności objętej zezwoleniem, złoŜony z 18 – miesięcznym wyprzedzeniem b) w przypadku utraty przez Przedsiębiorstwo innych zezwoleń nie- zbędnych do realizacji przedmiotu zezwolenia, c) gdy przemawia za tym waŜny interes państwa lub wynika to z re- alizacji przepisów o obronności i bezpieczeństwie państwa, A.2.3: 1. Zgłoszenia przez Odbiorcę Usług reklamacji związanych z niniejszą umową, mogą być dokonywane w formie pisemnej lub zgłaszane oso- biście w siedzibie Przedsiębiorstwa w terminie 30 dni licząc od dnia wystąpienia zdarzenia, którego reklamacja dotyczy. 2. Reklamacje będą rozpatrywane przez Przedsiębiorstwo niezwłocznie, nie dłuŜej jednak niŜ w ciągu 30 dni od daty zgłoszenia reklamacji w formie pisemnej. W przypadku reklamacji wymagającej konieczności prowadzenia postępowania wyjaśniającego Przedsiębiorstwo powia- domi o nowym terminie załatwienia reklamacji i przyczynie nie zała- twienia reklamacji w terminie. 3. Zgłoszenie reklamacji nie wstrzymuje obowiązku uregulowania na- leŜności. Ponadto z pisma MPGK wynika, Ŝe zobowiązuje się ona do przesłania do odbior- ców usług propozycji zmiany umów wykonywanych. [5] W dniu 12 grudnia 2014 r. Przedsiębiorstwo zostało zawiadomione o zakończeniu zbierania materiału dowodowego i moŜliwości zapoznania się z materiałem zgromadzonym w aktach sprawy. Strona nie skorzystała z moŜliwości zapoznania się z aktami. P REZES U RZĘDU USTALIŁ , CO NASTĘPUJE : [6] Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej w dniu 6 lipca 2001 r. zostało zarejestrowane w KRS pod numerem 0000024924 (k. 11-14). Prowadzi ono dzia- łalność gospodarczą polegającą na świadczeniu usług zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na terenie miasta i gminy Darłowo. [7] Wykonując ww. usługi Spółka podpisuje z odbiorcami tych usług umowy zatytuło- wane: Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków posługując się wzorcami umów zawierającymi postanowienia zakwestionowane przez Prezesa Urzędu we wszczęciu postępowania w sprawie stosowania praktyk ograniczają- cych konkurencję. Wszczynając przedmiotowe postępowanie postawiono MPGK zarzut działań bezprawnych polegających na zamieszczeniu we wzorcach umów regulującej zasady zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków zawieranych z konsumentami postanowień sprzecznych z przepisami ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu i rozporządzenia taryfowego, a takŜe narusze- nia obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informa- cji poprzez niezamieszczenie w przedstawionym odbiorcy wzorcu umowy posta- nowień wymaganych przepisami art. 6 ust. 3 pkt 3, 3a i 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu . Mając powyŜsze ustalenia na uwadze Prezes UOKIK zwaŜył, co następuje: [8] Interes publiczny Prezes UOKiK, zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumen- tów podejmuje działania z zakresu ochrony interesów konsumentów wyłącznie w interesie publicznym, tzn. wtedy, gdy daną praktyką przedsiębiorcy moŜe być 12 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl dotknięty kaŜdy konsument w analogicznych okolicznościach. 1 Warunkiem ko- niecznym do uruchomienia instrumentów określonych w tej ustawie jest zatem zaistnienie takiego stanu faktycznego, w którym działania przedsiębiorców naru- szają jej przepisy i jednocześnie stanowią zagroŜenie dla interesu publicznego, bądź teŜ naruszają ten interes. Takie stanowisko konsekwentnie prezentuje Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów – dalej zwany SOKiK, który w wyroku z dnia 27 czerwca 2001r. (sygn. akt XVII Ama 92/00) stwierdził, Ŝe (…) interes publiczny w postępowaniu administracyjnym nie jest pojęciem jednolitym i stałym. W kaŜdej sprawie winien on być ustalony i konkretyzowany co do swych wymagań. Organ administracji – Prezes Urzędu winien być w toku postępowania i przy wy- dawaniu decyzji rzecznikiem tego interesu, albowiem wynika to z jego zadań w strukturze administracji publicznej – art. 7 k.p.a. Publiczny znaczy dotyczący ogółu, dotykający ogółu a nie jednostki, czy teŜ określonej grupy. A zatem pod- stawą do zastosowania przez Prezesa Urzędu przepisów ustawy o ochronie (…) winno być uprzednie stwierdzenie, Ŝe został naruszony interes publicznoprawny, a nie interes prawny jednostki czy teŜ grupy . Uwzględniając charakter praktyk opisanych w niniejszej decyzji naleŜy stwier- dzić, Ŝe w rozwaŜanej sprawie ww. przesłanka sformułowana w art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów została spełniona. Rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wiąŜe się z ochroną interesu nieograniczonego kręgu adresatów, w tym przypadku odbiorców usług zbiorowe- go zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, a którym - na gruncie art. 4 ust. 12 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 22 1 Kodeksu cywilnego (zwanego dalej k.c.) - przysługuje status konsumen- ta, tj. osoby fizycznej dokonującej czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą i zawodową. Prowadzone przez Prezesa UOKik postępowanie dotyczyło podejrzenia stosowania przez MPGK, praktyk naruszają- cych zbiorowe interesy konsumentów, polegających na zamieszczeniu we wzorcu umowy zatytułowanym Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków postanowień sprzecznych z przepisami ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu i rozpo- rządzenia taryfowego i naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji oraz. Praktyki te mogły zatem dotyczyć wszyst- kich potencjalnych klientów MPGK, którzy chcieliby skorzystać z jego oferty i zawrzeć umowę o zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków. Oznacza to, Ŝe przedmiotowe praktyki mogłyby dotyczyć nieokreślone- go z góry kręgu adresatów. Uznać wobec tego naleŜy, iŜ niniejsze postępowanie prowadzone jest w interesie publicznym. [9] Status przedsiębiorcy Zgodnie z art. 4 pkt. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przez przedsiębiorcę rozumie się między innymi przedsiębiorcę w rozumieniu przepi- sów o swobodzie działalności gospodarczej. Z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r . o swobodzie działalności gospodarczej (tj. Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 ze zm.) wynika, Ŝe przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, która we własnym imieniu wy- konuje działalność gospodarczą. W rozwaŜanym przypadku podmiot będący stroną postępowania bez wątpienia posiada status przedsiębiorcy, gdyŜ jest to spółka prawa handlowego prowadząca działalność gospodarczą na podstawie wpisu do rejestru przedsiębiorców (Krajo- wego Rejestru Sądowego), a więc podmiot prawa odznaczający się wyodrębnie- 1 Por. Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 13 stycznia 2009r., sygn. akt: XVII Ama 26/08. 13 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl niem organizacyjnym i majątkowym, prowadzący we własnym imieniu działal- ność gospodarczą. Zachowania MPGK podlegają zatem kontroli dokonywanej na gruncie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. [10] Bezprawność działań Przesłanką, jaką naleŜy uprawdopodobnić w przypadku naruszenia zakazu okre- ślonego w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jest bezprawność podejmowanych przez przedsiębiorcę zachowań. Bezprawność uj- mowana jest jako sprzeczność z obowiązującymi przepisami prawa. Praktyki przedsiębiorcy, by zakwalifikować je jako naruszające zbiorowe interesy konsu- mentów (…) muszą być zatem wymierzone w uprawnienia, jakie konsumentom przyznają obowiązujące przepisy prawa. 2 Porządek prawny, którego naruszenie moŜe wypełniać dyspozycję art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, obejmuje normy prawa powszechnie ob- owiązującego, a takŜe nakazy i zakazy wynikające z zasad współŜycia społeczne- go i dobrych obyczajów. 3 Same przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie regulują kon- strukcji bezprawności działań przedsiębiorcy. Art. 24 tej ustawy nie ma samo- dzielnego znaczenia prawnego, lecz powinien być interpretowany oraz stosowany w określonym kontekście normatywnym. W związku z tym, w celu konkretyzacji przesłanki bezprawności naleŜy sięgnąć do przepisów innych ustaw. Na ich pod- stawie moŜliwe jest dokonanie oceny działań przedsiębiorcy w aspekcie ich zgodności z prawem. 4 Stosownie do art. 24 ust. 2 ww. ustawy przez praktykę naruszającą zbiorowe in- teresy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsię- biorcy, w szczególności: 1) stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do reje- stru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowa- nia cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.); 2) naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji; 3) nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Zbiorowe interesy konsumentów podlegają zatem ochronie przed wymierzonymi w nie naruszeniami polegającymi na sprzecznych z prawem działaniach przedsię- biorców. Uznanie określonego działania przedsiębiorcy za niezgodne z zakazem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów wymaga wykazania, Ŝe spełnione zostały kumulatywnie następujące przesłanki:
oceniane zachowanie jest podejmowane przez podmiot będący przedsię- biorcą w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsu- mentów,
zachowanie przedsiębiorcy nosi znamiona bezprawności,
praktyka godzi w zbiorowe interesy konsumentów W art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ustawodawca wskazał przykładowe rodzaje praktyk, które naruszają zbiorowe interesy konsu- mentów, zaliczając do nich stosowanie postanowień wzorców umów, które zosta- 2 Uchwała SN z dnia 13 lipca 2006 r. sygn. akt III SZP 3/06. 3 W yrok SOKiK z dnia 13 listopada 2007 r. sygn. akt XVII AmA 45/07. 4 Wyrok SOKiK z dnia23 czerwca 2006 r. sygn. akt XVIII AmA 32/05. 14 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl ły wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia17 listopada 1964 r. - Kodeks postępo- wania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.) (zwanej dalej K.p.c.), na- ruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej in- formacji, nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Kata- log ten nie jest jednak wyczerpujący. Ustawodawca posłuŜył się tutaj terminem w szczególności , co oznacza, Ŝe ma on charakter przykładowy. Zamiarem usta- wodawcy było uznanie za praktykę określoną w art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów działań, które naruszyły przepisy innych aktów praw- nych. Oprócz praktyk wskazanych bezpośrednio przez ustawodawcę w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów moŜna uznać zachowania naruszające przepisy innych ustaw, które nakładają na przedsiębiorcę określone obowiązki względem konsumenta. Zda- niem Sądu NajwyŜszego zachowania takie (…) stanowią bowiem jednocześnie za- chowania bezprawne i skutkują zniesieniem, ograniczeniem lub zniekształceniem praw konsumentów, wpływając tym samym na chronioną przez przepis obowią- zującego prawa sferę ich interesów. 5 Podkreślenia wymaga takŜe, Ŝe bezprawność jest kategorią obiektywną. Rozwa- Ŝenia przy ocenie bezprawności wymaga zatem kwestia, czy zachowanie przed- siębiorcy było zgodne, czy teŜ niezgodne z obowiązującymi zasadami porządku prawnego. O bezprawności działania decyduje całokształt okoliczności konkret- nego stanu faktycznego. 6 Dla stwierdzenia bezprawności działania przedsiębiorcy bez znaczenia pozostaje strona podmiotowa czynu, a zatem wina sprawcy (w znaczeniu subiektywnym, oznaczającym wadliwość procesu decyzyjnego sprawcy) i stopień tej winy, a tak- Ŝe świadomość istnienia naruszonych norm prawnych. Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej odpowiadając na zarzuty po- stawione w postanowieniu o wszczęciu postępowania w sprawie stosowania prak- tyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów złoŜyła zobowiązanie do pod- jęcia działań zmierzających do zapobieŜenia zarzucanym naruszeniom. Wobec powyŜszego w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, a co za tym idzie niezbęd- ne będzie jedynie uprawdopodobnienie, a nie wykazanie, przez Prezesa UOKiK na podstawie okoliczności sprawy i innych informacji będących podstawą wszczęcia postępowania, Ŝe MPGK stosuje praktyki, o których mowa w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. [11] Przesłanki wydania decyzji zobowiązującej z art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jeŜeli w toku postępowania przed Prezesem UOKiK w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione – na podstawie okoliczności sprawy lub innych informacji będących podstawą wszczęcia postę- powania – Ŝe przedsiębiorca stosuje praktykę, o której mowa w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , jednak zobowiąŜe się on do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zapobieŜenia tym narusze- niom, Prezes UOKiK moŜe w drodze decyzji nałoŜyć obowiązek wykonania tych zobowiązań. Istota decyzji zobowiązującej polega na quasi- porozumieniu się przedsiębiorcy z Prezesem UOKiK co do sposobu załatwienia sprawy, będącej przedmiotem po- 5 Uchwała SN z dnia 13 lipca 2006 r. sygn. akt III SZP 3/06. 6 Wyrok SN z dnia 8 maja 2002 r. sygn. akt I PKN 267/2001. 15 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl stępowania. Porozumienie to opiera się na pośrednim przyznaniu się przedsię- biorcy do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów i zobowiązaniu się do określonego zachowania, które ma prowadzić do zakończenia tych naruszeń i za- pobieŜenia im w przyszłości, w zamian za odstąpienie Prezesa UOKiK od wydania decyzji z art. 26 lub 27 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, stwier- dzającej fakt naruszenia zakazu z art. 24 ust.1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz od nałoŜenia kary pienięŜnej na przedsiębiorcę. 7 Analiza przepisu art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów po- zwala jednoznacznie stwierdzić, Ŝe Prezes UOKiK moŜe wydać powyŜszą decyzję w sytuacji łącznego spełnienia dwóch przesłanek: − uprawdopodobnienia w trakcie postępowania w sprawach praktyk naruszają- cych zbiorowe interesy konsumentów, iŜ przedsiębiorca stosuje niedozwoloną praktykę, o której mowa w art. 24 ww. ustawy, − zobowiązania przedsiębiorcy do podjęcia lub zaniechania działań zmierzają- cych do zapobieŜenia tym naruszeniom. Uprawdopodobnienie oznacza, Ŝe na korzyść strony postępowania (przedsiębior- cy) odstąpiono od udowodnienia określonych faktów na rzecz uprawdopodobnie- nia – na podstawie okoliczności sprawy, lub innych informacji będących podstawą wszczęcia postępowania, Ŝe stosuje on praktykę określoną w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 8 Uprawdopodobnienia wymagają wszystkie przesłanki zakazu z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów łącznie. W związku z czym do wy- dania decyzji zobowiązującej konieczne jest wystąpienie następujących przesła- nek: 1) uprawdopodobnienie bezprawności działania przedsiębiorcy, 2) uprawdopodobnienie naruszenia zbiorowego interesu konsumentów, 3) złoŜenie zobowiązania przez przedsiębiorcę. [12] Uprawdopodobnienie bezprawności działania W niniejszym postępowaniu uprawdopodobnienia wymagają zarzuty wskazane w punkcie I pkt1 i 2 sentencji decyzji. Art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazuje stosowania prak- tyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności (…) naruszanie obowiązku udzielania konsumen- tom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji. Działania przedsiębiorcy mogą zo- stać uznane za bezprawne w razie ustalenia, Ŝe doszło do naruszenia przepisów innych ustaw, zasad współŜycia społecznego oraz dobrych obyczajów. Ad I.1.1 Zgodnie z §17 ust.1 rozporządzenia taryfowego odbiorca usług dokonuje zapłaty za dostarczoną wodę lub odprowadzone ścieki w terminie określonym w fakturze, który nie moŜe być krótszy niŜ 14 dni od daty jej wysłania lub dostarczenia w in- ny sposób. Tak, więc zawarcie we wzorcach umów postanowienia, które stanowi, Ŝe (…) Usługobiorcy dokonują zapłaty za dostarczoną wodę i odprowadzone ście- ki w terminie wskazanym w fakturze (…) jest niezgodne z wyŜej wymienionym przepisem. Usługobiorca nie otrzymuje w umowie informacji o terminach wza- jemnych rozliczeń, natomiast usługodawca moŜe ten termin określić w fakturze dowolnie, bez uwzględnienia przepisów rozporządzenia taryfowego, a konsument 7 D. Miąsik [w:] T. Skoczny (red.), Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów Komentarz , Warszawa 2009r., s. 1048; 8 M. Sieradzka [w:] K.Kohutek, M.Sieradzka, U stawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Warszawa 2008, s. 681; 16 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl moŜe zostać naraŜony na konsekwencje wynikające z nieterminowego uregulo- wania naleŜności. W ocenie Prezesa Urzędu, określony przez MPGK w stosowanych wzorcach umownych termin zapłaty za dostarczoną wodę i odprowadzani ścieki moŜe być uznany za niezgodny z § 17 ust. 1 rozporządzenia taryfowego. Tym samym dzia- łanie taki moŜe być bezprawne. Tak więc postawiony Przedsiębiorstwu zarzut na- ruszenia zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsu- mentów, określonej w art. 24 ust. 2 tej ustawy został uprawdopodobniony. Ad I.1.2 Przepis § 18 ust. 1 rozporządzenia taryfowego nakazuje przedsiębiorstwu wodo- ciągowo-kanalizacyjnemu w razie niesprawności wodomierza głównego ustalić ilość pobranej wody, w pierwszej kolejności, na podstawie średniego zuŜycia wody w okresie 3 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności wodomierza głównego. Ustawodawca przyjął, iŜ okres 3 miesięcy jest optymalny dla ustalenia ilości pobranej wody w przypadku niesprawności wodomierza i pozwala na za- chowanie równowagi interesów zarówno odbiorcy wody, jak i przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego. W razie braku moŜliwości ustalenia ilości pobranej wody w wyŜej opisany sposób, ustawodawca dopuszcza moŜliwość ustalenia jej na podstawie średniego zuŜycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średniomiesięcznego zuŜycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy nieprawidłowego działania wo- domierza. Jednak ostatnie dwa sposoby rozliczania ilości wody w razie niespraw- ności wodomierza głównego, określone przez ustawodawcę mogą być zastosowa- ne wyjątkowo, w określonym przypadku tj. braku moŜliwości ustalenia ilości po- branej wody na podstawie średniego zuŜycia wody w okresie 3 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności wodomierza. Taki sposób rozliczenia ilości zuŜytej wody w razie niesprawności wodomierza jest obowiązkiem przedsiębiorstwa wo- dociągowo-kanalizacyjnego. W związku z tym, przyjęcie przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne innego sposobu rozliczenia ilości pobranej wody w okresie niesprawności wodomierza jest działaniem bezprawnym. MPGK wbrew przepisowi, w przypadku niesprawności wodomierza głównego ilość pobranej wody ustalała na podstawie średniego zuŜycia wody w okresie 6 miesię- cy przed stwierdzeniem niesprawności wodomierza, a gdy nie jest to moŜliwe – na podstawie średniego zuŜycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średniomiesięcznego zuŜycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy niesprawności wodomierza, a więc w sposób sprzeczny z przepisem § 18 ust. 1 rozporządzenia taryfowego. Mając na uwadze powyŜsze uznać naleŜy, Ŝe działanie MPGK polegające na umieszczeniu we wzorcach umów postanowienia, którego treść jest sprzeczna z § 18 ust. 1 rozporządzenia taryfowego, moŜe być uznane za bezprawne. Tym samym postawiony Przedsiębiorstwu zarzut naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 2 tej ustawy został uprawdopodobniony. Ad I.1.3 Zgodnie z art. 7 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu [..] , osoby reprezentujące przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne, po okazaniu legitymacji słuŜbo- wej i pisemnego upowaŜnienia, mają prawo wstępu na teren nieruchomości lub obiektu budowlanego naleŜących do osób, o których mowa w art. 6 ust. 2 i 4- 7 ustawy, w celu: 17 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 1) zainstalowania lub demontaŜu wodomierza głównego, 2) przeprowadzenia kontroli urządzenia pomiarowego, wodomierza głównego lub wodomierzy zainstalowanych przy punktach czerpalnych i dokonania od- czytu ich wskazań oraz dokonania badań i pomiarów; 3) przeprowadzenia przeglądów i napraw urządzeń posiadanych przez to przed- siębiorstwo; 4) sprawdzenia ilości i jakości ścieków wprowadzanych do sieci; 5) odcięcia przyłącza wodociągowego lub przyłącza kanalizacyjnego lub załoŜe- nia plomb na zamkniętych zaworach odcinających dostarczanie wody do lo- kalu; 6) usunięcia awarii przyłącza wodociągowego lub przyłącza kanalizacyjnego, jeŜeli umowa, o której mowa w art. 6 ust. 1, tak stanowi. Z kolei art. 6 ust. 3 pkt 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu […] stanowi, Ŝe umowa o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków musi bezwzględnie zawierać postanowienia dotyczące procedur i warunków kontroli urządzeń wodo- ciągowych i urządzeń kanalizacyjnych. Nie ulega więc wątpliwości, Ŝe procedury te powinny być zgodne z uregulowaniami ustawowymi, a więc przewidywać, co najmniej, Ŝe kontrola moŜe być przeprowadzona jedynie wówczas, gdy kontrolu- jący okaŜe legitymację słuŜbową i pisemne upowaŜnienie (art. 7). W wykorzystywanych w obrocie z konsumentami wzorcach umownych zamiesz- czono postanowienie, zgodnie z którym przedstawiciele przedsiębiorstwa mają prawo wstępu na teren nieruchomości lub do pomieszczeń kaŜdego, kto korzysta z usług Przedsiębiorstwa, po okazaniu pisemnego upowaŜnienia podpisanego przez Dyrektora Przedsiębiorstwa, określającego czynności, których dokonanie wymaga wstępu na teren nieruchomości lub do obiektu. Zakwestionowany przez Prezesa Urzędu, zapis przewiduje po stronie MPGK uprawnienia do wstępu na teren nie- ruchomości i przeprowadzania w szczególności kontroli urządzeń pomiarowych, kontroli wodomierza głównego lub wodomierzy zainstalowanych w lokalu i doko- nania odczytu ich wskazań, dokonania badań i pomiarów; przeprowadzenia prze- glądów i naprawę urządzeń posiadanych przez Przedsiębiorstwo, a takŜe spraw- dzenia ilości i jakości wprowadzanych ścieków, bez konieczności wcześniejszego okazania przez kontrolujących legitymacji słuŜbowej. Jak podkreśla się w obo- wiązującym orzecznictwie 9 , zaniechanie zamieszczenia w treści zawieranych z konsumentami umów postanowień dotyczących uprawnień przedsiębiorstwa w zakresie przeprowadzenia czynności kontrolnych, o których mowa w art. 7 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu […] powoduje, Ŝe odbiorca usług nie otrzymuje kompletnej informacji o tym, kto, na jakiej podstawie oraz w celu przeprowa- dzenia jakich czynności moŜe Ŝądać wstępu na teren naleŜących do odbiorcy nie- ruchomości i obiektów, a takŜe jakimi dokumentami powinna się legitymować osoba przystępująca do przeprowadzenia tych czynności. Nieznajomość - po stronie konsumentów - ich obowiązków w zakresie umoŜliwienia przedstawicie- lom przedsiębiorstwa wstępu na teren zajmowanych przez nich nieruchomości celem wykonania szeroko pojętych czynności kontrolnych i naprawczych, jak równieŜ brak wiedzy na temat warunków i procedur takich kontroli (obowiązek okazania legitymacji słuŜbowej i pisemnego upowaŜnienia) wiąŜe się moŜliwością wystąpienia negatywnych skutków po stronie konsumentów. Niewiedza w powyŜszym zakresie moŜe równieŜ narazić konsumentów na kontrolę przez osobę nieupowaŜnioną do jej przeprowadzenia. Ponadto w kwestionowanym za- pisie – wbrew ustawowej regulacji – umieszczono otwarty katalog czynności, któ- re mogą zostać podjęte przez kontrolujących. 9 Por. decyzja nr RKT 8/2009. 18 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Mając na uwadze powyŜsze uznać naleŜy, Ŝe działanie MPGK polegające na umieszczeniu we wzorcach umów postanowienia, którego treść jest sprzeczna z art. 7 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu […], moŜe być uznane za bezprawne. Tym samym postawiony Przedsiębiorstwu zarzut naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stoso- wania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 2 tej ustawy został uprawdopodobniony. Ad I.1.4 Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu […], dostarczanie wody lub odprowadzanie ścieków odbywa się na podstawie pisemnej umowy o dostar- czanie wody lub odprowadzanie ścieków zawartej między przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym, a odbiorcą usług. Stosownie do art. 6 ust. 3 pkt 6 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu […], umowa ta musi w szczególności zawierać postanowienia dotyczące okresu jej obowiązywania oraz odpowiedzialność za niedotrzymanie jej warunków, w tym warunków wypowiedzenia. NaleŜy zazna- czyć, iŜ warunki wypowiedzenia, które powinny zostać określone w umowie, po- winny odnosić się do sytuacji niedotrzymania jej warunków. Z uwagi na charakter rozpatrywanych usług, które naleŜą do usług uŜyteczności publicznej, jak równieŜ cel ustawy, którym jest między innymi ochrona interesu odbiorców ww. usług, uznać naleŜy, Ŝe zgodnie z wolą racjonalnego ustawodaw- cy przepis art. 6 ust. 3 pkt 6 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu […] ogranicza prawo przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego, jako mocniejszej strony stosunku prawnego, do swobodnego wypowiedzenia umowy, nakazując określe- nie w umowie warunków jej wypowiedzenia, tj.: trybu i przesłanek jej wypowie- dzenia. Tak więc umowa kierowana do konsumentów powinna szczegółowo okre- ślać sytuacje, w jakich moŜe dojść do jej wypowiedzenia przez przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne , a takŜe wskazywać okres jej wypowiedzenia ro- zumiany jako czas, który musi upłynąć od złoŜenia oświadczenia woli o wypowie- dzeniu umowy do jej rozwiązania. Jedynie bowiem wcześniejsze określenie w umowie sytuacji uprawniających do jej wypowiedzenia przez dostawcę usług oraz trybu wypowiedzenia moŜe zapewnić konsumentom minimum bezpieczeń- stwa w zakresie świadczenia omawianych usług uŜyteczności publicznej. Przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne wypowiadając umowę zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków powinno mieć na uwadze treść art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu […] określającego, w jakich okolicznościach przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne uprawnio- ne jest do wstrzymania świadczenia usług na rzecz odbiorcy. Formułując ten przepis ustawodawca nie posłuŜył się sformułowaniem „w szczególności” „na przykład” lub podobnym. Oznacza to, Ŝe katalog okoliczności, które stanowią podstawę do wstrzymania dostaw wody i zaprzestania odbierania ścieków ma charakter zamknięty, który nie moŜe być dowolnie i arbitralnie rozszerzany przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne. Odcięcie dostaw wody i/lub za- mknięcie przyłącza kanalizacyjnego moŜe nastąpić tylko wówczas, gdy wystąpi jedna z przesłanek określonych w art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu […]. Do tych przypadków zaliczono sytuacje, w których: przyłącze wodociągowe lub przyłącze kanalizacyjne wykonano niezgodnie z przepisami prawa; odbiorca usług nie uiścił naleŜności za pełne dwa okresy obrachunkowe, następujące po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaległej opłaty; jakość wprowadzanych ścieków nie spełnia wymogów określonych w przepisach prawa lub stwierdzono celowe uszkodzenie albo pominięcie urządzenia pomiarowego; został stwierdzony nielegalny pobór wody lub nielegalne odprowadzanie ścieków, to jest bez zawarcia umowy, jak równieŜ przy celowo uszkodzonych albo pomi- niętych wodomierzach lub urządzeniach pomiarowych. Przepis ten naleŜy rozu- 19 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl mieć wprost, tzn. przyjąć, iŜ odcięcie wody lub zamknięcie przyłącza kanaliza- cyjnego jest moŜliwe tylko i wyłącznie w sytuacjach w nim określonych. Nie ma zatem moŜliwości rozszerzania podstaw odcięcia lub zamknięcia na inne sytuacje nieokreślone wyraźnie w tym przepisie. Mając na względzie charakter rozpatrywanych usług (które powinny być świad- czone powszechnie i w sposób ciągły) oraz cele ustawy (która ma m.in. chronić interes odbiorców usług), powyŜsze uregulowanie z art. 8 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu […] naleŜy rozumieć jako ograniczenie prawa przedsiębiorstwa wo- dociągowo-kanalizacyjnego do wypowiedzenia umowy o zaopatrzenie w wodę i/lub odprowadzanie ścieków w kaŜdym momencie. Zasadnym jest więc przyję- cie, Ŝe skoro tylko w wymienionych - w formie katalogu zamkniętego - przypad- kach przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne moŜe odciąć wodę lub za- mknąć przyłącze kanalizacyjne, to teŜ tylko w tych samych przypadkach moŜna umowę wypowiedzieć. Przyczyny wypowiedzenia umowy przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne są więc enumeratywnie wyliczone. Tak teŜ sytuację tę ocenia Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 3 sierpnia 2012r., sygn. akt VI Aca 354/12, gdzie w uzasadnieniu stwierdza, Ŝe (…) przy ustawowym obo- wiązku przedsiębiorstwa do zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę lub odpro- wadzanie ścieków z osobą, której nieruchomość została przyłączona do sieci i która wystąpiła z pisemnym wnioskiem o zawarcie umowy wynikającym z art. 6 ust. 2 w/w ustawy, tylko w przypadkach określonych w art. 8 moŜliwe jest wy- powiedzenie umowy. Ma rację bowiem Sąd Okręgowy, Ŝe wypowiedzenie umowy skutkuje odcięciem dostaw wody lub zamknięciem przyłącza kanalizacyjnego, a więc powoduje konsekwencje przewidziane w art. 8 ust. 1 ustawy, bo obowią- zek świadczenia wynika z łączącego strony stosunku zobowiązaniowego. Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej, stosując postanowienie prze- widujące, Ŝe Umowa moŜe być rozwiązana: (...) przez Przedsiębiorstwo za trzy- miesięcznym wypowiedzeniem ze skutkiem na koniec miesiąca kalendarzowego w przypadku niewykonywania lub nienaleŜytego wykonywania umowy przez Od- biorcę, nie określiło precyzyjnie warunków wypowiedzenia umowy przez usługo- dawcę i nie ograniczyło ich jedynie do sytuacji wskazanych w art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu […]. Taka sytuacja powoduje po stronie odbiorców usług zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków brak pewności ich nieprzerwanej dostawy/odbioru. Takie postanowienie wprowadza ich równieŜ w błąd co do rzeczywistych uprawnień przedsiębiorstwa wodociągo- wo-kanalizacyjnego do rozwiązania umowy, wynikających z ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu oraz moŜe powodować nieuzasadnione pozbawienie ich dostępu do ww. usług. Reasumując naleŜy stwierdzić, Ŝe stosowane przez MPGK wzorce umów nie okre- ślają – zgodnie z wymogiem art. 6 ust. 3 pkt 6 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu […] - warunków wypowiedzenia umowy przez usługodawcę i - pomimo, Ŝe usta- wodawca przewidział dla dostawcy usług ściśle określone przypadki zaprzestania ich świadczenia, nie ograniczają ich jedynie do sytuacji wskazanych w art. 8 ust. 1 tej ustawy. Kwestionowane postanowienie daje MPGK uprawnienia szersze niŜ zezwalają na to przepisy i stwarza dla odbiorców ryzyko nieuprawnionego po- zbawienia ich moŜliwości korzystania z usług zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków. Tym samym działanie takie moŜe zostać uznane za bezprawne. Tak więc postawiony Przedsiębiorstwu zarzut naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsu- mentów oraz stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 2 tej ustawy naleŜy uznać za uprawdopodobniony. 20 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Ad I.2.1 Zgodnie z art. 6 pkt 3a ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu […], umowa o dostar- czanie wody lub oprowadzanie ścieków zawiera w szczególności warunki usuwa- nia awarii przyłączy wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych będących w po- siadaniu odbiorcy usług. Z analizy postanowień stosowanych przez MPGK wzor- ców umów wynika, Ŝe nie zamieszczono w nich informacji wymaganych w usta- wie o zbiorowym zaopatrzeniu, określonych w art. 6 ust. 3 pkt 3a ww. ustawy. Działanie takie moŜe być bezprawne. Tak więc postawiony Przedsiębiorstwu za- rzut naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie kon- kurencji i konsumentów oraz stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 2 pkt 2 tej ustawy został uprawdopodob- niony. Ad I.2.2 Zgodnie z brzmieniem art. 6 ust. 3 pkt 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu […], umowa o dostarczanie wody lub odprowadzanie ścieków musi zawierać ustalenia zawarte w zezwoleniu na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbio- rowego odprowadzania ścieków, o których mowa w art. 18 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu. Do informacji tych naleŜy: 1) oznaczenie przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego, jego siedzibę i adres; 2) data podjęcia działalności, 3) przedmiot i obszar działalności, 4) wymagania w zakresie jakości usług wodociągowo-kanalizacyjnych, 5) warunki, zakres i tryb kontroli realizacji zezwolenia i przestrzegania regu- laminu, o którym mowa w art. 19 ust. 1 ww. ustawy, 6) warunki wprowadzania ograniczeń dostarczania wody w przypadku wystą- pienia jej niedoboru, 7) zobowiązanie do prowadzenia przez przedsiębiorstwo wodociągowo- kanalizacyjne racjonalnej gospodarki w zakresie działalności objętej zezwole- niem, 8) warunki cofnięcia zezwolenia, 9) warunki dotyczące okoliczności, w których zezwolenie moŜe być cofnięte bez odszkodowania. Spośród wymienionych ustaleń, które zawarte są w zezwoleniu, wzorzec umowny będący przedmiotem kontroli Prezesa UOKiK, zawiera jedynie informację na te- mat oznaczenia przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego, jego siedzibę i adres. Pozostałe kwestie zostały we wzorcu pominięte. Mając na względzie powyŜsze naleŜy uznać, iŜ stosowane przez MPGK wzorce umów nie spełniają obowiązku wynikającego z art. 6 ust. 3 pkt 5 ustawy o zbio- rowym zaopatrzeniu. Działanie takie moŜe być bezprawne. Tak więc postawiony Przedsiębiorstwu zarzut naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosowania praktyki narusza- jącej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 2 pkt 2 tej usta- wy został uprawdopodobniony. Ad I.2.3 Zgodnie z brzmieniem art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu […], umowa o dostarczanie wody lub odprowadzanie ścieków musi zawierać postano- wienia dotyczące praw i obowiązków stron. W treści zawieranych przez MPGK umów brak jest postanowień określających tryb postępowania reklamacyjnego. W umowach nie informuje się o formach i terminach, w jakich moŜe być złoŜona reklamacja, ani o tym, w jakim terminie Przedsiębiorstwo zobowiązane jest do 21 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl jej rozpatrzenia. MPGK, jako profesjonalista świadczący usługi o charakterze uŜyteczności publicznej, powinien formułować treść umowy w taki sposób, aby nie doprowadzić do sytuacji, w której konsument – z uwagi na fakt, Ŝe nie otrzymuje za pośrednictwem umowy pełnej informacji na temat praw i obowiąz- ków stron – nie jest w stanie korzystać z pełni swoich praw. Podkreślić równieŜ naleŜy, iŜ z punktu widzenia konsumenta kluczowe znaczenie ma prawo do otrzymania usługi o naleŜytej jakości w sposób ciągły i niezawodny, w dalszej zaś kolejności prawo do podejmowania działań w celu wyegzekwowania od dostaw- cy, aby świadczenie usług realizowane było w sposób naleŜyty. SłuŜyć ma temu właśnie tryb reklamacyjny. Informacja w powyŜszym zakresie jest dla konsumen- ta bardzo waŜna, bowiem dotyczy moŜliwości dochodzenia przez konsumenta je- go praw i roszczeń. Informacje dotyczące postępowania reklamacyjnego pozwa- lają konsumentowi na uzyskanie pełnej wiedzy o zakresie jego praw i obowiąz- ków. NaleŜy zwrócić uwagę, iŜ w wyroku z dnia 14 maja 2010 r. Sąd Apelacyjny (sygn. akt VI ACa 1095/09) uznał, Ŝe zasady lojalności nakazują, aby umowy zawierane z konsumentami w moŜliwie najszerszy sposób informowały ich o przysługujących im prawach w zakresie dokonywania reklamacji, to jest zasad, trybu oraz termi- nów reklamacji w związku z nienaleŜytym wykonaniem umowy, inaczej działanie takie moŜe naruszać interesy konsumentów, powodować ich niedoinformowanie, a wręcz mieć znamiona wprowadzania w błąd. Postanowienia te mają istotne znaczenie dla klientów, albowiem wiąŜą się z zapewnieniem im moŜliwości nale- Ŝytego dochodzenia przysługujących im praw. Zatem wraz z umową klienci po- winni otrzymać komplet informacji na temat jej warunków, w tym w zakresie reklamacji i odpowiedzi na Ŝądania, skargi i zaŜalenia. Mając na względzie powyŜsze naleŜy uznać, iŜ stosowane przez MPGK wzorce umów nie spełniają obowiązku wynikającego z art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbio- rowym zaopatrzeniu […]. Działanie takie moŜe być bezprawne. Tak więc posta- wiony Przedsiębiorstwu zarzut naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosowania praktyki naru- szającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 2 pkt 2 tej ustawy został uprawdopodobniony. [13] Zobowiązanie przedsiębiorcy Oprócz uprawdopodobnienia wyŜej omówionych przesłanek, warunkiem pozwala- jącym na wydanie decyzji zobowiązującej przez Prezesa UOKiK jest przyjęcie przez przedsiębiorcę określonego zobowiązania. Zobowiązanie moŜe polegać na podjęciu działania bądź zaniechania, w zaleŜności od tego, jaka postać zachowa- nia przedsiębiorcy będzie niezbędna do zabezpieczenia interesów konsumentów. W przedmiotowej sprawie, wobec faktu złoŜenia przez MPGK zobowiązania, o treści wskazanej w pkt I ppkt A i B sentencji niniejszej decyzji, Prezes UOKiK uznał, iŜ w tak ustalonych okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy, za- sadnym będzie przyjęcie zobowiązania strony i wydanie decyzji zobowiązującej na podstawie art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W ocenie Prezesa UOKiK zobowiązanie przedstawione przez przedsiębiorcę zmie- rza do zapobieŜenia naruszeniom zbiorowych interesów konsumentów i w sposób wystarczający zabezpieczy interesy konsumentów, stąd wniosek MPGK o wydanie decyzji zobowiązującej w zakresie zarzutów z punktu I ppkt 1 - 2 sentencji decy- zji, naleŜało uwzględnić. Zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes UOKiK określił w decyzji terminy wykonania zobowiązań nałoŜonych na MPGK. Wprowadzenie do obrotu nowych wzorców umów powinno nastąpić w terminie do 15 stycznia 2015 r., a przedłoŜenie konsumentom propozycji zmiany kwestiono- 22 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl wanych postanowień w umowach wykonywanych w terminie do 31 marca 2015 r. Prezes Urzędu uznał, Ŝe są to terminy wystarczające na wykonanie nałoŜonych na przedsiębiorcę obowiązków, uwzględniające wniosek przedsiębiorcy. Wobec powyŜszego orzeczono jak w punkcie I sentencji decyzji. [14] Obowiązek składania informacji o stopniu realizacji zobowiązania Stosownie do art. 28 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ele- mentem obligatoryjnym decyzji zobowiązującej jest nałoŜenie przez Prezesa UOKiK obowiązku składania w terminie wyznaczonym przez organ ochrony konku- rencji i konsumentów informacji o stopniu realizacji zobowiązań, m.in. w formie sprawozdania z wykonania nałoŜonego zobowiązania. NałoŜenie zaś obowiązku sprawozdawczego zwalnia Prezesa UOKiK z konieczności monitorowania zachowań przedsiębiorcy 10 , a pozwala skoncentrować się na efek- cie końcowym realizacji zobowiązań, jakim jest sprawozdanie. MPGK zostało zo- bowiązane do przekazania do 30 kwietnia 2015 r.: ― wzorca umowy regulujący zasady zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbio- rowego odprowadzania ścieków, o którym mowa w punkcie I ppkt A senten- cji decyzji, ― kopii 3 przykładowych umów zawartych z nowymi odbiorcami usług, w oparciu o zmienione wzorce; ― informacji o liczbie dotychczasowych odbiorców usług, którym doręczono propozycje zmiany umów wykonywanych, ― informacji o liczbie odbiorców usług, którzy podpisali zmienione umowy, ― informacji o liczbie odbiorców usług, którym nie przekazano propozycji zmiany umów wykonywanych, zawierających kwestionowane postanowie- nia, ze wskazaniem przyczyn takiego stanu. Wyznaczony na złoŜenie sprawozdania termin jest terminem odpowiednim, wy- starczającym do wykonania nałoŜonego obowiązku. Mając powyŜsze na uwadze, orzeczono jak w punkcie II sentencji decyzji. POUCZENIE: Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 1 i 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkuren- cji i Konsumentów w Gdańsku. Z up. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i konsumentów Dyrektor Delegatury w Gdańsku Roman Jarząbek Otrzymuje: 10 D.Miąsik, [w:] T. Skoczny (red.), Ustawa(…), op.cit., s.1055. 23 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. ul. 1-Maja 1 76-150 Darłowo