RGD-4/2010

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW D ELEGATURA UOK I K W G DAŃSKU 80-824 G DAŃSK , UL . P ODWALE P RZEDMIEJSKIE 30 T EL / FAX (058) 346-29-32, 346-29-33, 301-51-75 E- MAIL : GDANSK @ UOKIK . GOV . PL Gdańsk, dnia 23 marca 2010r. RGD. 411-6/09/MLM DECYZJA N R RGD.4/2010 I. Na podstawie art. 12 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 roku o ochronie kon- kurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 4 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107, poz. 887) – w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, wobec uprawdopodobnienia w toku postę- powania antymonopolowego stosowania przez Przedsiębiorstwo Wodociągów i Ka- nalizacji STAR-WIK Sp. z o.o. z siedzibą w Starogardzie Gdańskim: 1. praktyki ograniczającej konkurencję, o której mowa w art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów polegającej na nadużywaniu pozycji domi- nującej na lokalnym rynku zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego od- prowadzania ścieków z terenu gminy miejskiej Starogard Gdański poprzez za- mieszczanie w umowach z kontrahentami tj.: „ Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków Nr” i „ Umowa o zaopatrzenie w wodę Nr”, postanowie- nia o treści:
„W razie naruszenia przez Przedsiębiorstwo lub Odbiorcę usług postanowień niniejszej UMOWY strona może rozwiązać umowę bez zachowania okresu wy- powiedzenia”, 2. praktyki ograniczającej konkurencję, o której mowa w art. 9 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów polegającej na nadużywaniu po- zycji dominującej na lokalnym rynku zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbioro- wego odprowadzania ścieków z terenu gminy miejskiej Starogard Gdański po- przez narzucanie kontrahentom w umowach: „ Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków Nr” i „ Umowa o zaopatrzenie w wodę Nr”, uciążliwych i przynoszących nieuzasadnione korzyści warunków poprzez zamieszczanie w nich postanowienia o następującej treści:
„W przypadku zaboru wodomierza lub wykazania, że wyżej wymienione uszkodzenia zawinione zostały przez Odbiorcę ilość pobranej wody ustala się 2 odpowiednio do ilości, która mogłaby przepłynąć pełnym przekrojem rury przyłącza wodociągowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza”, oraz po przyjęciu zobowiązania do podjęcia działań zmierzających do wyelimino- wania z obrotu gospodarczego postanowień umów o dostawę wody i odprowadza- nie ścieków zawierających wskazane naruszenia, nakłada się na Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji STAR-WIK Sp. z o.o. z siedzibą w Starogardzie Gdańskim obowiązek wykonania przyjętego zobowiązania poprzez: − zawieranie umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków z wykorzy- staniem nowo opracowanych wzorców umów tj.: „Umowa o dostawę wody i odprowadzanie ścieków” oraz „Umowa o odprowadzanie ścieków”, nie zawiera- jących postanowień, kwestionowanych przez Prezesa Urzędu Ochrony Konku- rencji i Konsumentów, przekazanych przez Przedsiębiorstwo Wodociągów i Ka- nalizacji STAR-WIK Sp. z o.o., pismem z dnia 26 stycznia 2010r., znak L.dz./68/01/2010 - niezwłocznie po uprawomocnieniu się niniejszej de- cyzji , − przedstawienie dotychczasowym klientom nowej umowy o dostawę wody i/lub odprowadzanie ścieków, sporządzonej w oparciu o wzorce umów, które zostały przekazane przez Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji STAR-WIK Sp. z o.o., pismem z dnia 26 stycznia 2010r., znak L.dz./68/01/2010 - do dnia 30 czerwca 2010r . II. Na podstawie art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 roku o ochronie konku- rencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 4 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lip- ca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107, poz. 887), Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i zobowiązuje Przedsiębiorstwo Wodocią- gów i Kanalizacji STAR-WIK Sp. z o.o. z siedzibą w Starogardzie Gdańskim do złożenia sprawozdania o stopniu realizacji zobowiązania, o którym mowa w punkcie I niniejszej decyzji, w terminie do dnia 1 sierpnia 2010r. UZASADNIENIE W okresie od 9 października do 24 listopada 2009r., Prezes Urzędu Ochrony Konku- rencji i Konsumentów (zwany dalej także Prezesem Urzędu lub organem antymono- polowym) przeprowadził postępowanie wyjaśniające w sprawie wstępnego ustalenia, czy działania Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji STAR-WIK Sp. z o.o. w Sta- rogardzie Gdańskim (zwanego również Spółką lub STAR-WIK, w zakresie warunków świadczenia usług wodociągowo-kanalizacyjnych nie naruszają przepisów ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 zm.), zwanej dalej również ustawą antymonopolową. Postępowanie wyjaśniające by- ło prowadzone pod sygnaturą RGD. 400-44/09/MLM. W wyniku tego postępowania ustalono, że istnieją podstawy uzasadniające wszczęcie postępowania w sprawie stosowania przez Spółkę praktyk ograniczających konkuren- cję, określonych art. 9 ust. 1 i 2 pkt 6 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsu- mentów […], poprzez zamieszczenie w umowach: „ Umowa o zaopatrzenie w wodę i 3 odprowadzanie ścieków Nr” i „ Umowa o zaopatrzenie w wodę Nr” następujących postanowień:
„W razie naruszenia przez Przedsiębiorstwo lub Odbiorcę usług postano- wień niniejszej UMOWY strona może rozwiązać umowę bez zachowania okresu wypowiedzenia” - § 11 pkt 3 umów,
„W przypadku zaboru wodomierza lub wykazania, że wyżej wymienione uszkodzenia zawinione zostały przez Odbiorcę ilość pobranej wody ustala się odpowiednio do ilości, która mogłaby przepłynąć pełnym przekrojem rury przyłącza wodociągowego w okresie od ostatniego odczytu wodo- mierza” - zapis zawarty w § 8 pkt 9 umów, Postępowanie antymonopolowe w tej sprawie zostało wszczęte przez Prezesa Urzę- du, z urzędu, w dniu 18 grudnia 2009r., postanowieniem nr 356. Jednocześnie po- stanowieniem nr 357, z dnia 18 grudnia 2009r., do akt tego postępowania włączono również całość dowodów uzyskanych w ramach przeprowadzonego wcześniej postę- powania wyjaśniającego. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu postępowania Spółka, w piśmie z dnia 13 stycznia 2010r. wskazała m.in., że:
Możliwość rozwiązania umowy bez wypowiedzenia obejmuje jedynie sytu- ację, gdy odbiorca wody narusza postanowienia tej umowy.
„Odcięcie dostawy wody i zamknięcie przyłączam skutkuje de iure wstrzy- maniem wykonywania umowy i stanowi odstąpienie przez przedsiębiorstwo od umowy z winy odbiorcy. Odstąpienie od umowy jest w rzeczy samej jej rozwiązaniem bez zachowania okresu wypowiedzenia”.
Metoda ustalania należności, w oparciu o ilości wody, która mogłaby prze- płynąć pełnym przekrojem rury przyłącza wodociągowego, w okresie od ostatniego odczytu wodomierza, stosowania jest jedynie w przypadku zabo- ru lub uszkodzenia wodomierza z winy odbiorcy, który w ten sposób naru- sza postanowienia umowy i nie wykonuje swoich obowiązków. Ponadto Spółka, pismem z dnia 26 stycznia 2010r., złożyła wniosek o wydanie decy- zji w przedmiotowej sprawie w oparciu o przepis art. 12 ustawy o ochronie konku- rencji […], z uwagi na fakt, iż podjęła ona zobowiązanie do zaniechania stosowania zarzucanej praktyki. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił następujący stan faktyczny: A. Okoliczności faktyczne. 1. Przedmiotem działania Spółki jest pobór, uzdatnianie i rozprowadzanie wody oraz odprowadzanie i oczyszczanie ścieków. STAR-WIK swoje usługi oferuje na terenie gminy miejskiej Starogard Gdański. 2. Na obszarze gminy obowiązuje taryfa za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków, ustalona na okres od dnia 10 marca 2009r. do dnia 09 marca 2010r. Natomiast regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków został wprowadzony uchwałą Rady Miejskiej nr XXXVII/347/2005 z dnia 23 listopada 2005r. 4 3. Odbiorcy mogą korzystać z usług Spółki poprzez zawarcie umowy o zaopa- trzenie w wodę i odprowadzanie ścieków lub umowy o zaopatrzenie w wodę. 4. Zgodnie z treścią § 7 ust. 1 ww. umów rozliczenia za usługi zaopatrzenia w wodę następują na podstawie określonych w taryfach cen i stawek opłat oraz ilości dostarczonej wody, przy czym okres obrachunkowy wynosi jeden mie- siąc. 5. Jednocześnie postanowienia zawarte w § 8 pkt 9 obu stosowanych rodzajów umów przewidują, że w przypadku zaboru lub uszkodzenia wodomierza, z winy odbiorcy, ilość wody pobranej ustala się jako równą ilości, która mogła przepłynąć pełnym przekrojem rury przyłącza wodociągowego, w okresie od ostatniego odczytu wodomierza. 6. Natomiast § 8 pkt 10 umów stanowi, że w przypadku zaboru wodomierza lub wykazania, że uszkodzenia zawinione zostały przez odbiorcę usług zobowią- zany on będzie do pokrycia kosztów związanych z zabudową nowego wodo- mierza oraz kosztami wynikającymi z utraty przez przedsiębiorstwo wcześniej zamontowanego wodomierza. 7. Ponadto zgodnie z § 7 pkt 6 umów w przypadku niesprawności wodomierza głównego lub okresowego braku możliwości odczytu, ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w okresie 6 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności wodomierza, a gdy nie jest to możliwe na pod- stawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średniomiesięcznego zużycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy niesprawności wodomierza. 8. Natomiast w myśl przepisów § 11 pkt 3 obu typów umów, w razie naruszenia przez odbiorcę usług postanowień danej umowy strona może rozwiązać umowę bez okresu wypowiedzenia. Z chwilą rozwiązania umowy, dostawca dokonuje odcięcia przyłącza wodociągowego i przyłącza kanalizacyjnego oraz demontuje wodomierz główny (§ 11 pkt 5). B. Uregulowania prawne. 1. Zgodnie z brzmieniem art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001r. o zbioro- wym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst jednoli- ty: Dz.U. z 2006r. Nr 123, poz. 858 zm.) przedsiębiorstwo wodociągowo- kanalizacyjne może odciąć dostawę wody lub zamknąć przyłącze kanalizacyjne jeżeli:
przyłącze wodociągowe lub przyłącze kanalizacyjne wykonano niezgodnie z przepisami prawa;
odbiorca usług nie uiścił należności za pełne dwa okresy obrachunkowe, na- stępujące po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaległej opłat,
jakość wprowadzonych ścieków nie spełnia wymogów określonych w przepi- sach prawa lub stwierdzono celowe uszkodzenie albo pominięcie urządzenia pomiarowego;
został stwierdzony nielegalny pobór wody lub nielegalne odprowadzanie ście- ków, to jest bez zawarcia umowy, jak również przy celowo uszkodzonych al- bo pominiętych wodomierzach lub urządzeniach pomiarowych. 5 2. Przepis art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrze- niu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst jednolity: Dz.U. z 2006r. Nr 123, poz. 858 zm.) przewiduje, że ilość wody dostarczonej do nieru- chomości ustala się na podstawie wskazania wodomierza głównego, a w przy- padku jego braku – w oparciu o przeciętne normy zużycia wody. 3. Natomiast zgodnie z treścią § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006r. w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwier- dzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbio- rowe odprowadzanie ścieków (Dz.U. Nr 127, poz. 886) w przypadku niespraw- ności wodomierza głównego, jeżeli umowa nie stanowi inaczej, ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w okresie 3 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności wodomierza, a gdy nie jest to możliwe – na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średniomiesięcznego zużycia wody w roku ubiegłym i liczby mie- sięcy niesprawności wodomierza. 4. Treść art. 415 kodeksu cywilnego stanowi „Kto z winy swej wyrządził drugie- mu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia”. 5. Ponadto zgodnie z art. 471 kodeksu cywilnego „Dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zo- bowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następ- stwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi”. M AJĄC NA UWADZE ZEBRANY MATERIAŁ DOWODOWY P REZES U RZĘDU O CHRONY K ONKU- RENCJI I K ONSUMENTÓW ZWAŻYŁ , CO NASTĘPUJE . Istotą praktyki ograniczającej konkurencję jest wykorzystanie przez określonego przedsiębiorcę siły rynkowej wynikającej z jego pozycji na rynku właściwym, podej- mowane w celu ograniczenia samodzielności pozostałych uczestników obrotu oraz przymuszenia ich do funkcjonowania na rynku w warunkach narzuconych, z reguły mniej korzystnych, niż te, które panowałyby na rynku konkurencyjnym. Ustalenie rynku właściwego, dla potrzeb konkretnego postępowania toczącego się przed Preze- sem Urzędu, pozwala na ustalenie siły (pozycji) rynkowej skarżonego przedsiębiorcy i stanowi podstawę dokonania oceny, czy naruszył on przepisy ustawy o ochronie kon- kurencji i konsumentów. W przedmiotowej sprawie postępowanie zostało przeprowadzone w związku z posta- wionymi Spółce zarzutami nadużycia pozycji dominującej na lokalnym rynku zbioro- wej dostawy wody i zbiorowego odbioru ścieków z terenu gminy miejskiej Starogard Gdański poprzez posługiwanie się w treści umów o zaopatrzenie w wodę i odprowa- dzanie ścieków tj. „ Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków Nr” i „ Umowa o zaopatrzenie w wodę Nr”, postanowieniami przewidującymi, że umowa może być rozwiązana bez zachowania okresu wypowiedzenia w razie naruszenia przez odbiorcę postanowień umowy oraz poprzez narzucanie odbiorcom usług uciąż- liwych i przynoszących nieuzasadnione korzyści warunków umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków tj. „ Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków Nr” i „ Umowa o zaopatrzenie w wodę Nr”, w drodze posługiwania się w ich treści postanowieniami umownymi, zgodnie z którymi w przypadku zaboru wodomie- rza zawinionego przez odbiorcę lub wykazania, że uszkodzenie wodomierza zostało zawinione przez odbiorcę ilość pobranej wody ustala się odpowiednio do ilości, która mogła popłynąć pełnym przekrojem rury przyłącza wodociągowego z dniem od 6 ostatniego odczytu wodomierza, co może stanowić naruszenie art. 9 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów […]. Aby określone działanie przedsiębiorcy mogło być zakwalifikowane jako naruszające zakaz określony w art. 9 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 ustawy antymonopolowej, należy wyka- zać, że: - zajmuje on kwalifikowaną pozycję rynkową na rynku właściwym, - nadużywa swojej pozycji na rynku właściwym, - narzuca odbiorcom usług uciążliwe warunki umów, - osiąga nieuzasadnione korzyści, w wyniku narzucania uciążliwych warunków umów. Kwestią jednak o podstawowym znaczeniu, jaką, w pierwszym rzędzie, należy uwzględnić przy rozpatrywaniu spraw na gruncie ustawy o ochronie konkurencji […] jest ustalenie, czy strona postępowania posiada przymiot przedsiębiorcy, a tym sa- mym, czy może być jej postawiony zarzut naruszenia zakazu określonego w art. 9 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów […] oraz czy sprawa ma charakter publicznoprawny, bowiem art. 1 ust. 1 tej ustawy: „ określa warunki rozwoju i ochro- ny konkurencji oraz zasady podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów .” I. STAR-WIK jako strona postępowania Zgodnie z brzmieniem art. 88 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów […] stroną postępowania jest każdy, wobec którego zostało wszczęte postępowanie w sprawie praktyk ograniczających konkurencję. Jednakże w myśl art. 9 tej ustawy zakazane jest nadużywanie pozycji dominującej na rynku właściwym przez jednego lub kilku przedsiębiorców. Przywołane przepisy wskazują jednoznacznie, iż zarzut stosowania praktyk ogranicza- jących konkurencję związany z nadużywaniem pozycji dominującej może być posta- wiony jedynie temu, kto posiada przymiot przedsiębiorcy. Jednocześnie, zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy przez przedsiębiorcę rozumie się osobę fizyczną, prawną lub jednostkę organizacyjną prowadzącą dzielność gospodarczą w rozumieniu przepisów o swobodzie dzielności gospodarczej. Spółka STAR-WIK prowadzi działalność w zakresie poboru, uzdatniania i rozprowa- dzania wody oraz odprowadzania ścieków i została wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego, pod numerem KRS 0000188316. Mając na uwadze ww. przepisy ustawy oraz przedstawione okoliczności faktyczne stwierdzić należy, że STAR-WIK posiada przymiot przedsiębiorcy, co jednocześnie przesądza o możliwości określenia go jako strony postępowania i postawienia mu zarzutu stosowania praktyk ograniczających konkurencję. II. Interes publicznoprawny Sąd Antymonopolowy, interpretując treść kategorii „ interesu publicznego ” (por. wy- rok z dnia 4 lipca 2002r., sygn. akt XVII Ama 108/00), wyjaśnił m.in., iż: „ interes pu- bliczny w postępowaniu administracyjnym nie jest pojęciem jednolitym i stałym. W 7 każdej sprawie winien on być ustalony i konkretyzowany. Organ administracji – Pre- zes Urzędu winien być w toku postępowania i przy wydawaniu decyzji rzecznikiem tego interesu […]. Publiczny znaczy dotyczący ogółu, dostrzeżony przez nieokreśloną z góry liczbę osób, a nie jednostki, czy też określoną grupę”. Zatem, podstawą do zastosowania przez Prezesa Urzędu przepisów ustawy antymo- nopolowej winno być uprzednie stwierdzenie, że został naruszony interes publiczno- prawny, a nie interes prawny jednostki czy też grupy. Pogląd ten, potwierdzony zo- stał wcześniejszym wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 2001r., sygn. akt I CKN 1217/98. W wyroku tym Sąd Najwyższy odniósł się bezpośrednio do publiczno- prawnego charakteru ustawy antymonopolowej, stwierdzając m.in., iż nie ma ona zastosowania do roszczeń indywidualnych. Ustawa o ochronie konkurencji i konsu- mentów ma zastosowanie jedynie wówczas, gdy wykazane zostanie nie tylko, że za- chowanie przedsiębiorcy w konkretnym stanie faktycznym stanowi praktykę zakazaną ustawą, ale przede wszystkim, że w danym sporze doszło do zagrożenia lub narusze- nia interesu publicznego, a tym samym kwestionowane działanie godzi w warunki właściwego funkcjonowania gospodarki wolnorynkowej, charakteryzującej się m.in. swobodą podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej i nie podlegającym ograniczeniom, inne niż ustawowe, współzawodnictwem rynkowym pomiędzy przed- siębiorcami. W uzasadnieniu powołanego wyżej wyroku Sąd Najwyższy stwierdził m.in.: „ Za zagrożenie lub naruszenie konkurencji w takim rozumieniu uznać należy jedynie takie działania, które dotykają sfery interesów szerszego kręgu uczestników rynku gospodarczego, a więc gdy dotyczą konkurencji rozumianej nie jako sytuacje pojedynczego przedsiębiorcy, lecz jako zjawisko charakteryzujące funkcjonowanie gospodarki. Ingerencja organów działających na podstawie ustawy antymonopolowej uzasadniona była tylko wówczas, gdy służyła ochronie tak pojętej konkurencji ”. Ponadto w innym wyroku (wyrok z dnia 27 sierpnia 2003r. sygn. akt I CK 184/03) Sąd Najwyższy, stwierdził, iż „C elem interwencji Prezesa Urzędu jest przede wszyst- kim ochrona rynku przed jego dezorganizacją ze strony przedsiębiorców wykorzystu- jących swą dominującą pozycję, a ochrona interesów indywidualnych konsumentów lub ich grup jest następstwem zakazania przedsiębiorcom niektórych zachowań ty- powych dla podmiotów dominujących, uznanych przez ustawodawcę jako zagrażają- ce interesowi publicznemu ”. Rozpatrując niniejszą sprawę Prezes Urzędu uznał, że ukształtowane przez Spółkę zasady i warunki świadczenia przez nią usług wodociągowo-kanalizacyjnych mogą wywoływać negatywne skutki dla szerokiego kręgu uczestników tego rynku, przede wszystkim jej kontrahentów/usługobiorców, w tym konsumentów. Oferta przedsię- biorcy skierowana jest bowiem do nieokreślonej zbiorowości, skupiającej wszystkich rzeczywistych i potencjalnych odbiorców świadczonych przez STAR-WIK usług, z któ- rymi zawarto lub z którymi może być zawarta umowa o zaopatrzenie w wodę i od- prowadzanie ścieków o treści zakwestionowanej w toku niniejszego postępowania. Negatywne skutki wynikające z zakwestionowanych postanowień umownych godzą zatem w szeroki i bliżej nieokreślony krąg podmiotów, wśród których znaczący udział mają konsumenci będący najsłabszymi uczestnikami obrotu gospodarczego. Zacho- wania przedsiębiorcy skutkują zatem znacznym stopniem zagrożenia interesu pu- blicznoprawnego, co wynika z powszechnego charakteru stosowanych przez przed- siębiorcę praktyk. 8 Mając na uwadze te okoliczności uznać należy, że sprawa ma charakter publiczno- prawny i może być rozpatrywana przez Prezesa Urzędu na gruncie przepisów prawa antymonopolowego. III. Rynek właściwy i pozycja przedsiębiorcy na rynku właściwym. Zgodnie z definicją zawartą w art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie konkurencji i konsu- mentów […] przez rynek właściwy rozumie się „rynek towarów, które ze względu na ich przeznaczenie, cenę oraz właściwości, w tym jakość, są uznawane przez ich na- bywców za substytuty oraz są oferowane na obszarze, na którym, ze względu na ich rodzaj i właściwości, istnienie barier dostępu do rynku, preferencje konsumentów, znaczące różnice cen i koszty transportu, panują zbliżone warunki konkurencji”. W danej, konkretnej sprawie, aby rynek taki wyznaczyć, trzeba wziąć pod uwagę, co najmniej następujące jego elementy: przedmiot rynku (towar), fazę obrotu towaro- wego uwzględniającą jej pionową specyfikę, funkcje strony obrotu (podaż popyt), czasowy aspekt obrotu oraz terytorium. Brak jednoczesnej identyfikacji, dla badanych relacji rynkowych, choćby jednego z tych elementów, wskazywać może, iż w danej sprawie mamy do czynienia nie z jednym, ale z większą ilością rynków właściwych. Identyfikacja wymiaru produktowego rynku sprowadza się do wyodrębnienia towa- rów, w rozumieniu art. 4 pkt 7 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w oparciu o ich szczególne własności, tak, aby odróżnić te towary od innych w taki spo- sób, by nie istniała możliwość dowolnej ich zamiany. Są to towary takie same lub uznane za substytuty. Definicja rynku w ujęciu geograficznym wyraża ogół stosunków wymiany oraz sto- sunków równoległych zachodzących między jego uczestnikami, usytuowanymi na danym obszarze. Biorąc pod uwagę wszystkie wytyczne dotyczące definiowania rynku właściwego Pre- zes Urzędu uznał, iż rynkiem właściwym w sprawie, w aspekcie produktowym, jest rynek zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków Ustalając granice terytorialne tego rynku stwierdzić należy, że jest on rynkiem lokal- nym, ograniczonym terytorialne do obszaru położenia sieci wodno-kanalizacyjnej, eksploatowanej przez przedsiębiorstwo. Ponadto, co wynika wprost z obowiązujących przepisów prawnych prowadzenie działalności w zakresie dostawy wody i odbioru ścieków na danym obszarze wymaga uzyskania zezwolenia, o jakim mowa w art. 16 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę. Na obszarze gminy miejskiej Staro- gard Gdański zadania w zakresie zbiorowej dostawy wody i zbiorowego odbioru ście- ków wykonuje Spółka STAR-WIK. Na terenie tej gminy położona jest także cała sieć, przy wykorzystaniu której przedsiębiorca realizuje usług dostawy wody i odbioru ście- ków na rzecz mieszkańców/klientów. Zgodnie z brzmieniem art. 4 pkt 10 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów […] przez pozycję dominującą rozumie się taką pozycję rynkową przedsiębiorcy „…która umożliwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku właściwym przez stworzenie mu możliwości działania w znacznym zakresie niezależnie od konku- rentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa się, że przedsiębiorca ma pozycję dominującą, jeżeli jego udział w rynku przekracza 40% ”. Reasumując, w przedmiotowej sprawie rynkiem właściwym jest rynek zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków obejmujący obszar gminy 9 miejskiej Starogard Gdański. Jednocześnie zgodnie z oświadczeniem przedsiębiorcy, pismo z dnia 23 października 2009r., Spółka posiada na tym rynku udział w wysoko- ści ok. 92%. Uwzględniając wskazane okoliczności faktyczne Prezes Urzędu uznał, że została wy- pełniona pierwsza z przesłanek praktyki określonej w art. 9 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów […], tj., że Spółka na lokalnym rynku zbiorowe- go zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków z terenu gminy miej- skiej Starogard Gdański posiada kwalifikowaną pozycję rynkową. IV. Uprawdopodobnienie naruszenia. A D I.1. Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy antymonopolowej Zakazane jest nadużywanie pozycji dominującej na rynku właściwym przez jednego lub kilku przedsiębiorców. Przepis ten definiuje generalny zakaz nadużywania siły rynkowej przez przedsiębior- ców zajmujących na rynku pozycję dominującą, natomiast katalog przykładowych form, w których przejawiać się może takie nadużycie zawarty jest w art. 9 ust. 2 ustawy antymonopolowej. Należy wskazać, iż wymieniając przypadki nadużycia pozy- cji dominującej ustawodawca posłużył się określeniem „w szczególności”, co oznacza, że katalog ten ma charakter otwarty. Zakazane są wobec tego wszelkie przejawy nadużycia zajmowanej na rynku pozycji dominującej, nie tylko te wymienione w art. 9 ust. 2 ww. ustawy. STAR-WIK posiada na rynku właściwym pozycję dominującą, dlatego w dalszej części decyzji koniecznym staje się uprawdopodobnienie, że Spółka poprzez swoje działania mogła dopuścić się nadużycia tej pozycji. Z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że STAR-WIK w umowach zawieranych z odbiorcami usług zawarł warunek, o treści: „ W razie naruszenia przez Przedsiębior- stwo lub Odbiorcę usług postanowień niniejszej UMOWY strona może rozwiązać umowę bez zachowania okresu wypowiedzenia” , który uprawnia ją do odstąpienia od świadczenia usług, w razie naruszenia przez odbiorcę, któregokolwiek z postanowień umowy. W tym miejscu wskazać należy, że rozwiązanie umowy, co przyznała Spółka w swoim piśmie z dnia 13 stycznia 2010r., skutkuje wstrzymaniem wykonywania umowy, odcięciem wody i zamknięciem przyłącza kanalizacyjnego. Tymczasem zgodnie z brzmieniem art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków przedsiębior- stwo wodociągowo-kanalizacyjne może odciąć dostawę wody lub zamknąć przyłącze kanalizacyjne jeżeli:
przyłącze wodociągowe lub przyłącze kanalizacyjne wykonano niezgodnie z przepisami prawa;
odbiorca usług nie uiścił należności za pełne dwa okresy obrachunkowe, na- stępujące po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaległej opłat;
jakość wprowadzonych ścieków nie spełnia wymogów określonych w przepi- sach prawa lub stwierdzono celowe uszkodzenie albo pominięcie urządzenia pomiarowego; 10
został stwierdzony nielegalny pobór wody lub nielegalne odprowadzanie ście- ków, to jest bez zawarcia umowy, jak również przy celowo uszkodzonych albo pominiętych wodomierzach lub urządzeniach pomiarowych. Podkreślić należy, że ustawodawca w ww. przepisie precyzyjnie określił przypadki, w których odcięcie wody, a tym samym zaniechanie świadczenia usług jest usprawie- dliwione. Zatem nie jest możliwym, aby jakiekolwiek przedsiębiorstwo wodociągowo- kanalizacyjne kształtowało, w tym zakresie, swoje stosunki umowne z odbiorcami, w sposób inny, niż przewidują to przepisy prawa. Zdaniem organu antymonopolowego taka sytuacja mogła wystąpić w przedmiotowej sprawie, bowiem Spółka STAR-WIK nie wskazując jednoznacznie powodów, rozsze- rzyła katalog przypadków, kiedy może dojść do rozwiązania umowy, o naruszenie któregokolwiek z postanowień umowy, czyli, nawet w przypadku wystąpienia naru- szeń mało istotnych, w stosunku do których całkowicie nieadekwatne mogłyby być tak poważne konsekwencje, jak wypowiedzenie umowy , może nastąpić wstrzymanie świadczenia usług. W tym miejscu dodatkowo wskazać należy, że żaden z przepisów ustawy o zbioro- wym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków nie przewiduje moż- liwości rozwiązania umowy, szczególnie w trybie określonym przez STAR-WIK. Przy- wołany wcześniej przepis prawny tj. art. 8 ust. 1 tej ustawy wprawdzie określa wa- runki odcięcia wody lub zamknięcia przyłącza, jednak nie reguluje zagadnień upraw- niających przedsiębiorcę do rozwiązania umowy, zwłaszcza bez okresu wypowiedze- nia. Zaznaczyć należy, że woda jest towarem o specjalnym charakterze i pozbawienie możliwości jej odbioru powinno być dopuszczane tylko w wyjątkowych sytuacjach. Oceniając działanie przedsiębiorcy Prezes Urzędu uznał, iż mogą być one związane z nadużywaniem przez STAR-WIK posiadanej pozycji rynkowej. Odbiorcy usług, po- zbawieni możliwości wyboru innego dostawcy wody muszą godzić się na warunki umowne określone przez monopolistę. Swoboda odbiorców w kształtowaniu warun- ków umowy jest tutaj właściwie ograniczona do minimum, a nie mając możliwości negocjacji warunków mogą oni zostać zmuszeni zaakceptować treść umów, które jednostronnie ustala przedsiębiorca. W tym stanie rzeczy należy uznać, iż naruszenie przez Spółkę zakazu określonego w art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zostało uprawdopodob- nione. Ad I.2. Zgodnie z art. 9 ust. 2 pkt 6 ustawy antymonopolowej zakazane jest nad- używanie pozycji dominującej poprzez narzucanie przez przedsiębiorcę uciążliwych warunków umów, przynoszących mu nieuzasadnione korzyści. Fakt posiadania przez STAR-WIK pozycji dominującej na lokalnym rynku zbiorowej dostawy wody i zbiorowego odprowadzania ścieków na obszarze gminy miejskiej Sta- rogard Gdański jest niezaprzeczalny. Dla możliwości uprawdopodobnienia jednak, że przedsiębiorca stosuje praktykę okre- śloną w art. 9 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów […] ko- nieczne jest wykazanie, że warunki umów zostały przez niego odbiorcom usług na- rzucone. Do narzucania warunków umów dochodzi natomiast wówczas, gdy przed- siębiorca wykorzystując swoją przewagę kontraktową w warunkach niedostatecznej 11 konkurencji na rynku, ogranicza swobodę kształtowania treści umów ze strony kon- trahentów działających pod przymusem. Dzięki posiadanej sile rynkowej dominant może bowiem nie liczyć się z wolą innych uczestników rynku, którzy zmuszeni są za- akceptować ustalone przez niego warunki umowne, nawet jeśli nie gwarantują one ekwiwalentności świadczeń. Tym samym narzuca on kontrahentom takie warunki umów, których nie wynegocjował by w przypadku, gdyby na rynku istniała konkuren- cja i możliwość wyboru oferty spośród innych ofert. Spółka STAR-WIK opracowała i przedkłada swoim kontrahentom gotowe wzorce umowne. Swoboda odbiorcy w zakresie kształtowania stosunków umownych jest więc w tym przypadku znacznie ograniczona natomiast okoliczność, iż kontrahent praktycznie nie ma możliwości negocjowania warunków umów wskazuje, że wzorce te mogły zostać im narzucone. Spółka narzucając warunki umowne określiła także, iż w przypadku zaboru wodomie- rza lub jego uszkodzenia z winy odbiorcy należność za wodę zostanie ustalona na maksymalnym poziomie, jako równa ilości wody, która mogłaby przepłynąć pełnym przekrojem rury, w okresie od ostatniego odczytu wodomierza. Kolejną przesłanką niezbędną do uprawdopodobnienia naruszenia przez STAR-WIK art. 9 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów […], jest dowiedze- nie, że zakwestionowane w ramach analizowanego zarzutu postanowienie umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków, o treści „ W przypadku zaboru wodo- mierza lub wykazania, że wyżej wymienione uszkodzenia zawinione zostały przez Odbiorcę ilość pobranej wody ustala się odpowiednio do ilości, która mogłaby prze- płynąć pełnym przekrojem rury przyłącza wodociągowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza”, mogą mieć uciążliwy charakter. Przy czym za uciążliwy uznaje się każdy warunek oznaczający dla jednej ze stron ciężar większy od powszechnie przyjętych w stosunkach danego rodzaju. Wskazać należy, że zagadnienia dotyczące ustalania ilości wody w przypadku zaboru, czy uszkodzenia wodomierza z winy odbiorcy, nie zostały uregulowane w przepisach prawnych, choć zgodnie z treścią § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Budownictwa w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozli- czeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków, w przy- padku niesprawności wodomierza głównego, jeżeli umowa nie stanowi inaczej, ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w okresie 3 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności wodomierza, a gdy nie jest to możliwe – na pod- stawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średniomiesięcznego zużycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy niesprawności wodomierza. Oceniając, czy warunek umowny, stosowany przez Spółkę może mieć charakter uciążliwy uznać należy, że został on ustalony z pominięciem wielkości szkody, jaką poniósł przedsiębiorca, z tytułu wystąpienia zdarzenia, za które winę ponosi odbiorca. Ponadto nie została tu zachowana zasada ekwiwalentności stron umowy bowiem, w inny sposób STAR-WIK określa należności za wodę w przypadku braku/uszkodzenia wodomierza z winy odbiorcy a w inny - w przypadku braku lub niesprawności wodo- mierza głównego, co może być następstwem także i zdarzeń, za które winę ponosi 12 dostawca. W takich przypadkach ilość wody ustala się w oparciu o wytyczne zawarte w ww. przepisie art. 18 rozporządzenia Ministra Budownictwa z w sprawie określenia taryf […], który jest bardziej korzystny bowiem nie jest oparty na parametrach mak- symalnych/skrajnych. Z tych też powodów uznać należy, że warunek umowny o treści: „ W przypadku zabo- ru wodomierza lub wykazania, że wyżej wymienione uszkodzenia zawinione zostały przez Odbiorcę ilość pobranej wody ustala się odpowiednio do ilości, która mogłaby przepłynąć pełnym przekrojem rury przyłącza wodociągowego w okresie od ostatnie- go odczytu wodomierza’, może mieć charakter uciążliwy . Przedsiębiorca narzucający uciążliwe warunki umowy może uzyskać z tego tytułu nieuzasadnione korzyści już w momencie zawarcia umowy, albo też w czasie jej wy- konywania, gdy zajdą okoliczności umożliwiające wykorzystanie tego warunku. W przedmiotowej sprawie nieuzasadnione korzyści osiągane przez Spółkę polegać mogą na możliwości obciążenia odbiorców kosztami usługi, która nie została na ich rzecz wykonana, co jest bezpośrednią konsekwencją narzucenia, w treści umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków, przyjętych zasad rozliczeń. Dopuszczenie, na podstawie umowy, możliwości przyjęcia przez odbiorcę wody zało- żenia, że w przypadku uszkodzenia lub zaboru wodomierza z przyczyn zawinionych przez zleceniodawcę każdorazowo następuje nieprzerwany, całodobowy pobór wody, może prowadzić do nieuzasadnionego wzbogacenia dostawcy wody z tytułu zastrze- żenia zapłaty za wodę w ilości stanowiącej równowartość ilości wody, jaka mogła popłynąć pełnym przekrojem rury przyłącza wodociągowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza 1 . Tak sformułowany warunek umowy może pozwolić przedsię- biorcy na uwolnienie się z obowiązku udowodnienia, jaka była rzeczywista wielkość dostawy w okresie od ostatniego odczytu wodomierza, do czasu usunięcia nieprawi- dłowości. W tym miejscu wskazać należy, na przepis art. 415 kodeksu cywilnego, który stano- wi „Kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia”, jak również na art. 471 k.c. „Dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowie- dzialności nie ponosi”. Z treści tych przepisów prawnych wynika jednoznacznie, że zakres odpowiedzialności sprawcy szkody jest ograniczony. Jednocześnie uwzględnia- jąc zapis art. 6 kodeksu cywilnego wskazać należy, że ciężar dowodu, co do wykaza- nia przesłanek odpowiedzialności za wyrządzoną przez usługobiorców szkodę spo- czywa na poszkodowanym. Zatem w sytuacji, do której odnosi się warunek umowny, o treści „ W przypadku zaboru wodomierza lub wykazania, że wyżej wymienione uszkodzenia zawinione zostały przez Odbiorcę ilość pobranej wody ustala się odpo- wiednio do ilości, która mogłaby przepłynąć pełnym przekrojem rury przyłącza wodo- 1 Stanowisko powyższe znajduje potwierdzenie w wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 28 listopada 2007 r. sygn. akt VI ACa 939/07, w którym wskazano, że analogiczny do zakwestionowanego w niniejszej decyzji sposób rozliczeń pozwala na pobieranie przez przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne rażąco wygórowanego zryczałtowa- nego odszkodowania (kary umownej). 13 ciągowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza’, to Spółka STAR-WIK winna wykazać, że poniosła szkodę z tytułu zawinionych działań odbiorcy, określić wielkość tej szkody oraz wykazać istnienie związku przyczynowego pomiędzy szkodą a zacho- waniem kontrahenta. Tymczasem postanowienie to zwalnia Spółkę z tego obowiązku, co stawia ją w sytuacji uprzywilejowanej w stosunku do odbiorcy usług. Prezes Urzędu, co do zasady, nie kwestionuje prawa przedsiębiorcy do dochodzenia od odbiorcy naprawienia wyrządzonej i zawinionej szkody, jednak wskazuje, że w przypadku takich zdarzeń zakres odpowiedzialności winien mieć charakter indywidu- alny i związany ściśle z rozmiarem szkody. Natomiast uniknięcie kosztów i wysiłków związanych z wykazaniem wysokości ponie- sionej szkody może być dla Spółki źródłem dodatkowych korzyści, których osiągnięcie jest rezultatem zastosowania zakwestionowanego przez Prezesa Urzędu uciążliwego warunku umowy. Dla bytu praktyki ograniczającej konkurencję określonej w art. 9 ust. 2 pkt 6 ustawy antymonopolowej nie jest konieczne wystąpienie negatywnego skutku w postaci eks- ploatacji pozycji rynkowej w warunkach ograniczonej konkurencji. Wystarczającym jest istnienie zagrożenia wystąpienia takiego skutku. Praktyką ograniczającą konku- rencję jest już bowiem sama próba osiągnięcia przez przedsiębiorcę zajmującego po- zycję dominującą na rynku określonego skutku 2 . Również zgodnie z orzecznictwem antymonopolowym dla zaistnienia, w takim wy- padku, praktyki ograniczającej konkurencję istotne jest, aby skutki praktyki ograni- czającej konkurencję mogły wystąpić na rynku (por. np. wyrok Sądu Antymonopolo- wego z dnia 23 czerwca 1999 r. sygn. akt XVII Ama 26/99). W wyroku z dnia 7 lipca 2004 r. sygn. akt XVII Ama 65/03 Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Kon- kurencji i Konsumentów orzekł, iż nie jest konieczne udowodnienie faktycznego sto- sowania przez przedsiębiorcę praktyki monopolistycznej, ani też osiągnięcia z tego tytułu nieuzasadnionych korzyści. Z treści art. 1 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wynika bowiem, że jej reżimowi podlegają nie tylko praktyki ograni- czające konkurencję, które wywołały bądź aktualnie wywołują skutki na terenie Pol- ski, ale również praktyki, które choćby tylko hipotetycznie mogą wywoływać takie skutki. Podobne stanowisko wyraził wcześniej Sąd Najwyższy, który w wyroku z dnia 12 maja 1997 r. sygn. akt I CKN 114/97 wskazał, że istota rozpoznawanej sprawy nie sprowadza się do tego, czy przedsiębiorca, któremu postawiono zarzut naruszenia ustawy antymonopolowej odnosi korzyści z całości prowadzonej działalności gospo- darczej, lecz do tego, czy w zawieranych umowach zastrzega sobie nieuzasadnione korzyści. Organ antymonopolowy ma zatem obowiązek oceniać zachowania przedsię- biorcy od strony skutków, jakie zachowania te mogą nawet hipotetycznie wywołać na rynku. Należy również wskazać, iż stanowisko w zakresie uznania, że posługiwanie się po- stanowieniem w brzmieniu, jak zakwestionowane, stanowi przejaw nadużywania po- zycji dominującej na rynku zostało potwierdzone wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 10 lipca 2007r. sygn. 2 E. Modzelewska – Wąchal, Ustawa o ochronie … - op.cit., s. 97. 14 akt XVII AmA 72/06, jak również wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 28 listopada 2007r. sygn. akt VI ACa 939/07. W tym stanie rzeczy uznać należy, że wszystkie, wymienione wyżej, ustawowe prze- słanki art. 9 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów [...] zostały uprawdopodobnione. Zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów[...], jeżeli w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione, na podstawie okoliczności sprawy, informacji zawar- tych w zawiadomieniu lub będących podstawą wszczęcia postępowania z urzędu, że został naruszony zakaz, o którym mowa w art. 6 lub 9 ustawy a przedsiębiorca, któ- remu jest zarzucane naruszenie tego zakazu, zobowiąże się do podjęcia lub zanie- chania określonych działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom, Prezes Urzędu może, w drodze decyzji, zobowiązać przedsiębiorcę do wykonania tych zobo- wiązań. Równocześnie, w decyzji, o której mowa wyżej, Prezes Urzędu nakłada na przedsię- biorcę lub związek przedsiębiorców, obowiązek składania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji przyjętych zobowiązań, może też określić termin ich wykonania (art. 12 ust. 2 i 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów […]). Jak wykazano wcześniej, w okolicznościach przedmiotowej sprawy zostało uprawdo- podobnione, że przedsiębiorca stosuje praktyki ograniczające konkurencję, określone w art. 9 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 ustawy antymonopolowej. Jednocześnie zobowiązał się on do podjęcia działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom, poprzez zmianę kwestionowanych postanowień umownych. W dniu 26 stycznia 2010r. przed- siębiorca przekazał opracowane nowe wzorce tj.: „Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” i „Umowa Przedwstępna Sprzedaży”. W oparciu o wyniki analizy treści postanowień zawartych w ww. wzorcach ustalono co następuje: 1. kwestionowane postanowienie o treści „ W razie naruszenia przez Przedsiębior- stwo lub Odbiorcę usług postanowień niniejszej UMOWY strona może rozwią- zać umowę bez zachowania okresu wypowiedzenia”, zostało zmienione i do- stosowane do treści przepisu art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, tj. w nowym wzorcu umownym wskazano, m.in. że:
przedsiębiorstwo może odciąć wodę i zamknąć przyłącze kanalizacyjne, je- żeli odbiorca nie uiścił należności za dwa pełne okresy obrachunkowe na- stępujące po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaległo- ści,
przedsiębiorstwo może odciąć wodę i zamknąć przyłącze kanalizacyjne, je- żeli zostały one wykonane niezgodnie z przepisami prawa,
odcięcie wody i zamknięcie przyłącza kanalizacyjnego przez przedsiębior- stwo może nastąpić również w innych przypadkach wymienionych w art. 8 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. 2. kwestionowane postanowienia o treści „W przypadku zaboru wodomierza lub wykazania, że wyżej wymienione uszkodzenia zawinione zostały przez Odbior- cę ilość pobranej wody ustala się odpowiednio do ilości, która mogłaby prze- płynąć pełnym przekrojem rury przyłącza wodociągowego w okresie od ostat- 15 niego odczytu wodomierza” zostały usunięte i nie jest zawarte w nowych wzorcach umów. 3. Jednocześnie przedsiębiorca zobowiązał się do zawierania umów z nowymi klientami wyłącznie przy zastosowaniu, przedstawionych Prezesowi Urzędu, nowych wzorców umownych, przedstawienia swoim dotychczasowym klientom nowych warunków umownych, jak również do niestosowania „postanowień z umów dotychczas zawartych” , a w przypadku sporów do stosowania postano- wień zawartych w nowych wzorcach. Ponadto, organ antymonopolowy, w oparciu o zapis art. 12 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów […], określił termin wykonania podjętych zobowiązań tj.: w zakresie:
zawieranie umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków z wykorzy- staniem nowoopracowanych wzorców umów, czyli „Umowy o dostawę wody i odprowadzanie ścieków” oraz „Umowy o odprowadzanie ścieków”, przekaza- nych przez Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji STAR-WIK Sp. z o.o. pi- smem z dnia 26 stycznia 2010r., znak L.dz./68/01/2010, niezwłocznie po uprawomocnieniu się niniejszej decyzji,
przedstawienie dotychczasowym klientom nowej umowy o dostawę wody i/lub odprowadzanie ścieków, sporządzonej w oparciu o wzorce umów, które zosta- ły przekazane przez Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji STAR-WIK Sp. z o.o., pismem z dnia 26 stycznia 2010r., znak L.dz./68/01/2010, do dnia 30 czerwca 2010r. Termin wykonania podjętego zobowiązania, w tym zakresie, został wyznaczony, po uwzględnieniu wniosku przedsiębiorcy w tej sprawie. Aktualnie Spółka posiada ok. 6000 klientów, natomiast wymiana umów plano- wana jest z wykorzystaniem własnych pracowników – inkasentów, w czasie dokonywania odczytów wodomierzy. Biorąc pod uwagę wymienione okoliczności orzeczono, jak w pkt I senten- cji. Ponadto, organ antymonopolowy, w oparciu o przepis art. 12 ust. 3 ustawy o ochro- nie konkurencji i konsumentów […], wyznaczył termin przekazania informacji o stop- niu realizacji zobowiązania do dnia 1 sierpnia 2010r. Mając to na uwadze orzeczono, jak w pkt II sentencji. Stosownie do treści art. 81 ust 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c., od niniejszej decyzji przysługuje stronie odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w ter- minie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gdańsku. Otrzymuje: Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji STAR WIK Sp. z o.o. ul. Lubichowska 128 83-200 STAROGARD GDAŃSKI