RGD-33/2012

RGD. 61-27/12/MLM Gdańsk, dnia 19 grudnia 2012 r. Decyzja nr RGD. 33/2012 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007 roku o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz § 2 pkt 4 i § 5 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 107, poz. 887) – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością Zakład Gospodarki Komunalnej w Ustce, I. Na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 roku o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zmianami), po uprawdopodobnieniu stosowania przez tego przedsiębiorcę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 24 ust. 1 i art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegających na stosowaniu we wzorcu umownym pn. „Umowa nr…” postanowień, o treści: [1] Termin płatności wynosi 14 dni …Brak zapłaty w terminie spowoduje naliczenie odsetek w wysokości 0,1% za każdy dzień zwłoki, a nadto zastrzegamy sobie możliwość rozwiązania umowy ze skutkiem natychmiastowym. [2] Zastrzega się prawo rozwiązania umowy bez wypowiedzenia ze skutkiem natychmiastowym w przypadku rażącego nieprzestrzegania postanowień umowy lub nieuregulowania płatności przez zleceniodawcę. [3] Spory powstałe w trakcie realizacji podlegają rozpatrzeniu przez sąd właściwy dla zleceniobiorcy. [4] Opłaty za usługi naliczane będą według aktualnego na dzień wykonania usług cennika. Zleceniodawca oświadcza, iż zapoznał się z cennikiem obowiązującym w dniu zawarcia umowy. Na życzenie zleceniodawcy zleceniobiorca sporządzi kopię cennika. Zmiana cennika nie wymaga wypowiedzenia umowy w tym zakresie i następuje jednostronnie, które są postanowieniami umownymi wpisanymi na podstawie art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43 poz. 296, z późn. zm.) do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone i przyjęciu zobowiązania ww. przedsiębiorcy do podjęcia działań zmierzających do zaniechania naruszenia zbiorowych interesów konsumentów nakłada się na Zakład Gospodarki Komunalnej Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura UOKiK w Gdańsku 2 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ustce obowiązek wykonania tego zobowiązania poprzez: i) opracowanie i wprowadzenie do obrotu nowego wzorca umownego niezawierającego kwestionowanych postanowień, W TERMINIE MIESIĄCA OD DATY UPRAWOMOCENIA SIĘ NINIEJSZEJ DECYZJI , ii) przekazanie konsumentom aneksów zmieniających kwestionowane postanowienia, W TERMINIE MIESIĄCA OD DATY UPRAWOMOCENIA SIĘ NINIEJSZEJ DECYZJI . II. Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zmianami), nakłada się na przedsiębiorcę Zakład Gospodarki Komunalnej Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ustce obowiązek przedłożenia, W TERMINIE DO DNIA 31 MARCA 2013 R . informacji/dokumentów potwierdzających wykonanie zobowiązania, o którym mowa w punkcie I decyzji, a to: i) wzorca umowy pn. „Umowa nr…”, niezawierającego postanowień kwestionowanych przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, ii) przykładowych dowodów przedstawienia konsumentom korzystającym z usług przedsiębiorcy nowych warunków umów, zgodnie z podjętym zobowiązaniem. Uzasadnienie Na podstawie postanowienia nr 150 z dnia 20 czerwca 2012 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej również Prezesem Urzędu) wszczął i prowadził, pod sygnaturą akt RGD.405-20/12/MLM, postępowanie wyjaśniające w sprawie wstępnego ustalenia, czy zapisy umów oraz ogólnych warunkach realizacji umów stosowanych w obrocie konsumenckim przez m.in. przedsiębiorcę Zakład Gospodarki Komunalnej Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ustce nie naruszają przepisów ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zmianami) w sposób uzasadniający wszczęcie przeciwko ww. przedsiębiorcy postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. W trakcie przedmiotowego postępowania Prezes Urzędu pozyskał przekazany mu przez Zakład Gospodarki Komunalnej Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ustce (zwany dalej: ZGK lub Spółką) wzorzec umowy pod nazwą „Umowa nr…”. Wobec tego, iż analiza warunków umownych stosowanych przez ZGK pozwala na stwierdzenie, iż niektóre z zapisów, zawartych w tym wzorcu umowy mogą być uznane za tożsame z klauzulami wpisanymi do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zmianami), Prezes Urzędu postanowił o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Spółce, postanowieniem nr 298 z dnia 18 października 2012 r., zarzucono podejmowanie bezprawnych działań godzących w zbiorowe interesy konsumentów, polegających na stosowaniu we wzorcu umownym pn. „Umowa nr…” postanowień, o treści: 3 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl [1] Termin płatności wynosi 14 dni …Brak zapłaty w terminie spowoduje naliczenie odsetek w wysokości 0,1% za każdy dzień zwłoki, a nadto zastrzegamy sobie możliwość rozwiązania umowy ze skutkiem natychmiastowym. [2] Zastrzega się prawo rozwiązania umowy bez wypowiedzenia ze skutkiem natychmiastowym w przypadku rażącego nieprzestrzegania postanowień umowy lub nieuregulowania płatności przez zleceniodawcę. [3] Spory powstałe w trakcie realizacji podlegają rozpatrzeniu przez sąd właściwy dla zleceniobiorcy. [4] Opłaty za usługi naliczane będą według aktualnego na dzień wykonania usług cennika. Zleceniodawca oświadcza, iż zapoznał się z cennikiem obowiązującym w dniu zawarcia umowy. Na życzenie zleceniodawcy zleceniobiorca sporządzi kopię cennika. Zmiana cennika nie wymaga wypowiedzenia umowy w tym zakresie i następuje jednostronnie. Do akt sprawy postanowieniem nr 283, z dnia 27 września 2012 r., włączono następujące dowody, uzyskane w trakcie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, tj.: pismo przedsiębiorcy z dnia 12 czerwca 2012 r. wraz z załącznikami (odpis KRS, wzorzec: Umowa nr). Przedsiębiorca ustosunkował się do postawionych zarzutów pismem z dnia 29 października 201 2r. oraz wystąpił o wydanie w sprawie decyzji w oparciu o przepis art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Jednocześnie Spółka przedstawiła propozycję podjęcia działań zmierzających do zaniechania naruszania interesów konsumentów poprzez opracowanie nowego wzorca umowy, niezawierającego zakwestionowanych postanowień, jak również do przedstawienia dotychczasowym kontrahentom/konsumentom aneksów do umów będących w trakcie wykonywania. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, pismem z dnia 29 listopada 2012 r. zawiadomiono Spółkę o zakończeniu zbierania materiału dowodowego. W wyznaczonym terminie Spółka skorzystała z prawa zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Prezes Urzędu ustalił następujący stan faktyczny. Spółka Zakład Gospodarki Komunalnej Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ustce została zarejestrowana w KRS w dniu 26 lipca 2001r., pod nr 0000025900. Przedmiotem działania przedsiębiorcy jest m.in.: działalność związana ze zbieraniem odpadów. Spółka prowadzi działalność w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości na terenie następujących gmin: Postomino, Ustka i Smołdzino oraz miasto Ustka. Na wskazanym obszarze Spółka prowadzi działalność w zakresie odbioru odpadów zawierając z konsumentami umowy, w oparciu o opracowany wzorzec „Umowa n…”. 4 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Analiza warunków umownych opracowanych i wykorzystywanych przez przedsiębiorcę wskazuje, że w ww. wzorcu ZGK stosuje postanowienia niedozwolone, wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zmianami), tj:
„Zleceniobiorcy przysługuje prawo rozwiązania umowy bez wypowiedzenia w przypadku, kiedy Zleceniodawca spóźnia się z zapłatą za usługi" (Wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 9 marca 2010 r., sygnatura akt XVII AmC 430/09, numer postanowienia w rejestrze 1979).
„W razie znacznego wzrostu cen towarów i usług cena usługi może zostać podwyższona” (Wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 24 kwietnia 2006 r., sygnatura akt XVII AmC 107/04, numer postanowienia w rejestrze 783).
,,Zmiana cen za wywóz odpadów komunalnych nie wymaga form aneksu do umowy"(Wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 9 marca 2010 r., sygnatura akt XVII AmC 430/09, numer postanowienia w rejestrze 1977).
,,Wszelkie spory wynikłe z tytułu wykonania zobowiązań związanych z Programem będą rozstrzygane przez sąd właściwy dla siedziby Organizatora"(Wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 13 listopada 2009 r., sygnatura akt XVII AmC 1027/09, numer postanowienia w rejestrze 2320).
,,Sądem właściwym dla rozpatrywania wszelkich sporów jest sąd właściwy dla siedziby sprzedającego” (Wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 16 kwietnia 2010 r., sygnatura akt XVII AmC 363/09, numer postanowienia w rejestrze 1950). Prezes Urzędu zważył, co następuje. Możliwość rozstrzygania sprawy w oparciu o przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wymaga ustalenie, czy w okolicznościach przedmiotowej sprawy doszło do naruszenia interesu publicznoprawnego. Zgodnie z brzmieniem art. 1 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, celem jej regulacji jest zapewnienie rozwoju i ochrony konkurencji, a także podejmowana w interesie publicznym ochrona przedsiębiorców narażonych na stosowanie praktyk ograniczających konkurencję i ochrona interesów konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów ma zatem charakter publicznoprawny i służy ochronie interesu ogólnospołecznego; w odniesieniu do przedsiębiorców chroni konkurencję, a w odniesieniu do konsumentów ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. Instrumenty w niej przewidziane mogą być stosowane jedynie wówczas, gdy na skutek działań sprzecznych z przepisami prawa naruszony został interes publiczny. Ma to miejsce w szczególności wtedy, gdy określonymi działaniami dotknięty jest szerszy krąg uczestników rynku, względnie, gdy wywołują one na rynku niekorzystne zjawiska (wyrok Sądu Antymonopolowego z dn. 24 października 1991 r., sygn. akt XV Amr 8/90). Zdaniem Prezesa Urzędu rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, ponieważ wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy na podstawie umów o wywóz odpadów komunalnych o treści zakwestionowanej w toku niniejszego 5 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl postępowania korzystają lub będą korzystać z usług świadczonych przez przedsiębiorcę zajmującego się świadczeniem usług w zakresie wywozu odpadów. Objęte zarzutem działanie przedsiębiorcy wymierzone jest w szeroki krąg uczestników rynku, ponieważ jest ono skierowane do członków określonej zbiorowości tj. wszystkich rzeczywistych i potencjalnych odbiorców świadczonych przez Spółkę usług. Interes publicznoprawny przejawia się także w postaci zbiorowego interesu konsumentów, co oznacza, iż naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest jednoznaczne z naruszeniem interesu publicznoprawnego. W tym stanie rzeczy przyjąć należy, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem przez Spółkę interesu publicznoprawnego, co uzasadnia ocenę jej zachowania na rynku w świetle przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Skarżonemu przedsiębiorcy postawiono zarzut naruszenia art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Przepis art. 24 ust. 1 stanowi, że Zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. ” Zgodnie z ust. 2 tego artykułu „Przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności: 1) stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. – Kodeks postępowania cywilnego […] . Aby działania przedsiębiorcy mogły zostać uznane za sprzeczne z powołanym wyżej przepisem art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, należy wykazać, że spełniają one łącznie następujące przesłanki: – ujawniają się w obrocie konsumenckim, a więc dotyczą relacji przedsiębiorca-konsument, – stanowią działanie bezprawne, – naruszają zbiorowe interesy konsumentów. Zgodnie z art. 4 pkt 12 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz art. 22 1 Kodeksu cywilnego za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą czynności prawnej nie związanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. W niniejszej sprawie fakt zawierania przez PRSP umów odbioru odpadów z konsumentami pozostaje poza sporem, co przesądza o uznaniu, iż pierwsza z ww. przesłanek jest spełniona. Co do drugiej przesłanki, tj. bezprawności, rozumianej jako działania sprzecznego z przepisami prawa podnieść należy, iż przedsiębiorcy postawiony został zarzut naruszenia art. 24 ust 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegający na stosowaniu w umowach zawieranych z konsumentami postanowień wzorca umowy, które zostały wpisane do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego. Zakaz stosowania postanowień wpisanych do Rejestru dotyczy nie tylko tego przedsiębiorcy, przeciwko któremu zapadł wyrok w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone, lecz również innych przedsiębiorców. Art. 479 43 K.p.c. rozszerza prawomocność wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie, tj. innych przedsiębiorców. Skutek tzw. prawomocności rozszerzonej następuje od chwili wpisania wzorca umowy do Rejestru, prowadzonego przez Prezesa Urzędu. Konsekwencją umieszczenia 6 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl postanowienia umownego w Rejestrze jest to, że posłużenie się nim będzie miało skutek wprowadzenia do umowy elementu bezwzględnie przez prawo zakazanego. Wpis do Rejestru niedozwolonych postanowień umownych oznacza, że od tego momentu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych. Powyższe stanowisko Prezesa Urzędu zgodne jest z orzecznictwem Sądu Najwyższego, który w uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06) stwierdził, iż … stosowanie postanowień wzorców umów o treści tożsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., może być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów (…). W uzasadnieniu do powyższej uchwały Sąd uznał m.in., że (…) praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów art. 23a u.o.k.ik. (obecnie art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów) obejmuje również przypadki wprowadzania jedynie zmian kosmetycznych polegających na przestawieniu wyrazów lub zastąpieniu jednych wyrazów innymi, jeżeli tylko wykładnia postanowienia pozwoli stwierdzić, że jego treść mieści się w hipotezie zakazanej klauzuli. Stosowanie klauzuli o zbliżonej treści do klauzuli wpisanej do rejestru godzi przecież tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej, co wpisana do rejestru (…). Przyjęta powyżej rozszerzająca wykładnia art. 23a u.o.k.ik. znajduje również uzasadnienie w dyrektywach 93/13 oraz 98/27 a także orzecznictwie ETS dotyczącym zasady efektywności (…). Nie jest zatem konieczna dokładna oraz literalna identyczność klauzuli wpisanej do Rejestru i klauzuli z nią porównywanej. Stąd też niedozwolone będą również postanowienia umów, mieszczące się w hipotezie klauzuli wpisanej do Rejestru, której treść zostanie ustalona w oparciu o dokonaną jej wykładnię. Stosowanie klauzuli o zbliżonej treści tak samo godzi w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej, co wpisana do Rejestru. W ocenie Prezesa Urzędu postanowienia stosowane przez ZGK we wzorcu „Umowa nr…” mogą wywoływać identyczne skutki prawne, jak klauzule umieszczone w rejestrze niedozwolonych postanowień umownych. Po pierwsze postanowienia, zawarte we wzorcu pn. Umowa nr…, o treści: [1] Termin płatności wynosi 14 dni …Brak zapłaty w terminie spowoduje naliczenie odsetek w wysokości 0,1% za każdy dzień zwłoki, a nadto zastrzegamy sobie możliwość rozwiązania umowy ze skutkiem natychmiastowym, oraz [2] Zastrzega się prawo rozwiązania umowy bez wypowiedzenia ze skutkiem natychmiastowym w przypadku rażącego nieprzestrzegania postanowień umowy lub nieuregulowania płatności przez zleceniodawcę, uznać należy, za wywołujące identyczne skutki prawne, jak postanowienie wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o treści: Zleceniobiorcy przysługuje prawo rozwiązania umowy bez wypowiedzenia w przypadku, kiedy Zleceniodawca spóźnia się z zapłatą za usługi (Wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumenta z dnia 9 marca 2010 r., sygnatura akt XVII AmC 430/09, numer postanowienia w rejestrze 1979). 7 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Analiza treści i skutków kwestionowanego postanowienia oraz postanowienia wpisanego do Rejestru klauzul niedozwolonych pozwala uznać je za tożsame. Porównywane postanowienia uprawniają przedsiębiorcę do rozwiązania umowy, w przypadku nieuregulowania zobowiązania, bez dodatkowego wezwania do zapłaty zaległości. Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzasadniając wyrok z dnia 9 marca 2010 roku zwrócił uwagę na to, że przedsiębiorca w ogóle nie bierze pod uwagę sytuacji losowych. Oznacza to, iż konsument nie z własnej winy może zostać pozbawiony usługi w zakresie utrzymania porządku i czystości praktycznie z dnia na dzień. Według Sądu zapis ten jest sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumentów. Spółka ZGK także we wzorcu umownym przewidziała, że jest uprawniona do rozwiązania umowy ze zleceniodawcą niezależnie od tego, czy zaleganie z zapłatą jest wynikiem świadomych i umyślnych działań konsumenta. Niewątpliwie rozwiązane umowy bez jakiegokolwiek uprzedzenia oraz bez wyjaśniania kto i w jakim stopniu ponosi winę lub przyczynił się do powstałej sytuacji sprzeczne jest z dobrymi obyczajami i narusza interesy konsumentów. Jednocześnie wskazać należy, że przedsiębiorca przewiduje również nadmierne koszty za zwłokę w uregulowaniu zobowiązania przez konsumenta. Ustalone przez Spółkę odsetki w wysokości 0,1% za każdy dzień (36,5% rocznie) zwłoki znacznie przewyższają odsetki ustawowe (13% rocznie) oraz maksymalne (24%). Po drugie postanowienie wzorca Umowa nr… o treści: Spory powstałe w trakcie realizacji podlegają rozpatrzeniu przez sąd właściwy dla zleceniobiorcy, uznać należy, za wywołujące identyczne skutki prawne, jak postanowienia wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone tj:
Wszelkie spory wynikłe z tytułu wykonania zobowiązań związanych z Programem będą rozstrzygane przez sąd właściwy dla siedziby Organizatora (Wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumenta z dnia 13 listopada 2009 roku, sygnatura akt XVII AmC 1027/09, numer postanowienia w rejestrze 2320),
Sądem właściwym dla rozpatrywania wszelkich sporów jest sąd właściwy dla siedziby sprzedającego (Wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumenta z dnia 16 kwietnia 2010 roku, sygnatura akt XVII AmC 363/09, numer postanowienia w rejestrze 1950). Analiza treści i skutków kwestionowanych postanowień oraz postanowień przywołanych, wpisanych do rejestru, prowadzi do stwierdzenia, iż wszystkie one są/były niezgodne z art. 385 3 pkt 23 kodeksu cywilnego, stosownie do którego za niedozwolone uznaje się postanowienie, narzucające rozpoznanie sprawy przez sąd, który wedle ustawy nie jest miejscowo właściwy. Należy podkreślić, że umowa prorogacyjna opisana w art. 46 kodeksu postępowania cywilnego jest niedopuszczalna w obrocie z konsumentami, z uwagi na treść przywołanego zapisu z kodeksu cywilnego. Po trzecie postanowienie wzorca Umowa nr… o treści: Opłaty za usługi naliczane będą według aktualnego na dzień wykonania usług cennika. Zleceniodawca oświadcza, iż zapoznał się z cennikiem obowiązującym w dniu zawarcia umowy. Na życzenie zleceniodawcy zleceniobiorca sporządzi kopię cennika. Zmiana cennika nie wymaga wypowiedzenia umowy w tym zakresie i następuje jednostronnie , uznać 8 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl należy za identyczne w skutkach, jak klauzule wpisane do rejestru pod poz. 783 oraz 1977. Wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (SOKiK) z dnia 24 kwietnia 2006 roku, sygnatura akt XVII AmC 107/04, Sąd uznał za niedozwolone postanowienie o treści: W razie znacznego wzrostu cen towarów i usług cena usługi może zostać podwyższona numer postanowienia w rejestrze 783. Natomiast wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 9 marca 2010 roku, sygnatura akt XVII AmC 430/09, Sąd uznał za niedozwolone postanowienie o treści: Zmiana cen za wywóz odpadów komunalnych nie wymaga form aneksu do umowy , numer postanowienia w rejestrze 1977. Przywołane i porównywane postanowienia, w efekcie, pozbawiają konsumentów, w przypadku zmiany wysokości opłat, prawa do odstąpienia od zawartej umowy. Wskazać należy, że umowa o odbiór odpadów komunalnych dotyczy stosunku umownego o charakterze ciągłym, a analizowane postanowienie ZGK uniemożliwia konsumentowi jej wypowiedzenie na podstawie art. 384¹ K.c., który stanowi, że wzorzec wydany w czasie trwania stosunku umownego o charakterze ciągłym wiąże drugą stronę, jeżeli zostały zachowane wymagania określone w art. 384 K.c. a strona nie wypowiedziała umowy w najbliższym terminie wypowiedzenia. Wszystkie wskazane klauzule umowne uprawniają przedsiębiorcę do jednostronnej zmiany istotnych warunków umowy (ceny) bez zagwarantowania konsumentowi prawa do odstąpienia od umowy. Mając na uwadze dokonane ustalenia uznać należy, za uprawdopodobnione, iż zakwestionowane postanowienia, zawarte we wzorcach stosowanych przez ZGK, wywołują identyczne skutki prawne, jak wskazane klauzule umieszczone w rejestrze niedozwolonych postanowień umownych, czego nie podważają nieznaczne różnice redakcyjne porównywanych warunków umownych. Naruszenie zbiorowych interesów konsumentów ma miejsce wtedy, gdy działanie przedsiębiorcy godzi w interesy konsumentów jako zbiorowości, to jest, ujawnia się w sytuacji gdy skierowane jest nie tylko do wyodrębnionej indywidualnie grupy konsumentów, lecz szerszego nieograniczonego liczbowo kręgu osób, do których dotarła i dotrzeć może oferta przedsiębiorcy. W rozpatrywanej sprawie wyżej wymienione warunki zostały spełnione. Oferta usług odbioru odpadów, zawierająca niedozwoloną klauzulę, adresowana jest bowiem przez Spółkę, nie do ściśle zindywidualizowanego, konkretnego konsumenta lecz do z góry nieokreślonej, niemożliwej do zidentyfikowania liczby kontrahentów – konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna. Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jeżeli w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione, że przedsiębiorca stosuje praktykę, o której mowa w art. 24, a przedsiębiorca zobowiąże się do podjęcia określonych działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom Prezes Urzędu może, w drodze decyzji nałożyć obowiązek wykonania tych zobowiązań. W toku przeprowadzonego postępowania Spółka przedstawiła zobowiązanie do podjęcia określonych działań zmierzających do zapobieżenia naruszeniom interesów 9 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl konsumentów. Postanowienia zakwestionowane zostaną zmienione, w następujący sposób: Postanowienie z pkt I.[1] uzyska treść: 1. Zleceniodawca zobowiązuje się do uiszczenia opłat za świadczone usługi miesięcznie z dołu do 15-go dnia każdego miesiąca za poprzedni miesiąc kalendarzowy na podstawie faktury VAT wystawionej przez zleceniobiorcę na konto BS Ustka 53 9315 0004 0000 1313 2000 0010 lub w kasie zleceniobiorcy czynnej w dni robocze od 9.00 do 13.00. W razie nieotrzymania przez zleceniodawcę faktury VAT do 8-go dnia danego miesiąca termin zapłaty ulega przedłużeniu do 7 dni od otrzymania faktury VAT. 2. W przypadku zakupu worków z LOGO zleceniobiorcy płatność za zakup worków następuje z chwilą wydania worków zleceniodawcy. Postanowienie z pkt I.[2] uzyska treść: Zleceniobiorca jest uprawniony do rozwiązania umowy bez wypowiedzenia ze skutkiem natychmiastowym w przypadku gdy zleceniodawca opóźnia się z płatnością wymagalnych opłat za usługi jeden miesiąc i nie uregulował płatności w dodatkowym terminie 14 dni od daty otrzymania wezwania do zapłaty wysłanego przez zleceniobiorcę. Postanowienie z pkt I.[3] zostanie całkowicie usunięte z umowy. Natomiast w umowie znajduje się zapis, że W sprawach nieuregulowanych we niniejszej umowie mają zastosowanie przepisy Kodeksu Cywilnego. Postanowienie z pkt I.[4] uzyska treść: Opłaty za usługi naliczane będą według cennika, dołączonego do niniejszej umowy jako załącznik. O każdej zmianie opłat za usługi wynikających z cennika oraz terminie wejścia w życie zmiany zleceniobiorca poinformuje zleceniodawcę co najmniej 60 dni przez terminem rozpoczęcia obowiązywania zmiany. Zmienione opłaty zasługi obowiązują jeżeli zleceniodawca został zawiadomiony o zmianie zgodnie ze zadaniem poprzednim i nie wypowiedział umowy najpóźniej na 14 dni przed terminem wejścia w życie zmiany. Wypowiedzenie następuje z zachowaniem miesięcznego okresu wypowiedzenia ze skutkiem na koniec miesiąca kalendarzowego. W okresie wypowiedzenia obowiązują opłaty za usługi w dotychczasowej wysokości. Natomiast w przypadku umów związanych z udzielonym upustem, postanowienie to otrzyma brzmienie: Opłaty za usługi naliczane będą według cennika, dołączonego do niniejszej umowy jako załącznik. O każdej zmianie opłat za usługi wynikających z cennika oraz terminie wejścia w życie zmiany zleceniobiorca poinformuje zleceniodawcę co najmniej 60 dni przez terminem rozpoczęcia obowiązywania zmiany. Zmienione opłaty zasługi obowiązują jeżeli zleceniodawca został zawiadomiony o zmianie zgodnie ze zadaniem poprzednim i nie wypowiedział umowy najpóźniej na 14 dni przed terminem wejścia w życie zmiany. Wypowiedzenie następuje z zachowaniem miesięcznego okresu wypowiedzenia ze skutkiem na koniec miesiąca kalendarzowego. Postanowień umowy zobowiązujących zleceniodawcę do zwrotu udzielonego upustu nie stosuje 10 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl się. W okresie wypowiedzenia obowiązują opłaty za usługi w dotychczasowej wysokości. Przedsiębiorca poinformowała dodatkowo, że podjął decyzję o niezwłocznym zaprzestania stosowania zakwestionowanych postanowień umownych w nowych umowach zawieranych z konsumentami oraz zmianie w drodze aneksów dotychczasowych już zawartych z konsumentami umów poprzez usunięcie w/w postanowień i zastąpienie ich zapisami nie budzącymi wątpliwości. Jednocześnie Spółka zobowiązała się do wykonania zobowiązania w terminie 1 miesiąca od dnia uprawomocnienia się decyzji Prezesa Urzędu. Zaproponowany miesięczny termin do wystąpienia z propozycjami anektowania umów zawartych z konsumentami podyktowane jest ilością zawartych umów wymagających anektowania (pk. 1.700 umów) i, w ocenie Spółki, pozwoli na wywiązanie się z nałożonych decyzją obowiązków. Zdaniem Prezesa Urzędu działania objęte złożonym przez Spółkę zobowiązaniem zmierzają do zapobieżenia zarzucanemu jej naruszeniu art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zmiana stosowanych wzorców umów w zaproponowany przez Spółkę sposób oraz zmiana umów dotychczas zawartych z odbiorcami usług doprowadzą bowiem do wyeliminowania zakwestionowanych warunków świadczenia usług. Również określony przez przedsiębiorcę termin na wykonanie podjętego zobowiązania uznać należy, za uzasadniony. W tej sytuacji Prezes Urzędu postanowił jak w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. Stosownie do art. 28 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w decyzji, o jakiej mowa w ust. 1, Prezes UOKiK nakłada na przedsiębiorcę obowiązek składania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji zobowiązań. Spółka zobowiązana została do złożenia, w terminie do dnia 31 marca 2013 r., sprawozdania o stopniu realizacji przyjętego w toku postępowania zobowiązania do podjęcia działań zmierzających do zapobieżenia zarzucanemu Spółce naruszeniu, poprzez przekazanie:



wzorca umowy pn. „Umowa nr…”, niezawierającego postanowień kwestionowanych przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów,



przykładowych dowodów przedstawienia konsumentom korzystającym z usług przedsiębiorcy nowych warunków umów, zgodnie z podjętym zobowiązaniem. W związku z tym orzeczono jak w punkcie II sentencji niniejszej decyzji. POUCZENIE: Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gdańsku. Z upoważnienia Prezesa Urzędu 11 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Roman Jarząbek Dyrektor Delegatury UOKiK W Gdańsku