RGD-7/2019

P REZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUM ENTÓW MAREK NIECHCIAŁ 1 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl RGD . 610 . 9 . 1 8 . IW / wersja jawna / Gdańsk, 20 listopada 2019 r. DECYZJA RGD – 7 /2019 I. N a podstawie art. 2 7 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 369 ze zm. ) oraz stosownie do art. 33 ust. 4 - 6 tej ustawy , po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbio- rowe interesy konsumentów - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów; uznaje się za praktyk i naruszając e zbiorowe interesy konsumentów , o których mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, działani a Proton Polska Energia Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie ( wcześniej: Gasoenergia Polskie Z akłady Ener- getyczne Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie) polegające na : 1) wprowadzającym w błąd informowaniu konsumentów przez osoby reprezentujące i działające na rzecz i w imieniu Spółki Gasoenergia Polskie Zakłady Energetyczne Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie kontaktujące się z nimi telefonicznie lub składające im wizyty w miejscu ich zamieszkania w celu złożenia propozycji zawarcia u mowy kom- pleksowej sprzedaży energii elektrycznej i/lub u mowy komp leksowej dostarczania pa- liwa gazowego , co do: a) tożsamości Spółki Gasoenergia Polskie Zakłady Energetyczne Sp. z o.o. i okoliczności złożenia propozycji zawarcia ww. u mów , poprzez niezgodne z prawdą twierdzenie tych osób, że:  reprezentują dotychczasowego sp rzedawcę energii elektrycznej i/lub dotychcza- sowego sprzedawcę gazu, z którego usług konsument korzysta, lub  wymóg podpisania przez konsumentów dokumentów wynika m.in. z konieczności zawarcia nowych umów, aktualizacji umów obowiązujących, zmiany sposobu roz- liczeń za zużytą energię elektryczną i/lub gaz, potwierdzenia wykonania prac lub odczytu licznika, podczas, gdy w rzeczywistości, czynności te m iały doprowadzić do zawarcia przez konsumenta umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej i/lub u mowy kom- pleksowej dostarczania paliwa gazowego z Gasoenergia Polskie Zakłady Energetyczne Sp. z o.o. i zmiany sprzedawcy energii i/lub gazu, co stanowi nieuczciwą praktykę rynkową, o której mowa w art. 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 w związku z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (t .j. Dz. U. z 2017 r. , poz. 2070) oraz godzi w zbiorowe interesy konsumentów , a tym samym narusza art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsu- mentów , b) istnienia szczególnej korzyści cenowej, polegającej na uzyskaniu niższych opłat za energię elektryczną i/lub gaz w związku z zawarciem proponowanej umowy, podczas 2 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl gdy w rzeczywistości po zawarciu umowy z Gasoenergia Polskie Zakłady Energetyczne Sp. z o.o. opłaty te wzrasta ły , co stanowi nieuczciwą praktykę rynkową, o której mowa w art. 5 ust. 1, ust. 2 pkt 1 i ust. 3 pkt 5 w związku z art. 4 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym oraz godzi w zbiorowe interesy konsumentów, a tym sa mym narusza art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 2) zatajaniu przez osoby reprezentujące i działające na rzecz i w imieniu Spółki Gasoe- nergia Polskie Zakłady Energetyczne Sp. z o.o. faktu, że pośród przedkładanych kon- sumentom przez te osoby do podpisu dokumentów dotyczących zawarcia:  umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej, znajduje się również umowa kompleksowa dostarczania paliwa gazowego , przez co konsument nie otrzym yw ał rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, że zawiera ze Spółką rów- nież umowę skutkującą zmianą sprzedawcy paliwa gazowego lub  umowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego, znajduje się również umowa kompleksowa sprzedaży energii elektrycznej , przez co konsument nie otrzym ywał rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, że zawiera ze Spółką rów- nież umowę skutkującą zmianą sprzedawcy energii elektrycznej, co stanowi nieuczciwą praktykę rynkową, o której mowa w art. 4 ust. 1 ustawy o prze- ciwdzi ałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym i godzi w zbiorowe interesy konsu- mentów, a tym samym narusza art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konku- rencji i konsumentów, 3) stosowaniu przez: a) osoby reprezentujące i działające na rzecz i w imieniu Spółki Gasoenergia Polskie Zakłady Energetyczne Sp. z o.o. w obec konsumentów przy zawieraniu umowy kom- pleksowej sprzedaży energii elektrycznej i/lub u mowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego niedopuszczalnego nacisku polegającego na wywoływaniu u kon- sument ów przekonania, że podpisanie umowy jest czynnością konieczną oraz pona- glaniu konsumentów w podpisywaniu ww. umów i stwarzaniu warunków uniemożli- wiających im zapoznanie się z treścią przedkładanych im dokumentów, co mo gło ograniczać zdolność konsumenta do podjęcia świadomej decyzji dotyczącej zawie- ranej umowy, a przez to stanowi nieuczciwą praktykę rynkową, o której mowa w art. 8 ust. 1 w związku z art. 8 ust. 2 i art. 4 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym i godzi w zbiorowe interesy konsumentów, a tym samym narusza art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsu- mentów, b) Spółkę Gasoenergia Polskie Zakłady Energetyczne Sp. z o.o. w obec konsumentów niedopuszczalnego nacisku polegającego na zamieszczaniu w kierowanych do nich pismach treści wywołujących wrażenie, że nieuniknioną konsekwencją nieuzupeł- nienia przez konsumenta dokumentów i informacji w żądanym przez Spółkę zakre- sie, niepozyskanych przez osoby reprezentujące i działające na rzec z i w imieniu Spółki w trakcie składania konsumentom - w miejscu ich zamieszkania - propozycji zawarcia u mowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej i/lub u mowy kom- pleksowej dostarczania paliwa gazowego, będzie poniesienie odpowiedzialności prawnej, w tym obciążenie go karami umownymi przewidzianymi w § 3 umowy kom- pleksowej sprzedaży energii elektrycznej dla odbiorców z grup taryfowych G i/lub w § 5 ust. 1 cennika oferty promocyjnej stanowiącego załącznik do u mowy komplek- sowej dostarczania paliwa gazow ego, c o mo gło ograniczać zdolność konsumenta do podjęcia świadomej decyzji dotyczącej zawieranej umowy, a przez to stanowi nie- uczciwą praktykę rynkową, o której mowa w art. 8 ust. 1 w związku z art. 8 ust. 2 i art. 4 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu nieucz ciwym praktykom rynkowym i godzi 3 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl w zbiorowe interesy konsumentów, a tym samym narusza art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów 4) niewydawaniu konsumentom egzemplarza zawartej z Gasoenergia Polskie Zakłady Energetyczne Sp. z o.o. poza lokalem przedsiębiorstwa umowy kompleksowej sprze- daży energii elektrycznej i/lub u mowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego oraz załączników do tych umów lub potwierdzenia ich zawarcia, utrwalonego na pa- pi erze lub, jeżeli konsument wyrazi na to zgodę, na innym trwałym nośniku, co narusza art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta ( t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 134 ze zm.) oraz godzi w zbiorowe interesy konsumentów, a tym samym narusza art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 5) nieprzekazywaniu konsumentom informacji o prawie odstąpienia od umowy komplek- sowej sprzedaży energii elektrycznej i/lub u mowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego zawartej z Gasoene rgia Polskie Zakłady Energetyczne Sp. z o.o. poza loka- lem przedsiębiorstwa oraz niewydawaniu konsumentom wzoru oświadczenia lub for- mularza o odstąpieniu od zawartej w tym trybie umowy, co s tanowi nieuczciwą prak- tykę rynkową, o której mowa w ar t. 6 ust. 1 i ust. 3 pkt 1 oraz ust. 4 pkt 5 w związku z art. 4 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym i godzi w zbiorowe interesy konsumentów, a tym samym narusza art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i stwierdza ich zaniechanie z dniem : - 1 9 maja 2018 r. - w zakresie działań podejmowanych wobec konsumentów, będą- cych odbiorcami paliwa gazowego w gospodarstwach domowych i - 7 sierpnia 2018 r. - w zakresie działań podejmowanych wobec konsumentów, bę- dących odbiorcami energii elektrycznej w gospodarstwach domowych. II. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 369 ze zm. ) oraz stosownie do art. 33 ust. 4 - 6 tej ustawy, po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbio- rowe interesy konsumentów - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów; uznaje się za praktyk ę naruszając ą zbiorowe interesy konsumentów, o któr ej mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, działani e Proton Polska Energia Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie ( wcześniej: Gasoenergia Polskie Zakłady Ener- getyczne Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie) polegające na nieuprawnionym i wprowadza- jącym konsumentów w błąd posługiwaniu się w kierowanych do konsumentów wezwaniach do zapłaty należności za energię elektryczną i/lub gaz znakiem programu Rzetelna Firma , co stanowi nieuczciwą praktykę rynkową, o której mowa w ar t. 7 pkt 2 w związku z art. 4 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym i godzi w zbiorowe interesy konsumentów, a tym samym narusza art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, i stwierdza jej zaniechanie z dniem 28 marca 2018 r. I I I. Na podstawie art. 26 ust.1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i kon- sumentów (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 369 ze zm. ) oraz stosownie do art. 33 ust. 4 - 6 tej ustawy – po przeprowadzeniu postę powania w sprawie praktyk naruszających zbio- rowe interesy konsumentów - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów; uznaje się za praktyk ę naruszając ą zbiorowe interesy konsumentów , o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, działani e Proton 4 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Polska Energia Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie ( wcześniej: Gasoenergia Polskie Za- kłady Energetyczne Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie) polegające na stosowaniu wzor- ców umów zatytułowanych:  U mowa kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej dla Odbiorców z grup tary- fowych G ,  Załącznik 2 do Umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej. Cennik sprzedaży energii elektrycznej dla umów kompleksowych zawartych na czas nie- oznaczony obowiązujący od 1.09.2016 roku,  Załącznik 3 do Umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej. Oferta promocyjna Energia dla domu Nr 1/2016,  Umowa kompleksowa dostarczania paliwa gazowego,  Ogólne Warunki Umowy dla Umowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego,  Załącznik nr 5 do Um owy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego – Oświad- czenie o przeznaczeniu gazu na potrzeby naliczania podatku akcyzowego, w nieczytelnej formie graficznej, tj. sporządzonych bardzo małą czcionką, co utrudnia konsumentom zapoznanie się z treścią tych dok umentów i stanowi nieuczciwą praktykę rynkową, o której mowa w art. 4 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym prakty- kom rynkowym oraz godzi w zbiorowe interesy konsumentów , a tym samym narusza art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i nakazuje zaniechani e jej stosowania. I V . N a podstawie art. 26 ust. 2 w związku z art. 27 ust. 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 369 ze zm. ) oraz sto- sownie do art. 33 ust. 4 - 6 tej ustawy , po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów; nakłada się na Proton Polska Energia Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie ( wcześniej: Gasoenergia Polskie Zakłady Energetyczne Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie) obowiązek usunięcia trwających skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów , w związku z praktyk ami stwie rdzony mi w pkt I ppkt 1 - 5, pkt II i pkt III sentencji decyzji , poprzez skierowani e - w terminie 2 (dwóch) miesięcy od daty uprawomocnienia się ni- niejszej decyzji - korespondencji do wszystkich konsumentów, którzy zawarli z Proton Polska Energia Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie ( wcześniej : Gasoenergia Polskie Zakłady Energetyczne Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie i Joy Energia Sp. z o.o. z siedzibą we Wrocławiu ) w okresie od 1 września 2016 r. do 6 sierpnia 2018 r. u mowy kompleksowe sprzedaży energii elektrycznej oraz w okresie od 1 września 2016 r. do 18 maja 2018 r. u mowy kompleksowe dostarczania paliwa gazowego , spełniającej poniższe warunki:  w warstwie wizualnej : - sporządzonej czcionką Times New Roman w rozmiarz e 11, kolor czarny, na białym tle,  dostarczona konsumentom za pomocą listów poleconych,  mającej następującą treść: „Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w decyzji z 20 listopada 2019 r., nr R GD - 7 /201 9 : I. n a podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 369 ze zm. ) uzna ł za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochro- nie konkurencji i konsumentów, działania Proton Polska Energia Sp. z o.o. z siedzibą 5 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl w Warszawie (wcześniej: Gasoenergia Polskie Zakłady Energetyczne Sp. z o.o. z sie- dzibą w Warszawie) polegające na : 1) wprowadzającym w błąd informowaniu konsumentów przez osoby reprezentujące i działające na rzecz i w imieniu Spółki Gasoenergia Polskie Zakłady Energetyczne Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie kontaktujące się z nimi telefonicznie lub skła- dające im wizyty w miejscu ich zamieszkania w celu złożenia propozycji zawarcia u mowy kompleksowej sprzeda ży energii elektrycznej i/lub u mowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego , co do: a) tożsamości Spółki Gasoenergia Polskie Zakłady Energetyczne Sp. z o.o. i okolicz- ności złożenia propozycji zawarcia ww. u mów , poprzez niezgodne z prawdą twierdzenie tych osób, że:  reprezentują dotychczasowego sprzedawcę energii elektrycznej i/lub dotych- czasowego sprzedawcę gazu, z którego usług konsument korzysta, lub  wymóg podpisania przez konsumentów dokumentów wynika m.in. z koniecz- ności zawarcia nowych umów, aktualiz acji umów obowiązujących, zmiany sposobu rozliczeń za zużytą energię elektryczną i/lub gaz, potwierdzenia wy- konania prac lub odczytu licznika, podczas, gdy w rzeczywistości, czynności te miały doprowadzić do zawarcia przez konsumenta umowy kompleksowej spr zedaży energii elektrycznej i/lub u mowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego z Gasoenergia Polskie Za- kłady Energetyczne Sp. z o.o. i zmiany sprzedawcy energii i/lub gazu, co stanowi nieuczciwą praktykę rynkową, o której mowa w art. 5 ust. 1 i ust. 2 p kt 1 w związku z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 2070) oraz godzi w zbiorowe interesy konsumentów, a tym samym narusza art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o och ronie konkurencji i konsumentów, b) istnienia szczególnej korzyści cenowej, polegającej na uzyskaniu niższych opłat za energię elektryczną i/lub gaz w związku z zawarciem proponowanej umowy, podczas gdy w rzeczywistości po zawarciu umowy z Gasoenergia Polski e Zakłady Energetyczne Sp. z o.o. opłaty te wzrastały , co stanowi nieuczciwą praktykę ryn- kową, o której mowa w art. 5 ust. 1, ust. 2 pkt 1 i ust. 3 pkt 5 w związku z art. 4 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym oraz godzi w zbiorowe interesy konsumentów, a tym samym narusza art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 2) zatajaniu przez osoby reprezentujące i działające na rzecz i w imi eniu Spółki Ga- soenergia Polskie Zakłady Energetyczne Sp. z o.o. faktu, że pośród przedkładanych konsumentom przez te osoby do podpisu dokumentów dotyczących zawarcia:  umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej, znajduje się również umowa kompleksowa dostarczania paliwa gazowego , przez co konsument nie otrzymywał rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, że zawiera ze Spółką również umowę skutkującą zmianą sprzedawcy paliwa gazowego lub  umowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego, zn ajduje się również umowa kompleksowa sprzedaży energii elektrycznej , przez co konsument nie otrzymywał rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, że zawiera ze Spółką również umowę skutkującą zmianą sprzedawcy energii elektrycznej, 6 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl co stanowi nieuczciwą praktykę rynkową, o której mowa w art. 4 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym i godzi w zbiorowe interesy konsumentów, a tym samym narusza art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 3) stosowaniu prz ez: a) osoby reprezentujące i działające na rzecz i w imieniu Spółki Gasoenergia Pol- skie Zakłady Energetyczne Sp. z o.o. w obec konsumentów przy zawieraniu umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej i/lub u mowy komplek- sowej dostarczania paliwa gazowego niedopuszczalnego nacisku polegającego na wywoływaniu u konsumentów przekonania, że podpisanie umowy jest czyn- nością konieczną oraz ponaglaniu konsumentów w podpisywaniu ww. umów i stwarzaniu warunków uniemożliwiających im zapoznanie się z treścią przed- kładanych im dokumentów, co mo gło ograniczać zdolność konsumenta do pod- jęcia świadomej decyzji dotyczącej zawieranej umowy, a przez to stanowi nieuczciwą praktykę rynkową, o której mowa w art. 8 ust. 1 w związku z art. 8 ust. 2 i art. 4 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom ryn- kowym i godzi w zbiorowe interesy konsumentów, a tym samym narusza art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , b) Spółkę Gasoenergia Polskie Zakłady Energetyczne Sp. z o.o. w obec konsumen- tów niedopuszczalnego nacisku polegającego na zamieszczaniu w kierowanych do nich pismach treści wywołujących wrażenie, że nieuniknioną konsekwencją nieuzupełnienia przez konsumenta dokumentów i informacji w żądanym przez Spółkę zakresie, niepozysk anych przez osoby reprezentujące i działające na rzecz i w imieniu Spółki w trakcie składania konsumentom - w miejscu ich zamieszkania - propozycji zawarcia u mowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej i/lub u mowy kompleksowej dostarczania paliwa gazo wego, bę- dzie poniesienie odpowiedzialności prawnej, w tym obciążenie go karami umownymi przewidzianymi w § 3 umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej dla odbiorców z grup taryfowych G i/lub w § 5 ust. 1 cennika oferty promocyjnej stanowiącego załą cznik do u mowy kompleksowej dostar- czania paliwa gazowego, c o mo gło ograniczać zdolność konsumenta do podję- cia świadomej decyzji dotyczącej zawieranej umowy, a przez to stanowi nie- uczciwą praktykę rynkową, o której mowa w art. 8 ust. 1 w związku z art. 8 us t. 2 i art. 4 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom ryn- kowym i godzi w zbiorowe interesy konsumentów, a tym samym narusza art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , 4) niewydawaniu konsumentom egzemplarza zawartej z Gasoenergia Polskie Zakłady Energetyczne Sp. z o.o. poza lokalem przedsiębiorstwa umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej i/lub u mowy kompleksowej dostarczania paliwa ga- zowego oraz załączników do ty ch umów lub potwierdzenia ich zawarcia, utrwalo- nego na papierze lub, jeżeli konsument wyrazi na to zgodę, na innym trwałym nośniku, co narusza art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsu- menta ( t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 134 ze zm.) oraz g odzi w zbiorowe interesy konsumentów, a tym samym narusza art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie kon- kurencji i konsumentów, 5) nieprzekazywaniu konsumentom informacji o prawie odstąpienia od umowy kom- pleksowej sprzedaży energii elektrycznej i/lub u mowy ko mpleksowej dostarcza- nia paliwa gazowego zawartej z Gasoenergia Polskie Zakłady Energetyczne Sp. z o.o. poza lokalem przedsiębiorstwa oraz niewydawaniu konsumentom wzoru oświadczenia lub formularza o odstąpieniu od zawartej w tym trybie umowy, co s tanowi ni euczciwą praktykę rynkową, o której mowa w ar t. 6 ust. 1 i ust. 3 pkt 7 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 1 oraz ust. 4 pkt 5 w związku z art. 4 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczci- wym praktykom rynkowym i godzi w zbiorowe interesy konsumentów, a tym sa- mym narusza art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsu- mentów, i stwierdz ił ich zaniechanie z dniem : - 1 9 maja 2018 r. w zakresie działań podejmowanych wobec konsumentów, będą- cych odbiorcami paliwa gazowego w gospodarstwach domowych i - 7 sierpnia 2018 r. w zakresie działań podejmowanych wobec konsumentów, będą- cych odbiorcami energii elektrycznej w gospodarstwach domowych, II. n a podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uzna ł za praktykę naruszając ą zbiorowe interesy konsumentów, o któr ej mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, działani e Proton Polska Ener- gia Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie ( wcześniej: Gasoenergia Polskie Zakłady Ener- getyczne Sp. z o.o. z siedzibą w W arszawie) polegające na nieuprawnionym i wprowa- dzającym konsumentów w błąd posługiwaniu się w kierowanych do konsumentów we- zwaniach do zapłaty należności za energię elektryczną i/lub gaz znakiem programu Rzetelna Firma , co stanowi nieuczciwą praktykę rynkową, o której mowa w ar t. 7 pkt 2 w związku z art. 4 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynko- wym i godzi w zbiorowe interesy konsumentów, a tym samym narusza art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, i stwierdził jej zaniechanie z dniem 28 marca 2018 r. , III n a podstawie art. 26 ust.1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznał za praktyk ę naruszając ą zbiorowe interesy konsumentów , o któr ej mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, działani e Proton Polska Ener- gia Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie (wcześniej: Gasoenergia Polskie Zakłady Ener- getyczne Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie) polegające na stosowaniu wzorców umów zatytułowanych:  U mowa kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej dla Odbiorców z grup ta- ryfowych G,  Załącznik 2 do Umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej. Cennik sprzedaży energii elektrycznej dla umów kompleksowych zawartych na czas nieoznaczony obowiązujący od 1.09.2016 roku,  Załącznik 3 do Umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej. Oferta promocyjna Energia dla domu Nr 1/2016,  Umowa kompleksowa dostarczania paliwa gazowego,  Ogólne Warunki Umowy dla Umowy kompleksowej dostarczania paliwa gazo- wego,  Załącznik nr 5 do Umowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego – Oświadczenie o przeznaczeniu gazu na potrzeby naliczania podatku akcyzo- wego, w nieczytelnej formie graficznej, tj. sporządzonych bardzo małą czcionką, co utrudnia konsumentom zapoznanie się z treścią tych d okumentów i stanowi nie- uczciwą praktykę rynkową, o której mowa w art. 4 ust. 1 ustawy o przeciwdziała- niu nieuczciwym praktykom rynkowym oraz godzi w zbiorowe interesy konsumen- tów, a tym samym narusza art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konku- ren cji i konsumentów i nakazał zaniechani e jej stosowania. 8 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Z godnie z art. 12 ust. 1 ww. ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynko- wym, w razie dokonania nieuczciwej praktyki rynkowej konsument, którego interes zo- stał naruszony może żądać m.in. naprawienia wyrządzonej szkody na zasadach ogólnych. Konsumen ci mogą dochodzić swoich roszczeń indywidualnie, na drodze cywilnoprawnej, mogą również zwrócić się z prośbą o pomoc do organizacji konsumenckich oraz powiato- wych (miejskich) rzeczników konsumentów, właściwych ze względu na miej sce zamiesz- kania konsumenta, wykonujących zadania samorządu powiatowego w zakresie ochrony konsumentów. Jawna treść decyzji Prezesa UOKiK nr RGD - 7 /2019 dostępna jest na stronie inter- netowej www.uokik.gov.pl. Prawomocne decyzje Prezesa UOKiK mają charakter prejudykatu w postępowaniu są- dowym. Oznacza to, że ustalenia urzędu co do faktu stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów są dla sądu wiążące. Nie musi on w tym zakresie prowa- dzić własnego postępowania dowodowego. Konsumenci mogą się powołać na prawomocną decyzj ę Prezesa UOKiK, gdy będą chcieli dochodzić swoich praw w sądzie.” V. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (t .j. Dz. U. 201 9 r. poz. 369 ze zm. ), oraz stosownie do art. 33 ust. 4 - 6 tej ustawy, – w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – nakłada się na Proton Polska Energia Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie ( wcześniej: Gasoenergia Polskie Zakłady Energetyczne Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie ) : 1. w związku z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ww. ustawy, w zakresie opisanym w pkt I ppkt 1 lit. a) sentencji niniejszej decyzji, karę pieniężną w wysokości 3 7 . 924 zł (słownie: trzydzieści siedem tysięcy dziewięć set dwadzie ścia cztery złot e ), płatną do budżetu państwa , 2. w związku z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ww. ustawy, w zakresie opisanym w pkt I ppkt 1 lit. b) sentencji niniejszej decyzji, karę pieniężną w wysokości 37.924 zł (słownie: trzydzieści siedem tysięcy dziewięćset dwadzieścia cztery złot e ) , płatną do budżetu państwa, 3. w związku z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ww. ustawy, w zakresie opisanym w pkt I ppkt 2 sentencji niniejszej decyzj i, karę pie- niężną w wysokości 37.924 zł (słownie: trzydzieści siedem tysięcy dziewięćset dwa- dzieścia cztery złot e ) , płatną do budżetu państwa , 4. w związku z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ww. ustawy, w zakresie opisanym w pkt I ppkt 3 lit. a) sentencji niniejszej decyzji, karę pieniężną w wysokości 4 4.245 zł (słownie: czter dzieści cztery tysiąc e dwieście czterd zieści pięć złot ych ), płatną do budżetu państwa, 5. w związku z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ww. ustawy, w zakresie opisanym w pkt I ppkt 3 lit. b) sentencji niniejszej decyzji, karę pieniężną w wysokości 44.245 zł (słownie: czter dzieści cztery tysiąc e dwieście czterd zieści pięć złot ych ) , płatną do budżetu państwa, 6. w związku z narusz eniem zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 ww. ustawy, w zakresie opisanym w pkt I ppkt 4 sentencji niniejszej decyzji, karę pieniężną w wysokości 44.245 zł (słownie: czter dzieści cztery tysiąc e dwieście czterd zieści pięć złot ych ) , płatną do budżetu państwa, 7. w związku z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ww. ustawy, w zakresie opisanym w pkt I ppkt 5 sentencji niniejszej decyzji, karę pie- niężną w wysokości 44.245 zł (słownie: czter dzieści cztery tysiąc e dwieście czter- d zieści pięć złot ych ) , płatną do budżetu państwa, 9 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 8. w związku z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ww. ustawy, w zakresie opisanym w pkt I I s entencji niniejszej decyzji, karę pieniężną w wysokości 44.245 zł (słownie: czter dzieści cztery tysiąc e dwieście czterd zieści pięć złot ych ) , płatną do budżetu państwa, 9. w związku z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ww. ustawy, w zakresie opisanym w pkt I I I sentencji niniejszej decyzji, kar ę pieniężną w wysokości 44.245 zł (słownie: czter dzieści cztery tysiąc e dwieście czterd zieści pięć złot ych ) , płatną do budżetu państwa. V I . N a podstawie art. 77 ust. 1 i art. 80 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t .j. Dz. U. 201 9 r. poz. 369 ze zm. ) oraz na podstawie art. 263 § 1 i art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t .j. Dz. U. z 201 8 r., poz. 2096 ze zm.) w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentó w, – w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – postanawia się obciąż yć Proton Polska Energia Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie ( wcze- śniej: Gasoenergia Polskie Zakłady Energetyczne Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie ) kosz- tami przeprowadzonego postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe inte- resy konsumentów oraz zobowiązuje się ww. Spółkę do zwrotu Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów kosztów postępowania w kwocie 101,60 złotych (słownie: sto jeden złotyc h 60/100 groszy ) w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji. UZASADNIENIE [1] Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów , dalej: Prezes Urzędu, Prezes UO- KiK , otrzymał liczne wystąpienia i sygnały od konsumentów, powiatowych/miejskich rzeczników konsumentów oraz od Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki , dalej: Prezes URE , mogące świadczyć o nieprawidłowościach, jakich dopuszcza ła się Gasoenergia Polskie Zakłady Energetyczne Sp. z o.o. z sied zibą w Warszawie ( wcześniej: Joy Energia Sp. z o.o. z siedziba we Wrocławiu , a obecnie: Proton Polska Energia Sp. z o.o. z sie- dzibą w Warszawie ) , dalej: Przedsiębiorca, Spółka, P roton, Gasoenergia , Joy , podczas składania konsumentom propozycji zawarcia u mowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej i/lub u mowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego. [2] W związku z powyższym Prezes Urzędu na podstawie art. 48 ust. 1 i ust. 2 pkt 1a i pkt 2 ustawy z 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsume ntów ( Dz. U. z 201 9 r. poz. 369 ze zm. ), dalej: uokik, przeprowadził postępowanie wyjaśniające mające na celu wstępne ustalenie, czy zachowania rynkowe spółki Gasoenergia związane z pro- wadzoną działalnością gospodarczą polegającą na świadczeniu usług kompleksowych i usług sprzedaży energii elektrycznej oraz gazu odbiorcom w gospodarstwach domo- wych, w zakresie:  stosowanych procedur i form zawierania umów kompleksowych i sprzedaży energii elektrycznej oraz gazu, trybu realizacji tych umów, akwizycji usłu g, w tym reklam,  ofert produktowych i wykorzystywanych wzorów umów kompleksowych i sprzedaży energii elektrycznej oraz gazu, w tym ogólnych warunków umów, regulaminów, cen- ników, pełnomocnictw i innych dokumentów do nich załączanych, nie naruszają chroniony ch prawem interesów konsumentów w sposób uzasadniający wszczęcie postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsu- mentów lub w sprawie o uznanie postanowień wzorców umów za niedozwolone . 10 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl [3] W toku post ę powania wyjaśniającego ustalono, że u mowy kompleksowe sprzedaży ener- gii elektrycznej i umowy kompleksowe dostarczania paliwa gazowego z odbiorcami w gospodarstwach domowych Spółka zawiera ła w formie pisemnej poza lokalem przedsię- biorstwa . Ww. u mowy kompleksowe zawierane były na rzecz i w imieniu Spółki przez Partnerów , których łącz yły ze Spółką Umowy partnerstwa handlowego. Partner – w celu wykonania przedmiotu z a wartej Umowy partnerstwa handlowego – m ó gł posługiwać się Autoryzowanym Doradcą Handlowym, za którego działania pon osi ł odpowiedzialność jak za swoje własne […]. W latach 2016 – 201 8 Spółka współpracowała na podstawie U mów partnerstwa handlowego z następującymi podmiotami: 1) […] , dalej: […] , Dowód: Umowa partnerstwa handlowego zawarta przez Joy z […] - karty akt postępowania nr 111 – 142, 2) […] , dalej: […], (umowa partnerstwa z […] ), Dowód: Umowa partnerstwa handlowego zawarta przez Gasoenergia z […] – k. 3125 - 3150, 3) […], dalej: […], Dowód: Umowa partnerstwa handlowego zawarta przez Gasoenergia z […] – k. 166 - 202 4) […] , dalej: […] . Dowód: Umowa partnerstwa handlowego zawarta przez Gasoenergia z […] – k . 14 3 - 165 [ 4 ] Z przekazanych przez Spółkę w pismach z 26 czerwca 201 7 r. i 6 listopada 2017 r. informacji wynika, że zaprzestanie współpracy z ww. podmiotami ( P artnerami ) - poza […] - nastąpiło w okresie maj/czerwiec 2017 r. Pomimo zaprzestania współpracy nie doszło do formalnego rozwiązania U mów partnerstwa handlowego , tym niemniej poza […] pozostałe podmioty wstrzymały działania mające na celu pozyskanie klienta indy- widulanego. Oś wiadczeniom tym przeczą jednak dane p rze ka zane przez Spółkę Preze- s owi UOKiK , przedstawione w pkt [ 2 9 ] i [ 4 6 ] ustaleń faktyczn ych niniejszej decyzji . Wynika z nich, że w 2018 […] w imieniu S półki zawarło […] umów kompleksowych sprze- daży energii elektrycznej w gospodarstwach domowych i […] dostarczania paliwa ga- zowego w gospodarstwach domowych . Dowód: pisma Spółki z 26 czerwca 2017 r. , 6 listopada 2017 r. i 18 lutego 2019 r. – k . 53 - 56, 108 , 1580 - 1582 [ 5 ] W piśmie z 26 czerwca 2017 r. Spółk a wyjaśni ła, że w okresie, gdy umowy z odbiorcami energii elektrycznej i gazu były zawierane przy współpracy z jej ww. P artneram i :  D o nawiązania kontaktu z klientem dochodzi ło poprzez kontakt telefoniczny Part- nera Spółki . W rozmowie tej przedstawian o potencjalnemu klientowi ofert ę umów kompleksowych dostarczania gazu i/lub energii elektrycznej. Rozmowa telefoniczna m iała na celu przedstawienie waru nków umów kompleksowych oraz ustalenie ter- minu wizyty przedstawiciela w celu zawarcia umowy, w przypadku zainteresowania ofertą Spółki przez potencjalnego klienta.  Podczas pierwszego kontaktu osobistego poza lokalem przedsiębiorstwa klientowi przekazywany był egzemplarz umowy wraz z załącznikami, konsument pouczany był przy tym o prawie do odstąpieni a od umowy w terminie 14 dni od dnia jej zawarcia i przedstawiane były mu warunki umowy.  P odczas pierwszego kontaktu telefonicznego z konsumentem (rozmowy te nie były nagrywane), przedstawiana była oferta umów kompleksowych Spółki, a Partner , zgodnie z treścią zawartej U mowy partnerstwa handlowego miał obowiązek:  dokładnego i jednoznacznego podania nazwy Spółki: Gasoenergia Polskie Zakłady Energetyczne Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, 11 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl  ustalenie czy rozmowa jest prowadzona z potencjalnym odbiorcą – osobą decy- zyjną,  przedstawienia prośby dotyczącej możliwości zaprezentowania oferty Spółki ,  przeprowadzić szczegółow ą prezentacj ę oferty,  przeprowadzenia rozmowy handlowej, która zawiera ła odpowiedzi na pytania i wątpliwości oraz jej podsumowanie,  pozyskani a danych niezbędnych do zawarcia umowy, w tym w szczególności da- nych odbiorcy oraz innych niezbędnych do skuteczne go zawarcia ważnej umowy,  przygotowani a (umówieni a dogodnego terminu) wizyty przedstawiciela w celu podpisania umowy, poinformowani a potencjalnego odbiorcy o przysługującym mu terminie na odstąpienie od zawartej umowy.  Spółka nie posiada scenariuszy rozmó w z osobami, którym proponowan o zawarcie umowy sprzedaży energii elektryczne j i/lub gazu oraz zmian ę sprzedawcy. Dowód: pismo Spółki z 26 czerwca 2017 r. – k . 53 - 56 [ 6 ] Spółka oświadczyła, że w trakcie realizacji procesu sprzedażowego:  (…) bezwzględnie wymaga od Partnera:  działania etycznego w stosunku do potencjalnych klientów GasoEnergia,  działania zgodnego z prawem,  rzetelnego informowania o ofercie GasoEnergia,  uczciwego i pełnego przedstawiania informacji dotyczących Spółki, przez co rozu- mie się w szczególności informowanie potencjalnych Odbiorców, że oferta pochodzi od Spółki GasoEnergia Polskie Zakłady Energetyczne Sp. z o.o. i wyraźne odróżnie- nie jej od ofert innych dostawców zwłaszcza oferty dotychczasowego dostawcy,  sumiennego wypełniania dokumentacji,  weryfikowania i analizowania jakości pracy wykonywanej poprzez zatrudniony (podległy) personel,  terminowego dostarczania dokumentów zarówno do Odbiorcy jak i do Spółki w szczególności bezwzględnego pozostawiania egzemplarza umowy u Odbiorcy,  dbania o właściwy poziom wiedzy pracowników w zakresie prezentowanych ofert i promocji. (…)  nie szkoliła ww. Partnerów i ich współpracowników ;  nie jest w stanie okre ślić, na jakim obszarze geograficznym poszczególni Partnerzy zawierali w jej imieniu umowy z odbiorcami energii i gazu - ich zakres działania obej- mował całe terytorium Polski i od wyłącznej woli Partnera zależało, w jakich woje- wództwach prowadził sprzedaż usług świadczonych przez Spółkę ;  w ramach kontroli prawidłowości wykonania przez wskazanych Partnerów powierzo- nych im zadań, przekaz ywali oni Spółce nagrania rozmów weryfikacyjnych . Rozmowa weryfikacyjn a to rozmow a telefoniczn a , w której Partner przedstawia się, podaje nazwę Spółki Gasoenergia Polskie Zakłady Energetyczne Sp. z o.o., informuje o d- biorcę o rejestracji rozmowy, potwierdza tożsamość o dbiorcy, informuje o dbiorcę o prawie do odstąpieni a od um owy w terminie 14 dni, uzyskuje od odbiorcy odpowie- dzi twierdzące na wszystkie następujące pytania:  Czy podpisał(a) Pan(i) umowę kompleksow ą sprzedaży energii elektrycznej/do- starczania paliwa gazowego?  Czy przedstawiciel dostarczył umowę wraz z kompletem dokumentów? ; 12 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl  wymaga ła od Partnera nagrań rozmów weryfikacyjnych wraz z przekazanym komple- tem dokumentów umownych. Nagrania te stanowi ły narzędzie kontroli prawidłowości wywiązywania się przez P artnerów z obowiązków wynikających z umowy;  nie zawiera umów na odległość i nie współpracuje z podmiotami, które zawierałyby w jej imieniu umowy w tym trybie ;  nie korzystała i nie korzysta z usług firm kurierskich, którym zlecałaby wykonanie na jej rzecz usług dostarczania korespondencji kierowanej do odbiorców energii elek- trycznej i odbiorców gazu, zawierającej egzemplarze umów kompleksowych ; na pod- stawie zawartych U mów partnerstwa handlow ego – P artnerzy i upoważnieni przez nich Autoryzowan i Doradc y Handlow i , zwani dalej również: przedstawicielami Spółki , zawier ali ww. umowy w imieniu Spółki, nie były to jednak umowy kurierskie, które miałyby polegać jedynie na dostarczeniu kompletu dokumentów umownych ;  na koniec 2015 r. nie miała zawartych kompleksowych umów sprzedaży energii elek- trycznej z odbiorcami w gospodarstwach domowych/konsumentami , na koniec 2016r. posiadała […] energii elektrycznej w gospodarstwie domowym , a na koniec I kwartału 2017 r. – […] odbiorców ;  na koniec 2015 r. i 2016 r . nie miała zawartych kompleksowych dostarczania paliwa gazowego z odbiorcami w gospodarstwach domowych/konsumentami , a na koniec I kwartału 2017 r. – […] odbiorców paliwa gazowego w gospodarstwach domowych . Dowód: pisma Spółki z 26 czerwca 2017 r. i 16 listopada 2017 r. – k. 53 - 56, 203 – 204 , załącznik do pisma Spó łki z 6 listopada 2017 r. - płyta CD - R – k. 110 [ 7 ] Z wystąpień konsumentów wynika, że po przeprowadzeniu przez przedstawiciela Spółki rozmowy telefonicznej z konsumentem i pozyskaniu w jej trakcie danych osobowych następowała wizyta przedstawiciela Spółki w miejscu zamieszkania konsumenta. Osoba odwiedzająca konsumenta podawała się za kuriera i przedstawiała mu do podpisania dokumenty. Po podpis aniu przez konsumenta dokumentów kurier nawiązywał kontakt telefoniczny z przedstawicielem Partnera Gasoenergii, przekazywał konsumentowi te- lefon w ce l u przeprowadzeni a rozmowy mającej na celu potwierdzenie przez konsu- menta przebiegu procesu zawarcia umowy . [ 8 ] W toku pr zeprowadzonego postępowania wyjaśniającego zwrócono się do ww. Partne- rów Spółki o przekazanie informacji dotyczącej prowadzonej współpracy . Stanowiska zajęły jedynie […] oraz […] , a w uzyskanych odpowiedziach: 1) […] w piśmie z 13 listopada 2017 r. w skazała, że:  na podstawie umowy partnerstwa zawiera w imieniu Gasoenergia umowy konsu- menckie i dostarcza do ww. Spółki komplet dokumentów związanych z jej zawar- ciem. (…) Konsultant telefoniczny kontaktuje się w celu przeds tawienia oferty zmiany sprzedawcy energii elektrycznej bądź paliwa gazowego i umówienia ter- minu wizyty, w trakcie której przekazywane są dokumenty umowne do podpisu. Wszystkie dane potrzebne do zawarcia umowy podawane są dobrowolnie przez Od- biorcę. W przyp adku zainteresowania ofertą zmiany sprzedawcy w rozmowie tele- fonicznej umawiany jest termin podpisania umowy. Przedstawiciel jechał do klienta. Do jego obowiązków należało zweryfikowanie zgodności danych Klienta w oparciu o treść faktury oraz dowodu osobis tego. Przedstawiciel upewniał się, czy klient może bez narażenia się na karę umowną dokonać zmiany sprzedawcy energii elektryczne lub paliwa gazowego. Przedstawiciel informował konsumenta, że umowa dotyczy zmiany sprzedawcy. Wskazywał wysokość stawek wynik ających z umowy. Przedstawiciel dostarczał komplet dokumentów, tj. umowę, cennik, regu- laminy, informację o prawie do odstąpienia od Umowy itp. Przedstawiciel czekał aż konsument zapozna się z umową lub na pr oś bę konsumenta pozostawiał je celem uważnego prz eczytania ich treści. Podpisane dokumenty umowne przedstawiciel 13 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl dostarczał do siedziby […] , skąd następnie były przekazywane do Gasoenergii. (…) po zawarciu umowy, czyli po jej podpisaniu przez odbiorcę, przeprowadzana była tzw. rozmowa weryfikacyjna, w tr akcie której rozmówca przedstawiał się pełną nazwa Spółki, czyli Gasoenergia Polskie Zakłady Energetyczne sp. z o.o. Padało py- tanie czy klient podpisał Umowę kompleksową na prąd lub gaz. Klient potwierdzał podpisanie umowy, pozostawienie egzemplarza dokume ntów umownych przez przedstawiciela. Na koniec konsument był pouczany o prawie odstąpienia od umowy w terminie 14 dni a także miał możliwość oceny pracy przedstawiciela. Rozmowy te były nagrywane, a nagrania przekazane Spółce Ga s o e nergia.  W […] nie znajdu ją się nagrania rozmów weryfikacyjnych, wszystkie przeprowa- dzone przekazane zostały do Gasoenergia,  Przedstawiciele […] nie posługiwali się żadnymi identyfikatorami,  Kontrola prawidłowoś ci wykonywania przez […] zadań w imieniu i na rzecz Gasoe- nergia w zakresie realizacji U mowy partnerstwa handlowego polega ła na weryfika- cji nagrań rozmów weryfikacyjnych w przypadku złożenia reklamacji przez konsu- menta,  Gasoenergia nie szkoliła pracowników/przedstawicieli […] ,  Przedstawianie oferty Gasoenergia za poś rednictwem call center (telefonicznie) rozpoczęło się od dnia zawarcia U mowy partnerstwa handlowego ; Dowód: pism o […] z 13 listopada 2017 r. – k. 1128 - 1129 2) […] wskazała, że:  proces oferowania usług w imieniu Gasoenergia przebiega następująco: (…) Konsul- tant kontaktuje się telefonicznie celem przedstawienia propozycji zmiany sprze- dawcy energii elektrycznej/gazu i umówienia wizyty handlowej. Spółka […] korzy- sta z numerów telefonów klientów znajdujących się w Książce Telefonicznej. Wszystkie inne dane podawane były dobrowolnie przez Właściciela Licznika. Spółka […] współpracowała z GASOENERGIA na podstawie Umowy Agencyjnej w pośrednic- twie w dostarczeni u do Spółki GASOENERGIA dokumentów związanych z zawarciem Umowy konsumenckiej. Nie było wytycznych od GASOENERGIA, aby nagrywać roz- mowy będące przedmiotem oferty. Nagrywane były tylko dla własnych potrzeb, aby sprawdzić rozmowę konsultanta, czy została przeprowadzona prawidłowo. Roz- mowy były przechowywane do momentu odsłuchania rozmowy przedstawiającej ofertę lub podpisania Umowy przez Klienta. Jeżeli konsultant powiedział wszystko prawidłowo i Klient wyraził zgodę wówczas taka rozmowa była kasowana automa- tycznie i zastępowana następnymi. Umowy – dokumenty są przydzielane losowo dla handlowców lub wysył ane poczt ą . Zawsze handlowiec/przedstawiciel lub osoba do- starczająca komplet dokumentów jechała bezpośrednio do Klienta. Najpierw była rozmowa telefoniczna z przedstawieniem propozycji zmiany sprzedawcy/gazu. Na- stępnie Klient musiał wyrazić zgodę, aby przy słać do niego komplet dokumentów związanych ze zmia n ą sprzedawcy tj.: umowę, cennik, regulamin itp. Do obowiąz- ków dostarczającego należało zweryfikowanie godności Klienta na podstawie Fak- tury, dowodu osobistego. Sprawdzenie czy posiada umowę na czas nieokr eślony, czy może bez ponoszenia konsekwencji finansowych zmienić sprzedawcę energii elektrycznej/gazu. Klient był informowany, że umowa zawarta będzie z nową Spółką, o stawkach wynikających z umowy, o jej adresie, dostarczany był komplet dokumentów – umowa , cennik, regulamin, informacja o prawie do odstąpienia od Umowy itp. Handlowiec/ przedstawiciel lub osoba dostarczająca dokumenty umowne każdorazowo czekała, aż Klient się zapozna z dokumentami lub pozosta- wiał komplet tych dokumentów do przeanalizowania p rzez Klienta. Następnie kom- 14 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl plet podpisanych dokumentów umownych był dostarczany do biura […] do weryfi- kacji poprawności wykonania zlecenia. Dodatkowym etapem weryfikacji była roz- mowa nagrywana (rozmowa weryfikacyjna) która wyglądała następująco: - Przedst awienie się pełną nazwą Spółki, tj. Gasoenergia - pytanie czy Klient podpisał Umowę kompleksow ą na prąd, gaz lub prąd i gaz; - weryfikacja godności właściciela licznika energii elektrycznej/gazu, - Informacja na temat przysługującego mu prawa 14 dni na odstąpienia od zawartej Umowy , - pytanie czy handlowiec/kurier zostawił kopie dokumentów , - ocena przedstawiciela/kuriera przez Klienta ,(…)  nie archiwizowała nagrań rozmów weryfikacyjnych - w szystkie nagrania rozmów we- ryfikacyjnych były na bieżąco przekazywane do Gasoenergia wraz z kompletem do- kumentów umownych, w związku z czym nie posiada ona informacji o ilości prze- prowadzonych rozmów weryfikacyjnych ,  posiadała wzory identyfikatorów, kt óre były stosowane ,  Gasoenergia kontrolowała […] na podstawie poprawności przekazywanej dokumen- tacji i nagrań rozmów weryfikacyjnych.  Gasoenergia nie przeprowadzała żadnych szkoleń dla […] ,  w okresie od 1 grudnia 2016 r. do 28 kwietnia 2017 r. świadczyła ona na rzecz Ga- soenergia zgodnie z U mową partnerstwa handlowego usługi, które nie były usługami stricte pocztowymi ani kurierskimi , polegały one na pośrednictwie w zawieraniu umów kompleksowyc h sprzedaży energii elektrycznej/dostarczania paliwa gazo- wego poza lokalem przedsiębiorstwa, w domu klienta ,  w okresie od 1 grudnia 2016 r. do 28 kwietnia 2017 r. świadczyła ona na rzecz Ga- soenergia zgodnie z U mową partnerstwa handlowego usługi polegające na telefo- nicznym przedstawianiu oferty Gasoenergia. Dowód: pismo […] z 8 listopada 2017 r. – k. 1 098 - 1101 [ 9 ] Analiza zebranych informacji , tj. wyjaśnień Spółki oraz wystąpień otrzymanych od konsumentów , Prezesa URE oraz miejskich i powiatowych rzeczników konsumentów, dała Prezesowi U OKiK podstawy do uznania, że istnieją uzasadnione przesłanki do po- stawienia Spół ce zarzutu stosowa nia p raktyk naruszając ych zbiorowe interesy konsu- mentów. W związku z powyższym, Prezes Urzędu postanowieniem nr 48 z dnia 24 sierp- nia 201 8 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie podejrzenia stosowania przez nią praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, polegających na : 1) działaniu wprowadzającym w b łąd, polegającym na informowaniu konsumentów przez osoby reprezentujące i działające na rzecz i w imieniu Spółki Gasoenergia Pol- skie Zakłady Energetyczne Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie kontaktujące się z nimi telefonicznie lub składające im wizyty w mie jscu ich zamieszkania w celu złożenia propozycji zawarcia u mowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej i/lub u mowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego , co do: a) tożsamości Spółki Gasoenergia Polskie Zakłady Energetyczne Sp. z o.o. i okolicz- ności z łożenia propozycji zawarcia ww. u mów , poprzez niezgodne z prawdą twier- dzenie tych osób, że:  reprezentują dotychczasowego sprzedawcę energii elektrycznej i/lub dotychcza- sowego sprzedawcę gazu , z którego usług konsument korzysta, lub 15 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl  wymóg podpisania przez konsumentów dokumentów wynika m.in. z konieczności zawarcia nowych umów, aktualizacji umów obowiązujących , zmiany sposobu roz- liczeń za zużytą energię elektryczną i/lub gaz , potwierdzenia wykonan ia prac lub odczytu licznika, podczas, gdy w rzeczywistości, czynności te mają doprowadzić do zawarcia przez konsumenta umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej i/lub u mowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego z Gasoenergia Polskie Zakłady Ener- getyczne Sp. z o.o. i zmian y sprzedawcy energii i/lub gazu , co może stanowić nieuczciwą praktykę rynkową, o której mowa w art. 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 w związku z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym ( t.j. Dz.U. z 201 7 r. poz. 2070 ) , zwanej dalej: upnpr , oraz godzić w zbiorowe interesy konsumentów, b) istnieni a szczególnej korzyści cenowej, polegającej na uzyskaniu niższych opłat za energię elektryczną i/lub gaz w związku z zawarciem proponowanej umowy, pod- czas gdy w rzeczywistości po zawarciu umowy z Gasoenergia Polskie Zakłady Ener- getyczne Sp. z o.o. opłaty te wzrastają, co może stanowić nieuczciwą praktykę rynkową, o której mowa w art. 5 ust. 1, ust. 2 pkt 1 i ust. 3 pkt 5 w zw iązku z art. 4 ust. 2 u pnpr oraz godzić w zbiorowe interesy konsumentów, a w konsekwencji stanowić praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 u okik , 2) zatajaniu przez osoby reprezentujące i działające na rzecz i w imieniu Spółki Ga- soenergia Polskie Zakłady Energetyczne Sp. z o.o. faktu, że pośród przedkładanych konsumentom przez te osoby do podpisu dokumentów dotyczących zawarcia :  umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej, znajduj e się również umowa kompleksowa dostarczania paliwa gazowego , przez co konsument nie otrzymuje rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, że zawiera ze Spółką rów- nież umow ę skutkując ą zmi aną sprzedawcy paliwa gazowego lub  umowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego, znajduje się również umowa kompleksowa sprzedaży energii elektrycznej , przez co konsument nie otrzymuje rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, że zawiera ze Spółką rów- nież umowę skutkującą zmianą sprzedawcy energii elektrycznej , co może stanowić nieuczciwą praktykę rynkową, o której mowa w art. 4 ust. 1 u pnpr i godzić w zbiorowe interesy konsumentów, a w konsekwencji stanowić prak- tykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 2 pkt 3 u okik , 3) stosowaniu przez: a) osoby reprezentujące i działające n a rzecz i w imieniu Spółki Gasoenergia Polskie Zakłady Energetyczne Sp. z o.o. w obec konsumentów przy zawieraniu um owy kom- pleksowej sprzedaży energii elektrycznej i/lub u mowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego niedopuszczalnego nacisku polegającego na wywoływaniu u kon- sumentów przekonania, że podpisanie umowy jest czynnością konieczną oraz po- naglaniu konsumentów w podpisywaniu ww. umów i stwarzaniu warunków unie- możliwiających im zapoznanie się z treścią przedkł adanych im dokumentów , co może ograniczać zdolność konsumenta do podjęcia świadomej decyzji dotyczącej zawieranej umowy, a przez to może stanowić nieuczciwą praktykę rynkową, o któ- rej mowa w art. 8 ust. 1 w zw iązku z art. 8 ust. 2 i art. 4 ust. 2 u pnpr i g odzić w zbiorowe interesy konsumentów, 16 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl b) przez Sp ółkę Gasoenergia Polskie Zakłady Energetyczne Sp. z o.o. w obec konsu- mentów niedopuszczalnego nacisku polegającego na zamieszczaniu w kierowanych do nich pism ach treści wywołujących wrażenie , że nieuniknioną konsekwencją nie- uzupełnienia przez konsumenta dokumentów i informacji w żądanym przez Spółkę zakresie , niepozyskanych przez osoby reprezentujące i działające na rzecz i w imieniu Spółki w trakcie składania konsumentom - w miejscu ich zami eszkania - propozycji zawarcia u mowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej i/lub u mowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego , będzie poniesienie odpowie- dzialności praw nej , w tym obciążenie go karami umownymi przewidzianymi w § 3 umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej dla odbiorców z grup taryfo- wych G i/lub w § 5 ust. 1 c ennik a oferty promocyjnej stanowiącego załącznik do u mowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego, c o może ograniczać zdolność konsumenta do podjęcia świad omej decyzji dotyczącej zawieranej umowy, a przez to może stanowić nieuczciwą praktykę rynkową, o której mowa w art. 8 ust. 1 w związku z art. 8 ust. 2 i art. 4 ust. 2 u pnpr i godzić w zbiorowe interesy konsumen- tów, a w konsekwencji stanowić praktykę nar uszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 2 pkt 3 u okik , 4) niewydawaniu konsumentom egzemplarza zawartej z Gasoenergia Polskie Zakłady Energetyczne Sp. z o.o. poza lokalem przedsiębiorstwa umowy kompleksowej sprze- daży energii elektrycznej i/lub u mowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego oraz załączników do t ych um ów lub potwierdze nia ich zawarcia, utrwalonego na pa- pierze lub, jeżeli konsument wyrazi na to zgodę, na innym trwałym nośniku, co może naruszać art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta (Dz.U. z 201 9 r., poz. 134 ze zm. ) , dalej: upk , oraz godzić w zbiorowe interesy kon- sumentów, a w konsekwencji stanowić praktykę naruszającą zbiorowe interesy kon- sumentów, o której mowa w ar t. 24 ust. 1 i ust. 2 u okik , 5) nieprzekazywaniu konsumentom informacji o prawie odstąpienia od umowy komplek- sowej sprzedaży energii elektrycznej i/lub u mowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego zawartej z Gasoenergia Polskie Zakłady Energetyczne Sp. z o .o. poza loka- lem przedsiębiorstwa oraz niewydawaniu konsumentom wzoru oświadczenia lub for- mularza o odstąpieniu od zawartej w tym trybie umowy, co może stanowić nieuczciwą praktykę rynkową, o której mowa w ar t. 6 ust. 1 i ust. 3 pkt 1 oraz ust. 4 pkt 5 w związku z art. 4 ust. 2 u pnpr i godzić w zbiorowe interesy konsumentów, a w konsekwencji stanowić praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 2 pkt 3 u okik , 6) nieuprawnion ym i wprowadzając ym konsumentów w błąd posługiwani u się przez Ga- soenergia Polskie Zakłady Energetyczne Sp. z o.o. w kierowanych do konsumentów wezwaniach do zapłaty należności za energię elektryczną i/lub gaz znakiem programu Rzetelna Firma , co może stanowić nieuczciwą praktykę rynkową, o której mowa w ar t. 7 pkt 2 w związku z art. 4 ust. 2 u pnpr i godzić w zbiorowe interesy konsumentów, a w konse- kwencji stanowić praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 2 pkt 3 u okik , 7) s tosowaniu wzorc ów umów zatytułowanych:  U mowa kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej dla Odbiorców z grup tary- fowych G , 17 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl  Załącznik 2 do Umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej. Cennik sprzedaży energii elektrycznej dla umów kompleks owych zawartych na czas nieo- znaczony obowiązujący od 1.09.2016 roku,  Załącznik 3 do Umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej. Oferta pro- mocyjna Energia dla domu Nr 1/2016,  Umowa kompleksowa dostarczania paliwa gazowego,  Ogólne Warunki Umowy dla Umowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego ,  Załącznik nr 5 do Umowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego – Oświad- czenie o przeznaczeniu gazu na potrzeby naliczania podatku akcyzowego w nieczytelnej formie graficznej, tj. sporządzon ych bardzo małą czcionką, co utrud- nia konsumentom zapoznanie się z treścią tych dokumentów i może stanowi ć nieucz- ciwą praktykę rynkową, o której mowa w art. 4 ust. 1 u pnpr i godzić w zbiorowe interesy konsumentów, a w konsekwencji stanowić praktykę naruszającą zbiorowe i nteresy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 2 pkt 3 u okik . Karty akt postępowania : 6 - 41 [ 1 0 ] W toku postępowania Prezes Urzędu postanowieniami nr 49 z dnia 24 sierpnia 2018 r. i nr 19/2019 z dnia 25 marca 2019 r. zaliczył w poczet dowodów w przedmiotowym postępowaniu informacje uzyskane w trakcie postępowania wyjaśniającego oraz uzy- skane od konsumentów, Prezesa URE oraz miejskich/powiatowych rzeczników konsu- mentów. Karty akt postępowania : 42 - 45, 2010 - 2011 [1 1 ] Postanowieniami nr 64 z 17 września 2018 r. i nr 20/2019 z dnia 25 marca 2019 r. ograniczył Spółce prawo wglądu do materiału dowodowego z ałączonego do akt postę- powania w części stanowiącej dane osobowe konsumentów, które nie zostały bezpo- średnio ujawnione Spółce przez konsumentów. Karty akt postępowania : 1484 - 1488, 3067 - 3072 [1 2 ] W toku niniejszego postępowania Spółka dokonała zmiany nazwy z Gasoenergia na Pro- ton oraz dwu krotnie zmieniła adres siedziby , w związku z czym w piśmie z 28 marca 2019 r. został a pouczona, że zgodnie z a rt. 41 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.), dalej: kpa , w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obo- wiązek zawiadomić org an administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu, w tym adresu elektronicznego. Zgodnie z art. 41 § 2 kpa w razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1 doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny. Dowód: KRS Spółki k. 49 - 52, 1 496 - 1503, 3073 - 3078 pismo Prezesa UOKiK z 28 marca 2019 r. – k. 3079 - 3080 [1 3 ] Pismem z 28 września 2018 r. Spółka udzieliła odpowiedzi na zawiadomieni e o wszczę- ciu postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy kon- sumentów i odniosła się do zarzutów Prezesa Urzędu. Do ww. pisma załączono kopię pełnomocnictwa procesowego udzielonego 16 marca 2017 r. przez Prezesa Spółki – Pana Roberta Dulębę - radcy prawnemu […] wpisanej na listę radców prawnych prowa- dzonych przy Okręgowej Izbie Radców Prawnych we Wrocławiu , dalej: OIRP we Wro- cławiu , pod numerem […] . Kopia załączonego pełnomocnictwa została w dniu 28 wrze- śnia 2018 r. potwierdzona za zgodność z oryginałem przez […] posługującą się tytułem radcy prawnego. W ww. piśmi e Spółka oświadczyła, że nie zgadza się w całości z po- stawionymi zarzutami stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumen- tów . Do pisma załączono nagrania rozmów telefonicznych przeprowadzonych pomiędzy 18 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl konsumentami i przedstawicielami podmiotó w oferujących usługi Spółki, zarejestro- wanych bezpośrednio po podpisaniu umów kompleksowych sprzedaży energii elek- trycznej bądź umów kompleksowych dostarczania paliwa gazowego. W ocenie Spółki - przedstawionej w ww. piśmie - z treści załączonych przez nią nagrań wspomnianych rozmów wynika: 1) z jakim przedsiębiorcą zawarta została umowa (podawano pełna nazwę przedsię- biorcy), 2) czego ona dotyczyła (kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej lub komplekso- wej dostawy paliwa gazowego), 3) konsument był pouczany o prawie do odstąpienia od zawartej umowy w terminie 14 dni, 4) konsument potwierdzał otrzymanie kompletu dokumentów umownych (pozostawie- nia egzemplarza umowy w domu konsumenta), a także oceniał prace jej przedsta- wiciela. [14] W o cenie Spółki wskazane przez nią okoliczności wynikające z załączonych nagrań roz- mów przeczą prawidłowości postawionych jej przez Prezesa UOKiK w piśmie z 24 sierp- nia 2018 r. zarzutów . Spółka w przywołanej w yżej odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu postępowania wskazała, że: 1) n ie oferowała ona swych usług podając się za dotychczasowego sprzedawcę energii elektrycznej lub gazu. J ej przedstawiciele nie informowali konsumentów, że wy- móg podpisania dokumentów wynika m.in. z konieczności aktualizacji umów obo- wiązujących czy zmiany sposobu rozliczeń za zużyt ą energi ę elektryczną (gaz), po- twierdzenie wykonania prac czy też odczytu licznika , 2) nie stosowała wobec konsumentów nacisku , polegającego na wywoływaniu u nich przekonania , że podpisanie umowy jest czy nnością konieczn ą, do której konsu- menci byli ponaglani oraz nie uniemożliwiała im swobodnego zapoznania się z tre- ścią dokumentów . (…) Pod koniec rozmowy konsumenci oceniali pracę przedstawi- cieli i oceny te były zawsze bardzo dobre. Z samego nagrania nie wy nika również, by podpisywani e przez konsumentów dokumentów umownych miało miejsce w at- mosferze ponaglania i wywoływania presji przez przedstawicieli Spółki. Dodat- kowo (…) konsumenci pouczani byli o prawie do odstąpienia od umowy w terminie 14 dni. Zatem na wet gdyby przyjąć, iż w trakcie wizyty przedstawiciela Spółki konsumenci nie mieli możliwości dokładnego zapoznania się z treścią np. ogólnych warunków umownych, to sposobność taką mieli przez kolejne 14 dni i ewentualne podjęci e decyzji, czy od umowy odst ąpić, czy też nie. Potwierdzenie otrzymania egzemplarza umowy konsumenci potwierdzali również w rozmowie. (…) 3) całkowicie błędnym jest zarzut stosowa nia przez nią wobec konsumentów niedo- puszczalnego nacisku polegającego na zamieszczaniu w kierowanych do nich pi- smach treści wywołujących wrażenie, że nieuniknioną konsekwencją nieuzupełnie- nia przez konsumenta dokumentów i informacji w żądanym przez Spółkę zakresie, niepozyskanych przez osoby reprezentujące i działające na rzecz i w imieniu Spółki , będzie pon iesienie odpowiedzialności prawnej, w tym obciążenie go karą umowną. (…) to na konsumencie przy zawieraniu umowy ciąży obowiązek podania prawidło- wych danych umożliwiających „przeprocesowanie” umowy u dystrybutora i wypo- wiedzenie umowy u dotychczasowego spr zedawcy. Każdorazowo, gdy proces zmia - ny sprzedawcy i zgłoszenie zmiany sprzedawcy w dystrybucji zainicjowany przez Spółkę na podstawie danych podanych w umowie przez konsumenta został prze- rwany z uwagi na komunikat dotychczasowego sprzedawcy lub dystrybuc ji o błęd- nych danych odbiorcy (przykładowo: błędny nr PPE, błędny adres PPE), Spółka kon- taktowała się z odbiorc ą telefonicznie oraz listownie w celu poprawienia tych da- nych i podania prawidłowych informacji umożliwiających przeprocesowanie zawar- 19 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl tej umowy. (…) Spółka dążyła do tego, by dane te zostały przez konsumenta uzu- pełnione, wyznaczając mu dodatkowy termin na podanie prawidłowych danych, które znajdują się na fakturze od poprzedniego dostawcy. Spółka wysyłała wezwa- nia do wskazania prawidłowych danych czekając nawet 2 miesiące na ich skorygo- wanie. Były to każdorazowo dane nieprawidłowe, a nie brak danych wynikających z niepozyskania ich przez przedstawicieli Spółki. (…) 4) w odniesieniu do zarzutu stosowania nieczytelnej formy stosowane przez nią wzor- ców u mownych , dokumenty te (…) nie odbiegają od innych wzorców umownych stosowanych p r z ez inne przedsiębiorstwa świadczące usługi sprzedaży energii i gazu. (…) Dowód: pism o Spółki z 2 8 września 2 01 8 r. - k. 1492 - 1495, płyta CD - R – k. 1504 [1 5 ] P ismem z 19 listopada 2018 r. Prezes UOKiK wezwa ł Spółkę Proton do przekazania nie- zbędnych informacji i dokumentów. Wezwanie to zostało skierowane do wskazanego przez Spółkę pełnomocnika – […] , na wskazany w piśmie z 28 września 2018 r. adres do doręczeń: [ …] . Ww. pismo Prezesa UOKiK zostało zwrócone do Delegatury UOKiK w Gdańsku z powodu jego niepodjęcia w terminie (nr przesyłki […] ). Dowód: zwrócone pismo Prezesa UOKiK z 19 listopada 2018 r. wraz z kopertą - k. 1 505 - 1508 [1 6 ] W związku z nieod e braniem przez […] ww. korespondencji prawidłowo kierowanej na wskazany adres do doręczeń ustalono, że […]. Treść stanowiska zaprezentowane go w ww. piśmie Spółki przedstawiono w pkt [13] i [14] ustaleń faktycznych niniejszej de- cyzji . Dowód: zaświadczenie OIRP we Wrocławiu – k. 1509 pismo Prezesa UOKiK z 7 stycznia 2018 r. - k. 1 510 - 1518 [17] P ism em Prezesa UOKiK z 13 września 2019 r. Spółka została zawiadomiona o zakończe - niu zbierania materiału dowodowego oraz o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i złożenia dodatkowych wyjaśnień. Karty akt postępowania: pismo Prezesa UOKiK z 13 września 2019 r. – k. 3168 [18] Spółka nie skorzystała z prawa zapoznania się z aktami sprawy , jednak w pi ś m ie z 4 października 2019 r. złożyła wnioski, które są tożsame z jej st anowiskiem prezento - wanym w piśmie z 28 września 2018 r. , stanowiącym odpowied ź na zawiadomienie o wszczęciu niniejszego post ę powania. W piśmie z 4 października 2019 r. Spółka ponownie zaprzeczyła, że stosowała praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumen - tów . Z daniem Spółki stosowaniu tych praktyk zaprzeczają tzw. „ rozmowy powitalne ” , stanowiące nagrania rozmów telefonicznych między jej przedstawicielami i osob ą , która zawarła z nią umowę. Nagrania rozmów prz eprowadzan ych z konsumentami bezpośredn io po wizycie przedstawiciela Partnera handlowego Spółki prze kazano na płycie CD - R. Do stanowiska Spółki prezentowanego w piśmie z 28 września 2018 r. stanowiącego odpowied ź na zawiadomienie o wszczęciu post ę powania oraz wniosków przedstawionych przez nią w piśmie z 4 października 2019 r. Prezes UOKiK ustosunk uje się w dalszej części uzasadnieni a decyzji stanowiąc ego ocenę prawną postawionych zarzutów. Karty akt postępowania: pism a Spółki z 4 października 201 9 r . wraz z płyt ą CD - R – k. 3175 - 3179 [19] Prezes UOKi K wezwał pismem z 26 września 2019 r. Spółkę Proton i pismem z 30 wrze- śnia 2019 r. […] do przekazania informacji i dokumentów potwierdzających […], za- znaczając, że w sytuacji, jeśli:  […] ,  […] . W wyznaczonym terminie adresaci ww. pism nie przedstawili żądanych informacji i dokumentów. 20 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Dowód: pisma Prezesa UOKiK z 26 i 30 września 2019 r. wraz z wydrukami z systemu Poczty Polskiej śledzenie przesyłek - k. 3180 - 3184 Prezes Urzędu ust alił następuj ący stan faktyczny . [20] P roton Polska Energia Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie jest spółką prawa handlowego zarejestrowaną w Rejestrze Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego (dalej: KRS) pod numerem: 0000 583971 . W dniu wszczęcia niniejszego postępowania Spółka funkcjonował a pod nazwą Gasoenergia Polskie Zakłady Energetyczne Sp. z o.o. z sie- dzibą w Warszawie . Z informacji pochodzącej z Centralnej Informacji Krajowego Re- jestru Sądowego wynika, że w dniu 2 listopada 2015 r. została ona wpisana do KRS pod nazwą Jo y Energia Sp. z o.o. z siedzibą we Wrocławiu , dalej: Joy , i pod t ą nazwą prowadziła działalność do 1 8 stycznia 2017 r. W dniu 19 stycznia 2017 r. dokonano w KRS wpisu zmieniającego nazwę Spółki z Jo y na Gasoenergia Polskie Zakłady Energe- tyczne Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie . W dniu 26 września 2018 r. dokonano w KRS kolejnego wpisu zmieniającego nazwę Spółki z Gasoenergia na Proton Polska Energia Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie. Zgodnie z KRS Spółka prowadzi działalność m.in. w zakresie handlu energią elektryczną oraz handlu i dystrybucji paliw a gazow ego w sys- temie sieciowym. Dowód: kopia KRS – k. 1496 – 1503 , 3073 - 3078 Sprzedaż energii elektrycznej [21] Prezes Urzędu R egulacji Energetyki decyzją z dnia 22 lutego 2016 r. Nr OEEG/888/ 26685/W/DRE/BT udzielił przedsiębiorstwu energetycznemu Joy koncesji na obrót energią elektryczną na okres od 27 stycznia 2016 r. do 31 grudnia 2030 r. Decyzją z dnia 28 kwietnia 2017 r. zmieniono oznaczenie przedsiębiorcy na Gasoenergia Polskie Zakłady Energetyczne Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie. Obecnie wobec Spółki Proton toczy się postępowanie administracyjne w przedmiocie cofnięcia koncesji na obrót energi ą elektryczną, wszczęte 21 lipca 2017 r. w oparciu o przepisy art. 41 ust. 2 pkt 4 w związku z art. 33 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energe- tyczne (Dz. U . z 201 9 r. poz. 755 ze zm.), dalej: pe . Dowód: pismo URE z 4 marca 2019 r. – k. 1585 - 1586 [22] W zakresie handlu energią elektryczną Spółka w obrocie z konsumentami do 25 wrze- śnia 2018 r. posługiwała się wzorcem umownym zatytułowanym Umowa kompleksowa sprzedaży energii elektrycznej dla odbiorców z grup taryfowych G, którego integralną część stanowi ł y :  Załącznik 1 - Dane i oświadczenia dotyczące pozostałych miejsc dostarczania ob- jętych Umową,  Załącznik 2 - Cennik sprzedaży energii elektrycznej dla umów kompleksowych zawartych na czas nieoznaczony obowiązujący od 1.09.2016 roku,  Załącznik 3 - Oferta promocyjna Energia dla domu Nr 1/2016,  Załącznik 4 - Wyciągi z taryf OSD,  Załącznik 5 - Pełnomocnictwo dla sprzedawcy do przeprowadzenia procesu zmiany sprzedawcy,  Załącznik 6 – Kopia zbioru Praw Konsumenta,  Załącznik 7 - Pełnomocnictwo do zawarcia rezerwowej umowy kompleksowej,  Załącznik 8 - Ogólne Warunki Umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycz- nej przez Gasoenergia Polskie Zakłady Energetyczne Sp. z o.o. z siedzibą w War- szawie dla Odbiorców z Grup Ta ryfowych G,  Załącznik 1 do Ogólnych Warunków Umowy Kompleksowej - Pouczenie o prawie do odstąpienia od umowy zawartej poza lokalem sprzedawcy lub na odległość oraz wzór oświadczenia . 21 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Dowód: wzorc e um owne - k. 57 - 94 [23] Od 26 września 2018 r. Spółka w obrocie z konsumentami posług uje się wzorcem umow- nym zatytułowanym Umowa kompleksowa sprzedaży energii elektrycznej dla Konsu- mentów, którego integralną część stanowią:  Załącznik 1 – Paszport PPE ,  Załącznik 2 – Pełnomocnictwo do przeprowadzenia procesu zmiany sprzedawcy wraz z wnioskiem o zawrocie umowy kompleksowej dla pozyskania paszportu Punktu Poboru Energii elektrycznej (PPE),  Załącznik 3 - Ogólne Warunki Umowy kompleksowej (OWU - k),  Załącznik 4 - Wyciągi z taryf OSD,  Załącznik 5 - Pełnomocnictw o dla OSD do zawarcia rezerwowej umowy komplek- sowej,  Załącznik 6 – Klauzula informacyjna Sprzedawcy,  Załącznik 7 - Klauzula informacyjna OSD. Dowód: wzorce umowne - k. 1524 - 1572 [24] Postanowienia s tosowanego przez Spółkę od 26 września 2018 r. wzorca umownego zatytułowanego Umowa kompleksowa sprzedaży energii elektrycznej dla Konsumen- tów przewidują m.in., że : Pkt 7: Rozliczenia odbywać się będą na podstawie wskazań układu pomiarowo – rozliczenio- wego, z tytułu świa dczenia usługi dystrybucji energii elektrycznej – zgodnie z aktualną Taryfa OSD, zaś z tytułu sprzedaży energii elektrycznej – zgodnie z poniższymi warun- kami: (…) a) Gwarantowana cena z 1 kWh, której wysokość w danym roku kalendarzowym dostaw energii na p odstawie Umowy będzie niższa od poziomu stawek obowiązujących od- powiednio w taryfie dla energii elektrycznej dla odbiorców z grup taryfowych G niekorzystających z prawa wyboru sprzedawcy zatwierdzonej przez P rezesa Urzędu Regulacji Energetyki dla odpowiedn io: _____________________________________________ _______________________ __ * obowiązującej w okresie świadczenia usług na podstawie Umowy (dalej: Taryfa sprzedawcy z urzędu); * Wpisz właściwe: ENERGA Obrót S . A . w przypadku odbiorców przyłączonych do sieci ENERGA Operator S . A . / PGE Obrót S . A . w przypadku odbiorców przyłączonych do sieci PGE Dystrybucja S.A./ TAURON Sprzedaż Sp. z o.o. w przypadku odbiorców przyłączonych do sieci TAURON Dystrybucja S.A./ ENEA S.A. w przy- padku odbiorców przyłączonych do sieci ERNEA Operator Sp. z o.o. b) Cena za zużycie 1 kWh obowiązująca w dniu podpisan ia Umowy wynosi _____ zł netto (______ brutto); c) Miesięczna oplata handlowa wynosi _____ zł netto (______ brutto); d) W przypadku zmiany cen w Taryfie sprzedawcy z urzędu wskazanej w ust. 1 lit. a) powyżej w danym roku kalendarzowym, Sprzedawca będzie od powiednio aktuali- zować stawkę za 1 kWh obowiązująca w ramach Umowy. Aktualizacja ceny w takim trybie nie będzie stanowić zmiany warunków Umowy oraz nie będzie stanowić pod- stawy do rozwiązania umowy przez Odbiorcę . Pkt. 10: Na ostateczne wynagrodzenie za Usługę Kompleksow ą , które K lient zobowiązany jest zapłacić na rzecz Sprzedawcy składają się: opłata za świadczoną usługę dystrybucji energii elektrycznej , op ł ata za zakupion a przez K lienta energię elektryczn ą , O płata 22 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl handlowa oraz G waranc ja niezmiennej ceny. Należności z tytułu opłaty za usługę dys- trybucji oraz Opłata handlowa i Gwarancja niezmiennej ceny są należne bez względu na ilość energii elektrycznej zakupionej przez Klienta . POUCZENIE SPRZEDAWCY: Niniejsza umowa została zawarta w lokalu przedsiębiorstwa Proton Polska Energia Sp. z o.o., I Oddział we Wrocławiu, w związku z czym Klientowi nie przysługuje prawo do odstąpienia od umowy w terminie 14 dni od jej zawarcia. Klient oświadcza, że został pouczony, że rozwiązanie umowy zawar tej na czas okre- ślony przed upływem okresu, na jaki została zawarta, może się wiązać z koniecznością zapłaty kary umownej na rzecz sprzedawcy, której wysokość określają Ogólne Warunki Umowy, stanowiące załącznik do umowy. [25] Pomimo tego, że postanowienia ww. wzorca umowy przewidują, że odbiorca energii elektrycznej będący konsumentem będzie zobowiązany do ponoszenia na jej podsta- wie na rzecz Spółki opłat , na które składać się będą: op ł ata za zakupion ą przez Klienta energię ele ktryczną, Opłata handlowa oraz opłata za Gwarancj ę niezmiennej ceny , Spółka w piśmie z 15 kwietnia 2019 r. oświadczyła, że nie posiada ofert ani cenników energii elektrycznej stosowanych i proponowanych odbiorcom energii w gospodar- stwach domowych od 26 wrz eśnia 2018 r. Dowód: pism a Spółki z 5 lutego 2019 r. i 15 kwietnia 2019 r. – k. 1522 – 1523, 3087 - 3088 , wzorc e umów - k. 1524 - 1572 [26] W toku postępowania Spółka przedstawiła następujące informacje dotyczące dat za- przestania jej współpracy z Partnerami i stosowanego od 26 września 2018 r. modelu zawierania umów z odbiorcami energii elektrycznej: 1) w piśmie z 5 lutego 2019 r. oświadczyła, że : - w 2018 r. zaprzestała zawierania umów za pośrednictwem partnerów handlowych i zawiera umowy kompleksowe sprzedaż y energii elektrycznej poprzez zainicjo- wany przez konsumentów kontakt z biurem obsługi klienta i wysyłkę pocztą trady- cyjną kompletu dokumentów umownych, które po podpisaniu konsument odsyła do Spółki , - p od koniec września 2018 r. miała w planach […]. Wobec wzrostu cen energii elek- trycznej na giełdzie energii oraz zapowiedzianych przez ustawodawcę zmian w przepisach dotyczących zamrożenie cen energii elektrycznej w 2019 r. , […], - nie współpracuje z żadnym partnerem na podstawie umowy partnerstwa handl o- wego w zakresie zawierania w jej imieniu umów z konsumentami , a r ozwiązanie umów ze wszystkimi partnerami handlowymi nastąpiło poprzez czynności konklu- dentne. Dowód: pismo Spółki z 5 lutego 2019 r. – k. 1522 – 1523 2 ) w piśmie z 11 czerwca 2019 r. uściśliła, że : - ze względu na wprowadzenie przepisów dotyczących zamrożenia cen energii elektrycznej w 2019 r. – po opracowaniu wzorca umownego zatytułowanego Umowa kompleksowa sprzedaży energii elektrycznej dla Konsumentów – […] , - ostateczną datą zaprz estania współpracy z partnerami handlowymi w przedmio- cie zawierania kompleksowych umów sprzedaży energii elektrycznej do odbior- ców w gospodarstwach domowych w oparciu o łączące strony umowy o współ- pracy jest 6 sierpnia 2018 r., kiedy to został a zawarta prz ez partnera ostatnia umowa . 23 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Dowód: pismo Spółki z 11 czerwca 2019 r. wraz z kopiami umów z 6 sierpnia 2018 r., 8 czerwca 2017 r. i 18 maja 2018 r. – k. 3109 - 3110 , 3111 - 3117, 3151 - 3155, 3156 - 3158 [27] W okresie od 1 września 2016 r. do 30 września 2017 r. Spółka zawarła […] umów kom- pleksowych sprzedaży energii elektrycznej dla odbiorców z grup taryfowych G, nato- miast w okresie od 1 października 2017 r. do 31 grudnia 2018 r. – […] umów komplek- sowych sprzedaży energii elektrycznej dla odbiorców w gospodarstwa ch domowych , co stanowi łącznie […] umów . […]. Do umów tych ma zastosowanie Oferta promocyjna Energia dla domu Nr 1/2016 i Cennik sprzedaży energii elektrycznej dla umów kom- pleksowych zawartych na czas nieoznaczony Spółki. Spółka od 1 września 2016 r. do 31 grudnia 2018 r. […]. W piśmie z 15 kwietnia 2019 r. Spółka oświadczyła, że o dbiorcy z którymi zawarto umowy kompleksowe sprzedaży energii elektrycznej przed 26 wrze- śnia 2018 r. są rozliczani na podstawie Oferty promocyjne j Energia dla domu Nr 1/2016 dotyczącej umów zawartych na czas określony stanowiąc ej załączniki do obowiązują- cego do 25 września 2018 r. wzorca Umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycz- nej dla odbiorców z grup taryfowych G . Dowód: pisma Spółki z 16 listopada 2017 r., 5 lutego 2019 r. , 18 lutego 2019 r. i 15 kwietnia 2019 r. – k. 203 - 204, 1522 – 1523, 1580 - 1582, 3087 - 3088 [28] W 2018 r. Spółka realizowała sprzedaż energii elektrycznej do […] gospodarstw domo- wych, natomiast na dzień 31 grudnia 2018 r. d o […] gospodarstwach domowych. Dowód: pisma Spółki z 5 lutego 2019 r. i 18 lutego 2019 r. – k. 1522 – 1523, 1580 - 1582 [29] Liczba Umów kompleksowych sprzedaży energii elektrycznej z odbiorcami w gospo- darstwach domowych zawartych w imieniu Spółki przez p oszczególnych przedsiębior- ców współpracujących z nią na podstawie Umów partnerstwa handlowego , od daty rozpoczęcia współpracy do 31 grudnia 2018 r. , w poszczególnych latach przedstawia się następująco: Tabela 1 Nazwa przedsiębiorcy, z którym S półka współpracuje na podstawie umowy o współpracy Data zawarcia umowy o współ- pracy Ilość umów kompleksowych sprzedaży energii elektrycznej z odbiorcami w go- spodarstwach domowych zawartych w imieniu Spółki przez tego przedsi ębiorcę w poszczególnych latach: 2016 2017 2018 […] […] […] […] […] RAZEM […] […] […] Dowód: pisma Spółki z 18 lutego 2019 r. i 15 kwietnia 2019 r. – k.1580 - 1582, 3087 - 3088 [30] Z przekazanych przez Spółkę informacji wynika, że w okresie od 1 września 2016 r. do 31 grudnia 2018 r. zawarła ona następująca ilość umów kompleksowych sprzedaży energii elektrycznej z odbiorcami energii elektrycznej w gospodarstwach domowych w następujących przedziałach wiekowych odbiorców: - do 40 lat – […] umów , - od 41 do 60 lat – […] umów , - od 61 do 75 lat – […] umów , - od 76 do 85 lat – […] umów , 24 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl - powyżej 85 roku życia – […] umów. Dowód: pismo Spółki z 18 lutego 2019 r. – k. 1580 - 1582 [31] Jak wynika z powyższych danych ł ącznie zawarto […] umów, z czego umowy komplek- sowych sprzedaży energii elektrycznej zawarte z odbiorcami w poszczególnych prze- działach wiekowych stanowiły: - do 40 lat – 2,5% zawartych umów; - od 41 do 60 lat – 15,85% zawartych umów , - od 61 do 75 lat – 39,60% zawartych umów , - od 76 do 85 lat – 31,1 0 % zawartych umów , - powyżej 85 roku życia – 10,95% zawartych umów. Dowód: pismo Spółki z 18 lutego 2019 r. – k. 1580 - 1582 [32] W Cenniku sprzedaży energii elektrycznej dla umów kompleksowych zawartych na czas nieoznaczony obowiązujący m od 1.09.2016 roku , stanowiąc ym załącznik 2 do stosowa- nego przez Spółkę do 25 września 2018 r. wzorca u mowy zatytułowanego: Umowa kom- pleksowej sprzedaży energii elektrycznej dla odbiorców z grup taryfowych G , przewi- dziano - w z amieszczon ej w § 4 cennika tabel i cen, stawek i opłat stosowanych w po- szczególnych Typach Rozliczeń - następujące opłaty brutto za energi e elektryczną : Tabela 2 T yp rozliczeń (warianty od- powiadające ilości śred- niego zużycia energii w mie- siącu) Energia w Taryfie (kWh/mie- siąc Opłata mie- sięczna (zł brutto) Cena za Energię w Taryfie (zł/kWh brutto) Cena za Ener- gię poza Ta- ryfą (zł/kWh brutto) Opłata han- dlowa (zł/mie- siąc/Układ Po- miarowo – Rozliczeniowy brutto) Opłata akty- wacyjna (zł/Układ Po- miarowo – Ro zliczeniowy brutto) MINI 60 60 25,42 0,4237 0,4797 18,45 603,76 MINI 75 75 31,32 0,4175 0,4360 18,45 603,76 MINI 90 90 37,04 0,4115 0,4293 18,45 603,76 MEDIUM 120 120 48,02 0,4002 0,4237 18,45 603,76 MEDIUM 160 160 63,25 0,3953 0,4176 18,45 603,76 MEDIUM 240 240 93,70 0,3904 0,4121 18,45 603,76 MEDIUM 330 330 127,24 0,3856 0,4059 18,45 603,76 MAXI 750 750 284,90 0,3799 0,4028 18,45 603,76 MAXI 1000 1000 376,38 0,3764 0,3998 18,45 603,76 MAXI 1500 1500 559,34 0,3729 0,3967 18,45 603,76 MAXI 2000 2000 738,00 0,3690 0,3936 18,45 603,76 Źródło: opracowanie własne UOKiK na podstawie Cennik a sprzedaży energii elektrycznej dla umów kompleksowych zawartych na czas nieoznaczony obowiązujący m od 1.09.2016 roku - k. 69 [33] Cena energii elektrycznej w taryfie i poza taryfą oraz w ysokość pobieran ej przez przedsiębiorcę o płaty miesięcznej przewidziana w ww. Cenniku sprzedaży energii elektrycznej dla umów kompleksowych zawartych na czas nieoznaczony warunkowana 25 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl jest miesięcznym poziomem średniego zużycia energii p rzez odbiorcę energii elek- trycznej w poszczególnych typ ach rozliczeń odnoszących się do średniego, deklarowa- nego przez odbiorcę miesięcznego zużycia energii. Zgodnie z postanowieniami § 7 - § 11 ww. c ennika : o płata handlowa naliczan a jest w stałej wysokości za każdy miesiąc obowiązywania umowy, bez względu na to czy w danym miesiącu miał miejsce rzeczy- wisty pobór energii, czy też nie. Opłata aktywacyjna pobierana jest jednorazowo przy zawarciu umowy. Opłatę miesięczną odbiorca zobowią zany jest uiszczać w każdym miesięcznym cyklu rozliczeniowym – za niepełne miesiące obowiązywania umowy uisz- czana jest ona proporcjonalnie w oparciu o iloraz liczby dni w danym miesiącu, w któ- rym realizowane jest umowa oraz łącznej liczby dni tego miesiąca . Należność za ener- gię w danym miesiącu jej dostarczania jest obliczana – w odniesieniu do wybranego Typu Rozliczeń - jako iloczyn ilości energii sprzedanej w danym miejscu dostarczania (kWh) oraz ceny jednostkowej za energie wskazanej w tabeli zamieszczo nej w § 4 c en- nik a. Energia niewykorzystana w ramach przyznanego limitu w danym Typie Rozliczeń nie może zostać wykorzystana w kolejnych miesiącach obowiązywania umowy. Dowód: Cennik sprzedaży energii elektrycznej dla umów kompleksowych zawartych na czas nieoznaczony obowiązujący m od 1.09.2016 roku - k. 69 [34] W § 4 Oferty promocyjnej Energia dla domu Nr 1/2016 stanowiącej z ałącznik 3 do stosowanego przez Spółkę do 25 września 2018 r. wzorca umowy zatytułowanego: Umowa kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej dla odbiorców z grup taryfowych G przewidziano, że: S tosowanie cen i stawek opat za energię elektryczną określonych w Ofercie promocyjnej jest uwarunkowane zawarciem przez Odbiorcę Umowy Kom- pleksowej na cz as oznaczony: 12 lub 24 miesięcy oraz na 36 lub 48 miesięcy od rozpo- częcia świadczenia usługi kompleksowej. Okres na jaki została zawarta Umowa odpo- wiada okresowi gwarancji Niezmienności Ceny. Po zakończeniu wybranego Okresu Gwarancji Niezmienności Ceny st osuje się ceny jednostkowe za Energię i stawki prze- widziane jak dla sprzedaży Energii dla której Odbiorcy zawarli Umowy kompleksowe na czas nieoznaczony (patrz Cennik). Zgodnie natomiast z postanowieniami § 8 - § 1 2 ww. oferty promocyjnej : niewykorzystana w ramach przyznanego limitu w danym Ty- pie Rozliczeń nie może zostać wykorzystana w kolejnych miesiącach obowiązywania umowy. O płata handlowa zgodnie z ww. ofertą promocyjn ą naliczan a jest w stałej wysokości za każdy miesiąc obowiązywania umowy, bez względu na to , czy w danym miesiącu miał miejsce rzeczywisty pobór energii, czy też nie. Opłata aktywacyjna po- bierana jest jednorazowo przy zawarciu umowy. Opłatę miesięczną odbiorca zobowi ą- zany jest uiszczać w każdym miesięcznym cyklu rozliczeniowym – za niepełne miesiące obowiązywania umowy uiszczana jest ona proporcjonalnie w oparciu o iloraz liczby dni w danym miesiącu, w którym realizowane jest umowa oraz łącznej liczby dni tego miesiąc a. Dowód: Ofert a promocyjn a Energia dla domu Nr 1/2016 – k. 70 - 73 [35] Zamieszczona § 5 ww. Oferty promocyjnej Energia dla domu Nr 1/2016 tabela cen, stawek i opłat stosowanych w poszczególnych Typach Rozliczeń z uwzględnieniem okresu ich obowiązywania przew iduje następujące opłaty brutto : Tabela 3 Rodzaj opłat Typ rozliczeń MINI 60 MINI 75 MINI 90 Energia w Taryfie (kWh/miesiąc) 60 75 90 Cena zł brutto zł brutto zł brutto CZAS OZNACZONY 48 MIESIĘCY Opłata Miesięczna w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł) 19,51 25,66 31,81 Cena za Energię w Taryfie w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł/kWh) 0,3251 0,3421 0,3534 26 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Cena za Energię poza Taryfą w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł/kWh) 0,3576 0,3763 0,3888 Opłata Handlowa w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł/mie- siąc/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 10,45 10,45 10,45 Opłata aktywacyjna w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 24,59 24,59 24,59 CZAS OZNACZONY 36 MIESIĘCY Opłata Miesięczna w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł) 20,44 27,21 33,97 Cena za Energię w Taryfie w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł/kWh) 0,3407 0,3628 0,3775 Cena za Energię poza Taryfą w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł/kWh) 0,3598 0,3990 0,4152 Opłata Handlowa w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł/mie- siąc/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 11,68 11,68 11,68 Opłata aktywacyjna w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 24,59 24,59 24,59 CZAS OZNACZONY 24 MIESIĘCY Opłata Miesięczna w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł) 22,07 29,45 35,60 Cena za Energi ę w Taryfie w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł/kWh) 0,3678 0,3653 0,3629 Cena za Energi ę poza Taryfą w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł/kWh) 0,4413 0,4384 0,4354 Opłata Handlowa w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł/mie- siąc/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 12,92 12,92 12,92 Opłata aktywacyjna w Okresie Gwarancji Niezmienności C eny (zł/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 24,59 24,59 24,59 CZAS OZNACZONY 12 MIESIĘCY Opłata Miesięczna w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł) 22,56 29,94 34,86 Cena za Energię w Taryfie w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł/kWh) 0,3760 0,3992 0,3873 Cena za Energi ę poza Taryfą w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł/kWh) 0,4512 0,4790 0,4648 Opłata Handlowa w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł/mie- siąc/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 15,38 15,38 15,38 Opłata aktywacyjna w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 24,59 24,59 24,59 Rodzaj opłat Typ rozliczeń MEDIUM 120 MEDIUM 160 MEDIUM 240 MEDIUM 330 Energia w Taryfie (kWh/miesiąc) 120 160 240 330 Cena zł brutto zł brutto zł brutto zł brutto CZAS OZNACZONY 48 MIESIĘCY Opłata Miesięczna w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł) 43,35 57,81 83,05 110,00 Cena za Energię w Taryfie w Okresie Gwarancji Niezmien- ności Ceny (zł/kWh) 0,3612 0,3613 0,3460 0,3333 Cena za Energi ę poza Taryfą w Okresie Gwarancji Nie- zmienności Ceny (zł/kWh) 0,3793 0,3794 0,3633 0,3500 27 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Opłata Handlowa w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł/miesiąc/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 10,46 10,46 10,46 10,46 Opłata aktywacyjna w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 24,59 24,59 24,59 24,59 CZAS OZNACZONY 36 MIESIĘCY Opłata Miesięczna w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł) 44,92 59,09 83,89 111,25 Cena za Energi ę w Taryfie w Okresie Gwarancji Niezmien- ności Ceny (zł/kWh) 0,3743 0,3693 0,3495 0,3371 Cena za Energię poza Taryfą w Okresie Gwarancji Nie- zmienności Ceny (zł/kWh) 0,4005 0,3952 0,3740 0,3607 Opłata Handlowa w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł/miesiąc/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 11,69 11,69 11,69 11,69 Opłata aktywacyjna w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 24,59 24,59 24,59 24,59 CZAS OZNACZONY 24 MIESIĘCY Opłata Miesięczna w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł) 45,71 60,96 85,31 113,64 Cena za Energi ę w Taryfie w Okresie Gwarancji Niezmien- ności Ceny (zł/kWh) 0,3809 0,3810 0,3555 0,3444 Cena za Energię poza Taryfą w Okresie Gwarancji Nie- zmienności Ceny (zł/kWh) 0,4114 0,4115 0,3839 0,3719 Opłata Handlowa w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł/miesiąc/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 12,92 12,92 12,92 12,92 Opłata aktywacyjna w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 24,59 24,59 24,59 24,59 CZAS OZNACZONY 12 MIESIĘCY Opłata Miesięczna w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł) 47,92 62,68 87,28 115,10 Cena za Energi ę w Taryfie w Okresie Gwarancji Niezmien- ności Ceny (zł/kWh) 0,3993 0,3918 0,3637 0,3488 Cena za Energi ę poza Taryfą w Okresie Gwarancji Nie- zmienności Ceny (zł/kWh) 0,4393 0,4309 0,4000 0,3837 Opłata Handlowa w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł/miesiąc/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 15,38 15,38 15,38 15,38 Opłata aktywacyjna w Okresie Gwarancji Ni ezmienności Ceny (zł/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 24,59 24,59 24,59 24,59 Rodzaj opłat Typ rozliczeń MAXI 750 MAXI 1000 MAXI 1500 MAXI 2000 Energia w Taryfie (kWh/miesiąc) 750 1000 1500 2000 Cena zł brutto zł brutto zł brutto zł brutto CZAS OZNACZONY 48 MIESIĘCY Opłata Miesięczna w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł) 258,77 338,25 483,08 634,68 Cena za Energi ę w Taryfie w Okresie Gwarancji Niezmienno- ści Ceny (zł/kWh) 0,3450 0,3383 0,3221 0,3173 Cena za Energię poza Taryfą w Okresie Gwarancji Niezmien- ności Ceny (zł/kWh) 0,3623 0,3552 0,3382 0,3332 28 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Opłata Handlowa w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł/miesiąc/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 10,46 10,46 10,46 10,46 Opłata aktywacyjna w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 24,59 24,59 24,59 24,59 CZAS OZNACZONY 36 MIESIĘCY Opłata Miesięczna w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł) 264,45 344,40 504,92 646,98 Cena za Energię w Taryfie w Okresie Gwarancji Niezmienno- ści Ceny (zł/kWh) 0,3526 0,3444 0,3366 0,3235 Cena za Energię poza Taryfą w Okresie Gwarancji Niezmien- ności Ceny (zł/kWh) 0,3773 0,3685 0,3602 0,3461 Opłata Handlowa w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł/miesiąc/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 11,69 11,69 11,69 11,69 Opłata aktywacyjna w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 24,59 24,59 24,59 24,59 CZAS OZNACZONY 24 MIESIĘCY Opłata Miesięczna w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł) 270,14 350,55 517,52 662,97 Cena za Energię w Taryfie w Okresie Gwarancji Niezmienno- ści Ceny (zł/kWh) 0,3602 0,3506 0,3450 0,3315 Cena za Energi ę poza Taryfą w Okresie Gwarancji Niezmien- ności Ceny (zł/kWh) 0,3890 0,3786 0,3726 0,3580 Opłata Handlowa w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł/miesiąc/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 12,92 12,92 12,92 12,92 Opłata aktywacyjna w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 24,59 24,59 24,59 24,59 CZAS OZNACZONY 12 MIESIĘCY Opłata Miesięczna w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł) 277,37 351,17 529,52 685,11 Cena za Energi ę w Taryfie w Okresie Gwarancji Niezmienno- ści Ceny (zł/kWh) 0,3698 0,3512 0,3530 0,3426 Cena za Energi ę poza Taryfą w Okresie Gwarancji Niezmien- ności Ceny (zł/kWh) 0,4068 0,3863 0,3883 0,3768 Opłata Handlowa w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł/miesiąc/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 15,38 15,38 15,38 15,38 Opłata aktywacyjna w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 24,59 24,59 24,59 24,59 Źródło: opracowanie własne UOKiK na podstawie Ofert y promocyjn ej Energia dla domu Nr 1/2016 - k. 70 - 73 [36] Zgodnie z § 6 ww. oferty promocyjnej : Odbiorca jest uprawniony dokonać zmiany Typu Rozliczeń co 12 miesięcy, ponosząc z tego tytułu opłatę dodatkową, w wysokości okre- ślonej w Tabeli poniżej: Tabela 4 Stawki opłaty do- datkowej Opłata za zmianę Typu Rozliczeń na typ Rozliczeń obejmujący niż szą ilość Energii Opłata za zmianę Typu Roz- liczeń na typ Rozliczeń obejmujący wyższ ą ilość Energii Opłata za wstrzymanie lub wznowienia dostarczania energii elektrycznej uisz- czana na rzecz OSD 29 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 100 zł/brutto 0 zł Zgodnie z Taryfą OSD Dowód: Ofert a promocyjn a Energia dla domu Nr 1/2016 – k. 70 - 73 [37] W § 7 ww. oferty przewidziano, że : W przypadku rozwiązania umowy kompleksowej zawartej na czas oznaczony przez Odbiorcę przed upływem Okresu Gwarancji Nie- zmienności Ceny na jaki została zawarta to Umowa, lub jej rozwiązania przez Sprze- dawcę z przyczyn za które odpowiedzialność ponosi Odbiorca, Odbiorca jest zobowią- zany do zapłaty na rzecz Sprzedawcy kary umownej stanowiącej sumę udzielonych rabatów z tytułu zawarcia Umowy z Okresem Gwarancji Niezmienności Ceny wynika- jących z Oferty promocyjnej w wybranym okresie Gwarancji Niezmienności Ceny obli- czonej proporcjonalnie z a każdy miesiąc o jaki został skrócony okres obowiązywania niniejszej Umowy. W § 15 oferty wskazano sposób obliczania rabatów dla umów za- wart ych na czas określony i z amieszczon o Tabel ę rabatów w Okresie Gwarancji Nie- zmienności Ceny 48, 36, 24, 12 miesięcy (zł) przewiduj ącą następujące rabaty ( tabela zmodyfikowana przez UOKiK – odnosi się tylko do stawek brutto , dodano wiersze: mie- sięczny rabat (suma udzielonych rabatów/ilość miesięcy na jaki zawarto umowę z ofertą): Tabela 5 Rodzaj opłat Typ rozliczeń MINI 60 MINI 75 MINI 90 Energia w Taryfie (kWh/miesiąc) 60 75 90 Cena zł brutto zł brutto zł brutto CZAS OZNACZONY 48 MIESIĘCY Udzielony rabat z tytułu Opłat Miesięcznych w Okresie Gwarancji Nie- zmienności Ceny (zł) 283,98 271,58 250,92 Udzielony rabat z tytułu opłaty handlowej w Okresie Gwarancji Nie- zmienności Ceny (zł/miesiąc/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 383,76 383,76 383,76 Udzielony rabat z tytułu aktywacji w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 579,17 579,17 579,17 SUMA UDZIELONYCH RABATÓW 1246,91 1234,51 1213,85 Miesięczny rabat (suma udzielonych rabatów / ilość miesięcy na jaki zawarto umowę z ofertą) 25,98 25,72 25,29 CZAS OZNACZONY 36 MIESIĘCY Udzielony rabat z tytułu Opłat Miesięcznych w Okresie Gwarancji Nie- zmienności Ceny (zł) 179,334 147,8952 110,2572 Udzielony rabat z tytułu opłaty handlowej w Okresie Gwarancji Nie- zmienności Ceny (zł/miesiąc/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 243,54 243,54 243,54 Udzielony rabat z tytułu aktywacji w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 579,04 579,17 579,17 SUMA UD ZIELONYCH RABATÓW 1002,04 970,61 932,97 Miesięczny rabat (suma rabatów/ilość miesięcy na jaki zawarto umowę z ofertą) 27,83 26,96 25,92 CZAS OZNACZONY 24 MIESIĘCY Udzielony rabat z tytułu Opłat Miesięcznych w Okresie Gwarancji Nie- zmienności Ceny (zł) 80,59 44,87 34,54 Udzielony rabat z tytułu opłaty handlowej w Okresie Gwarancji Nie- zmienności Ceny (zł/miesiąc/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 132,84 132,84 132,84 Udzielony rabat z tytułu aktywacji w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł/Układ Pomia rowo - Rozliczeniowy) 579,17 579,17 579,17 30 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl SUMA UDZIELONYCH RABATÓW 792,60 756,88 746,55 Miesięczny rabat (suma rabatów/ilość miesięcy na jaki zawarto umowę z ofertą) 33,03 31,54 31,11 CZAS OZNACZONY 12 MIESIĘCY Udzielony rabat z tytułu Opłat Miesięcznych w Okresie Gwarancji Nie- zmienności Ceny (zł) 34,39 16,53 26,13 Udzielony rabat z tytułu opłaty handlowej w Okresie Gwarancji Nie- zmienności Ceny (zł/miesiąc/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 36,90 36,90 36,90 Udzielony rabat z tytułu aktywacji w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 579,1701 579,1701 579,1701 SUMA UDZIELONYCH RABATÓW 650,4609 632,6013 642,1953 Miesięczny rabat (suma rabatów/ilość miesięcy na jaki zawarto umowę z ofertą) 54,20 52,72 53,52 Rodzaj opłat Typ rozliczeń MEDIUM 120 MEDIUM 160 MEDIUM 240 MEDIUM 330 Energia w Taryfie (kWh/miesiąc) 120 160 240 330 Cena zł brutto zł brutto zł brutto zł brutto CZAS OZNACZONY 48 MIESIĘCY Udzielony rabat z tytułu Opłat Miesięcznych w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł) 224,35 260,96 511,29 827,74 Udzielony rabat z tytułu opłaty handlowej w Okresie Gwa- rancji Niezmienności Ceny (zł/miesiąc/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 383,76 383,76 383,76 383,76 Udzielony rabat z tytułu aktywacji w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 579,17 579,17 579,17 579,17 SUMA UDZIELONYCH RABATÓW 1187,28 1223,89 1474,22 1790,67 Miesięczny rabat (suma rabatów/ilość miesięcy na jaki zawarto umowę z ofertą) 24,74 25,50 30,71 37,31 CZAS OZNACZONY 36 MIESIĘCY Udzielony rabat z tytułu Opłat Miesięcznych w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł) 111,5856 149,6664 353,3544 575,64 Udzielony rabat z tytułu opłaty handlowej w Okresie Gwa- rancji Niezmienności Ceny (zł/miesiąc/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 243,54 243,54 243,54 243,54 Udzielony rabat z tytułu aktywacji w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 579,17 579,17 579,17 579,17 SUMA UDZIELONYCH RABATÓW 934,30 972,38 1176,06 1398,35 Miesięczny rabat (suma rabatów/ilość miesięcy na jaki zawarto umowę z ofertą) 25,95 27,01 32,67 38,84 CZAS OZNACZONY 24 MIESIĘCY Udzielony rabat z tytułu Opłat Miesięcznych w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł) 55,50 54,91 201,33 326,49 Udzielony rabat z tytułu opłaty handlowej w Okresie Gwa- rancji Niezmienności Ceny (zł/miesiąc/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 132,84 132,84 132,84 132,84 31 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Udzielony rabat z tytułu aktywacji w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 579,17 579,17 579,17 579,17 SUMA UDZIELONYCH RABATÓW 767,51 766,92 913,34 1038,50 Miesięczny rabat (suma rabatów/ilość miesięcy na jaki zawarto umowę z ofertą) 31,98 31,96 38,06 43,27 CZAS OZNACZONY 12 MIESIĘCY Udzielony rabat z tytułu Opłat Miesięcznych w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł) 1,18 6,79 77,05 145,68 Udzielony rabat z tytułu opłaty handlowej w Okresie Gwa- rancji Niezmienności Ceny (zł/miesiąc/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 36,90 36,90 36,90 36,90 Udzielony rabat z tytułu aktywacji w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 579,1701 579,1701 579,1701 579,1701 SUMA UDZIELONYCH RABATÓW 617,2509 622,597 693,1173 761,7513 Miesięczny rabat (suma rabatów/ilość miesięcy na jaki zaw arto umowę z ofertą) 51,44 51,88 57,76 63,48 Rodzaj opłat Typ rozliczeń MAXI 750 MAXI 1000 MAXI 1500 MAXI 2000 Energia w Taryfie (kWh/miesiąc) 750 1000 1500 2000 Cena zł brutto zł brutto zł brutto zł brutto CZAS OZNACZONY 48 MIESIĘCY Udzielony rabat z tytułu Opłat Miesięcznych w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł) 1254,60 1830,24 3660,48 4959,36 Udzielony rabat z tytułu opłaty handlowej w Okresie Gwa- rancji Niezmienności Ceny (zł/miesiąc/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 383,76 383,76 383,76 383,76 Udzielony rabat z tytułu aktywacji w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 579,17 579,17 579,17 579,17 SUMA UDZIELONYCH RABATÓW 2217,53 2793,17 4623,41 5922,29 Miesięczny rabat (suma rabatów/ilość miesięcy na jaki zawarto umowę z ofertą) 46,20 58,20 96,32 123,38 CZAS OZNACZONY 36 MIESIĘCY Udzielony rabat z tytułu Opłat Miesięcznych w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł) 736,3764 1151,28 1959,39 3276,72 Udzielony rabat z tytułu opłaty handlowej w Okresie Gwa- rancji Niezmienności Ceny (zł/miesiąc/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 243,54 243,54 243,54 243,54 Udzielony rabat z tytułu aktywacji w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 579,17 579,17 579,17 5 79,17 SUMA UDZIELONYCH RABATÓW 1559,09 1973,99 2782,10 4099,43 Miesięczny rabat (suma rabatów/ilość miesięcy na jaki zawarto umowę z ofertą) 43,31 54,83 77,28 113,87 CZAS OZNACZONY 24 MIESIĘCY Udzielony rabat z tytułu Opłat Miesięcznych w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł) 354,24 619,92 1003,68 1800,72 32 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Udzielony rabat z tytułu opłaty handlowej w Okresie Gwa- rancji Niezmienności Ceny (zł/miesiąc/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 132,84 132,84 132,84 132,84 Udzielony rabat z tytułu aktywacji w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 579,17 579,17 579,17 579,17 SUMA UDZIELONYCH RABATÓW 1066,25 1331,93 1715,69 2512,73 Miesięczny rabat (suma rabatów/ilość miesięcy na jaki zawarto umowę z ofertą) 44,43 55,50 71,49 104,70 CZAS OZNACZONY 12 MIESIĘCY Udzielony rabat z tytułu Opłat Miesięcznych w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł) 90,48 302,58 357,93 634,68 Udzielony rabat z tytułu opłaty handlowej w Okresie Gwa- rancji Niezmienności Ceny (zł/miesiąc/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 36,90 36,90 36,90 36,90 Udzielony rabat z tytułu aktywacji w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 579,1701 579,1701 579,1701 579,1701 SUMA UDZIELONYCH RABATÓW 706,5489 918,6501 974,0001 1250,7501 Miesięczny rabat (suma rabatów/ilość miesięcy na jaki zawarto umowę z ofertą) 58,88 76,55 81,17 104,23 Źródło: opracowanie własne UOKiK na podstawie Ofert y promocyjn ej Energia dla domu Nr 1/2016 - k. 70 - 73 [38] Ł ączną wartość kar umownych, o których mowa w § 3 Umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej dla odbiorców z grup taryfowych G, jakimi Spółka obciążyła od- biorców energii elektrycznej od 1 stycznia 2017 r. do 31 grudnia 2017 r. to kwota […] zł, w tym wartość ww. kar, jakie w tym okresie zostały przez odbiorców ww. usług uiszczone na rzecz Spółki , to […] zł . N atomiast od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. Spółka obciążyła odbiorców energii elektrycznej karami w kwocie […] zł, w tym war tość ww. kar, jakie w tym okresie zostały przez odbiorców ww. usług uiszczone na rzecz Spółki wyniosła […] zł. Dowód: pisma Spółki z 13 kwietnia 2018 r. i 18 lutego 2019 r. – k.1 093 – 1094, 1580 - 1582 Sprzedaż paliwa gazowego [39] Prezes URE decyzją z 22 lutego 2016 r. Nr OPG/328/26685/W/DRG/MŻ udzielił przed- siębiorstwu energetycznemu Jo y koncesji na obrót paliwami gazowymi na okres od 25 lutego 2016 r. do 31 grudnia 2030 r. Decyzją z 13 kwietnia 2017 r. zmieniono ozna- czenie przeds iębiorcy na Gasoenergia Polskie Zakłady Energetyczne Sp. z o.o. z sie- dzibą w Warszawie. [40] Prezes URE decyzją z 30 września 2016 r., znak: DRG - 2.4212. 47.2016.AIK, zatwierdził Spółce, na okres 12 miesięcy od dnia wprowadzenia taryfy do stosowania, Taryfę dla gazu ziemnego wysokometanowego nr 1/2016. Spółka wprowadziła tę taryfę do stoso- wania z dniem 1 listopada 2016 r. Prezes URE decyzją z 28 marca 2018 r., znak: DRG.DRG - 2.4212. 69.2017.AG, zatwierdził Spółce, na okres 12 miesięcy od dnia wpro- wadzenia taryfy do stosowania, Taryfę Nr 2 dla gazu ziemnego wysokometanowego. Taryfa została wprowadzona przez Spółkę w dniu 1 maja 2018 r. Dowód: pismo Spółki z 15 kwietnia 2019 r. – k. 3087 - 3088 [41] Decyzją z 13 września 2018 r., znak: DRG.DRg - 1.4112.41.2017.KL Prezes URE cofnął Spółce koncesję na obrót paliwami gazowymi. Decyzja nie jest prawomocna, Spółka 33 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl wniosła odwołanie do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, dalej: SOKiK . Pod- stawą prawną cofn ięcia koncesji stanowił przepis art. 41 ust. 2 pkt 4 w związku z art. 33 ust. 1 pkt 2 pe . Zgodnie z art. 33 ust. 1 pkt 2 pe Prezes URE udziela koncesji wnio- skodawcy, który dysponuje środkami finansowymi w wielkości gwarantującej prawi- dłowe wykonywanie dzia łalności bądź jest w stanie udokumentować możliwość ich po- zyskania. Z uwagi na wniesione przez Spółkę odwołanie od ww. decyzji Prezesa URE do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów , zwanego dalej: SOKiK , posiada ona ważną koncesj ę na obrót paliwami gazowym i obowiązującą do 31 grudnia 2030 r. Dowód: pismo URE z 4 marca 2019 r. – k. 1585 - 1586 [42] W zakresie dystrybucji paliwem gazowym w systemie sieciowym Spółka w obrocie z konsumentami posługiwała się wzorcem umownym zatytułowanym Umowa komplek- sowa dostarczania paliwa gazowego, którego integralną część stanowi ły :  Załącznik nr 1 - Ogólne Warunki Umowy dla Umowy kompleksowej dostarczania pa- liwa gazowego ,  Załącznik nr 2 - Wyciąg z Taryfy sprzedawcy oraz wyciąg z Taryfy OSD ,  Załącznik nr 3 – Pełnomocnictwo,  Załącznik 4 - Pouczenie o prawie do odstąpienia od umowy zawartej poza lokalem sprzedawcy lub na odległość oraz wzór oświadczenia,  Załącznik nr 5 – Oświadczenie o przeznaczeniu gazu na potrzeby naliczania podatku akcyzowego ,  Załącznik nr 6 – Cennik Oferty Promocyjnej,  Załącznik nr 7 – Informacje wymagane na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy o prawach konsumenta ,  Załącznik 8 - Dane i oświadczenia dotyczące pozostałych miejsc dostarczania obję- tych Umową . Dowód: wzorce umów – k. 9 5 - 107 [43] W piśmie z 5 lutego 2019 r. Spółka oświadczyła, że nie posiada nowego wzoru umowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego dla odbiorców w gospodarstwach domo- wych, gdyż nie oferuje sprzedaży tych usług dla nowych odbiorców. W piśmie z 15 kwietnia 2019 r. Spółka poinformowała, że zaprzestała zawierania umów z odbiorcami paliwa gazowego w III kwartału 201 7 r. W piśmie z 11 czerwca 2019 r. wska z ał a ona , że : - ostateczną datą zaprzestania współpracy z partnerami handlowymi w prz edmiocie zawierania kompleksowych umów dostarczania paliwa gazowego do odbiorców w gospodarstwach domowych w oparciu o łączące strony umowy o współpracy jest 8 czerwca 2017 r., kiedy to została zawarta przez partnera ostatnia umowa, - w 2018 r. osoba, bę dąca pełnomocnikiem Spółki i posługująca się wzorcem umowy, w której wskazano pierwotną nazwę i siedzibę Spółki - Joy Energia Sp. z o.o. z sie- dzibą we Wrocławiu, zawarła […] dostarczania paliwa gazowego […] na 18 maja 2018 r. Umowy zawarte we wcześniejszyc h okresach wg danych na 31 grudnia 2018 r. Spółka nadal realizuje na określonych w nich warunkach. Dowód: pism a Spółki z 5 lutego 2019 r. , 15 kwietnia 2019 r. i 11 czerwca 2019 r. - k. 1585 - 1586 , 3087 – 3088 , 3109 - 3110, 3151 - 3155, 3156 - 3158 [44] W okresie od 1 września 2016 r. do 31 grudnia 2017 r. Spółka zawarła […] umowy kom- pleksowe dostarczania paliwa gazowego, w tym […] zawarto na czas nieokreślony, […] m a zastosowanie taryfa paliwa gazowego zatwierdzana przez Prezesa URE. Na czas określony Spółka zawarła w tym okresie […] umów kompleksowych dostarczania paliwa gazowego, do których ma zastosowanie Cennik Oferty promocyjnej Spółki. W okresie 34 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. Spółka zawarła […] umów kompleksow ych dostarczania paliwa gazowego, […] . Dowód: pisma Spółki z 13 kwietnia 2018 r., 5 lutego 2019 r., 18 lutego 2019 r. – k. 1093 - 1094, 1522 - 1523, 1580 - 1582 [45] W 2018 r. Spółka realizowała sprzedaż paliwa gazowego do [ …] gospodarstw domo- wych, natomiast na dzień 31 grudnia 2018 r. sprzedaż paliwa gazowego realizowała ona do […] gospodarstw domowych . Dowód: pisma Spółki z 5 lutego 2019 r. i 18 lutego 2019 r. – k.1522 – 1523, 1580 - 1582 [46] Liczba Umów kompleksowych dostarczania paliwa gazowego z odbiorcami w gospodar- stwach domowych zawartych w imieniu Spółki przez poszczególnych przedsiębiorców, współpracujących z nią na podstawie Umów partnerstwa handlowego , od daty rozpo- częcia współpracy do 31 grudnia 2018 r., w ro zbiciu na poszczególne lata przedstawia się następująco : Tabela 6 Nazwa przedsiębiorcy, z którym S półka współpracuje na podstawie umowy o współ- pracy Data zawarcia umowy o współpracy Ilość Umów kompleksowych dostarczania paliwa gazowego z odbiorcami w gospodar- stwach domowych zawartych w imieniu Spółki przez tego przedsiębiorcę w poszcze- gólnych latach: 2016 2017 2018 […] […] […] […] […] RAZEM - […] […] […] Dowód: pisma Spółki z 18 lutego 2019 r. i 15 kwietnia 2019 r. – k. 1580 - 1582, 3087 - 3088 [47] Z przekazanych przez Spółkę informacji wynika, że w okresie od 1 września 2016 r. do 31 grudnia 2018 r. z odbiorcami paliwa gazowego w gospodarstwach domowych zawarła ona następując a liczbę umów kompleksowych dostarczania paliwa gazowego w okre- ślonych przedziałach wiekowych odbiorców: - do 40 lat – […] umów , - od 41 do 60 lat – […] umów , - od 61 do 75 lat – […] umów , - od 76 do 85 lat – […] umów , - powyżej 85 rok u życia – […] umów. Dowód: pismo Spółki z 18 lutego 2019 r. – k. 1580 - 1582 [48] Jak wynika z powyższych danych ł ącznie zawarto […] umów, z czego umowy komplek- sowe dostarczania paliwa gazowego zawarte z odbiorcami w poszczególnych przedzia- łach wiekowych stanowiły: - do 40 lat – 1,26% zawartych umów , - od 41 do 60 lat – 7,6 0 % zawartych umów , - od 61 do 75 lat – 32,3 0 % zawartych umów , - od 76 do 85 lat – 43,08% zawartych umów , - powyżej 85 roku życia – 15,75% zawartych umów. 35 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Dowód: pismo Spółki z 18 lutego 2019 r. – k. 1580 - 1582 [49] Zgodnie z e stosowaną przez Spółkę Gasoenergi a w okresie od 1 listopada 2016 r. do 30 kwietnia 2018 r. taryfą sprzedawcy paliwa gazowego , zatwierdzon ą przez Prezesa URE decyzją z 30 września 2016 r., znak: DRG - 2.4212. 47.2016.AIK, cena za gaz dla grupy taryfowej WS (odbiorcy pobierający gaz wysokometanowy z sieci dystrybucyjnej OSD o mocy umownej nie większej niż 110 kWh/h) z zerową stawką akcyzy lub uw zględ- niającą zwolnienia od akcyzy wynosiła 9,993 zł/kWh netto oraz przeznaczony dla celów opa ł owych – 10,355 zł/kWh netto . Stawka miesięcznej opłaty abonamentowej wynosi ła 15,00 zł/m - c netto. Dowód: taryfa Spółki – k. 207 - 217 [50] Zgodnie z e stosowaną przez Spółkę Gasoenergia w okresie od 1 maja 2018 r. taryfą sprzedawcy paliwa gazowego zatwierdzon ą przez Prezesa URE decyzją z 28 marca 2018r., znak: DRG.DRG - 2.4212. 69.2017.AG, cena za gaz dla grupy taryfowej WS (od- biorcy pobierający gaz wysokometanowy z siec i dystrybucyjnej OSD o mocy umownej nie większej niż 110 kWh/h) z zerową stawką akcyzy lub uwzględniającą zwolnienia od akcyzy wynosi ła 9, 878 zł/kWh netto oraz przeznaczony dla celów opa ł owych – 10, 240 zł/kWh netto. Stawka miesięcznej opłaty abonamentowej wynosi ła 15,00 zł/m - c netto. Dowód: taryfa Spółki – k. 3159 - 3167 [51] Spółka stosuje również Cennik Oferty Promocyjnej stanowiący załącznik nr 6 do Umowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego. Cennik ten zgodnie z § 2 ust. 4 przewi- duje, że ma on zastosowanie do rozliczeń z tytułu sprzedaży gazu na podstawie Umowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego w sytuacji gdy umowa jest zawierana na okres Gwarancji Obniżonej Ceny wynoszący 36 miesięcy. W § 3 cennika zamies zczono tabelę zatytułowaną: Tabela cen dla Minimalnej Ilości G a zu : Tabela 7 Grupa Taryfowa w taryfie Sprze- dawcy Minimalna Ilość Gazu [kWh/rok] Ceny jednostkowe dla wolumenu Gazu mieszczącego się w mini- malnej Ilości gazu Opłata Abonamen- towa Sprzedaż gazu z zerową stawką akcyzy lub z wolni ona z akcyzy Sprzedaż Gazu przeznaczo- nego do celów opałowych netto [gr/kWh] brutto [gr/kWh] netto [gr/kWh] brutto [gr/kWh] netto [gr/kWh] brutto [gr/kWh] WS 369 9,992 12,290 10,354 12,735 15,00 18,45 660 9,942 12,229 10,302 12,672 1188 9,893 12,168 10,251 12,609 1584 9,796 12,049 10,151 12,486 2508 9,608 11,817 9,956 12,246 2904 9,338 11,486 9,677 11,902 Dowód: Cennik Oferty Promocyjnej Spółki – k. 105 [52] W § 4 ww. Cennik a Oferty Promocyjnej zamieszczono następujące postanowienia: 1) § 4 ust. 1 : Ceny jednostkowe określone w § 3 stanowią ceny obniżone w stosunku do cen jednostkowych Gazu określonych w taryfie Sprzedawcy, przy czym warun- kiem ich stosowania jest zawarcie Umowy na czas oznaczony równy okresowi Gwa- rancji Obniżonej Ceny oraz zobowiązanie się Odbiorcy do zakupu Gazu w i lości od- powiadającej co najmniej wybranej p r zez Odbiorcę Minimalnej Ilości Gazu . 2) § 4 ust. 2 : Ceny jednostkowe Gazu netto określone w § 3 nie mogą być wyższe, aniżeli ceny jednostkowe Gazu netto określone w taryfie Sprzedawcy. W przypadku obniżenia cen jednostkowych Gazu netto w Taryfie Sprzedawcy poniżej cen jed- nostkowych Gazu netto określonych w § 3 , ceny jednostkowe Gazu netto określone 36 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl w § 3 podlegają automatycznemu obniżeniu do wysokości cen jednostkowych Gazu netto określonych w Taryfie Sprzedawcy pomniejszonych o 1 gr (jeden grosz). 3) § 4 ust. 3 : Ceny jednostkowe Gazu netto określone w § 3 są stosowane w rozlicze- niach z tytułu sprzedaż Gazu w odniesieniu do wolumenu Gazu, który w danym Okresie MIG mieści się w zakresie wybranej p r zez odbiorcę Minimalnej ilości Gazu. Rozliczenia z tytułu sprzedaży gazu odebranego przez Odbiorcę w Okresie MIG po- nad Minimalna Ilość Gazu będą odbywały się z zastosowaniem cen jednostkowych Gazu określonych w Taryfie Sprzedawcy. 4) § 4 ust. 4 : O ile rzeczywista ilość Gazu odebrana przez Odbiorcę w Miejscu Dostar- czania w danym Okresie MIG będzie niższa niż Minimalna Ilość Gazu obliczona dla tego Okresu MIG, po za kończeniu tego okresu Odbiorca zobowiązany będzie do uisz- czenia Sprzedawcy opłaty za naruszenie zobowiązania do zakupu Minimalnej Ilości gazu w kwocie równej iloczynowi: i. określonej w § 3 ceny jednostkowej brutto stosowanej w odniesieniu do Mini- malnej Ilośc i Gazu wybranej przez Odbiorcę, oraz ii. różnicy pomiędzy Minimalna Ilością Gazu oraz ilością energii w Gazie odebranym w miejscu dostarczania w Okresie MIG (a w przypadku ostatniego Okresu MIG – różnicy pomiędzy Minimalna Ilością Gazu dla tego Okresu MIG oraz ilością energii w Gazie odebranym w Miejscu Dostarczania w Okresie rozliczeniowym kończą- cym się bezpośrednio po zakończeniu okresu Gwarancji Obniżonej C eny). Opłata za naruszenie zobowiązania do zakupu Minimalnej Ilości gazu, obliczona zgodnie z niniejszym postanowieniem, jest przedstawiana Odbiorcy wraz z fakturą określającą należności z tytułu dostarczania Gazu za okres rozliczeniowy kończący się nie w cześniej niż w ostatni dniu Okresu MIG i jest płatna w terminie zapłaty tej należności. 5) § 4 ust. 5 : Jeżeli Sprzedawca nie otrzyma od OSD informacji o faktycznym zużyciu Gazu przez Odbiorcę w porównywanym okresie lub okresach poprzedzających do- konanie prog nozy zużycia gazu w poszczególnych miesiącach danego Okresu rozli- czeniowego w rozumieniu Taryfy Sprzedawcy, miesięczne opłaty za dostarczanie gazu na podstawie prognozowanego jego zużycia oblicza się jako iloczyn: i. liczby dni w miesiącu, za który obliczana jest opłata za dostarczanie gazu na podstawie prognozowanego jego zużycia, ii. określonej w § 3 ceny jednostkowej brutto stosowanej w odniesieniu do Mini- malnej Ilości Gazu wybranej przez Odbiorcę, oraz iii. ilorazu wybranej przez odbiorcę Minimalnej Ilości Gazu określonej w § 3 wkWh/rok oraz liczby dni w danym roku kalendarzowym. Dowód: Cennik Oferty Promocyjnej Spółki – k. 105 [53] W § 5 ust. 1 ww. cennika przewidziano, że : W wypadku rozwiązania umowy na skutek wypowiedzenia dokonanego przez Odbiorcę (np. w trybie Art. 11 ust. 1 OWU) ze skut- kiem wcześniejszym, niż moment zakończenia okresu Gwarancji Obniżonej Ceny usta- lonego w § 3 ust. 3 Umowy, jak również w przypadku rozwiąz ania umowy przez Sprze- dawcę z przyczyn leżących po stronie O dbi or c y (na przykład w trybie Art. 10 ust. 3 OWU) ze skutkiem wcześniejszym niż moment zakończenia okresu gwarancji Obniżonej Ceny ustalonego w § 3 ust. 3 Umowy , Odbiorca jest zobowiązany do zapła ty Sprze- dawcy odszkodowania płatnego przy rozwiązaniu umowy z ustalonym okresem Gwa- rancji Obniżonej Ceny , w kwocie obliczonej zgodnie z powyższym wzorem: LM x MKO (tj. iloczyn LM oraz 40 zł), gdzie 37 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl LM - oznacza liczbę miesięcy przypadających pomiędzy dnie m rzeczywistego rozwiąza- nia umowy, a dniem upływu okresu Gwarancji Obniżonej Ceny , wskazanym w § 3 ust. 3 Umowy ; MKO – miesięczna kwota odszkodowania, wynosząca 40 zł. Dowód: Cennik Oferty Promocyjnej Spółki – k. 105 [54] Łączną wartości kar umownych, o których mowa w § 5 ust. 1 załącznika nr 6 Cennik oferty promocyjnej do u mowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego, jakimi Spółka obciążyła odbiorców gazu od 1 stycznia 2017 r. do 31 grudnia 2017 r. to kwota […] zł, w ty m wartość ww. kar, jakie w tym okresie zostały przez odbiorców ww. usług uiszczone na rzecz Spółki to […] zł . N atomiast od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. Spółka obciążyła odbiorców gazu karami umownymi w kwocie […] zł, w tym wartość ww. kar, jaki e w tym okresie zostały przez odbiorców ww. usług uiszczone na rzecz Spółki to […] zł . Dowód : pisma Spółki z 13 kwietnia 2018 r. i 18 lutego 2019 r. – k.1093 – 1094, 1580 - 1582 Oceniając przedstawiony stan faktyczny Prezes Urzędu zważył, co następuje: Naruszenie interesu publicznego [55] Podstawowym warunkiem determinującym rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest uprzednie ustalenie, czy na skutek działań przedsiębiorcy zagrożony został interes publicznopr awny. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów określa warunki rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowanej w interesie publicznoprawnym ochrony intere- sów przedsiębiorców i konsument ó w. Interpretacja pojęcia interesu pu blicznopraw- nego, wymaga odniesienia do ukształtowanego w tym zakresie orzecznictwa, zgodnie z którym naruszenie interesu publicznoprawnego ma miejsce, gdy skutkami działań sprzecznych z przepisami prawa dotknięty został „szerszy krąg uczestników rynku”, a także, gdy działania te wywołują na rynku inne niekorzystne zjawiska (por. wyrok Sądu Najwyższego, III SK 40/07, z dnia 5 czerwca 2008 r.). W przedmiotowym aspekcie, warunkiem koniecznym do zastosowania ustawy jest, aby działanie przedsiębiorcy, któremu z arzucono naruszenie jej przepisów, stanowiło potencjalne zagrożenie inte- resu publicznego, nie zaś jednostki lub grupy. [56] Zdaniem Prezesa Urzędu rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albo- wiem wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy skorzystali lub mo- gli skorzystać z oferty Spółki dotyczącej zawarcia umowy kompleksowej sprzedaży energii elektryc znej lub umowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego z odbior- cami w gospodarstwach domowych . Objęte zarzutem działanie przedsiębiorcy wymie- rzone jest w szeroki krąg uczestników rynku, ponieważ jest ono skierowane do człon- ków określonej zbiorowości tj. wszystkich rzeczywistych i potencjalnych odbiorców świadczonych przez Spółkę usług kompleksowych sprzedaży energii elektrycznej oraz u sług kompleksow ych dostarczania paliwa gazowego dla gospodarstw domowych . W związku z powyższym uznać należy, że w niniejszej sprawie możliwość zagrożenia interesu publicznoprawnego uzasadnia ocenę zachowań Spółki w świetle przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Naruszenie art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów [57] Zgodnie z art. 24 ust. 1 uokik, zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbio- rowe interesy konsumentów. Natomiast art. 24 ust. 2 uokik stanowi, że przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie sprzeczn e z prawem lub dobrymi obyczajami zachowanie przedsiębiorcy. Na gruncie niniejszej 38 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl sprawy zbiorowe interesy konsumentów podlegają zatem ochronie przed wymierzo- nymi w nie naruszeniami, polegającymi na sprzecznych z prawem działaniach przed- siębiorcy. [58] W zwi ązku z powyższym, dla uznania zachowania przedsiębiorcy za niezgodne z zawar- tym w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów zakazem stosowania praktyk na- ruszających zbiorowe interesy konsumentów należy wykazać, że spełnione zostały ku- mulatywnie trzy nas tępujące przesłanki:  oceniane zachowanie musi być podejmowane przez podmiot będący przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów,  zachowanie przedsiębiorcy jest sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami,  zachowanie to go dzi w zbiorowe interesy konsumentów. Status przedsiębiorcy [59] Zgodnie z art. 4 pkt 1 uokik, przez przedsiębiorcę rozumie się m.in. przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców ( t.j. Dz. U. z 201 9 , poz. 1292, 1495 ) , zwanej dalej: pp . Jednocześnie art. 4 ust. 1 uokik regu- luje, że przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonu- jąca działalność gospodarczą. Nato miast stosownie do art. 3 pp, działalnością gospo- darczą jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły. [60] Spółka Proton (wcześniej: Gasoenergia oraz Joy ) jest spółką prawa handlowego wpi- saną do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem 0000583971. Nie ulega zatem wątpliwości, że Spółka posiada status przedsiębiorcy w rozumieniu powoływanego powyżej art. 4 pkt 1 uokik. Tym samym, Spół ka przy wy- konywaniu działalności gospodarczej, podlega rygorom określonym w ustawie o ochro- nie konkurencji i konsumentów i jej działania mogą podlegać ocenie w aspekcie naru- szenia zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Sprze czność z prawem lub dobrymi obyczajami [61] Kolejną przesłanką, która musi być spełniona, aby było możliwe stwierdzenie narusze- nia art. 24 ust. 1 i 2 uokik, jest bezprawność działania przedsiębiorcy rozumiana jako sprzeczność zachowania z powszechnie obowiązuj ącymi przepisami prawa lub sprzecz- ność z dobrymi obyczajami. Zgodnie z art. 24 ust. 1 uokik, zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Art. 24 ust. 2 ww. ustawy przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów ro zumie godzące w nie sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami zachowanie przedsiębiorcy, w szczegól- ności: naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji; nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji; propono- wanie konsumentom nabycia usług finansowych, które nie odpowiadają potrzebom tych konsumentów ustalonym z uwzględnieniem dostępnych przedsiębiorcy informacji w zakresie cech tych konsumentów lub proponowanie nabycia tych usług w sposób nie- adekwatny do ich charakteru. Zgodnie z art. 24 ust. 3 uokik nie jest zbiorowym inte- resem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. [62] Jako sprzeczne z prawem należy kwalifikować zachowania sprzeczne z nakazem za- wartym w ustawie, rozporządzeniu wydanym na podstawie i dla wykonania ustawy, umową międzynarodową mającą bezpośrednie zastosowanie w stosunkach wewnętrz- nych. Sprzeczne z prawem są czyny: zabronione i zagrożone sankcją karną, czyny za- bronione pod sankcjami dyscyplinarnymi, czyny zakazane przepisami administracyj- nymi lub przepisami prawa gospodarczego publicznego, czyny zabronione przepisami 39 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl o charakterze cywilnym, sprzeczne z nakazami zawartymi w prawie cywilnym lub pra- wie administracyjnym. Dla ustalenia bezprawności działania wystarczy, że określon e zachowanie koliduje z przepisami prawa. Art. 24 ust. 2 uokik zawiera również przykła- dowe wyliczenie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wśród któ- rych znajduje się w szczególności stosowanie przez przedsiębiorcę nieuczciwych prak- tyk rynko wych (art. 24 ust. 2 pkt 3). Pojęcie nieuczciwych praktyk rynkowych zostało zdefiniowane w ustaw ie o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Nie- uczciwe praktyki rynkowe są działaniami zakazanymi na podstawie upnpr, a zatem są praktykami bezprawnym i. Niniejsze postepowania dotyczy zachowań przedsiębiorcy, które mogą być sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami i godzić w zbiorowe inte- resy konsumentów oraz stosowania przez przedsiębiorcę nieuczciwych praktyk rynko- wych. [63] W ocenie Prezesa Urzędu w analizowanym przypadku sprzeczność z prawem lub do- brymi obyczajami zachowań Spółki może polegać na naruszeniu określonego w art. 3 upnpr zakazu stosowania nieuczciwych praktyk rynkowych oraz niezgodności podejmo- wanych działań z pr zepisami upk , która określa w szczególności: obowiązki przedsię- biorcy zawierającego umowę z konsumentem, zasady i tryb zawierania z konsumentem umowy na odległość i poza lokalem przedsiębiorstwa, a także zasady i tryb wykonywa- nia przysługującego konsumento wi prawa odstąpienia od umowy zawartej na odległość i poza lokalem przedsiębiorstwa. W związku z powyższym, przedmiotem rozstrzygnię- cia Prezesa Urzędu będzie wykazanie, że w omawianym stanie faktycznym Spółka sto- sowała praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów rynkowe określone w pkt I – I I I s entencji decyzji. [64] Przed przedstawieniem szczegółowych rozważań w kwestii stosowania przez Spółkę Proton zarzuconych jej praktyk, należy odnieść się do specyfiki jej działalności, wyni- kającej z faktu posługiwania się podmiotami trzecimi przy prezentowaniu oferty i za- wieraniu umów z konsumentami. Prezes Urzędu stwierdza, że fakt ten w żadnej mierze nie wpływa na możliwość przypisania Spółce praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Is totne są bowiem relacje Spółki z tymi podmiotami, wynikające z z a- wartych Umów partnerstwa handlowego . [65] U mow y partnerstwa handlowe go zawarte przez Spółkę z Partnerami […] określają m.in . obowiązk i stron umowy , zasady działania Autoryzowanych Doradców Handlowych i Autoryzowanych Punktów Sprzedaży , zasady rozliczeń i ustalania wynagrodzenie Partnera , sposób zabezpieczenia wierzytelności Spółki i kary umowne, plan sprzedaży usług ( […] ), jakość świadczonych usług i zasady organizowania szkoleń, zachowan ie z akazu konkurencji, czas obowiązywania umowy, zasady jej wypowiedzenia oraz wza- jemne zobowiązania stron. [66] Na podstawie U mów partnerstwa handlowego Spółk a powierzyła P artnerom zawieranie w jej imieniu i na jej rzecz umów kompleksowych sprzedaży energii elektrycznej i umów kompleksowych dostarczania paliwa gazowego. Na podstawie tych umów P art- nerzy zostali umocowani do działania w imieniu i na rzecz Spółki. Partner - za wyko- nywane na rzecz Spółki czynności – otrzymywa ł ustalone w umowie wynagrodzenie. M ógł on powierzyć (na podstawie odrębnych umów) - wykonywani e czynności objętych zawart ą ze Spółk ą Umową partnerstwa handlowego osobom trzecim - Autoryzowanym Doradcom Handlowym , z a działania których ponosił odpowiedzialn ość jak za własne. […] . [67] Niezależnie od tego, czy w U mowach partnerstwa handlowego przedsiębiorca uregu- lował bardziej lub mniej szczegółowo obowiązki Partnerów i Autoryzowanych Dorad- ców Handlowych, w kontaktach z konsumentami, osoby prezentując e ofertę Spółki Ga- soenergia , dąży ły do podpisania przez konsumenta umowy właśnie ze Spółką. Tak wi ę c n ie może ona u chyl a ć się od odpowiedzialności za działania jej P artnerów i Autoryzo- wanych Doradców Handlowych względem konsumentów podejmowane na podstawie 40 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl zawartych umów. To do Spółki należy ocena, czy osoby te wykonuj ą prawidłowo prze- widziane w umowie obowiązki. Na podstawie zawartych umów Spółka miała możliwość zareagowania, jeżeli Partner lub Autoryzowany Dora dc a Handlowy nie wykonywał ich należycie, np. poprzez nałożenie kary umownej lub rozwiązania zawartej z nim umowy ze skutkiem natychmiastowym. W umowach zawieranych z Partnerami Spółka zapew- niła sobie także bezpośredni, realny i szeroki wpływ na to, jak wy glądać ma sprzedaż jej usług. Integralną częścią U mów partnerstwa handlowego stanowi załącznik 2 - Pro- cedury Sprzedaży . W dokumencie tym określono […]. Z wyjaśnień Spółki wynika, że nie szkoliła ona Partnerów i ich współpracowników . W ymagała natomiast od Partner ów nagrań rozmów weryfikacyjnych wraz z przekazanym kompletem dokumentów umow- nych. Nagrania te stanowiły narzędzie kontroli prawidłowości wywiązywania się przez P artnerów z obowiązków wynikających z umowy . Spółka - pomimo otrzymywanych od konsumentó w sygnałów dotyczących nieprawidłowości w działaniach jej Partnerów lub Autoryzowanych Doradc ów Handlowy ch nie podejmowała żadnych działań zmierzają- cych do wyciągnięcia wobec nich konsekwencji przewidzianych w Umowie partnerstwa handlowego . W materiale dow odowym wskazała przy tym , że nie było przypadków nie- przestrzega nia przez Partnerów zasad współpracy określonych w zawartych z nimi umowach . W ocenie Spółki dowodem na przestrzeganie przez jej Partnerów postano- wień tychże umów są przekazywane p r zez nich rozmowy weryfikacyjne. Dowód: pismo Spółki z 16 listopada 2017 r. – k. 203 - 204 [68] Przy takim ukształtowaniu praw i obowiązków stron U m ów partnerstwa handlowego i roli Spółki w procesie proponowania i oferowania konsumentom kompleksowych umów sprze daży energii elektrycznej i /lub kompleksowych umów dostarczania paliwa gazowego, w pełni uzasadnione jest stwierdzenie, że Spółka jest przedsiębiorcą stosu- jącym zakwestionowane praktyki. Przyjęcie odmiennego stanowiska spowodowałoby, że Spółka - pomimo , że jest głównym beneficjentem ww. praktyk - nie ponosiłaby od- powiedzialności za ich stosowanie tylko i wyłącznie z tej przyczyny, że wobec konsu- mentów działa za pośrednictwem podmiotów trzecich. Nieuwzględnienie relacji umownych łączących Spółkę z jej Partne rami oznaczałoby, że ryzyko stosowania prak- tyk, które mogą być zakazane na podstawie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konku- rencji i konsumentów, ponosiłyby osoby trzecie, które w znikomym stopniu odnoszą korzyści z tytułu ewentualnego naruszenia praw k onsumentów. Model przeciętnego konsumenta [69] Ocena każdej praktyki rynkowej dokonywana jest z punktu widzenia przeciętnego kon- sumenta. Artykuł 2 pkt 8 upnpr wskazuje, że przez przeciętnego konsumenta rozumie się konsumenta, który jest dostatecznie dobrze poinformowany, uważny i ostrożny. Oceny tej dokonuje się z uwzględnieniem czynników społecznych, kulturowych, języ- kowych i przynależności danego konsumenta d o szczególnej grupy konsumentów, przez którą rozumie się dającą się jednoznacznie zidentyfikować grupę konsumentów, szcze- gólnie podatną na oddziaływanie praktyki rynkowej lub na produkt, którego praktyka rynkowa dotyczy, ze względu na szczególne cechy, tak ie jak wiek, niepełnosprawność fizyczna lub umysłowa. Zachowanie Spółki w zakresie stawianych zarzutów stosowania nieuczciwych praktyk rynkowych powinno zatem podlegać ocenie w odniesieniu do przeciętnego konsumenta. W przedmiotowej sprawie oferta zawarcia umowy komplek- sowej sprzedaży energii elektrycznej i/lub umowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego, a w konsekwencji zmiana sprzedawcy energii elektrycznej i/lub sprzedawcy gazu, nie była skierowana do szczególnej grupy konsumentów. Odbiorcami usług świad- czonych w tym zakresie przez Spółkę są osoby pełnoletnie, w różnym wieku, o zróżni- cowanym wykształceniu i dochodach oraz świadomości o otaczającej je rzeczywistości. Osoby te są odbiorcami energii elektrycznej i/lub gazu zużywanych w gospodarstwach do mowych. W świetle kwestionowanych praktyk Spółki, model przeciętnego konsu- menta należy stworzyć bez odwoływania się do przynależności do szczególnej grupy 41 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl konsumentów. Jednakże, określając model przeciętnego konsumenta w niniejszej sprawie, nie można zigno rować specyfiku rynku, na którym działa Spółka. Trzeba bo- wiem zwrócić uwagę, iż w potocznej świadomości wielu osób, nie tylko starszych, pod- miotem, który dostarcza energię elektryczną (bez rozróżnienia na sprzedawcę i dys- trybutora) jest zakład energetyczny lub firma energetyczna, natomiast podmiotem, który dostarcza gaz (bez rozróżnienia na sprzedawcę i dystrybutora) jest: gazownia. [70] Podkreślenia natomiast wymaga, iż liberalizacja rynku energii elektrycznej w Polsce, która miała miejsce w 2007 r., doprowad ziła do rozdzielenia sprzedaży energii elek- trycznej od świadczenia usługi dystrybucji. Podobna sytuacja m iała miejsce na rynku paliwa gazowego, gdzie gospodarstwa domowe od 2014 r. mogą swobodnie decydować o tym, jaki podmiot będzie sprzedawał im gaz. Operator systemu dystrybucyjnego energii elektrycznej oraz sprzedawca energii elektrycznej to dwa różne podmioty dzia- łające na rynku energii elektrycznej. Podobnie w y gląda sytuacja na rynku gazu – ope- rator sieci dystrybucyjnej gazu i sprzedawca gazu – to d wa różne podmioty działające na rynku dostaw paliwa gazowego. Wiele osób nie jest świadomych tej kwestii, nie posiadając rzeczywistego zorientowania o powstałym na rynku podziale przedsię- biorstw energetycznych i gazowych, m. in. na sprzedawców i dystrybuto rów. Do 2007r. w ich świadomości funkcjonował bowiem jeden podmiot dostarczający energię elek- tryczną, który miał ugruntowaną pozycję na rynku, a dla wielu konsumentów był po- tocznie znany jako przedsiębiorstwo państwowe – zakład energetyczny. Podobnie wy- glą da sytuacja na rynku gazu, którego liberalizacja nastąpiła w 2014 r., jednak dla wielu konsumentów sprzedawca gazu jest utożsamiany z przedsiębiorstwem państwo- wym i funkcjonuje w ich potocznej świadomości jako – gazownia, PGNiG . Z powyższego wynika zatem, iż nawet świadomy i wyedukowany konsument może mieć problem z rozróżnieniem podmiotów działających na rynku energii elektrycznej i gazu. W szcze- gólności problem ten dotyczy osób starszych, które w praktyce mają bardzo niską świa- domość zmieniającego się oto czenia prawno – gospodarczego i nie orientują się w funk- cjonowaniu rynku energii elektrycznej i gazu zaś zakład energetyczny lub gazownia w ich świadomości to zarówno dystrybutor, jak i sprzedawca energii elektrycznej lub gazu. [71] Konsumenci na rynku energ ii elektrycznej i gazu, ze względu na skalę i tempo zmian, będących efektem dokonującego się postępu, nie mają odpowiedniej wiedzy, zarówno ekonomicznej, jak i specjalistycznej. Podkreślenia wymaga, iż poza zagadnieniami do- tyczącymi struktury rynku energii elektrycznej i gazu oraz jego segmentacji z podzia- łem na różne przedsiębiorstwa, dla przeciętnego konsumenta problematyczną kwestię stanowi analiza dokumentów dotyczących dostarczania energii elektrycznej i gazu, w tym w szczególności dotyczących sprzeda ży energii elektrycznej oraz sprzedaży pa- liwa gazowego. Wskazać należy, że stosowane przez sprzedawców energii i sprzedaw- ców gazu wzorce umowne (wzorce umów kompleksowych i sprzedaży energii elektrycz- nej, wzorce umów kompleksowych i sprzedaży paliwa gazowe go czy Ogólne Warunki Umów) charakteryzuje niski stopień przejrzystości, ze względu na formę graficzną, w jakiej wzorzec przedkładany jest konsumentowi, tj. nieczytelny układ graficzny tek- stu, mała czcionka, liczne wyjątki, czy odesłania. Co więcej, sama t reść wzorca, z uwagi na zawiłą terminologię (techniczną, prawniczą) i szeroką siatkę pojęć, nie jest łatwa do zrozumienia dla przeciętnego konsumenta. Ponadto dla konsumentów szcze- gólnie złożoną i skomplikowaną problematykę stanowi kwestia ustalania kosztó w za energię elektryczną lub gaz. Powyższe dotyczy również samych taryf oraz cenników i zawartych w nich stawek opłat za zużycie energii elektrycznej lub gazu, których ana- liza może przysporzyć problemów przeciętnemu konsumentowi, a w szczególności oso- bie s tarszej. W związku z powyższym przedsiębiorca energetyczny składając konsu- mentom swoją ofertę winien dołożyć należytej staranności w przekazywaniu informa- cji na temat warunków umowy. 42 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl [72] Pokłosiem uwolnienia – wskutek liberalizacji - rynku sprzedaży energii e lektrycznej i rynku sprzedaży paliwa gazowego było pojawienie się bardzo wielu podmiotów świad- czących usługi sprzedaży energii elektrycznej i usługi sprzedaży paliwa gazowego oraz rozpoczęcie przez nie gry konkurencyjnej na rynku i rywalizacji o klientów. Powyższe doprowadziło do sytuacji, w której przedsiębiorcy ci zaczęli wykorzystywać całkiem nowe kanały dystrybucji swojej oferty wśród konsumentów. Ponieważ sprzedaż energii elekt rycznej i gazu dokonywana poza lokalem przedsiębiorstwa była dla konsumentów czymś zupełnie nieznanym, wizyty przedstawicieli przedsiębiorców prowadzących działalność w zakresie sprzedaży energii elektrycznej i gazu mogą stanowić dla nich zaskoczenie. Co w ięcej konsumenci w trakcie powyższych wizyt najczęściej nie posia- dają szczegółowej wiedzy dotyczącej obecnej sytuacji, jaka panuje na rynku energii elektrycznej lub gazu. Konsumenci korzystający z usług tzw. sprzedawców z urzędu z reguły nie spotykali się z większymi nieprawidłowościami w związku z zawartą z nim umową. W konsekwencji trudno oczekiwać, aby wykazywali wzmożoną czujność i po- dejrzliwość co do działań odwiedzających ich domy przedstawicieli tych przedsiębior- ców. W związku z powyższym jakiekolwie k nieuczciwe działanie ze strony sprzedaw- ców energii elektrycznej lub gazu działających w warunkach wolnorynkowych, w tym brak transparentności w przekazywaniu konsumentom informacji w trakcie wizyt w ich domach, może prowadzić do podejmowania przez nich d ecyzji o transakcjach z tymi przedsiębiorcami, jakich by w innych okolicznościach nie podjęli. Ponadto wielu kon- sumentów nie zawsze wie, jak może dochodzić ewentualnych roszczeń, gdy ich interes jest naruszany, gdyż nie mają takiej wiedzy technicznej, ekon omicznej, prawnej oraz doświadczenia rynkowego, jakim dysponują dostawcy energii elektrycznej na rynku energii. 1 [73] Należy zauważyć, że liberalizacja rynku energii elektrycznej w innych krajach euro- pejskich również zwiększyła różnicę w poziomie wiedzy między konsumentami i przed- siębiorcami, a sytuację tę wykorzystywali nieuczciwi sprzedawcy energii elektrycznej. Tytułem przykładu należy wskazać decyzję włoskiego organu ochrony konkurencji i konsumentów (AGCM) – sprawa Tribunale Amministrativo Regionale del Lazio, Sezione I, Sentenza del 25 Marzo 2009 caso Enel S.p.A. contro Autorità Garante della Concorrenza e del Merca to . Sprawa ta dotyczyła wprowadzających w błąd i agresyw- nych praktyk handlowych w zakresie promocji i dostawy energii elektrycznej we Wło- szech po liberalizacji rynku i została rozpatrzona przez trybunał administracyjny re- gionu Lacjum , który uznał, że na ry nku energii elektrycznej przejście z monopolu na rynek zliberalizowany nie tylko zmieniło relacje między ofertą a popytem, ale również zwiększyło różnicę w poziomie wiedzy między konsumentami a przedsiębiorcami. Try- bunał uznał, że w takim kontekście nie mo żna oczekiwać, że przeciętny konsument (tj. osoba, która z reguły jest dostatecznie dobrze poinformowana, jeżeli chodzi o warunki rynkowe), ma lub uzyska niezbędną wiedzę lub informacje pozwalające na zlikwido- wanie tej różnicy. Zasadniczo ww. trybunał wzią ł pod uwagę fakt, że na detalicznym rynku energii elektrycznej przeciętny konsument nie przystosował się jeszcze do nowej sytuacji rynkowej i że należy odpowiednio ustalić rozsądny poziom wiedzy, jakiej można oczekiwać od przeciętnego konsumenta . Trybunał wskazał przy tym , że poziomu wiedzy przeciętnego konsumenta nie można ocenić w kategoriach jedynie statys tycz- nych, ale że (…) należy uwzględnić czynniki społeczne, kulturowe i gospodarcze, w tym kontekst gospodarczy i warunki rynkowe, w których działa kon sument (…) i nie można ignorować znaczenia cech towarów lub usług wraz ze specyfiką odpowiedniego sektora rynku. 2 1 za decyzją Prezesa UOKiK nr DOK - 25/2016: S. Smyczek, „Edukacja rynkowa konsumentów na rynku energii elektrycznej” (w:) „Konsument na rynku energii elektrycznej” pod red. M. Czarneckiej, wyd. C.H. Beck 2013, s. 2 - 3. 2 Dokument roboczy Komisji Europejskiej z dnia 3 grudnia 2009 r. „Wytyczne w sprawie wdrożenia /wykonania dyrektywy 2005/29/WE dotyczącej nieuczciwych praktyk handlowych”, s. 28. 43 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl [74] Mając na uwadze powyższe, Prezes Urzędu konstruując wzorzec przeciętego konsu- menta na potrzeby przedmiotowego postępowania, musi wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności niniejszej sprawy, tj.: specyfikę rynku energii elektrycznej i rynku gazu oraz poziom wi edzy konsumentów na temat zachodzących na nim zmian. W przedmio- towej sprawie tryb oferowania przez przedsiębiorcę i tryb zawarcia umów komplekso- wych sprzedaży energii elektrycznej i/lub umów kompleksowych dostarczania paliwa gazowego , czy zmiana sprzedawcy energii elektrycznej i/lub gazu nie były skierowane do szczególnej grupy konsumentów. Odbiorcami usług świadczonych przez Spółkę są osoby, w różnym wieku, o zróżnicowanym wykształceniu i dochodach oraz świadomości o otaczającej ich rzeczywistości. Osoby t e są odbiorcami energii elektrycznej i/lub gazu zużywan ych w gospodarstwach domowych. Na potrzeby niniejszej sprawy kon- strukcję modelu przeciętnego konsumenta należy stworzyć bez odwoływania się do przynależności do szczególnej grupy konsumentów. [75] Zauważyć należy, że oferta Spółki Proton ( wcześniej: Gasoenergia i Joy ) – usługa kom- pleksowa sprzedaży energii elektrycznej oraz usługa kompleksowa dostarczania paliwa gazowego - skierowana jest teoretycznie do wszystkich konsumentów, w praktyce jed- nakże zdecydowa ną większość klientów w okresie od rozpoczęcia działalności od 1 września 2016 r. do 31 grudnia 2018 r. stanowiły osoby, które ukończyły 60 rok życia. W przypadku odbiorców energi i elektrycznej grupa tych osób stanowiła 82% wszystkich odbiorców, którzy zawarli umowy ze Spółk ą [zobacz: pkt [ 30 ] i [31 ] usta- leń faktycznych niniejszej decyzji ]. W przypadku odbiorców paliwa gazowego grupa ta w ww. okresie stanowiła 9 1 % wszystkich odbiorc ów, którzy zawarli umowy ze Spółką [zobacz: pkt [ 4 7 ] i [ 48] ustaleń faktycznych niniejszej decyzji ]. Kształtująca się w ten sposób struktura klientów Spółki wskazuje, że osoby starsze są konsumen- tami szczególnie podatnymi na praktyki Spółki, a także może s ugerować, że Spółka dokonywała pewnej selekcji w doborze osób, do których kierowała swoją ofertę. Również wystąpienia dotyczące zachowań Spółki kierowane bezpośrednio do Pre- zesa UOKiK, jak i przekazywane mu przez rzeczników konsumentów oraz Prezesa URE pochodzą głównie od osób starszych. [76] Z doświadczenia Prezesa UOKiK wynika, że osoby star s ze z reguły charakteryzują się pewnymi cechami, które sprawiają, iż są szczególnie podatne na praktykę stosowaną przez Spółkę. W tej grupie konsumentów dominują osoby, które mają dosyć niską świa- domość zmieniającego się otoczenia prawno – gospodarczego na rynku energetycznym. Są to również często osoby w trudnej sytuacji materialnej, która może ograniczać ra- cjonalne podejście przy podejmowaniu decyzji finansowych. Jedno cześnie osoby star- sze charakteryzują się zwykle wyższym poziomem zaufania i łatwowiernością wobec osób trzecich, są bezkrytyczne wobec przekazywanych im informacji. Osoby te z reguły nie posiadają także wystarczającej wiedzy o przysługujących im uprawnieni ach wyni- kających z odpowiednich aktów prawnych. Osoby te nie są także przyzwyczajone i przygotowane do takich form sprzedaży towarów i usług jak sprzedaż poza lokalem przedsiębiorstwa lub sprzedaż na odległość. Ze względu na wiek mogą również stano- wić gru pę konsumentów bardziej podatną na niektóre praktyki, np. na sprzedaż pod naciskiem. Osoby starsze często zmagają się z różnego rodzaju chorobami i dolegliwo- ściami utrudniającymi im codzienne funkcjonowanie, jak również właściwą ocenę kie- rowanych do nich k omunikatów marketingowych, czy też przedstawianych im do pod- pisania umów. Konsumenci w wystąpieniach znajdujących się w aktach niniejsz ego po- stępowani a wskaz ują na swoje liczne schorzenia (m.in. karty nr: 225, 241, 310, 340, 362, 469, 490, 557, 826, 869, 9 71, 987 , 1182, 1186, 1277, 1327, 1332, 1334, 1336, 1348, 1396, 1408, 1418 - 1419, 1437, 1441, 1446, 1466, 1745, 1765, 1851 - 1853, 1897, 1926, 2081) . W niektórych przypadkach osoby te wskaz ywały też , że posiadają orze- czenie o niepełnosprawności, a także załącz ały do skarg zaświadczenia lekarskie o cho- robach lub o stopniu niepełnosprawności ( m.in. karty nr : 333 - 334, 429 - 430, 502 - 505, 628, 998, 1289 - 1290, 1384, 1467, 1880, 1973 - 1977, 1991 - 1992 ). 44 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Ocena prawna zarzutów postawionych Spółce [77] Na gruncie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów sankcjonowane jest zacho- wanie przedsiębiorcy sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami. Sprzeczność z pra- wem działania lub zaniechania przedsiębiorcy może być ujmowana jako zachowanie niezgodne z obowi ązującymi przepisami prawa stanowionego. Dobre obyczaje nato- miast pozostają klauzulą generalną, która podlega konkretyzacji na okoliczność danego stanu faktycznego. Naruszenie przez przedsiębiorcę przepisów prawa stanowionego lub dobrych obyczajów jest jed nocześnie wyrazem naruszenia obowiązującego porządku prawnego, który obejmuje zarówno nakazy i zakazy wynikające z norm prawa po- wszechnie obowiązującego, jak i nakazy i zakazy wynikającego z zasad współżycia spo- łecznego i dobrych obyczajów 3 . Rozważenia, pr zy ocenie możliwości przypisania przed- siębiorcy stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, wymaga zatem kwestia, czy jego zachowanie było zgodne, czy też niezgodne z obowiązującymi zasadami porządku prawnego. [78] W niniejszej sprawie spr zeczność z prawem lub dobrymi obyczajami zachowań Spółki może polegać na naruszeniu określonego w art. 3 upnpr zakazu stosowania nieuczci- wych praktyk rynkowych oraz niezgodności podejmowanych działań z przepisami upk , która określa w szczególności: obowiąz ki przedsiębiorcy zawierającego umowę z kon- sumentem, zasady i tryb zawierania z konsumentem umowy na odległość i poza loka- lem przedsiębiorstwa, a także zasady i tryb wykonywania przysługującego konsumen- towi prawa odstąpienia od umowy zawartej na odległość i poza lokalem przedsiębior- stwa. [79] W ocenie Prezesa Urzędu, w analizowanym przypadku sprzeczność z prawem działań podejmowanych przez Spółkę polega na naruszeniu obowiązku określonego w art. 15 ust. 1 upk ( pkt I ppkt 4 sentencji decyzji ) oraz zakazu stosowania nieuczciwych praktyk rynkowych określonego w art. 4 ust. 1 upnpr ( pkt I ppkt 2 i pkt II I sentencji decyzji ), art. 5 ust. 1 i 2 pkt 1 w zw. z art. 4 ust. 2 upnpr ( pkt I ppkt 1 lit. a) sentencji decyzji ), art. 5 ust. 1 i 2 pkt 1 i ust. 3 pk t 5 w zw. z art. 4 ust. 2 upnpr ( pkt I ppkt 1 lit. b) sentencji decyzji ), art. 6 ust. 1 i ust. 3 pkt 1 oraz ust. 4 pkt 5 w zw. z art. 4 ust. 2 upnpr ( pkt I ppkt 5 sentencji decyzji ), art. 7 pkt 2 w zw. z art. 4 ust. 2 upnpr ( pkt II sentencji decyzji ), art. 8 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 2 i art. 4 ust. 2 upnpr ( pkt I ppkt 3 lit. a) i b) sentencji decyzji ), co w konsekwencji może stanowić praktyk i naruszając e zbiorowe interesy konsumentów , o których mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 uokik. Nieuczciwa praktyka ry nkowa [80] Przez praktykę rynkową rozumie się zgodnie z art. 2 pkt 4 upnpr , działanie lub zanie- chanie przedsiębiorcy, sposób postępowania, oświadczenie lub informację handlową, w szczególności reklamę i marketing, bezpośrednio związane z promocją lub nabyciem produktu przez konsumenta. Pojęcie produktu wskazane w art. 2 pkt 3 up npr ma sze- roki zakres i obejmuje każdy towar lub usługę, w tym nieruchomości, prawa i obowiązki wynikające ze stosunków cywilnoprawnych. W zakresie pojęcia praktyki rynkowej mie- ści się zatem każdy czyn przedsiębiorcy (działanie jak i zaniechanie), oraz każ da forma działania przedsiębiorcy (sposób postępowania, oświadczenie lub komunikat handlowy, w tym reklama i marketing). Istotnym jest, iż wskazane formy mogą być kwalifikowane jako praktyki rynkowe, gdy są bezpośrednio związane z promocją lub nabyciem pro- duktu przez konsumenta. [81] Odnosząc się do zakazu stosowania nieuczciwych praktyk rynkowych należy wskazać, że zgodnie z art. 4 ust. 1 upnpr, praktyka rynkowa stosowana przez przedsiębiorców 3 Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 13 listopada 2007 r., sygn. akt XVII AmA 45/07. 45 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl wobec konsumentów jest nieuczciwa, jeżeli jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i w istotny sposób zniekształca lub może zniekształcić zachowanie rynkowe przecięt- nego konsumenta przed zawarciem umowy dotyczącej produktu, w trakcie jej zawie- rania lub po jej zawarciu. Przepis ten ma charakter klauzuli generalnej, która w ce lu wykazania stosowania danej praktyki wymaga odpowiedniej konkretyzacji. [82] J ako bezprawne kwalifikuje się zachowania sprzeczne z prawem, zasadami współżycia społecznego lub dobrymi obyczajami, bez względu na winę, a nawet świadomość sprawcy. Bezprawność ma charakter obiektywny, niezależny od wystąpienia szkody i zamiaru podmiotu dopuszczającego się bezprawnych działań. [83] Artykuł 4 ust. 2 upnpr stanowi, że za nieuczciwą praktykę rynkową uznaje się w szcze- gólności praktykę rynkową wprowadzającą w błąd oraz agresywną praktykę rynkową, a także stosowanie sprzecznego z prawem kodeksu dobrych praktyk , jeżeli działania te spełniają przesłanki określon e w ust. 1. [84] Zgodnie z art. 5 ust. 1 upnpr praktykę rynkową uznaje się za działanie wprowadzające w błąd, jeżeli działanie to w jakikolwiek sposób powoduje lub może powodować pod- jęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął. Wprowadzającym w błąd działaniem może być w szczególności rozpowszech- nianie nieprawdziwych informacji (art. 5 ust. 2 pkt 1 upnpr). Zgodnie natomiast z art. 5 ust. 3 pkt 5 ww. ustawy wprowadzające w błąd działanie może w szczególności do- tyczy ć praw konsumenta, w szczególności: ceny, sposobu obliczania ceny lub istnienia szczególnej korzyści cenowej. [85] Zgodnie z art. 6 ust. 1 upnpr praktykę rynkową uznaje się za zaniechanie wprowadza- jące w błąd, jeżeli pomija istotne informacje potrzebne przeci ętnemu konsumentowi do podjęcia decyzji dotyczącej umowy i tym samym powoduje lub może powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął. W razie wątpliwości za istotne informacje, o których mowa powyże j, uważa się informacje, które przedsiębiorca stosujący praktykę rynkową jest obowiązany po- dać konsumentom na podstawie odrębnych przepisów (art. 6 ust. 2 upnpr). Wprowa- dzającym w błąd zaniechaniem może być w szczególności zatajenie lub nieprzekazanie w sp osób jasny, jednoznaczny lub we właściwym czasie istotnych informacji dotyczą- cych produktu (art. 6 ust. 3 pkt 1 upnpr). Zgodnie natomiast z art. 6 ust. 4 upnpr w przypadku propozycji nabycia produktu, za istotne informacje uznaje się w szczegól- ności imię, nazwisko (nazwę) i adres przedsiębiorcy (siedzibę) oraz przedsiębiorcy, na którego rzecz działa (pkt 2), cenę uwzględniającą podatki lub, w przypadku gdy cha- rakter produktu nie pozwala w sposób racjonalny na wcześniejsze obliczenie ceny, sposób, w jaki cen a jest obliczana, jak również wszelkie dodatkowe opłaty za trans- port, dostawę lub usługi pocztowe lub, w sytuacji gdy wcześniejsze obliczenie tych opłat nie jest w sposób racjonalny możliwe, informację o możliwości powstania takich dodatkowych kosztów (pkt 3), a także informacje o istnieniu prawa do odstąpienia od umowy lub rozwiązania umowy, jeżeli takie prawo wynika z ustawy lub umowy (pkt 5). [86] Stosownie do art. 7 pkt 2 upnpr nieuczciwymi praktykami rynkowymi w każdych oko- licznościach są praktyki rynkowe wprowadzające w błąd polegające na posługiwaniu się certyfikatem, znakiem jakości lub równorzędnym oznaczeni em , nie mając do tego uprawnienia. [87] Natomiast zgodnie z treścią art. 8 ust. 1 upnpr , praktykę rynkową uznaje się za agre- sywną, jeżeli przez niedopuszczalny nacisk w znaczny sposób ogranicza lub może ogra- niczyć swobodę wyboru przeciętnego konsumenta lub jego zachowanie względem pro- duktu i tym samym powoduje lub może powodować podjęcie prz ez niego decyzji do- tyczącej umowy, której inaczej by nie podjął. Za niedopuszczalny nacisk uważany jest natomiast każdy rodzaj wykorzystania przewagi wobec konsumenta, w szczególności użycie lub groźbę użycia przymusu fizycznego lub psychicznego, w sposób znacznie 46 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl ograniczający zdolność przeciętnego konsumenta do podjęcia świadomej decyzji doty- czącej umowy (art. 8 ust. 2 upnpr). Przy ocenie zaś, czy praktyka rynkowa jest agre- sywna, należy uwzględnić wszystkie jej cechy i okoliczności wprowadzenia produktu n a rynek, a w szczególności bariery umowne lub pozaumowne, które przedsiębiorca wykorzystuje, aby przeszkodzić konsumentowi w wykonaniu jego ustawowych praw (art. 8 ust. 3 pkt 3 upnpr). [88] Zgodnie z art. 15 ust. 1 upk przedsiębiorca jest zobowiązany wydać ko nsumentowi dokument umowy zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa lub potwierdzenie jej za- warcia, utrwalone na papierze lub, za zgodą konsumenta, na innym trwałym nośniku. Praktyka o kreślon a w p kt I ppkt 1 lit. a) sentencji decyzji [89] Prezes UOKiK postawił Spółce Gasoenergia zarzut stosowania nieuczciwej praktyki ryn- kowej, o której mowa w art. 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 w związku z art. 4 ust. 2 upnpr polegającej na działaniu wprowadzającym w błąd, polegającym na informowaniu kon- sumentów przez osoby reprezentujące i działające na rzecz i w imieniu Spółki kontak- tujące się z nimi telefonicznie lub składające im wizyty w miejscu ich zamieszkania w celu złożenia propozycji zawarcia umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycz- nej i/lub umowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego, co do tożsamości Spółki i okoliczności złożenia propozycji zawarcia ww. umów, poprzez niezgodne z prawdą twierdzenie tych osób, że:  reprezentują dotychczasowego sprzedawcę energii elektrycznej i/lub dotychcza- soweg o sprzedawcę gazu, z którego usług konsument korzysta, lub  wymóg podpisania przez konsumentów dokumentów wynika m.in. z konieczności zawarcia nowych umów, aktualizacji umów obowiązujących, zmiany sposobu roz- liczeń za zużytą energię elektryczną i/lub gaz, potwierdzenia wykonania prac lub odczytu licznika, podczas, gdy w rzeczywistości, czynności te doprowadzały do zawarcia przez konsu- menta umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej i/lub u mowy komplekso- wej dostarczania paliwa gazowego z Gasoenergia i zmiany sprzedawcy energii i/lub gazu. [90] Konsumenci w znajdujących się w materiale dowodowym wystąpieniach wskazują m.in. na następujące okoliczności zawierania umów ze Spółką ( wszystkie c ytaty w de- cyzji oryginalne) : 1) (…) w dniu 10.03.2017 przedstawiciel Państwa firmy Pan (…) zjawił się u mnie w domu z wypisaną umową na dostarczanie gazu do wyżej wymienionego punktu od- bioru. Przedstawiciel poinformował mnie jedynie, iż jest to umowa gwarantująca obniżenie ceny dostarcza nia gazu a tym samym zmniejszenie faktur za gaz. Nie zo- stałam poinformowana, że zmianie ulega firma z któr ą dotychczas miałam podpi- saną umowę . Nie zostałam poinformowana o sposobie oraz terminie wykonania prawa do odstąpienia od umowy. Co najważniejsze nie został mi dostarczony nieod- łączny element umowy w postaci formularza odstąpienia od umowy. (…) Ze względu na wiek 83 lat oraz postępującą zaćmę nie byłam w stanie przeczytać na miejscu umowy i zawierzyłam uczciwości Państwa przedstawiciela. (…) (załącznik do pisma Spółki z 22 grudnia 2018 r. - pismo konsumentki z 10 kwietnia 2017 r. – k. 225) 2) (…) W dniu 24 stycznia 2017 r. podpisałem z firmą Joy Energia Sp. z o.o. (…), na dostawę do mojego mieszkania przy (…) paliwa gazowego i energii elektrycznej. Tym sa mym (jak się później okazało) zerwałem obowiązujące mnie umowy na do- stawę tych produktów do mojego mieszkania przez firmy Tauron i PGNiG. (…) Osoba przedstawiająca mi telefonicznie konieczność zmiany sprzedaży paliwa gazowego 47 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl i energii elektrycznej zrobiła to w taki sposób, iż zrozumiałem że jest to przedsta- wiciel mojego dotychczasowego sprzedawcy i że są to tylko zmiany dotychczasowych umów, nie powodujących dla mnie żadnych konsekwencji. Przekonany, że te trzy firmy przekazuj ą między sobą obowiązki w zakresie dystrybucji paliwa gazowego i energii elektrycznej, nie podejrzewając niczego złego, podpisałem dostarczone mi do mieszkania dokumenty (umowy).(…) ( z ałącznik do pisma Spółki z 22 grudnia 2018 r. - pismo konsumenta z 27 kwietnia 2017 r. – k. 24 1) 3) (…) W trakcie rozmowy telefonicznej pani przedstawiła się że jest z PGNiG z tej przyczyny podpisałem umowę. W załączeniu przesyłam nie podpisany egzemplarz waszej umowy który otrzymałem. Brak podpisu sprzedawcy. (…) (załącznik do pisma Spółki z 22 grudni a 2018 r. - pismo konsumenta z 11 kwietnia 2017 r. – k. 257) 4) (…) Oświadczam, że zostałam wprowadzona w błąd przez waszych pracowników, którzy oświadczyli, że sprawdzają prąd i gaz. Sprawdzili nieprawnie moje rachunki za prąd i gaz i nie wyjaśniając o co ch odzi kazali mi podpisać nowe umowy. (…) (załącznik do pisma Spółki z 22 grudnia 2018 r. - pismo konsumenta z 26 kwietnia 2017 r. – k. 2 73 ) 5) (…) Powyższe umowy zostały zawarte podstępnie, czyli drog ą oszustwa. Od dawna nosiłam się z zamiarem powrotu do umów sprzed trzech lat, czyli do całkowitej obsługi przez TAURON i PGNiG. Prowadziłam, w związku z moim zamiarem, rozmowy telefoniczne, zarówno z Energetycznym Centrum, jak i z TAURONEM. Państwa Firma j est i była mi zupełnie nieznana, a co za tym idzie – nieplanowana do żadnych umów. Kiedy 13 marca 2017 r. dwóch panów przedstawiło mi przez płot (mam świadka) gotowe dwie umowy na „powrót”, jak zapewniali do dostawców sprzed lat, zapyta- łam tylko, czy wszys tko zostało sprawdzone i omówione z dotychczasowym dostawc ą (Energetyczne Centrum). Zapewnili, że tak. Nowe Umowy były gotowe. Podpisałam więc obie, nie podejrzewając niczego złego. (…) (załącznik do pisma Spółki z 22 grudnia 2018 r. - pismo konsumentki z 20 kwietnia 2017 r. – k. 299) 6) (…) Uważam, że zostałem oszukany ponieważ Przedstawiciel Waszej firmy w czasie rozmowy telefonicznej poprzedzającej wizytę w moim domu jak i podczas zawiera- nia umowy sprzedaży przedstawił się jako pracownik fi rmy Tauron i o ferował ko- rzystniejsze warunki umowy. W związku z tym byłem pewny że zawieram umowę z firmą Tauron. Nadmieniam że mam skończone 86 lat i działanie pracownika waszej firmy wprowadziło mnie w błąd. W mojej ocenie był to po d st ę p maj ą cy na celu do- prowadzenie m nie do podpisania z P aństwem umowy sprzedaży energii. (…) (załącz- nik do pisma Spółki z 22 grudnia 2018 r. - pismo konsumenta z 18 kwietnia 2017 r. – k. 317) 7) (…) W dniu 20 lutego 2017 roku zgłosił się do mnie bez zapowiedzi przedstawiciel handlowy i podając się wyraźnie za przedstawiciela mojego aktualnego dostawcy energii elektrycznej tj. firmy „Tauron” przedłożył mi do podpisu umowę komplek- sow ą sprzedaży energii elektrycznej. W związku z tym, że przedstawiciel handlowy deklarował, że jest pracownikiem „Tau ron” i że dostarczona przez niego umowa spowoduje znaczne obniżenie moich opłat za energię elektryczną podpisałam przed- łożoną przez przedstawiciela handlowego umowę. (…) (załącznik do pisma Spółki z 22 grudnia 2018 r. - pismo konsumentki z 4 kwietnia 2017 r . – k. 387) 8) (…) Mam 81 lat i kłopoty ze zdrowiem. Jestem po udarze i zatorze płucnym, biorą bardzo dużo leków (…). Osoba, która podsunęła mi te umowę do podpisu nic nie mówiła, że jest to umowa zmieniająca dostawcę energii elektrycznej . Nie przedsta- wiła się z jakiej jest firmy i o co chodzi. Pokazała na licznik, który jest na klatce schodowej i mówił o jego wymianie. Z wypowiedzi tej osoby zrozumiałem , że jest pracownikiem dotychczasowej firmy, z któr ą mam podpisan ą umowę i płacę co mie- 48 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl siąc rachunki . Mówi ono coś o wymianie licznika i dano mi jakieś papiery, które pod- pisałem. Żadnej kopii mi nie zostawiono.(…) (załącznik do pisma Spółki z 22 grudnia 2018 r. - pismo konsumenta z 25 marca 2017 r. – k. 422) 9) (…) Umowa o Dostawę Gazu z firmy Polskie Zakłady Ener getyczne podpisan a przeze mnie w dniu 19.04.2017 r. (….) około godz. 17.30, doręczona przez Pana „Kuriera”, który mi się nie przedstawił ani nie wylegitymował jak ą prezentuje firmę, powie- dział tylko, że dla niego najważniejszy jest mój czytelny podpis pod umowa to jest pełne imię i nazwisko napisane czytelnie i wyraźnie na każdej stronie pisma. Pan „Kurier” przy podpisywaniu każdej strony pisma trzymał pismo z nazwą firmy w swoim ręku, żeby nie było widać nagłówka pisma z nazwą firmy, której był „Kurie- rem” to jest: „Gaso - Energia, Polskie Zakłady Energetyczne (…). ( załącznik do pisma Spółki z 22 grudnia 2018 r. - pismo konsumentki z 19 kwietnia 2017 r. – k. 573 ) 10) ( …) z wypowiedzi Waszego pełnomocnika zrozumiałam, że jest przedstawicielem ENEA ZAKŁ. i spisuje ze mną aneks do wcześniejszej, aktualnej umowy. Przedstawił mi, że jest to oferta dla odbiorców, którzy mogą skorzystać z ulgi aby podwyżki w tym 4 - letnim okres ie, mnie nie dotyczyły. Kilka raz y pytałam tego Pana czy jest przedstawicielem Zakł. ENEA, potwierdził cyt. „to jest to samo”. (…) (załącznik do pisma Spółki z 22 grudnia 2018 r. - pismo konsumentki z 25 kwietnia 2017 r. – k. 671) 11) (…) niniejsz ą umowę w dn iu 23.03.2017 dostarczył „ kurier” (Pan który rzekomo był kurierem Taurona), który nie przedstawił się z imienia i nazwiska i nie pozwolił mi przeczytać umowy przed podpisaniem. Niestety podczas rozmowy telefonicznej po- przedzającej podpisanie umowy zostałam wprowadzona w błąd – powiedziano mi, ż e rachunki które będą płaciła będą niższe niż dotychczasowe, a z kontekstu umowy wynikało że nowa umowa dotyczy Tauron, z któr ą miałam dotychczasow ą umowę. (…) W związku z odstąpieniem od umowy oczekuj ę zwrotu dokumen tów, które za- brał mi „kurier” w dniu wizyty w moim domu (Kurier zabrał mi umowę, która mie- liśmy podpisaną z spółką Tauron). (…) (załącznik do pisma Spółki z 22 grudnia 2018 r. - pismo konsumentki z 2 4 marca 2017 r. – k. 704 ) 12) (…) Kurier (….) przyniósł UM O WĘ sugerując, że reprezentuje PGNiG, a chodzi o ob- niżkę 10% ceny gazu, więc potrzebna jest do tego UMOWA. Po wyjściu Kuriera zo- rientowałam się, że zostałam wprowadzona w błąd, a ów Kurier reprezentował wa- sza firmę GAZ. (…) (załącznik do pisma Spółki z 22 grudnia 2018 r. - pismo konsu- mentki z 5 kwietnia 2017 r. – k. 745) 13) (…) Niniejszym wypowiadam umowę zawartą w dn . 13.03.2017 z firma Gasoenergia Polskie Zakłady Energetyczne. Umowa ta została zawarta w wyniku oszustwa, gdyż zostałam poinformowana, że zawie ram nową umowę z firm ą TAURON (…) w związku ze zmianą cen (obniżeniem) energii elektrycznej. Pan zawierając umowę cały czas przedstawiał się, jako pracownik firmy TAURON, na co mam świadków, a doku- menty, które pokazywał miały nadruk TAURON, natomiast podpi sany przeze mnie dokument był inny, czego niestety nie zauważyłam. ( załącznik do pisma Spółki z 22 grudnia 2018 r. - pismo konsumentki z 25 kwietnia 2017 r. – k. 776) 14) (…) Osoba dzwoniąca do mnie podała się za pracownika PGNiG informując o przysłu- gującej mi 10% zniżce cen gazu oraz o tym, że kurier dostarczy mi nową umowę do podpisu. Była też prośba o przygotowanie ostatniej faktury za gaz. Kurier to pan (…). Przedstawiłam P anu swoje wątpliwości czy to na pewno PGNiG bo ja nie chc ę zawierać umowy z inn ą firm ą . Nawet uzasadniłam swoje obawy mówiąc „bo wie pan, w dzisiejszych czasach tak często oszukują ludzi”. Na co Pan pokazał mi pisma firmowe PGNiG, a powinien pokazać pisma GASOENERGJI i zapytać czy chce zmienić dostawcę gazu. Wyjaśnił mi również , ż e przecież w Polsce jest tylko jeden dostawca gazu, którym jest PGNiG i mieści się przy Alejach Jerozolimskich 146B. Na uwierzy- telnienie tego co mówi, dzwonił do Firmy kilkakrotnie żebym się upewniła co d o rzetelności z jego strony oraz abym wyraziła opini ę o jego pracy (ponoć tego wymaga 49 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl firma) ale telefonu nikt nie odbierał więc usłyszałam „nie chcą odbierać to trudno. Podsunął mi do podpisu dokumenty podpięte pod, oczywiście, pisma z tytułow ą stroną PGNiG. (…) (załącznik do pisma Spółki z 22 grudnia 2018 r . - pismo konsu- mentki z 13 kwietnia 2017 r. – k. 853) 15) (…) dnia 20.03.2017 otrzymałam telefon od kobiety która przedstawiła się jako pra- cownik zakładów gazowniczych. Byłam pewna, że jest to pracownica PGNiG. Pani zapowiedziała wizytę pracownika zakładów g azowych nie podając jakich zakładów. W przekonaniu, że jest to pracownik PGNiG wpuściłam go do domu. Pan nie powie- dział z jakiej jest firmy, przystąpił do sporządzania umowy. Cały czas podtrzymywał mnie w świadomości, że jest pracownikiem PGNiG. Zadawałam mu różne pytania ale pan nie wyprowadził mnie z błędu czyim jest pracownikiem. Zadałam mu także py- tanie czy PGNiG. Zadałam mu także pytanie czy ta n owa umowa jest przedłużeniem st arej umowy z PGNiG, pan odpowiedział że tak. Podpisała m wszystko o co mnie pr osił pan. Oczywiście byłam pewna, ż e jest pracownikiem PGNiG. (…) (załącznik do pisma Spółki z 22 grudnia 2018 r. - pismo konsumentki z 18 kwietnia 2017 r. – k. 913) 16) ( … ) Umowę t ą zawarłem z przedstawicielem terenowym W aszej spółki działając pod wpływem błędu i stotnego wywołanego podstępnie przez t ę osobę , która zapewniała mnie, ż e zawarta umowa d otyczy zabezpieczenia dalszej sprzedaży energii elek- trycznej przez koncern TAURON. (…) (załącznik do pisma Spółki z 22 grudnia 2018 r. - pismo konsumenta z 11 kwietnia 2017 r. – k. 926) 17) (…) Otrzymałem telefon z informacj ą o tym, iż kończy mi się umowa na pobór ener- gii elektrycznej z firm ą Tauron i należy podpisać now ą umowę. Po chwili zjawiła się osoba z gotow ą umow ą . Byłam prze konana, iż podpisuj ę ciągłość umowy z firmą Tauron. Z uwagi na pośpiech i mów wiek nie potrafiłam ocenić dokładnie sytuacji i zostałam wprowadzona w błąd. W mojej ocenie wprowadzenie mnie przez Państwa w błąd było podstępem i miało na celu doprowadzenie do podpisania przeze m nie z Państwem umowy kompleksowej energii elektrycznej. (…) (załącznik do pisma Spółki z 22 grudnia 2018 r. - pismo konsumentki z 13 kwietnia 2017 r. – k. 946) 18) (…) Pewnego dnia do domu, w którym mieszkam przyszedł mężczyzna, który nie przedstawił się ską d jest i jaką firmę reprezentuje, który powiedział, że chce spisać stan licznika energii elektrycznej i który dał mi do podpisu dokument, który nie- świadomie podpisałem, będąc przekonany, iż potwierdzam wizytę inkasenta mojego dotychczasowego dostawcy energ ii elektrycznie – inkasenta Sp ółki TAURON Sprzedaż Sp. z o.o. W mojej ocenie wprowadzenie mnie przez Państwa w błąd było podstępem i mi a ło na celu doprowadzenie do podpisania przeze mnie z P aństwem umowy kom- pleksowej sprzedaży energii elektrycznej . (…) (za łącznik do pisma Spółki z 22 grud- nia 2018 r. - pismo konsumenta z 26 kwietnia 2017 r. – k. 1019) 19) (…) moją intencją nie było rozwiązanie dotychczasowej umowy z PGNiG oraz udzie- lenie Państwu jakichkolwiek pełnomocnictw a moje oświadczenie w tej sprawie zo- sta ły złożone pod wpływem błędu, który spowodował Państwa pracownik oświadcza- jąc m.in., że nie zmienia się podmiot umowy a jedynie zachodzi konieczność aktua- lizacji umowy, że ceny gazu zmniejszą się znacząco. Nie miałam podstaw, aby nie wierzyć w zapewnienia Państwa pracownika. On wykorzystał moje zaufanie i wiek. (…) ( kierowane do Spółki pismo konsumentki z 6 czerwca 2017 r. przekazane przez Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Szczecinie przy piśmie z 29 czerwca 2017 r. – k. 1176 - 1177 ) 20) (…) Na początku marca b.r. otrzymałam telefon domowy, że Tauron – Polska Energia naliczyła za wysokie opłaty miesięczne za prąd i będę płacić mniej (41 zł) przyjdzie przedstawiciel Tauron aby podpisać nową umowę. Ta osoba poinformowała mnie żebym nie płaciła już dalszych rachun ków bo dostan ę nowe rozliczenie na podstawie 50 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl którego będę mniej płacić. (…) (wniosek konsumentki z 5 maja 2017 r. do Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Tarnowie – k. 1182 ) 21) (…) 16 marca 2017, telefonicznie, używając w różnym kontekście nazwy „Tauron” zaprop onowano mi znaczn ą zniżkę opłat za prąd elektryczny. Będąc pewna, że roz- mawiam z przedstawicielem firmy „Tauron” wyraziłam telefonicznie zgodę. Poin- formowano mnie że Pocztą dostanę umowę którą po podpisaniu odeślę w otrzymanej kopercie. Tak też zrobiłam w pośpiechu, nie zwracając uwagi na zasadnicze sprawy, byłam pewna że kontynuuję umowę z „Tauronem”. Na formularzu umowy najważ- niejsze informacje są podane bardzo drobnymi literami. Nazwa firmy „Gasoenergia” jest napisana mniejszą czcionką niż nazwa dotychcz asowego sprzedawcy „Tauron”. Dużą czcionką są opisane niewiele znaczące nazwy promocyjne np. Prąd Medium, 300 - 110 zł, oferta gwarancji i niezmienności ceny itp. (…) (wniosek konsumentki z 8 maja 2017 r. do Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Tarnowie – k. 1184 - 1185 ) 22) (…) W marcu kilkakrotnie kontaktowała się ze mną osoba podająca się „że dzwoni z gazowni” w sprawie aktualizacji danych umowy. Prosiła o podanie danych z faktur dotychczasowych dostawców. Dane te zostały przeze mnie podane. Następnie kurier dorę czył mi na adres domowy dwie umowy na dostarczanie paliwa gazowego z dnia 2 marca 2017 roku oraz drugą umowę z dnia 16 marca 2017 roku na sprzedaż energii elektrycznej. (…) zawarcie w/wym. umów nastąpiło z mojej strony pod wpływem błędu, co do treści czynn ości prawnej, ponieważ przedstawiciel Gasoenergii (…) przedstawiał informacje odnośnie zawarcia umowy w ten sposób, iż jest to aktuali- zacja danych zawartej umowy z dotychczasowym dostawcą a nie zmiana operatora! (…) ( pismo konsumentki z 10 maja 2017 r. do Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Tarnowie – k. 1186 ) 23) Firma Gasoenergia (…) przysłała mi notę karn ą na kwotę 1474,22 zł. O firmie tej nigdy nie słyszałem, ani nie mam z nią podpisanej umowy na dostawę energii elek- trycznej. Podejrzewam, ż e została wykorzystana umowa któr ą w miesiącach zimo- wych podpisała nieznanemu agentowi, który przedstawił się że działa z upoważnie- nia firmy Tauron moja schorowana żona. Ów agent nadał tej sprawie wielk ą waż- ność, określając ją jako b. piln ą , opóźnienie grozi karami. Żona nie była świadoma, że jest to podstęp i chodzi tu o inn ą firmę. Kiedy zorientowałem się, że jest to oszustwo, dałem odpowiedź pisemną odmowną w dn. 10 . 05/2017 r. Moja odmowa nie znalazła uznania przez firmę Gasoenergia i próbuje wyłudzić ode mnie kar ę umown ą w/w podanej wysokości. (…) (wniosek konsumen ta z 26 lipca 2017 r. do Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Tarnowie – k. 1189 ) 24) (…) 04 kwietnia 2017 r. odebrałam telefon z firmy podszywającej się pod „Tauron”, którego jestem od dawna klientką, z prop ozycj ą podpisania nowej umowy o dostawę energii elektrycznej w nowych korzystnych cenach. Nieświadoma, że jest to oszu- stwo, zgodziłam się na podpisanie tej nowej umowy i spotkanie z kurierem na na- stępny dzień, tj. w dniu 05 kwietnia 2017 r. (… ) (zał. 4 do pisma Miejskiego Rzecz- nika Konsumentów w Częstochowie z 27 lipca 2017 r. – k. 1226 - 1227 ) 25) (…) Uważam, że zostałam celowo wprowadzona w błąd jedynie po to, aby zawrzeć nową umowę z ww. firmą. Podpisałam ww. umowę w przekonaniu, że przedłużam dotyc hczasową umowę dostawcy prądu. Uważam, ze akwizytor wprowadzając mnie w błąd wykorzystał mój stan zdrowia (76 lat, (…) mój mąż – 80 lat (…)) – to spowo- dowało, że umowa nie został a w terminie odwołana. Akwizytor przekonywał mnie, że nadal będą korzystać z e nergii od tego samego dostawcy. O tym, że zawarłam umowę z nowym dostawcą, po cenach prawie dwukrotnie wyższych niż dotychczas, dowiedziałam się kiedy dostałam fakturę z dn. 27.04.2017 r. (…) (zał. 8 do pisma Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Częstochowie z 27 lipca 2017 r. - k. 1277 ) 51 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 26) (…) Oświadczam, że w chwili zawierania umowy działałam w mylnym przekonaniu, że podpisuj ę umowę z tym samym dostawc ą tj. PGNiG SA i na tych samych warun- kach. Pragnę podkreślić, że moje oświadczenie woli zostało podjęte w wyniku kłam- liwego oświadczenia przedstawiciela Państwa firmy. Zostałam wprowadzona w błąd, bowiem Państwa przedstawiciel zapewnił mnie, że to tylko for malność – potwier- dzenie wykonanych prac, a nie umowa z innym dostawcą. Było o to nietrudno zwa- żywszy na mój podeszły wiek (91 lat) i posiadane przeze mnie choroby – niedosłuch i niedowidzenie. (…) ( pismo konsumentki z 17 maja 2017 r. – k. 1327) 27) (…) W marc u 2017 r. zostałem oszukany przez kuriera , który przedstawił się jako pracownik G azoenergia PGNiG. Omamił mnie na tyle, że byłem przekonany że jest pracownikiem PGNiG i podpisałem pełnomocnictwo zupełnie innej firmie. Po otrzy- maniu faktury 3.05.2017 r. zor ientowałem się że jest nienaturalnie naliczone zuży- cie gazu 242 KWh czyli 22 m 3 gazu a ja zużywam zaledwie 3 m 3 czyli 33 kWh mie- sięcznie. (…) (pismo konsumenta z 8 maja 2017 r. przekazane prz y piśmie URE z 25 maja 2017r. – k. 1329 ) 28) (…) przedstawiciele firm y podawali się za pracowników Gazowni PGNiG Sp. z o.o. Co wprowadziło mnie w błąd. Podczas zawierania umowy byłem pośpieszany i dzia- łałem w przeświadczeniu, że opłaty będą mniejsze, co potwierdzali przedstawiciele firmy. Ponadto podczas podpisywania umowy nie przedstawiono kosztów zmiany operatora i związanych z tym opłat. (…) Post e powanie GasoEnergia Sp. z o.o. w mojej ocenie bardzo negaty wnie wpływa na moje zdrowie. (…) (pismo konsument a z 14 listopada 2017 r. – k. 13 30 ) 29) (…) 16 czerwca br. Zostałem odwiedzony przez dwóch przedstawicieli podających się za pracowników Gazowni. Jak się później okazało, tak naprawdę byli z firmy GasoEnergia Pol skie Zakłady Energetyczne Sp. z o.o. (…) umowa dana mi do podpisu, sprawiała wrażenie oryginalnej ponieważ tłusty m drukiem widnieje słowo GAZ. Je- stem emerytem o słabym wzroku, stąd nie zagłębiam się w treść umowy a panowie przedstawiciele, dla zmyleni a pro sili o poprzednie rachunki. Zostałem podstępnie nabrany poprzez zmianę operatora energii gazowej wbrew mojej woli. (…) ( pismo konsument a z 20 września 2017 r. przekazane przez URE przy piśmie z 19 paździer- nika 2017 r. – k. 1332) 30) (…) Przedmiotem skargi są z astosowane w stosunku do mnie – odbiorcy działania polegające na : 1. Wprowadzeniu mnie w błąd przez przedstawiciela ww. dostawcy co do podmiotu który reprezentował – przedstawiał się, że jest z gazowni – dotychczasowego do- stawcy gazu (...) (pismo konsumenta z 14 września 2017 r. przekazane przez URE przy piśmie z 19 października 2017 r. – k. 1334 ) 31) (…) składam skargę na działanie spółki Gasoenergia Polskie Zakłady Energetyczne Sp. z o.o. ul. Górczewska 47 01 - 401 W – wa. Przedstawiciel tej spó łki nakłonił mnie do zmiany sprzedawcy gazu błędnie informując mnie że jest przedstawicielem do- tychczasowego sprzedawcy gazu tj. PGNiG. (…) (pismo konsumenta z 3 października 2017 r. – k. 1335 ) 32) (…) Osoby działające w imieniu firmy Joy Energia Sp. z o.o. p rowadziły ze mną tak rozmowę, że byłam przekonana, że reprezentują firmę „Tauron” mojego dotych- czasowego dostawcę energii elektrycznej. Umowę podpisałam w wyniku podstępu osoby działającej w imieniu firmy Joy Energia Sp. z o.o., która po spisaniu licznika poinformowała mnie, że podpisem mam potwierdzić, że licznik został spisany. By- łam przekonana, że to był pracownik firmy Tauron. (…) (załącznik do pisma konsu- mentki przekazane go przez URE pismem z 19 maja 2017 r. – k. 1361 ) 52 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 33) (...) Przedstawiciel wyżej wymienionej firmy podał się za pracownika gazowni, jako że PGNiG zmieniło nazwę i doprowadził do sytuacji że podpisałam umowę komplek- sową z firm ą Gasoenergia ; nie miałam zamiaru zmieniać dotychczasowych dostaw- ców. Wykorzystując mój wiek i stan zdrowia pods unął mi również umowę na dostar- czanie energii elektrycznej, z firmy TAURON na Gasoenergia. (…) (pismo konsu- mentki z 2 czerwca 2017 r. – k. 1381 - 1382 ) 34) (…) W połowie sierpnia br. odebrałam telefon od osoby, która przedstawiła się jako „gazownia miejska” i p rosiła o dane z faktury PGNiG pod pretekstem weryfikacji danych. Nie podejrzewając podstępu podałam dane z mojej faktury. Około 21 sierp- nia do moich drzwi zapukał przedstawiciel spółki GasoEnergia i zaproponował pod- pisanie umowy o dostawę paliwa gazowego n a „lepszych warunkach” niż moja do- tychczasowa umowa z PGNiG. Pomimo nalegań stanowczo odmówiłam podpisania umowy dopóki spokojnie nie zapoznam się z jej treścią. Przedstawiciel zostawił druki umowy i zaproponował odesłanie podpisanej umowy pocztą jeśli zde cyduję się na ofertę. Na odchodnym poprosił o podpisanie potwierdzenia dostarczenia doku- mentów na co wyraziłam zgodę. W ten sposób, w drodze podstępu, ajent Sp. GasoE- nergia wyłudzi ode mnie podpis pod umową, którą mi podsunął, wykorzystując mój osłabiony w zrok, zdenerwowanie i wynikającą z niego trudność oceny sytuacji. W październik u niespodziewanie otrzymałam pismo od GasoEnergia datowane na 04.10.2017 stwierdzające, że podpisałam umowę dnia 22.08.2017 r. z żądaniem przekazania pełnych danych osobowych i szeregu pełnomocnictw na rzecz Sp. Ga- soEnergia wraz z pogróżką wysokich kar finansowych w przypadku odmowy (…) (pi- smo konsument ki z 15 grudnia 2017 r. – 1408 ) 35) (…) Dn. 10.04.2017 r. przedstawiciel firmy GasoEnergia podając się za pracownika firmy Energia, z którą to firmą dwa dni wcześniej tj. 08.04.2017 r. podpisałam umowę kompleksow ą na sprzedaży energii elektrycznej, poinformował mnie o ko- nieczności podpisania umowy „uzupełniającej”. Formularz umowy był już wstęp nie wypełniony danymi osobowymi, co było dla mnie potwierdzeniem, że podp isuję umowę z firmą Energa. (…) Po otrzymaniu faktury pro forma w grudniu 2017 r. zorientowałam się, ż e umowę „uzupełniającą” podpisałam z firm ą GasoEnergia i zwróciłam się z oświadc zeniem o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu. Wniosek mój został rozpatrzony odmownie (…) (pismo konsumentki z 7 lutego 2018 r. – k. 1421 - 1422 ) 36) (… ) Spółka stosuje nieuczciwe praktyki, a na ofiary wybiera ludzi s tarszych. Wpro- wadza klientów w błąd, podszywa się pod obsługującego ich operatora. Jestem star- szą osobą, przyznaję że może nie wszystko zrozumiałem. Ale jedno dotarło do mnie jasno, byłem utrzymywany w przekonaniu, że rozmawiam z pracownikiem dotych- czasowe go operatora „Enea” SA. Osoba która zadzwoniła wytłumaczyła, że została przygotowana nowa lepsza oferta promocyjna Mini 90 na 4 lata niezmienności ceny. W moim mieszkaniu (…) pojawił się mężczyzna również, rzekomo pracownik Enea SA. Podsunął umowę do podpi sania, która okazała si ę jednym wielkim oszustem. (…) (pismo konsumenta z 18 grudnia 2017 r. przekazane przy piśmie URE z 16 lutego 2018 r. – k. 1444 - 1445 ) 37) (…) 7 - marca 2017 roku, przyszedł Pan do mojego domu, powiedział, że jest z PGNiG i musi napisać pismo, ponieważ tanieje gaz. (nie wiedziałam, że istnieje inny dostawca gazu). Podpisałam dokumenty i ten Pan poszedł. (…) (pismo konsumentki z 8 czerwca 2017 r. załączone do jej wniosku do Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Warszawie – k. 1599 ) 38) (… ) Parę dni przed datą 3.04.2017 zadzwonił do mnie przedstawiciel dostawcy gazu z informacją, że firma chce mi udzielić ulg na dalszą dostawę gazu. Z rozmowy zrozumiałam, że jest to mój aktualny dostawca gazu. W czasie wizyty przedstawi- ciela dostawcy gaz u z ostałam przez niego wprowadzona w błąd i zmanipulowana, w 53 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl wyniku czego podpisałam niekorzystn ą dla mnie umowę dostarczania gazu z przed- siębiorstwem, które mylnie wzięłam za mojego dotychczasowego dostawc ę tj. za PEGNiG. Na moje kolejne pytania, czy jest to mój dotychczasowy dostawca otrzy- małam potwierdzającą odpowiedź. Inną nazwę dostawcy wzięłam za zmienioną, po- nieważ na przestrzeni lat firma ta już zmieniała swoją nazwę. Dopiero w dn. 12.07 b.r., kiedy dostałam do zapłaty faktury wielokrotnie przekraczają ce te, które obec- nie opłacam, zorientowałam się, że jest to nowa umowa z innym przedsiębiorstwem (GasoEnergią). (…) Nadmieniam, że mam 76 lat(…) (wniosek konsumentki z 24 lipca 2017 r. do Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Warszawie – k. 1615, 1617) 39) (…) mam 89 lat jestem ciężko chora, niedosłyszę, a rozmowa na którą Państwo się powołujecie została przeprowadzona przez Państwa przedstawiciela tak, że zrozu- miałam, że osoba ta reprezentuje gazownię czyli PGNiG i, że chodzi o korektę obo- wiązującej umowy. Ja w żadnym przypadku nie chciałam, ani nie mi a łam zamiaru zmienić dostarczyciela gazu. Uważam, że sposób przeprowadzenia rozmowy był nie- rzetelny i po prostu nieuczciwy. Gdyby mi wyraźnie zakomunikowano, że chodzi o zmianę dostawcy gazu, to bym nie podejmowała w tym zakresie rozmowy, ani nie przekazywała słuchawkę córce, która była przekonana, tak jak jej przekazałam, że rozmawia z przedstawicielem PGNiG w celu dokonania korekty istniejącej umowy. (…) (załącznik do pisma konsumentki z 27 listopada 2017 r. skierowanego do Miej- skiego Rzecznika Konsumentów w Warszawi e – k. 1766) 40) (…) W miesiącu marcu 2017 r. zadzwonił telefon. Odezwał się Pan (…) przedstawia- jąc propozycję – oferując tani gaz. Nadmienił, że kończy się umowa z PGNiG i trzeba ją odnowić. Umówił się telefonicznie na spotkanie związku z podpisaniem i za war- ciem umowy nowej na dzień 21.03.2017 r. W dniu j.w. przybył do lokalu przy ul. (…). Przedstawił według niego najlepszą ofertę dostarczania gazu. (…) Cały czas by- łam przekonana, że rozmawiam z przedstawicielem PGNiG i dlatego podpisałam t ę umowę na dost arczanie gazu. (…) (zał. do wniosku konsumentki z 19 grudnia 2017 r. do Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Warszawie – k. 1849 - 1850) 41) (…) Dnia 25/04/2017 odwiedził mnie przedstawiciel firmy energetycznej. Poinfor- mował mnie, ż e mój dotychczasowy dostawca gaz u (PGNiG) ulegnie likwidacji i w związku z tym powinnam zawrzeć umowę z jej następc ą , firm ą Gasoenergia. W przeciwnym razie nie będą realizowane dostawy gazu. W świetle tych informacji zgodziłam się na z a warciem umowy z tym przedstawicielem (…). (…) jestem osob ą niedowidząc ą (…) co zostało skwapliwie wykorzystane przez przedstawiciela Gasoe- nergii, który zaznaczył w umowie zgody marketingowe, na co nie było mojego przy- zwolenia. (…) (wniosek konsumentki z 8 stycznia 2018 r. do Miejskiego Rzecznika Konsu mentów w Warszawie – k. 1878) 42) (…) W dniu 31.03.2017 przyszedł do mnie pracownik firmy który nie przedstawił się , ale powiedział, że jest z gazowni i trzeba podpisać now ą umowę na dostawę gazu, tym samym spowodował we mnie przekonanie o konieczności zmiany dotychczaso- wej umowy. Wykorzystując sytuację oraz moją złą kondycję fizyczną (ostatnio ciężko chorowałam i byłam dwukrotnie operowana) mój wiek i brak doświadczenia w załatwianiu takich spraw , doprowadził do podpisania przeze mnie nowej umowy z nieznanym mi podmiotem i nie wyprowadził mnie z tego błędu, kiedy zaskoczona i zdziwiona zapytałam dlaczego obecna umowa ma ulec zmianie. Ponadto o fakcie wprowadzenia mnie w błąd świadczy też to, ż e stroną umowy z PGNiG był mój mąż. (…) (pismo konsumentki z 14 grudnia 2017 r. kierowane do Spółki stanowiące za- łącznik do wniosku 15 stycznia 2018 r. do Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Warszawie – k. 1926 – 1927) 43) (…) W dniu 4.03.2017 roku agent Gasoenergii pojawił się bez zapowiedzi w naszym mieszkaniu pod moją n ieobecność (jestem współwłaścicielką mieszkania).W lokalu 54 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl była tylko moja 83 letnia matka. Pracownik G asoenergii podając się za agenta do- tychczasowego dystrybutora gazu (PGNiG), w złej wierze namówił moją matkę do podpisania rzekomo korzystnego aneksu do u mowy na dostawę gazu, przekonując j ą , ż e rachunki będą niższe i strasząc, że w przypadku nie podpisania zostanie odłą- czona od dostaw gazu. (…) (wniosek konsumentki z 6 kwietnia 2018 r. do Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Warszawie – k. 1 961) 44) (…) w dniu 1 grudnia 2016 r. w miejscu zamieszkania mojej Mandantki zjawił a się osoba podająca się za pracownika Tauron Dystrybucja S .A. w celu rzekomej weryfi- kacji staniu licznika energii elektrycznej. Osoba ta dokonała sprawdzenia staniu liczników, po cz ym przedłożyła mojej Mandantce do podpisu dokumenty twierdząc , ż e stanowią one potwierdzenie badania liczników. Mandantka moja podpisała doku- menty przedstawione jej przez w/w osobę w przeświadczeniu, ż e potwierdza stan licznika energii elektrycznej oraz fa kt ich weryfikacji przez pracownika Tauron Dys- trybucja S.A. W rzeczywistości okazało się, że w/w osoba była przedstawicielem Joy Energia Sp. z o.o. (…), zaś dokumenty przedłożone do podpisu mojej Mocodawczyni stanowiły nową umowę sprzedaży energii elektryc znej oraz świadczenia usług d ys- trybucji (…). (…) wspomniana osoba przedstawiła mojej Mandantce przedmiotowe dokumenty jako protokół stanu liczników energii elektrycznej i twierdziła, że czyn- ność ta ma ściśle techniczny charakter. (…) (pismo pełnomocnika ko nsument ki z 27 marca 2017 r. p rzekazane przy piśmie URE z 6 kwietnia 2017 r. – k. 2064 - 2066 ) 45) ( …) Sposób w jaki zostałem „pozyskany” jako Wasz Klient zakrawa na oszustwo. Ewidentnie wprowadzono m nie w błąd, gdyż Państwa konsultantka wyraźnie powie- działa, że nic się nie zmieni, będę miał tylko taniej i dostarczycie Państwo tylko nowe książeczki. Byłem przekonany, że podpisuję tylko jakiś aneks do umowy z Firmą Tauron. Nigdy w życiu nie miałem zamiaru zmieniać sprzedawcy energii, tym bardziej, że w Tauronie otrzymałem promocyjną ofertę, na mocy której jestem klientem Taurona jeszcze przez określony czas. O tym, że zmieniłem sprzedawcę zorientowałem się dopiero kilka dni temu po otrzymaniu rachunków za energię z Państwa Firmy. W mojej ocenie wprowadzenie mnie przez Państwa w błąd było pod- stępem i miało na celu doprowadzenie do podpisania przeze mnie z Państwem umowy sprzedaży energii nie informując mnie do końca o tym fakcie. (…) (skiero- wane do Spółki pismo konsumenta przekazane przy piśmie URE z 19 maja 2017 r . – k. 2078 - 2079) 46) (…) Pracownik firmy skorzystał z faktu wymiany sieci gazowej oraz gazomierzy w całym budynku, wprowadził mnie w błąd, ż e jest z firmy montującej piony gazowe i gazomierze, tym samym celowo nie poinformował mnie, że jest z firmy Gazoener- gia w Warszawie, która rzekomo zawarła ze mną umowę na dostawę energii gazo- wej. (…) (pismo konsument ki z 22 września 2017 r. przekazane przy piśmie URE z 25 października 2017 r. – k. 3018 ) 47) (…) W czerwcu mi a łam telefon z firmy PGNiG, taką nazwę p odała pani, która do mnie zadzwoniła . Poinformowała, że w związku z tym, ż e w miesiącu październiku br. b ędzie tańszy gaz o 40 gr., musi sprawdzić moje dane. Podała moje nazwisko i imię , oraz miejsce zamieszkania. Natomiast do sprawdzenia moich danych po- tr zebne jej było podanie p rz eze mnie numeru klienta PGNiG oraz moje PSL. Nie było żadnej z jej strony propozycji zmiany operatora. Rozmowa trwała krótko, po uzy- skaniu ode mnie informacji, powiedziała, ż e przyjedzie kurier w celu uzyskania pod- pisu/bo wie pani gaz będzie tańszy/. I b ardzo się spieszył. Podpisałam formularze nie czytając , bo by łam pewna, że był to kurier z mojej firmy PGNIG. (…) (pismo konsument ki z 5 października 2017 r. – k. 30 2 1 ) 48) (…) Próba zawarcia umowy odbywała się w następujący sposób. Dzwoni pani z ga- zowni (bez określania której) i informuje, ż e od 1 września 2017 r. za długoletnie pobierania paliwa gazowego otrzymujecie państwo zniżkę za opłatę gazu. Następnie 55 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl po około dwóch tygodniach ponownie telefon od tej samej Pani (dzwonie z gazowni) i prosi o r - chunek za opłatę gazu z PG N iG i podanie danych osobowych i innych z rachunku bo firma potrzebuje danych w związku z obniżk ą ceny gazu. Dane zostały podane w przeświadczeniu, ż e to przedstawiciel fi rmy nadrzędnej PGNiG, bo aktu- alnie z tą firmą współpracuje odbiorca. Nadmieniam, ż e w obu przypadkach roz- mowy telefonicznej nie było słowa propozycji o zmianie dostawcy paliwa gazowego z PGNiG do firmy Gasoenergia. (…)(…) (pismo konsument ki z 14 grudnia 2017 r. . przekazane przy piśmie URE z 22 stycznia 2018 r. – k. 3028 ) 49) ( … ) W dniu 5 grudnia 2017 r. podczas rozmowy telefonicznej zostałam wprowadzona w błąd przez przedstawiciela firmy (kobieta) GASOENERGIA Polskie Z akłady Ener- getyczne Sp. z o.o. Pod czas tej rozmowy otrzymałam informację, iż nie zmieniam firmy a otrzymuje 10% zniżkę. Pani poinformowała mnie, że kurier dostarczy umowę, któr ą trzeba podpisać . Potrzebne dokumenty pr zesłać (ostatnie rachunki) na wskazanego e - maila. (…) Zjawił się kurier z ostawił e - maila (oraz numer umowy), na który mieliśmy wysłać ostatni rachunek, od którego to miały być naliczane zniżki. Po przyjściu do domu zorientowałam się, że wprowadzono mnie w błąd, wy- konałam telefon do swojej firmy PGE Obrót Sp. z o.o., gdzie utwie rdziłam się w przekonaniu, że padłam ofiarą nierzetelnej osoby (…) (pismo konsumentki z 7 marca 2018 r. przekazane przy piśmie URE z 11 maja 2018 r. – k. 3053) 50) (…) Nową umowę przywiózł kurier, który w pierwszej kolejności spisał moje dane z dowodu osobistego a następnie wskazał na umowie miejsca do podpisania, zakry- wając część stron. Kiedy zauważyłam logo GazQEenegia stwierdziłam, że nie inte- resuje mnie zmiana do stawcy paliwa i poprosiłam o zwrot podpisanych dokumen- tów. Kurier powiedział, że nie może mi ich zostawić, bo musi się rozliczyć z druków, zabrał umowę wraz z kopią i wyszedł z mieszkania. W rezultacie nie wiedziałam, z kim podpisałam umowę, nie mogłam zg łosić odstąpienia od umowy w przewidzia- nym terminie (…) (pismo konsumentki z 3 lipca 2018 r. przekazane przez URE – 3061) [91] Mechanizm działania przedstawicieli Spółki, w tym kontaktowania się przez nich z od- biorcami energii elektrycznej i gazu, został opi sany w licznych wystąpieniach konsu- mentów przekazywanych Prezesowi UOKiK. Wynika z nich, że pozyskiwanie nowych klientów przez osoby reprezentujące i działające na rzecz i w imieniu Spółki Gasoe- nergia następowało poprzez: - odwiedziny w miejscu zamieszkan ia konsumenta celem nakłonienia do podpisania umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej i/lub umowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego lub - kontakt telefoniczny w celu pozyskania danych osobowych konsumenta, a następnie złożenie wizyty w miejscu jego zamieszkania przez osobę podającą się za „kuriera” w celu podpisania przedłożonych dokumentów. [92] Konsumenci, zarówno podczas rozmów telefonicznyc h przeprowadzanych z nimi przez osoby reprezentujące i działające na rzecz i w imieniu Spółki , jak i w trakcie składa- nych im wizyt w miejscu zamieszkania, najczęściej nie mieli świadomości, że mają do czynienia z przedstawicielami Spółki Gasoenergia (wcześ niej także : Joy ) oraz jaki jest rzeczywist y cel podejmowanych przez te osoby działań. O soby te - kontaktując się z konsumentami telefonicznie lub składając wizyty w miejscu ich zamieszkania w celu złożenia propozycji zawarcia umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej i/lub umowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego – przekazywały im informa- cję, że reprezentują dotychczasowego sprzedawcę energii elektrycznej i/lub gazu, z którego usług konsument korzysta. N iejednokrotnie informując konsumentów , że re- prezentują dotychczasowego sprzedawcę energii i/lub gazu z którego usług korzysta konsument – wskazywali jego nazwę, np. Tauron, Enea, Energia, PGNiG lub, że przy- chodzą z „elektrowni”, „zakładu energetycznego”, „gazowni”. W trakcie podejmowa- nych prz ez te osoby czynności - zmierzających do zawarcia z konsumentami w miejscu 56 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl ich zamieszkania umów kompleksowych sprzedaży energii elektrycznej i/lub umów kompleksowych dostarczania paliwa gazowego – konsumenci byli informowa ni , że wy- móg podpisania przedkładanych im dokumentów wynika z konieczności m.in.: zawarcia nowych umów, aktualizacji, aneksowania lub przedłużenia umów; likwidacji dotych- czasowego sprzedawcy, zmiany sposobu rozliczeń za zużywaną energi ę elektryczną i/lub gaz , w tym możliwości skorzystania z obniżki opłat; potwierdzenia wykonania prac lub dokonanego odczytu licznika. [93] W rzeczywistości - na skutek czynności podejmowanych przez osoby reprezentujące i działające na rzecz i w imieniu Spółki – konsumenci zawierali ze Spółką umowy kom- pleksowe sprzedaży energii elektrycznej i/lub gazu , efektem czego była zmiana sprze- dawcy energii i/lub gazu. Przedstawiciele Spółki – w odpowiedzi na pytania konsumen- tów, czy na pewno są przedstawicielami dotychczasowego sprzedawcy, zap ewniali ich, że tak. [94] Ustawa o prawach konsumenta nakłada na przedsiębiorcę obowiązek przekazania kon- sumentowi informacji o swojej tożsamości. Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 i 3 upk naj- później w chwili wyrażenia przez konsumenta woli związania się umową n a odległość lub poza lokalem przedsiębiorstwa przedsiębiorca ma obowiązek poinformować konsu- menta w sposób jasny i zrozumiały o swoich danych identyfikujących, w szczególności o firmie, organie, który zarejestrował działalność gospodarczą, numerze, pod któ rym został zarejestrowany, a także adresie przedsiębiorstwa, adresie poczty elektronicznej oraz numerach telefonu lub faksu jeżeli są dostępne, pod którymi konsument może szybko i efektywnie kontaktować się z przedsiębiorcą. Jeżeli umowa jest zawierana w i mieniu innego przedsiębiorcy, należy podać dane, o których mowa powyżej, identyfi- kujące tego przedsiębiorcę (art. 12 ust. 2 upk). Informacja o tożsamości przedsię- biorcy, z którą wiąże się posiadane przez niego dobre imię, a w konsekwencji renoma na rynku u sług energetycznych (lub a contario jej brak), jest jednym z podstawowych czynników wpływających na podjęcie przez konsumenta decyzji o związaniu się daną umową. Decydując się na zawarcie umowy z przedsiębiorcą, z którym konsumenta łą- czy  często wieloletn ia  historia stosunków prawnych, konsument działa w oparciu o zaufanie do tego konkretnego podmiotu. Tym samym działania zmierzające do wywo- łania u konsumenta błędnego przekonania co do tożsamości przedsiębiorcy składają- cego konsumentowi propozycję zawarc ia umowy mogą powodować przyjęcie przedsta- wionej mu propozycji zawarcia umowy, której w innych warunkach konsument by nie przyjął lub co najmniej zapoznałby się z jej warunkami w sposób bardziej szczegółowy. [95] Przedsiębiorca w sytuacji kontaktowania się z konsumentem powinien również w spo- sób jednoznaczny i nie pozostawiający po stronie konsumenta żadnych wątpliwości poinformować go o celu kontaktu (propozycja zawarcia umowy, propozycja zmiany warunków zawartej umowy, kontakt związany z wykonywaniem umowy itp.). Konsu- ment powinien bowiem  w szczególności w momencie otrzymania od przedsiębiorcy propozycji związania się nowym stosunkiem prawnym z podmiotem, z którego usług dotychczas nie korzystał  dysponować rze telną informacją co do istoty i warunków przedstawianej mu przez przedsiębiorcę oferty. Informacje przekazywane konsumen- towi powinny być jasne i jednoznaczne oraz na tyle szerokie, by na ich podstawie kon- sument mógł ocenić, czy jest zainteresowany przedsta wioną mu przez przedsiębiorcę propozycją. [96] Należy zwrócić uwagę, iż na etapie przedkontraktowym profesjonalista ma obowiązek dostarczenia konsumentowi jasnej informacji, umożliwiającej mu podjęcie świadomej decyzji dotyczącej umowy. Tylko bowiem czytelna, prawdziwa informacja pozwala mu na dokonanie świadomej decyzji dotyczącej umowy. Jak zauważa się w doktrynie, naj- częściej do wprowadzenia w błąd dochodzi przy stosowaniu komunikacji handlowej, która jest przecież formą komunikacji służącej przedsiębiorcom do wspierania sprze- 57 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl daży swoich produktów, do której należy m. in. marketing bezpośredni. Należy zauwa- żyć, że oprócz wskazanej powyżej roli przekazu (pozytywnej), którą jest promowanie produktu przez zachęcanie do jego zakupu, posiada ona również negatywne cechy. Należą do nich wykorzystanie komunikacji do nierzetelnego i niezgodnego z prawdą informowania o produkcie, co tym samym wprowadza lub może wprowadzić przecięt- nego konsumenta w błąd. Poprzez wykorzystanie różnorodnych form komunikacji han- dlowej doch odzi do wprowadzenia konsumenta w błąd, jeśli występuje stworzenie fał- szywego wyobrażenia o produkcie. Fałszywe informacje prowadzą do wywołania myl- nego (niezgodnego z rzeczywistym stanem rzeczy) wyobrażenia o nabywanym produk- cie, co w konsekwencji prowadz i do upośledzenia wyboru rynkowego konsumenta (pod- jęcia decyzji). Decydujące znaczenie dla oceny rozpowszechniania nieprawdziwych in- formacji, jako praktyki rynkowej wprowadzającej w błąd będzie miał jej skutek w po - staci podjęcia (lub możliwości podjęcia ) przez przeciętnego konsumenta decyzji doty- czącej umowy, której nie podjąłby, gdyby niedoszło do wprowadzenia w błąd. 4 [97] W ocenie Prezesa Urzędu nieujawnianie faktycznego celu podejmowanych działań lub uzasadnianie kontaktu z konsumentem nieprawdziwymi okoli cznościami, umożliwiało osobom działającym w imieniu i na rzecz Spółki kontynuowanie rozmowy sprzedażo- wej, na co w innych okolicznościach konsument mógłby nie udzielić zgody. Analiza wystąpień konsumentów przekazanych Prezesowi UOKiK prowadzi do wniosku, ż e kon- sumenci mając świadomość, w jakim celu kontaktuje się z nimi przedsiębiorca, nie tylko nie rozważaliby możliwości związania się z przedsiębiorcą umową, ale – z uwagi m.in. na konsekwencje finansowe związane z zerwaniem stosunku terminowego z do- tychcza sowym sprzedawcą energii elektrycznej lub na zadowolenie ze świadczonej przez tego przedsiębiorcę usługi  nie byliby zainteresowani nawet zapoznaniem się z przedstawianą im ofertą . [98] Na skutek podejmowanych przez p rzedstawicieli Spółki działań - opisanych wyżej - k onsumenci byli wprowadzani w błąd co do tożsamości Spółki i okoliczności złożenia propozycji zawarcia umowy. T ym samym podpisując przedkładane im dokumenty nie mieli świadomości, że w istocie zawierają zupełnie nową umowę sprzedaży energ ii elektrycznej i/lub gazu i zmieniają sprzedawcę. [99] W pkt [ 5 ] , [6] i [ 8 ] u zasadnieni a niniejszej decyzji zaprezentowano wyjaśnienia , jakie złożyła Spółka i jej P artnerzy […] w zakresie stosowanej przez nich procedury zawie- rania umów z konsumentami i w zakresie przekazywanych im informacji oraz doku- mentów. W wyjaśnieniach tych Spółka s twierdzi ła , że p odczas pierwszego kontaktu telefonicznego nawiązywane go przez jej Partnerów z konsumentem (rozmowy nie re- jestrowane ), przedstawiana była jej oferta, a Partne r zgodnie z treścią zawartej U mowy partnerstwa handlowego miał obowiązek podania pełnej nazwy Spółki; ustale- nia, czy rozmówca jest osoba uprawnioną do podejmowania decyzji w zakresie przy- stąpienia do proponowanej ofert; pozyskania zgód umożliwiających zaprezentowanie oferty ; przedstawienie oferty, pozyskania danych wymaganych do zawarciu umowy oraz poinformowani a konsumenta o przysługujących mu uprawnieniach . Spółka wska- zała, że w ramach kontroli prawidłowości wykonania przez Partnerów p owierzonych im zadań, przekazywali oni Spółce nagrania telefonicznych rozmów weryfikacyjnych, rejestrowanych po podpisaniu umowy, w któr ych Partner przedstawia się, podaje na- zwę Spółki Gasoenergia Polskie Zakłady Energetyczne Sp. z o.o. z siedzibą w Warsza- wie , informuje o dbiorcę o rejestracji rozmowy, potwierdza tożsamość o dbiorcy, infor- muje o dbiorcę o prawie do odstąpieni a od umowy w terminie 14 dni i uzyskuje od odbiorcy odpowiedzi twierdzące na następujące pytania:  Czy podpisał(a) Pan(i) umowę komplekso wa sprzedaży energii elektrycznej/do- starczania paliwa gazowego? 4 M. Sieradzka, Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym Komentarz, Wolter Kluwer Pol- ska Sp. z o.o. 2008 , s. 98. 58 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl  Czy przedstawiciel dostarczył umowę wraz z kompletem dokumentów? [100] Jak wynika z materiału dowodowego r ozmowy weryfikacyjne były inicjowane po pod- pisaniu przez konsumenta umowy przez osoby r eprezentujące i działające na rzecz i w imieniu Spółki . Z wystąpień znajdujących się w aktach sprawy wynika, że osoby te – podając się za kurierów – po podpisaniu umowy nawiązywały połączenie telefoniczne z przedstawicielem Partnera i przekazywały konsumen towi t elefon w celu pozyskania wskazanych wyżej informacji. Z załączonych przez Spółkę nagrań rozmów weryfikacyj- nych wynika także, że część tych rozmów była przeprowadzana przez Partnerów po dacie wizyty złożonej w miejscu zamieszkania konsumenta mającej n a celu podpisanie umowy. Spółka w składanych wyjaśnieniach wskazała, że nie korzystała i nie korzysta z usług firm kurierskich, którym zlecałaby wykonanie na jej rzecz usług dostarczania korespondencji kierowanej do odbiorców energii elektrycznej i odbiorc ów gazu, za- wierającej egzemplarze umów kompleksowych. Podobne wyjaśnienia złożyli Partnerzy Spółki – […] . [101] Spółka w pismach z 28 września 2018 r. i 4 października 2019 r. oświadczyła, że nie oferowała swoich usług podając się za dotychczasowego sprzedawcę energii elektrycz- nej lub gazu, a jej przedstawiciele nie informowali konsumentów, że wymóg podpisa- nia dokumentów wynika m.in. z konieczności aktualizacji umów obowiązujących czy zmiany sposobu rozliczeń za zużytą energię elektryczną/gaz, potwierdzenie wyk onania prac czy też odczytu licznika. Jako dowód podważający w jej ocenie prawidłowość postawionych jej przez Prezesa UOKiK zarzutów, załączyła ona nagrania rozmów tele- fonicznych przeprowadzonych pomiędzy konsumentami i przedstawicielami podmio- tów oferując ych usługi Spółki ( Partnerów ) , zarejestrowanych po podpisaniu umów kompleksowych sprzedaży energii elektrycznej bądź umów kompleksowych dostarcza- nia paliwa gazowego. W ocenie Spółki z treści załączonych przez nią nagrań wynika, że w trakcie podejmowanych czynności: 1) wskazywano z ja kim przedsiębiorcą zawarta została umowa (podawano pełną nazwę przedsiębiorcy), 2) określano czego ona dotyczyła (kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej lub kompleksowej dostawy paliwa gazowego), 3) pouczano konsumenta o prawie do odstąpienia od zaw artej umowy w terminie 14 dni, 4) uzyskiwano od konsumenta potwierdzenie otrzymania kompletu dokumentów umownych (pozostawienia egzemplarza umowy w domu konsumenta), a także po- zytywną ocenę jego pracy. [102] Wyjaśnienia te w znaczny sposób odbiegają od fakty cznych zachowań P artnerów Spółki podejmowanych wobec konsumen tów , których wystąpienia skierowane zostały do UO- KiK, URE oraz miejskich i powiatowych rzeczników i znalazły się w materiale dowodo- wym niniejsz ego postępowani a oraz od treści części przekazanych przez Spółkę nagrań rozmów weryfikacyjnych. Z otrzymanych wystąpień wynika, iż osoby działające w imie- niu i na rzecz Spółki : - świadomie manipulowały informacjami przekazywanymi konsumentom zarówno w trakcie pierwszego kontaktu telefoniczne go, jak i podczas składanych im wizyt , - zarówno w rozmowach telefonicznych inicjujących nawiązanie kontaktu (nie reje- strowanych), jak i w trakcie wizyt składanych konsumentom w miejscu ich zamiesz- kania nie ujawniały, że reprezentują Spółkę Gasoenergia lub t wierdziły że repre- zentują dotychczasowego sprzedawcę energii i/lub gazu , z którym konsument miał podpisaną umowę wskazując jego nazwę: Tauron, Enea, Energia, PGNiG lub posłu- gując się sformułowaniami: „zakład energetyczny”, „elektrowni a ”, „gazownia”. 59 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Nato miast z części przekazanych przez Spółkę nagrań rozmów weryfikacyjnych wynika, że konsumenci w trakcie ich przeprowadzania: - oświadczali, że zostali przez przedstawicieli Spółki wprowadzeni w błąd co do toż- samości podmiotu, w imieniu którego złożono im propozycje zawarcia umowy, - wyrażali zdziwienie, że kontaktująca się z nim osoba nie jest przedstawicielem ich dotychczasowego sprzedawcy. [103] Poprzez takie działania ukrywały one rzeczywisty cel swojej wizyty, jakim było przed- stawienie oferty Spółki, a następnie zawarcie z nią umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej i/lub umowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego sku t- kujące zmianą sprzedawcy energii i/lub gazu. Z wystąpień konsumentów wynika rów- nież , że po przeprowadzeniu przez przedstawiciela Spółki rozmowy telefonicznej z konsumentem i pozyskaniu w jej trakcie danych osobowych następowała wizyta przed- stawiciela Spół ki w miejscu zamieszkania konsumenta. Osoba odwiedzająca konsu- menta podawała się za kuriera i przedstawiała mu do podpisania dokumenty. Po pod- pisaniu przez konsumenta dokumentów kurier nawiązywał kontakt telefoniczny z przedstawicielem P artnera Gasoenergii, przekazywał konsumentowi telefon w celu przeprowadzenie rozmowy mającej na celu potwierdzenie przez konsumenta prze- biegu procesu zawarcia umowy. Tak wi ę c osoby odwiedzające konsumentów - w miej- scu ich zamieszkani a w cel u zawarcia ww. umów - tw ierdz ąc , że są kurierami , dodat- kowo wprowadzały konsumentów w błąd. W rzeczywistości osoby te nie były kurierami wykonującymi na rzecz Spółki usługi kurierskie, ale jej przedstawicielami, którzy przedkłada li konsumentom do podpisania ww. umowy. [104] Z niektó rych wystąpień wynika ponadto, że konsumenci dopytywali się zarówno osób, które bezpośrednio przed wizytą przedstawicieli Spółki do nich telefonowały , jak i osób które odwiedzały ich w domach, czy reprezentują podmiot z którym mają zawarte umowy dotyczące sprzedaży energii elektrycznej i/lub umowy dotyczące sprzedaży paliwa gazowego . O soby reprezentujące Spółkę odpowiadały na takie pytania twier- dząco , przez co wprowadzały konsumentów w błąd co do tożsamości przedsiębiorcy na rzecz i w imieniu którego działa ją . O dpowiadając na pytania konsumentów, zaprze- cza ły one również, że podpisanie przedkładanych im dokumentów spowoduje zmianę sprzedawcy energii, twierdząc, że dokonywane czynności są związane wyłącznie ze zmianą ceny energii lu b aktualizacją danych osobow ych, a tym samym wprowadza ły one konsumentów w błąd co do okoliczności podejmowanych przez nich czynności. [105] W odniesieniu do powyższego podkreślić też należy, że konsumenci wskazywali w swo- ich wystąpieniach, że osoby reprezentujące Spółkę, przedkładając i m dokumenty do podpisu , celowo zakrywały logo firmy lub na wierzchu pliku dokumentów trzyma ły do- kumenty, na których znajdowało się logo innego sprzedawcy energii lub gazu. W przy- padku natomiast, gdy konsumentom udawało się zwrócić uwagę na logo firmy Gasoe- nergia , byli oni p rzekonywani przez te osoby , że Spółka współpracuje z dotychczaso- wym sprzedawcą lub nawet , że jest to ten sam podmiot. [106] Należy również wskazać, że konsumenci niejednokrotnie nie mieli faktycznej możliwo- ści zapoznania się z treścią przedstawianych im dokumentów. Większość wizyt odby- wała się w atmosferze pośpiechu . P rzedstawiciele Spółki wywierali na konsumentach presję , aby jak najszybciej podpisali przedłożone dokumenty twierdząc, że muszą od- wiedzić jeszcze innych klientów. Z relacj i konsumentów wynika również, że osoby re- prezentujące Spółkę często zabierały wszystkie dokumenty po ich podpisaniu, nie po- zostawiając żadnego egzemplarza konsumentowi. Powyższe okoliczności zostaną jed- nak szerzej omówione w dalszej części uzasadnienia nin iejszej decyzji, bowiem stano- wią uzasadnienie dla innych zarzutów. [107] W przekazanych wyjaśnieniach […] wskazała, że podczas wizyt składanych w celu pod- pisania umowy : (…) Przedstawiciel upewniał się, czy klient może bez narażenia się na 60 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl karę umowną dokonać zm iany sprzedawcy energii elektryczne lub paliwa gazowego. Przedstawiciel informował konsumenta, że umowa dotyczy zmiany sprzedawcy. (…), natomiast […] wskazała, że podczas wizyt składanych w celu podpisania umowy: (…) Do obowiązków dostarczającego należało zweryfikowanie godności Klienta na podsta- wie Faktury, dowodu osobistego. Sprawdzenie czy posiada umowę na czas nieokre- ślony, czy może bez ponoszenia konsekwencji finansowych zmienić sprzedawcę energii elektrycznej/gazu. Klient był informowany, że umowa zaw arta będzie z nową Spółką (…). Poczynione w toku postępowania ustalenia przeczą tym twierdzeniom. [108] Wskazać należy, że o ile w teorii każdy odbiorca ma możliwość korzystania z usług dowolnego sprzedawcy energii lub sprzedawcy gazu działającego na rynku w P olsce, to w praktyce, większość konsumentów korzysta z usług tzw. sprzedawcy z urzędu dzia- łającego na obszarze danego operatora sieci dystrybucyjnej (w przypadku sprzedaży energii elektrycznej są to Spółki obrotu: ENERGA - OBRÓT S.A. z siedzibą w Gdańsku, da lej: ENERGA - OBRÓT, PGE Obrót S.A. z siedzibą w Rzeszowie, dalej: PGE Obrót, TAURON Sprzedaż Sp. z o.o. z siedzibą w Krakowie , dalej: TAURON Sprzedaż, i ENEA S.A. z siedzibą w Poznaniu, dalej: ENEA, a w przypadku sprzedaży paliwa gazowego jest to spółka PGNiG Obrót Detaliczny Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, dalej: PGNiG. W t akich sytuacjach odbiorcy mają zawarte tzw. umowy kompleksowe obejmujące dystrybucję i sprzedaż energii oraz umowy kompleksowe obejmujące sprzedaż i do- stawę paliwa gazowego ze sprze dawc ami z urzędu i są rozliczani za zakup ioną energię elektryczną i/lub gaz według taryf dla gospodarstw domowych zatwierdzan ych dla ww. sprzedawców przez Prezesa URE. Z wystąpień konsumentów zaliczonych do materiału dowodowego wynika, że większość z nich korzystała z usług spółek obrotu energią elek- tryczną działających na danym obszarze operatora sieci dystrybucyjnej oraz usług PGNiG. [109] W świetle przytoczonych powyżej okoliczności, Prezes Urzędu dał wiarę twierdzeniom konsumentów i stwierdził, że nie można uznać, że Spółka dołożyła należytych starań, aby przyjęty przez nią model sprzedaży energii elektrycznej i paliwa gazowego, za- pewniał wysoki poziom ochrony praw konsumentów, w tym w szczególności prawo do informacji. Prezes Urzędu otrzymywał bardzo liczne skargi konsumentów na działania Spółki, w których wskazywali oni na takie same, powtarzające się naruszenia. [110] Prezes Urzędu dokonując oceny, czy praktyka rynkowa Spółki wprowadza w błąd kon- sumenta, uwzględnił - zgodnie z brzmieniem art. 5 ust. 4 upnpr – wszystkie okoliczności wprowadzenia przez Spółkę swojej usługi na rynek, w tym sposób jej prezentacji. 5 [ 1 11 ] Na leży podkreślić, iż każdy konsument ma prawo do rzetelnej informacji, która – przy założeniu dokonania z jego strony aktów staranności celem zrozumienia istoty infor- macji kierowanych do niego przez przedsiębiorcę – nie będzie wprowadzać w błąd. N ie bez zna czenia jest sposób przekazania przeciętnemu konsumentowi informacji doty- czących produktu, bowiem prawo konsumenta do transparentnego przekazu profesjo- nalisty (należytego poinformowania) ma kardynalne znaczenie dla świadomego procesu decyzyjnego konsumenta. Naruszenie tego prawa (brak transparentności, nienależyte przekazanie informacji) może natomiast skutkować tym, iż nawet przeciętny konsu- ment nie będzie w stanie wykorzystać swojej wiedzy, ostrożności, racjonalnego po- strzegania rzeczywistości i rozpoznać grożącego mu niebezpieczeństwa w postaci bez- prawnych działań profesjonalisty. W tak zakłóconych warunkach przeciętny konsument nie będzie miał możliwości podjęcia świadomej decyzji. [ 1 1 2 ] Tym samym mając na uwadze poziom wiedzy konsumentów, w tym w szczeg ólności osób starszych na temat podziału podmiotów działających na rynku sprzedaży energii 5 Por. R. Stefanicki, Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom ryn kowym Komentarz LExisNexis 2009, s. 256 61 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl elektrycznej i gazu , Spółka powinna w szczególny sposób dołożyć staranności, aby kon- sumenci podpisujący z nią umowy mieli świadomość, z czym wiąż ą się te transakcj e . [ 1 1 3 ] Podkreślić należy, iż dla oceny wprowadzenia w błąd bez znaczenia jest sposób, w jaki do niego doszło. Wprowadzenie w błąd może b owiem dokonywać się przez mylące, dwuznaczne informacje lub celowo nieprecyzyjne oznaczenia odnoszące się m. in. do cech handlowych produktu. 6 W ocenie Prezesa Urzędu, sugerując się informacjami przekazywanymi przez osoby reprezentujące Spółkę , konsument mógł podjąć decyzję dotyczącą umowy, której by nie podjął, gdyby wiedział, jakie dokumenty rzeczywiście podpisuje. Kluczo we znaczenie odgrywa wewnętrzne przekonanie konsumenta i doko- nany przez niego odbiór komunikatu, który prowadzi do przyjęcia i zrozumienia naj- ważniejszych informacji jakie z niego płyną. W orzecznictwie wskazuje się, iż jako praktykę wprowadzającą w błąd n ależy kwalifikować każdą praktykę, która w jakikol- wiek sposób, w tym również przez swoją formę (np. treść wypowiedzi) wywołuje sku- tek w postaci co najmniej możliwości wprowadzenia przeciętnego konsumenta w błąd i która może zniekształcić zachowanie rynkowe . 7 Poprzez informacje przedstawiane przez osoby reprezentujące Spółkę konsument mógł z pewnością zostać przez Spółkę wprowadzony w błąd, co powodowało powstanie w jego świadomości mylnego wyob- rażenia o jej ofercie. W rezultacie decyzja konsumenta dotycząc a umowy mogła być nieświadoma . W innych warunkach, tj. gdyby konsument miał pełną wiedzę na temat zawieranej umowy , takiej decyzji nie podjąłby . [ 11 4 ] Zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy wskazuje zatem na to, że osoby re- prezentujące i działające w imieniu i na rzecz Spółki, w związku ze składaniem konsu- mentom propozycji zawarcia umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej i/lub umowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego , wprowadzały konsumentów w błąd co do tożsamości Gasoene rgii oraz co do okoliczności złożenia tej propozycji. [ 11 5 ] W związku z powyższym Prez es Urzędu uznał, że Spółk a dopu ściła się nieuczciw ych praktyk rynkowych wprowadzających konsumentów w błąd, o których mowa w art. 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 w związku z art. 4 ust. 2 upnpr , co stanowi n arusz enie a rt. 24 ust . 1 i ust. 2 pkt 3 uokik. Praktyka określona w punkcie I ppkt 1 lit. b ) sentencji decyzji [ 11 6 ] Prezes UOKiK postawił Spółce Gasoenergia zarzut stosowania nieuczciwej praktyki ryn- kowej, o której mowa w art. 5 ust. 1, ust. 2 pkt 1 i ust. 3 pkt 5 w związku z art. 4 ust. 2 upnpr , tj. działaniu wprowadzającym w błąd, polegającym na informowaniu konsu- mentów przez osoby reprezentujące i działają ce na rzecz i w imieniu Spółki Gasoener- gia kontaktujące się z nimi telefonicznie lub składające im wizyty w miejscu ich za- mieszkania w celu złożenia propozycji zawarcia u mowy kompleksowej sprzedaży ener- gii elektrycznej i/lub u mowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego , co do ist- nienia szczególnej korzyści cenowej, polegającej na uzyskaniu niższych opłat za ener- gię elektryczną i/lub gaz w związku z zawarciem proponowanej umowy, podczas gdy w rzeczywistości po zawarciu umowy z Gasoenergia opłaty te wzrast ają . Opłaty za dostarczoną energię elektryczną: [11 7 ] W znajdujących się w materiale dowodowym wystąpieniach k onsumen ci wskazują, że byli oni przez przedstawicieli Spółki informowali, że podpisanie z nią umowy komplek- sowej sprzedaży energii elektrycznej umożliwi im uzyskanie szczególnej korzyści ce- nowej w postaci płacenia niższych rachunków za energię elektryczną . Cyt.: 6 Por. R. Walczak, Prawne aspekty reklamy w ustawodawstwie polskim, europejskim i międzynarodowym, War- szawa - Poznań 2001, s. 72 - 73. 7 Por. Wyrok SA w Warszawie z dnia 10 lutego 2015 r., VI ACa 567/14 62 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 1) (…) W związku z tym, że przedstawiciel handlowy deklarował, że jest pracownikiem „Tauron” i że dostarczona przez niego umowa spowoduje z naczne obniżenie moich opłat za energię elektryczną podpisałam przedłożoną przez przedstawiciela handlo- wego umowę. (…) (załącznik do pisma Spółki z 22 grudnia 2018 r. - pismo konsumentki z 4 kwietnia 2017 r. – k. 387) 2) (…) W następstwie otrzymanych blanki etów z opłatami za energię elektryczną stwierdziłam, że zostałam oszukana przez P aństwa przedstawicieli, którzy w celu przejęcie usług energetycznych od mojego dotychczasowego dostawcy energii elek- trycznej , podali się za pracowników firmy „Ta u ron” i deklar owali obniżenie opłat za energię, które jak s ię okazało uległy z nacznemu podwyższeniu , bowiem moje dotych- czasowe opłaty naliczane przez Tauron wynosiły 47,40 złotych, a naliczane przez P aństwa kwoty wynoszą 107,22 złotych . (…) (załącznik do pisma Spółki z 22 grudnia 2018 r. - pismo konsumentki z 4 kwietnia 2017 r. – k. 3 91 ) 3) (…) Niestety podczas rozmowy telefonicznej poprzedzającej podpisanie umowy zo- stałam wprowadzona w błąd – powiedziano mi, że rachunki które będ ę płaciła będą niższe niż dotychczasowe, a z kontekstu umowy wynikało że nowa umowa dotyczy Tauron, z któr ą miałam dotychczasowa umowę. (…) (załącznik do pisma Spółki z 22 grudnia 2018 r. - pismo konsumentki z 2 4 marca 2017 r. – k. 704 ) 4) (…) Oświadczam, że umowa jest dla mnie bardzo niekorzystna, a obiecywane przez telefon było mi, że opłaty za prąd będą dużo niższe, co zupełnie jest niezgodne z prawą, gdyż dotychczas w firmie TAURON opłaty miesięczne maiłam maksymalnie po 70,00 zł miesięcznie, a firma G asoEnergia nalicza mi płatności po ponad 120,00 zł miesięcznie. W f irmie Tauron jestem związana umową z ofertą na czas określony do 31.07.2018 roku i rozwiązanie umowy w terminie wcześniejszym naraziłoby mnie na dodatkowe, wysokie koszty. Jestem osobą starszą, mam 8 7 lat (…). (załącznik do pisma Spółki z 22 grudnia 2018 r. - pismo konsumentki z 10 kwietnia 2017 r. – k. 954) 5) (...) zostałam wprowadzona w błąd wręcz oszukana przez konsultantkę waszej firmy która w rozmowie telefonicznej przekazała mi nieprawdziwe inform acje dotyczące dostawcy energii. Jako stały odbiorca miałam otrzymywać energie z 50% promocji i rachunki będą wynosiły 57,81 zł nie podając więcej innych informacji dotyczących kosztów. Rachunki są 100% wyższe od tych, które p ł ac ę . (...) (załącznik do pisma Spółki z 22 grudnia 2018 r. - pismo konsumentki z 6 kwietnia 2017 r. – k. 989) 6) (…) Na początku marca b.r. otrzymałam telefon domowy, że Tauron – Polska Energia naliczyła za wysokie opłaty miesięczne za prąd i będę płacić mniej (41 zł) przyjdzie przedstawiciel Tauron aby podpisać nową umowę. Ta osoba poinformowała mnie że- bym nie płaciła już dalszych rachunków bo dostan ę nowe rozliczenie na podstawie którego będę mniej płacić. Jakie było moje zdziwienie kiedy 4.05.2017 otrzymałam nowe opłaty za prąd które były dwukrotnie wyższe. (…) (wniosek konsumentki z 5 maja 2017 r. do Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Tarnowie – k. 1182 ) 7) (…) Po 2 - ch miesiącach tj. 4 maja 2017 otrzymuję poczta czeki proforma na zapłatę za prąd elektryczny. Tu już wyraźnie (duże litery) widać nazwę firmy „Gasoener- gia”. Ceny na czekach za m - ce są wyższe od tych któr e dotychczas płaciłam w „Tau- ronie” tj. 122.52. „Tauron” 122.52 „Gasoenergia” 221.12 } różnica 98.60 Zostałam 2 razy oszukana: 2) telefon firmy, która poszywała się pod „Tauron” 3) zwyżka ceny ok. 100%, zamiast proponowanej obniżki. (…) (wniosek konsumentki z 8 m aja 2017 r. do Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Tarnowie – k. 1184 - 1185 ) 63 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 8) Zwracam się ze skargą na Firmę GasoEnergia (…). Przedstawiciel w/w firmy w dniu 21.03.2017 r. odwiedził moją 83 - letnią mamę w celu przedstawienia jej oferty na tani prąd i gaz. Mama po wysłuchaniu jego oferty zdecydowała się na podpisanie umowy na tani prąd.(…) Mama płaci za prąd 45 zł/miesięcznie i taką fakturę poka- zywała przedstawicielowi. On obiecał jej że będzie taniej, a na poleceniach zapłaty najniższa kwota to 110 zł. (…) Umow a była na 48 miesięcy. (…) (pismo konsument a z 15 maja 2017 r. do stanowiące załącznik do pisma 28 lipca 2017 r. Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Tarnowie – k. 1188 ) 9) (…) Zadzwoniła do mnie przedstawicielka firmy sprzedającej energię elektryczną z propozycją obniżenia opłaty miesięcznej. Na pytanie o wysokość opłaty odpowie- działam zgodnie ze stanem faktycznym, że wynosi około 57 zł. Zaproponowała ob- niżkę na około 9 zł. Skusiło to mnie i wyraziłem zgodę, bo dla emerytów liczy się każda złotówka. (…) (28.IV.br) przysłano pięć faktur za okres od VI - X br. Zawyżo- nych w stosunku do obecnie opłacanych o prawie 100%. W związku z tym, czując się „nabici w butelkę” wysłaliśmy do G asoenergia PZE sp. z o.o. pismo stwierdzające przeze mnie nieważność umów z powodu wprowadzenia w błąd (…) zaznaczając, że nie otrzymaliśmy załączników i że otrzymaliśmy zawyżone o 100% faktury. (…) (zał. 6 do pisma Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Częst ochowie z 27 lipca 2017 r. – k. 1248 - 1249 ) 10) (…) Akwizytor przekonywał mnie, że nadal będą korzystać z energii od tego samego dostawcy. O tym, że zawarłam umowę z nowym dostawcą, po cenach prawie dwu- krotnie wyższych niż dotychczas, dowiedziałam się kiedy dostałam fakturę z dn. 27.04.2017r. (…) (zał. 8 do pisma Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Częstocho- wie z 27 lipca 2017 r. – k. 1277 ) 11) (…) 6 III 2017 r zostałam poinformowana telefonicznie, że Zakład Energetyczny Tau- ron, mój dotychczasowy dostawca prądu obniża rachunki za prąd z 43,71 zł do 31,81. Pros zą o podanie nr ewidencyjnego i PESEL. Zapewniają, że dzwoni ZE Tau- ron. 24 III 2017 r dostałam drugi telefon, że ZE Tauron obniża moje rachunki za prąd do 31,81 zł i prosi o podanie nr ewidencyjnego. Stwierdzam, że dane podałam 6 III i proszę o potwierdze nie, że dzwoni z ZE Tauron. Pan bardzo uprzejmie potwierdza i jednocześnie otrzymuję pochwałę za ostrożne zachowanie. W najbliższym czasie mam dostać pismo do podpisania, które umożliwi obniżanie rachunku. 29 III br. otrzymuję pismo (umowę) z datą 16 III 2017 r. Pismo sporządzone jest bardzo drobnym drukiem, eksponowana jest tylko suma 31,81 zł. Podpisuje. Po kilku dniach jestem pytana czy nie mam uwag do zachowania osoby doręczającej pismo. 4 V br. Otrzymuj ę rachunki za prąd wystawione na sumy od 71,23 d o 95,32 (VII - XI 2017 r.). Rachunki wystawiła Gaso - Energia Polskie Zakłady Energetyczne. Kwota 31,81 zł jest jedną z części składowych na rachunku. (...) (zał. 10 do pisma Miej- skiego Rzecznika Konsumentów w Częstochowie z 27 lipca 2017 r. – k. 1314 - 1315 ) 12) (…) Dopiero pismo od dotychczasowego dostawcy energii elektrycznej, tj. firmy TAURON informujące mnie o zakończeniu umowy w związku z przejściem do innego dostawcy uświadomiło mnie, że firma TAURON nie jest już „moim” dostawcą. Po otrzymaniu od firmy GA SOENERGIA rachunków za dostarczanie od 01.01.2018 roku energii elektrycznej w wysokości wielokrotnie wyższej niż od dotychczasowego do- stawcy nabrałam pewności, że zostałam przez firmę GASOENERGIA oszukana oraz wprowadzona w błąd za pośrednictwem ich przeds tawiciela. (…) (pismo konsu- mentki z 20 grudnia 2017 r. – k. 1418 - 1419 ) 13) (… ) Osoba która zadzwoniła wytłumaczyła, że została przygotowana nowa lepsza oferta promocyjna Mini 90 na 4 lata niezmienności ceny. W moim mieszkaniu (…) 64 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl pojawił się mężczyzna równie ż, rzekomo pracownik Enea SA. Podsunął umowę do podpisania, która okazała si ę jednym wielkim oszustem. Podpisując umowę wyra- ziłem zgodę na zmianę operatora, co za tym idzie wyższ ą cenę 72,71 zł miesięcznie, gdzie u dotychczasowego operatora jest 91,82 zł z a okres dwóch miesięcy. (…) (pi- smo konsumenta z 18 grudnia 2017 r. przekazane przez URE przy piśmie z 16 lutego 2018 r. – k. 1444 ) 14) (…) Zawarta umowa w dniu 24.03.2017 r. z Gasoenergią PZE sp. z o.o. została pod- pisana pod wpływem błędu albowiem wprowadzono mnie w błąd co do kwot jakie będę płacić i nie poinformowano mnie, że kwota wyszczególniona dużymi literami w umowie MEDIUM 160 – 57.81 zł co zaledwie jeden z elementów opłat. (…) Ra- chunki otrzymałam 4 maja 2017 r. i ku mojemu zdziwieniu miesięczna kwota t o 127,71 zł. !!! (…) (pismo konsumentki z 11 stycznia 2018 r. – k. 3043) 15) (…) W dniu 5 grudnia 2017 r. podczas rozmowy telefonicznej zostałam wprowadzona w błąd przez przedstawiciela firmy (kobieta) GASOENERGIA Polskie zakłady Ener- getyczne Sp. z o.o. Podczas tej rozmowy otrzymałam informację, iż nie zmieniam firmy a otrzymuje 10 % zniżkę. (…) Po przyjściu do domu zorientowałam się, że wprowadzono mnie w błąd, wykonałam telefon do swojej firmy PGE Obrót Sp. z o.o., gdzie utwierdziłam się w przekonaniu, że padłam ofiarą nierzetelnej osoby (…) (pismo konsumentki z 7 marca 2018 r. . p rzekazane przy piśmie URE z 11 maja 2018 r. – k. 3053) [11 8 ] W zakresie handlu energią elektryczną Spółka w obrocie z konsumentami do 25 wrze- śnia 2018 r. posługiwała się wzorcem umownym zatytułowanym Umowa kompleksowa sprzedaży energii elektrycznej dla odbiorców z grup taryfowych G, którego integralną część stanowi ły : Cennik sprzedaży energii elektrycznej dla umów kompleksowych za- wartych na czas nieoznaczony obowiązujący od 1.09.2016 roku oraz Oferta promocyjna Energia dla domu Nr 1/2016 . [1 1 9 ] Spółka […] . Odbiorcy energii elektrycznej na rzecz których Spółka po 25 września 2018 r. wykonuje usługi na podstawie zawartych do tej daty umów są rozliczani na podsta- wie […] do obowiązującego do 25 września 2018 r. wzorca ww. umowy. [1 20 ] Od 26 września 2018 r. Spółka w obrocie z konsumentami posługuje się nowym wzor- cem umownym zatytułowanym Umowa kompleksowa sprzedaży energii elektrycznej dla Konsumentów , jednak jak wynika z jej pisma z 15 kwietnia 2019 r. nie opracowała ona ofert/ cenników energii elektrycznej stosowanych i proponowanych odbiorcom energii w gospodarstwach domowych od 26 września 2018 r. W piśmie z 11 czerwca 2019 r. S półka podała, że […] . [1 21 ] Stawki opłat za energie elektryczna ustalone przez Spółkę w Cenniku sprzedaży energii e lektrycznej dla umów kompleksowych zawartych na czas nieoznaczony obowiązują- cym od 1.09.2016 roku dla poszczególnych typów rozliczeń ustalanych na podstawie deklarowanego miesięcznego zużycia energii elektryczne j przez gospodarstwo domowe (typ rozliczeń: MINI 60, 75, 90; MEDIUM 120, 160, 240, 330; MAXI 750, 1000, 1500, 2000) przewidują kilka elementów składających się na ostateczną miesięczną opłatę za zu- żytą energię elektryczną, a mianowicie: - cenę za energi ę e lektryczną pobraną w taryfie, tj. do określonego w umowie dekla- rowanego miesięcznego zużycia energii elektryczne j przez gospodarstwo domowe, która waha się od 0,4237 zł/kWh brutto (wariant MINI 60) do 0,3690 zł/kWh brutto (wariant MAXI 2000), - cenę za en ergię elektryczną pobraną poza taryfą, tj. po przekroczeniu określonego w umowie deklarowanego miesięcznego zużycia energii elektryczne j przez gospodar- stwo domowe, która waha się od 0,4797 zł/kWh brutto (wariant MINI 60) do 0,3936 zł/kWh brutto (wariant MA XI 2000), 65 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl - opłatę miesięczną, która waha się od 25,42 zł/miesiąc brutto (wariant MINI 60) do 738,00 zł/miesiąc brutto (wariant MAXI 2000), - opłatę handlową, która dla wszystkich wariantów rozliczeń wynosi 18,45 zł/mie- siąc/układ pomiarowo – rozliczeniow y brutto, - opłatę aktywacyjną (jednorazową), która dla wszystkich wariantów rozliczeń wynosi 603,76 zł/układ pomiarowo – rozliczeniowy brutto. [1 2 2 ] Stawki opłat ustalone przez Spółkę w Ofer cie promocyjn ej Energi i dla domu Nr 1/2016 zróżnicowane są w zależności od okresu , na jaki zawierana jest umowa (12, 24, 36 i 48 – miesięcy) oraz od poszczególnych typów rozliczeń ustalanych na podstawie deklaro- wanego miesięcznego zużycia energii elektrycznej przez gospodarstwo domowe (typ rozliczeń: MINI 60, 75, 90 ; MEDIUM 120, 160, 240, 330; MAXI 750, 1000, 1500, 2000). W zamieszczonej w ofercie promocyjnej tabeli cen, stawek i opłat przewidzianych dla poszczególnych Typów Rozliczeń w o kresie Gwarancji Niezmienności Ceny wskazano następujące pozycje : 1) cen a za energi ę eklektyczną pobraną w taryfie, tj. dla poszczególnych okresów ob- owiązywania umowy i określonego w niej deklarowanego miesięcznego zużycia energii elektryczne j przez gospodarstwo domowe, która dla: - umów zawartych na 12 m - cy waha się od 0,3 173 zł/ kWh brutto (wariant MAXI 2000) do 0,3993 zł/kWh brutto (wariant MEDIUM 120) , - umów zawartych na 24 m - ce waha się od 0,3315 zł/kWh brutto (wariant MAXI 2000) do 0,3810 zł/kWh brutto (wariant MEDIUM 160) , - umów zawartych na 36 m - cy waha się od 0,3235 zł/ kWh brutto (wariant MAXI 2000) do 0,3743 zł/kWh brutto (wariant MEDIUM 120) , - umów zawartych na 48 m - cy waha się od 0,3173 zł/kWh brutto (wariant MAXI 2000) do 0,3613 zł/kWh brutto (wariant MEDIUM 160), 2) cen a za energi ę eklektyczną pobraną poza taryfą , tj. po przekroczeniu w poszcze- gólnych okresach obowiązywania umowy określonego w niej deklarowanego mie- sięcznego zużycia energii elektryczne j przez gospodarstwo domowe, która dla: - umów zawartych na 12 m - cy waha się od 0,3768 zł/kWh brutto (wariant MAX I 2000) do 0,4790 zł/kWh brutto (wariant MINI 75) , - umów zawartych na 24 m - ce waha się od 0,3580 zł/kWh brutto (wariant MAXI 2000) do 0,4413 zł/kWh brutto (wariant MINI 60) , - umów zawartych na 36 m - cy waha się od 0,3461 zł/kWh brutto (wariant MAXI 2000 ) do 0,4152 zł/kWh brutto (wariant MINI 90) , - umów zawartych na 48 m - cy waha się od 0,3332 zł/kWh brutto (wariant MAXI 2000) do 0,3888 zł/kWh brutto (wariant MINI 90), 3) opłat a miesięczn a , tj. dla poszczególnych okresów obowiązywania umowy i określo- nego w niej deklarowanego miesięcznego zużycia energii elektryczne j przez gospo- darstwo domowe , która dla: - umów zawartych na 12 m - cy waha się od 22,56 zł/m - c brutto (wariant MINI 60) do 685,11 zł/m - c brutto (wariant MAXI 2000) , - umów zawartych na 24 m - ce waha się od 22,07 zł/m - c brutto (wariant MINI 60) do 662,97 zł/m - c brutto (wariant MAXI 2000) , - umów zawartych na 36 m - cy waha si ę od 20,44 zł/m - c brutto (wariant MINI 60) do 646,98 zł/m - c brutto (wariant MAXI 2000) , 66 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl - umów zawartych na 48 m - cy waha się od 19,51 zł/m - c brutto (wariant MINI 60) do 634,68 zł/m - c brutto (wariant MAXI 2000), 4) opłat a handlow a , która dla: - umów zawa rtych na 12 m - cy wynosi 15,38 zł/m - c/układ pomiarowo – rozliczeniowy brutto , - umów zawartych na 24 m - ce wynosi 12,92 zł/m - c/układ pomiarowo – rozliczeniowy brutto , - umów zawartych na 36 m - cy wynosi 11,68 zł/m - c/układ pomiarowo – rozliczeniowy brutto , - umów zawartych na 48 m - cy wynosi 10,45 zł/m - c/układ pomiarowo – rozliczeniowy brutto, 5) opłat a aktywacyjn a (jednorazow a ), która dla wszystkich wariantów rozliczeń i okre- sów obowiązywania umowy wynosi 24,59 zł/układ pomiarowo – rozliczeniowy brutto. [1 2 3 ] Jak wynika z wystąpień konsumentów, P artnerzy Spółki kontaktując się z odbiorcami energii elektrycznej w gospodarstwach domowych przedstawiali im i nformacj e o moż- liwości obniżenia opłat za energię elektryczną , pomijając przy tym istotn e informacj e związan e z ich wysokością i sposobem ustalania ostatecznej kwoty opłat . Zauważyć bowiem należy, że na ostateczną cenę energii w ofer cie promocyjnej Spółki , mającej zastosowanie do umów zawieranych na czas określony 12, 24, 36 i 48 miesięcy , składa ją się – j a ka wyn i ka z postanowie ń § 8 - § 12 oferty - opłata miesięczna, opłata handlowa, opłata aktywacyjna oraz opłata za energię elektryczna pobrana poza t aryfą . P ostano- wie nia ww. oferty nie przewidują ponoszenia przez odbiorców opłat za rzeczywiste zużycie energi i elektryczn ej do poziomu deklarowanej miesięcznej ilości energii okre- ślonej dla poszczególnych typ ów rozliczeń: MINI 60, 75, 90; MEDIUM 120, 160, 240, 330; MAXI 750, 1000, 1500, 2000 w poszczególnych okres ach obowiązywania umowy jako maksymalne . Maj ąc na uwadze postanowienia oferty promocyjnej (mającej zastoso- wanie do wszystkich umów kompleksowych sprzedaży energii elektrycznej zawartych przez Spółkę , gdyż […] n a czas nieokreślony, […] miałby zastosowanie Cennik sprzedaży energii elektrycznej dla umów kompleksowych zawartych na czas nieoznaczony obo- wiązujący od 1.09.2016 roku ) oraz treść znajdując ych się w aktach post ę powania kopi i rachunków za energię elektryczną s kierowanych przez Spółkę do jej odbiorców (k. 428, 438 - 442, 1212 - 1219, 1246 - 1247, 1256 - 1257, 1270 - 1271, 1291 - 1298, 1320 - 1321, 2022 - 2030, 3009, 3047 ) należy wnioskować, że opłata miesięczna przewidziana w ofercie promocyjnej stanowi zapłatę za miesięczne zużycie przez odbiorcę energii elektrycz- nej w ilości nieprzekraczającej maksymalnego poziomu deklarowanego w umowie mie- sięcznego zużycia. Opłaty za zużycie energii elektrycznej przekraczające poziom de- klarowanego miesięcznego zużycia naliczane są w tym zakresie w edług przewidzianej w ofercie ceny z a energię poza taryfą w o kresie Gwarancji Niezmienności Ceny. [124] Odbiorcy energii elektrycznej - po za opłatami ponoszonymi na rzecz sprzedawcy ener- gii przewidzianymi na podstawie ofer ty promocyjnej Spółki - zobowiązani są do pono- szenia opłat dystrybucyjnych ustalany ch w taryfach stosowanych przez o perator ów sieci dystrybucyjnej (OSD) działającego na danym obszarze . Jak wynika z treści znaj- dujących się aktach postępowania rachunk ów s kierowanych przez Spółkę do jej odbior- ców , z którymi zawarła kompleksowe umowy sprzedaży energii elektrycznej, pr zyjęty przez nią model prowadzenia rozliczeń za zużytą energię elektryczną powod uje , że w rozliczeniach z odbiorc ami nalicza ona opłat y dystrybucyjne nie w edług faktycznego miesięcznego zużycia energii elektrycznej odnot owanego przez OSD, ale według mak- symalnego poziomu deklarowanego w umowie zużycia przewidzianego dla poszczegól- nych Typów Rozliczeń. Konsekwencj ą tego – w sytuacji gdy odbiorca zużywa energię 67 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl elektryczną w danym miesiącu w ilości niższej niż poziom maksymalnego deklarowa- nego miesięcznego zużycia – jest obciążanie go opłatami dystrybucyjnymi wyższymi niż powinno to wynikać z jego faktycznego zużycia. Konsumenci nie byli o t aki m trybie naliczania opłat dystrybucyjnych w żaden sposób informowani , a o ko nieczności pono- szenia wyższych niż dotychczas opłat za zakupioną energię elektryczną po zmianie sprzedawcy na Spółkę dowiadywali się dopiero po otrzymaniu faktur do zapłaty . [125] Z treści znajdujących się w aktach postępowania Umów kompleksowych sprzedaży energii elektrycznej dla Konsumentów zawartych do 25 września 2018 r. wynika, że wszystkie te umowy przewidują maksymalny możliwy okres ich obowiązywania, tj. 48 miesięcy. M aj ą one dwojaką szatę graficzną, która eksponuje informację o: - wybranym typie rozliczeń (MINI , MEDIUM lub MAXI) , która to informacja określa mie- sięczną ilość energii elektrycznej (kWh/miesiąc) do poziomu której odbiorca będzie rozliczany wg określonej w § 5 Ofercie promocyjnej Energii dla domu Nr 1/2016 stawki opłat stanowiących Cen ę za Energię w Taryfie w Okresie Gwarancji Nie- zmienności Ceny oraz - wysokości brutto Opłaty Miesięcznej w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny, która zgodnie z Ofert ą promocyjn ą Energii dla domu Nr 1/2016 dla poszczególnych typów rozliczeń dla umów zawieranych na okres 48 miesięcy wynosi odpowiednio MINI: 19,51 zł, 25,66 zł i 31,81 zł; MEDIUM 43,35 zł, 57,81 zł i 83,05 zł i 110,00 zł oraz MAXI 258,77 zł, 338,25 zł, 483,08 zł i 634,68 zł. [126] W umowach znajdują cych si ę w aktach sprawy n a pierwsz ych stron ach zamieszczano: - duż ą , pogrubioną czcionk ą informacj e o nazwie oferty ( Oferta dla gospodarstw do- mowych w okresie „Gwarancji Niezmienności Ceny” ) ze wskazaniem typu rozliczeń dla danej umowy, np.: MEDIUM 120, MEDIUM 160, MEDIUM 240, MEDIUM 330 , MAXI 750 oraz o wysokości brutto Opłaty Miesięcznej w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny , np. 43,35 zł, 57,81 zł, 83,05 zł, 110 zł , 258,77 zł ; pozostałe informacje reda- gowane jako Wyciąg z cennika promocyjnego obowiązu jącego od 1 do 48 miesiąca zamieszczono bardzo małą nieczyteln ą czcionką ( zobacz: k. 303 - 304, 388 - 389, 418 - 419, 431 - 433, 450 - 452, 516 - 518, 523 - 526, 599 - 601, 682, 831 - 836, 964, 982, 1073, 1365 - 1366, 1373 ) lub - rubrykę N azwa p romocji , w której wskazywan y jest typ rozliczeń dla danej umowy np.: MINI 90 , MEDIUM 120, MEDIUM 160, MEDIUM 240, MEDIUM 330 , MAXI 750 , a o bok informacj a wskazując a kwotę np. 31,81 zł , 43,35 zł, 57,81 zł, 83,05 zł, 110,00 zł, 258,77 zł , która jest równowartością określonej w Ofercie promocyjnej Energii dla domu Nr 1/2016 Opłaty Miesięcznej w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (w zł brutto) ( zobacz : k. 570 - 571, 673 - 674, 705 - 706, 721, 768 - 769, 815 - 816, 1195 - 1196, 1206 - 1207, 1210 - 1211, 1239 - 1240, 1244, 1250 - 1251, 1273 - 1274, 128 5 - 1286, 1302 - 1303, 1322 - 1323, 2017 - 2018, 3015 - 3016, 3045 - 3046). [127] Odbiorca energii elektrycznej przystępując do proponowanej przez Spółkę Oferty pro- mocyjnej Energii dla domu Nr 1/2016 zobowiązany jest do ponoszenia określonych dla danego Typu Rozliczeń opłat składających się na ostateczne rozliczenie za zakupioną energi ę elektryczną stanowiących: opłatę miesięczną (zł/m - c) , cenę za energie eklek- tyczną pobraną poza taryfą (zł/kWh), opłatę handlową (zł/m - c/układ pom. – rozlicz.) i jednorazową opłatę aktywac yjną (zł/układ pom. – rozlicz.). Zredagowana przez Spółkę szata graficzna pierwszej strony przedkładanych konsumentom do podpisu umów może sugerować, że wskazana przy danym typie rozliczeń kwota określa wysokość opłaty za energię elektryczn ą , jaką konsumen ci będą ponosić po przystąpieniu do proponowanej im umowy , gdy w rzeczywistości kwoty te stanowią jeden z elementów opłaty , do po- noszenia której konsumenci będą zobowiązani na podstawie s tosowanego przez Spółkę 68 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl cennika opłat dla umów zawieranych na czas ok reślony wynikających z § 5 Oferty pro- mocyjnej Energii dla domu Nr 1/2016 . W ysokoś ci o płat m iesięcznych w o kresie Gwa- rancji Niezmienności Ceny przewidzianych w ww. ofercie dla poszczególnych T ypów R ozliczeń i okresów , na jaki e zawierane mogą być umowy , stanowią równowartość za- okrąglonego do dwóch miejsc po przecinku iloczynu miesięczn ej maksymalnej iloś ci energii elektrycznej (kWh/miesiąc) wynikając ej z wybranego typy rozliczeń ( MINI 60, 75, 90, MEDIUM 120, 160, 240, 330, MAXI 750, 1000, 1500 lub 2000 kW h/miesiąc) i Ceny za Energię w Taryfie w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny określonej w § 5 ww. oferty dla poszczególnych typów rozliczeń . [128] W licznych wystąpieniach znajdujących się w aktach postępowania konsumenci pod- kreślają, że pomimo składanych im zapewnień przedstawicieli Spółki o proponowanej obniżce cen energii elektrycznej po jej zawarciu okazywało się, że należne opłaty wy- nikające z f aktur kierowanych do nich przez Spółkę znacznie wzrosły od dotychczaso- wych . Dla zobrazowania różnic w wysokości opłat za zakupioną energię elektryczną ponoszonych przez odbiorców w gospodarstwach domowych w sytuacji dokonania zmiany sprzedawcy na Spółkę Pr ezes Urzędu dokonał analizy stawek opłat za zużycie energii elektrycznej stosowanych w latach 201 6 - 201 9 r. przez tzw. sprzedawców z urzędu dla gospodarstw domowych, którzy zo bowiązani są do przedstawienia P reze- sowi URE do zatwierdzania taryf dla energii e lektrycznej, tj.: PGE Obrót S.A. z siedzibą w Rzeszowie, ENEA S.A. z siedzibą w Poznaniu, ENERGA - OBRÓT S.A. z siedzibą w Gdań- sku, Tauron Sprzedaż Sp. z o.o. z siedzibą w Krakowie. 8 W poniższym zestawienia za- prezentowano stosowane w latach 2016 – 2019 stawk i taryfowe energii elektrycznej całodobowe dla odbiorców energii elektrycznej w gospodarstwach domowych wynika- jące z taryf zatwierdzonych dla ww. sprzedawców przez Prezesa URE . Zatwierdzane przez Prezesa URE dla ww. sprzedawców taryfy energii elektrycznej nie przewidują – poza stawk ą za kWh energii elektrycznej – żadnych dodatkowych opłat. Tabela 8 Sprzedawca z urzędu energii elektrycznej Stawki taryfowe energii elektrycznej całodobowe dla odbiorców energii elektrycznej w go- spodarstwach domowych [w zł/kW h brutto] wynikające z taryf zatwierdzonych przez Pre- zesa URE na lata: 2016 2017 2018 2019 PGE Obrót SA 0,3112 0,2964 0,2989 0,2989 ENEA SA 0,3130 0,2982 0,2991 0,2991 ENERGA - Obrót SA 0,3101 0,2969 0,2979 0,2979 Tauron Sprzedaż Sp. z o.o. 0,3132 0,2983 0,3007 0,3007 Źródło: opracowanie własne na podstawie zatwierdzonych przez Prezesa URE taryf energii elektrycznej [129] W prezentacji otwierające j w dniu 12 lutego 2015 r. debatę online zatytułowanej : Ile powinien kosztować prąd? Czyli o cenach energii elektrycznej dla gospodarstw domo- wych, przygotowanej przez Instytut na Rzecz Ekorozwoju, www.chronmyklimat.pl średnie roczne zużycie energii elektrycznej w gospodarstwach domowych określono na poziomie 2226 kWh, co daje średnie miesięczne zużycie na poziomie ok. 186 kWh. Natomiast np. ENERGA – OBRÓT na stronie www.energa.pl/dla - domu/obsluga - klienta/jak - oszczedzac/ - /srednie_zuzycie_energii , średnie miesięczne zużycie energii elektrycznej dla grupy taryfowej G w 2018 r. , na podstawie materiałów własnych, 8 Zgodnie z przepisami ustawy prawo energetyczne, przez taryfę należy rozumieć zbiór cen i stawek opłat oraz warunków ich stosowania, opracowany przez przedsiębiorstwo energetyczne i wprowadzony jako obowiązujący dla określonych w nim odbiorców (art. 3 pkt 17 ustawy z 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 755 ze zm.) 69 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl oszacowała na poziomie około 22 5 kWh , natomiast PGE Obrót SA na stronie www.gkpge.pl/Oferta/Strefa - Klienta/ Regionalna/Najczesciej - zadawane - pyta- nia/Srednioroczne - zuzycie - energii2/Srednioroczne - zuzycie - energii średnie mie- sięczne zużycie energii elektrycznej dla grupy taryfowej G w 2015 r., na podstawie materiałów własnych, oszacowała na poziomie około 258 kWh. [130] W poniższej tabeli zobrazowano różni ce w miesięcznych opłatach za energię elek- tryczną , jakie odbiorca energii elektrycznej w gospodarstwie domowym korzystający z taryfy całodobowej zużywający miesięcznie 240 kWh ponosi ł w latach 2016 – 2019 roz- licza jąc się wg taryf zatwierdzonych p rz ez Prezesa UR E d la poszczególnych sprzedaw- ców z urzędu i stosowanego w tym okresie przez Spółkę Cennik a sprzedaży energii elektrycznej dla umów kompleksowych zawartych na czas nieoznaczony obowiązują- cym od 1.09.2016 roku […] oraz Oferty promocyjnej Energii dla domu Nr 1/2016 […]: Tabela 9 Sprzedawca z urzędu energii elek- trycznej Porównanie w ysokoś ci miesięcznych opłatach [zł brutto] za sprzedaż energii elek- trycznej, jaki e przy zużyciu miesięcznym 240 kWh ponosi łby odbiorca energii elektrycznej w gospodarstwie domowym korzystający z : - taryfy energii elektrycznej całodobowej sprzedawców z urzędu , - cennika Proton dla umów zawartych na czas określony i nieokreślony: 2016 2017 2018 2019 PGE Obrót SA 74,69 71,14 71,74 71,74 ENEA SA 75,12 71,57 71,78 71,78 ENERGA - Obrót SA 74,42 71,26 71,50 71,50 Tauron Sprzedaż Sp. z o.o. 75,17 71,60 72,17 72,17 Proton (typ rozliczań MEDIUM 240 - Cennik sprzedaży energii elektrycznej dla umów kompleksowych zawartych na czas nieoznaczony obowiązującym od 1.09.2016 roku 93,70 zł/m - c (opłata miesięczna) + 240 kWh x 0,3904 zł/kWh (cena za energię w taryfie) + 18,45 zł/ m - c/układ pom - rozl (opłata handlowa) = 205,85 zł/m - c plus jednorazowa opłat a aktywacyjn a w kwocie 603,76 zł Proton (typ rozliczań MEDIUM 240 – Oferta promocyjna Energii dla domu Nr 1/2016 umowa zawarta na 48 mie- siące 83,05 zł/m - c (opłata miesięczna = 240 kWh x 0,3460 zł/kWh ( cena za energię w taryfie) ) + 1 0,46 zł/ m - c/układ pom - rozl (opłata handlowa) = 93,51 zł/m - c plus jednorazowa opłat aktywacyjn a w kwocie 24,59 zł (24,59 zł : 48 m - cy = 0,51 zł/m - c) , co daje miesięczną opłatę na poziomie 94,02 z ł, przy założeniu , że odbiorca w okresie trwania umowy w żadnym miesiącu nie przekroczy deklarowanej ilości zakupywanej energii elektrycznej, (dla niniejszej symulacji 240 kWh/m - c ) , zgodnie z typem rozliczeń MEDIUM 240 cena za 1 kWh energii elektrycznej po przekroczeniu ilości przewidzianej w danym typie rozli- czeń ( tj. : 240 kWh/m - c) wynosi 0,3633 zł/kWh Źródło: opracowanie własne na podstawie zatwierdzonych dla sprzedawców z urzędu przez Prezesa URE taryf energii elekt rycznej dla odbiorców w gospodarstwach domowych i zebranego materiału dowodowego [131] Podsumowując powyższą symulację należy stwierdzić, że o dbiorcy energii elektrycznej rozliczani przez Spółkę na podstawie Oferty promocyjnej Energii dla domu Nr 1/2016 […] w każdym wariancie rozliczeń - uzależnionym od okresu obowiązywania umowy i deklarowanej miesięcznej ilości średniego zużycia energii elektrycznej – zobowiązani są do ponoszenia wyższych opłat z tytułu sprzedaży energie elektrycznej niż opłaty 70 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl jakie ponosi liby w sytuacji , gdyby pozostali odbiorcami energii elektrycznej rozlicza- nymi wg taryfy zatwierdzonej przez Prezesa URE dla poszczególnych dostawc ów z urzędu , tj. ENERGA - OBRÓT SA, PGE Obrót, TAURON Sprzedaż czy ENEA . Opłaty te w przypadku zużycia energii e lektrycznej na poziomie 240 kWh/miesięcznie w latach 2017 – 2019 przy skorzystani u z taryfy całodobowej dla gospodarstw domowych (G11) miesięczne z akupionej od sprzedawców z urzędu kształtowały się na poziomie około 72 zł brutto. W 2016 r. były one nieco w yższe i kształtowały się miesięcznie na poziomie około 75 zł /m - c brutto. Odbiorcy energii elektrycznej rozliczani według oferty promo- cyjnej Spółki - w przypadku jej zużycia na poziomie 240 kWh/miesięcznie - w latach 2016 – 2019 przy umowie zawartej na 48 m iesięcy zobowiązani są do ponoszenia mie- sięcznych opłat na poziomie 93,51 zł/m - c plus jednorazowa opłata aktywacyjna 24,59 zł, która w przypadku umowy zawartej na 48 m - cy podwyższa należności o około o 0,50 zł/miesiąc. Tym samym odbiorcy energii elektrycznej – którzy z reguły są rozliczan i na podstawie taryf zatwierdzanych dla sprzedawców z urzędu – po skorzystaniu z oferty Spółki zobowiązani zostali do po nos zenia przez czas trwania umowy opłat za energi ę elektryczn ą o co najmniej 30% wyższych niż dotychczas. Symulacje dla pozostałych typów rozliczeń prowadz iłyby d o tożsamych wniosków. Dodatkowo należy zauważyć, że z treści rachunków za energię elektryczną kierowanych przez Spółkę do konsumen- tów - wskazanych w pkt [123] usadowienia decyzji – wynika , iż przyjęty p rzez nią spo- sób wyliczania wartości opłat dystrybucyjnych ustalanych według zużycia energii elek- trycznej nie uwzgl ę dnia faktycznego miesięcznego zużycia energii odnotowanego przez OSD, ale maksymaln y poziomu za deklarowanego w umowie zużycia energii przewidzia- nego dla poszczególnych Typów Rozliczeń . Taki sposób obliczania wartości opłat dys- trybucyjnych może - w sytuacji gdy faktyczne zużycie energii przez konsumenta w roz- liczanym okresie j est niższe od zadekretowane go - dodatkowo podwyższać wy sokość żądanych przez Spółkę opłat. Opłaty za dostarczon e paliwo gazowe : [1 3 2 ] W znajdujących się w materiale dowodowym wystąpieniach k onsumen ci wskazują, że byli oni przez przedstawicieli Spółki informowali, że podpisanie z nią umowy komplek- sowej dostarczania paliwa gazowego umożliwi im uzyskanie szczególnej korzyści ceno- wej w postaci płacenia niższych rachunków za gaz . Cyt.: 1) (…) Ponadto Państwa przedstawiciel przekonał mnie do podpisania podsuniętych mi dokumentów informując, że będę miała obniżo ne rachunki za gaz. Tymczasem gaz w Państwa ofercie jest o 8 gr droższy niż u obecnego sprzedawcy. Stawka opłat abonamentowej jest o 10 zł droższa niż u obecnego sprzedawcy. (…) Ze względu na wiek 83 lat oraz postępującą zaćmę nie byłam w stanie przeczytać na miejscu umowy i zawierzyłam uczciwości Państwa przedstawiciela. (…) (załącznik do pisma Spółki z 22 grudnia 2018 r. - pismo konsumentki z 10 kwietnia 2017 r. – k. 225) 2) (…) stawki za gaz miały być znacząco niższe od stawek mojego dotychczasowego do- stawcy. Po analizie stawek okazuje się, że jest odwrotnie. Wpis o nabiciu minimalnej ilości gazu został zawyżony 2904 kWh/ na rok co daje miesięcznie 242 kWh. Przed- stawiając rac hunek od mojego dotychczasowego dostawcy nie przypuszczałem, że zostanie tak zinterpretowany jako człowiek chory i okrutnie przez los potrakto- wany/stwardnienie rozsiane (…) (załącznik do pisma Spółki z 22 grudnia 2018 r. - pismo konsument a sygn. GAS/JJ/311 016/2017/Rek – k. 310 ) 3) (…) skontaktowała się ze mną telefonicznie kobieta z ofertą sprzedaży oraz dostar- czania usługi świadczenia gazu o niższej odpłatności niż dotychczasowa. Następnie w dniu 9 marca 2017 r. przyjechał do mnie przedstawiciel firmy z umow a, który również poinformował mnie, że odpłatność za rachunki będzie niższa nich dotych- czasowa. (…) (załącznik do pisma Spółki z 22 grudnia 2018 r. - pismo konsumentki z 1 3 kwietnia 2017 r. – k. 336 ) 71 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 4) (…) Wpisana przez Państwa minimalna ilość odbieranego ga zu przekracza blisko 10 - krotnie ilość gazu zużywanego przeze mnie. (…) zostałam przez Państwa wprowa- dzona w błąd, jako by ceny oferowane przez Państwa były niższe niż oferowane przez PGNiG, w sytuacji nadchodzącej obniżki cen rynkowych. (…) (załącznik do p isma Spółki z 22 grudnia 2018 r. - pismo konsumentki z 1 3 kwietnia 2017 r. – k. 360 ) 5) (…) Osoba dzwoniąca do mnie podała się za pracownika PGNiG informując o przysłu- gującej mi 10% zniżce cen gazu oraz o tym, że kurier dostarczy mi nową umowę do podpisu. Był a też prośba o przygotowanie ostatniej faktury za gaz. (…) (załącznik do pisma Spółki z 22 grudnia 2018 r. - pismo konsumentki z 13 kwietnia 2017 r. – k. 853) 6) (…) moją intencją nie było rozwiązanie dotychczasowej umowy z PGNiG oraz udzie- lenie Państwu jak ichkolwiek pełnomocnictw a moje oświadczenie w tej sprawie zo- stały złożone pod wpływem błędu, który spowodował Państwa pracownik oświadcza- jąc m.in., że nie zmienia się podmiot umowy a jedynie zachodzi konieczność aktua- lizacji umowy, że ceny gazu zmniejszą się znacząco. Nie miałam podstaw, aby nie wierzyć w zapewnienia Państwa pracownika. On wykorzystał moje zaufanie i wiek. Niestety w rzeczywistości okazało się, że po otrzymaniu faktur zamiast oczekiwanej obniżki cen, zanotowałam znaczną podwyżkę. Dotychcza s płaciłam co dwa miesiące 40 złotych, a teraz co miesiąc 67,50 złotych !!!!!!!! (…) ( kierowane do Spółki pismo konsumentki z 6 czerwca 2017 r. przekazane przez Miejskiego Rzecznika Konsumen- tów w Szczecinie przy piśmie z 29 czerwca 2017 r. – k. 1176 ) 7) (…) W marcu tego roku odwiedziła mnie młoda kobieta, która zapewniała mnie, że będę płaciła mniejsze rachunki jak dotychczas. Oświadczam, że podpisując umowę działałam pod wpływem błędnego przeświadczenia. W błąd zostałam wprowadzona przez sprzedawczynię, która zapewniała, że umowa którą podpiszę będzie korzyst- niejsza i rachunki mniejsze. Okazało się inaczej. Do tej pory w PGNiG płaciłam 50 zł co drugi miesiąc a z Gasoenergi dostałam 70 zł co miesiąc. (…) (wniosek konsumentki z 26 czerwca 2017 r. do Miejski ego Rzecznika Konsumentów w Szczecinie – k. 1178) 8) W dniu 20 marca br. do mojego mieszkania przyszły 2 młode dziewczyny i powie- działy, że są z gazowni i one prosiły o r - ki za gaz. Obejrzały r - ki , które do tej pory opiewały na kwotę ok. 35 zł za 2 miesiące i powiedziały, ż e mogę płacić mniej za r - ki za gaz. Ja nie miałam świadomości, że to jest inna firma niż PGNiG, bo nikt mi tego nie powiedział. Za dużo mi nie powiedziały, przede wszystkim nie wiedziałam, że chcą abym podpisała nowa umowę z inn ą F i rm ą . Oświ adczam, ż e mam 82 – lata, jestem osobą bardzo schorowaną, mieszkam sama. Czuję się bardzo oszukana przez te młode dziewczyny. Nie chcę zmieniać sprzedawcy gazu. Zaczęłam otrzymywać r - ki z GasoEnergi płatne co miesiąc i dużo wyższe (ok. 100% wyższe) (…) (wn iosek kon- sumentki z 22 czerwca 2017 r. do Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Szczecinie – k. 1179 ) 9) (…) Pod koniec 2016 r. (najprawdopodobniej w listopadzie) zadzwoniono do mnie z ofertą, jak to określono „tańszego gazu”. Rozmowa przez konsultanta była tak pro- wadzona, że nie zorientowałem się, że rozmawiam z przedstawicielem innego pod- miotu jak PGNiG. Jestem osobą starszą, mam 92 lata, a konsultant tak prowadził rozmowę telefoniczną, że nie byłam w stanie zorientować się na co się zgadzam i jak ą umowę za wieram. Ze zdziwieniem skonstatowałam w 2017 r., że zawarłam umowę z innym podmiotem i to na kwoty prawie 3 - krotnie wyższe niż dotychczas opłacane przeze mnie. Dowiedziałam się o tego z przesłanych mi faktur proforma na bieżący rok. (…) (pismo konsumentki z 13 czerwca 2017 r. – k. 1324 ) 10) (…) Po otrzymaniu faktury 3.05.2017 r. zorientowałem się że jest nienaturalnie na- liczone zużycie gazu 242 KWh czyli 22 m 3 gazu a ja zużywam zaledwie 3 m 3 czyli 33 kWh miesięcznie. (…) (pismo konsumenta z 8 maja 2017 r. przek azane prz y piśmie URE z 25 maja 2017 r. – k. 1329 ) 72 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 11) (…) Podczas zawierania umowy byłem pośpieszany i działałem w przeświadczeniu, że opłaty będą mniejsze, co potwierdzali przedstawiciele firmy. Ponadto podczas podpisywania umowy nie przedstawiono kosztów zmiany operatora i związanych z tym opłat. Dopiero przesłane faktury pro forma, trzy miesiące później, uświadomiło mi, iż koszt j e st t rzykrotnie wyższy niż dotychczas. Nie stać mnie na takie opłaty i wiem, ze świ a domie n ie zawarłbym takiej umowy. Post ę powa nie GasoEnbergia Sp. z o.o. w mojej ocenie bardzo negatywnie wpływa na moje zdrowie. (…) (pismo konsu- ment a z 14 listopada 2017 r. – k. 13 30 ) 12) (…) 16 czerwca br. Zostałem odwiedzony przez dwóch przedstawicieli podających się za pracowników Gazowni. Jak się pó źniej okazało, tak naprawdę byli z firmy GasoE- nergia Polskie Zakłady Energetyczne Sp. z o.o. (…) umowa dana mi do podpisu, spra- wiała wrażenie oryginalnej ponieważ tłusty m drukiem widnieje słowo GAZ. Jestem emerytem o słabym wzroku, stąd nie zagłębiam się w treść umowy a panowie przed- stawiciele, dla zmylenie prosili o poprzednie rachunki. Zostałem podstępnie nabrany poprzez zmianę operatora energii gazowej wbrew mojej woli. Dopiero trzy miesiące później, otrzymałem druki zawierające faktury proforma (na cały rok), z opłatą zna- cząco przewyższającą moje dotychczasowe dwumiesięczne zastawienia. Co gorsza umowa została zawarte na okres 36 miesięcy. Czuje się oszukany i poważnie skrzyw- dzony, gdyż nie jestem w stanie płacić tak wysokich rachunków za gaz. (…) (pism o konsumenta z 20 września 2017 r. przekazane przez URE przy piśmie z 19 października 2017 r. – k. 1332 ) 13) (…) Ten pan mówił do mnie, że będę płacił dużo mniej. Okazało się, że na tych kwi- tach jest dużo więcej bo aż 69 zł gdzie na starych kwitach płaciłem po 37,57 (…) (za- łącznik do pisma konsument a z 30 października 2017 r. - k. 1335 - 133 7 ) 14) (…) Powiadomienie o nieuczciwych działaniach przedstawiciela firmy: Gasoenergia” (…) Za drzwiami ( … ) stal mężczyzna , który mnie poinformował, ż e p r zyszedł z ga- zowni spisać z e mną umowę. N a szyi miał p lakietkę , ale j ej nie okazał . Powiedział, ż e od tej pory będę miała gaz o połowę tańczy. (…) Po otrzymaniu rachunków za gaz zorientowałam się, ż e to inna firma, nie ta sama co dotychczas a rachunki są takie, że w poprzedniej firm ie było 32 złote co dwa miesiące a teraz 66 złotych co miesiąc. Zostałam bardzo oszukana! (…) (załącznik do pisma konsumentki z 7 sierpnia 2017 r. – k. 1348 ) 15) (…) W październiku br. otrzymałam od firmy GASOENERGIA pierwszy rachunek do zapłaty za dostawę gazu, czym byłam bardzo zaskoczona, ponieważ 10.08.2017 nie miałam świadomości, że podpisuj ę również now ą umowę na dostawę gazu. Suma do zapłaty była znacznie wyższa niż te, które uiszczałam u poprzedniego dostawcy. Tłu- maczyłam to sama sobie kosztem założe nia nowego licznika. Otrzymane przeze mnie pismo od dotychczasowego wieloletniego dostawcy gazu, tj. firmy PGNiG informu- jące mnie o zakończeniu umowy na dostawę gazu w związku ze zmianą dostawcy, nie wzbudziło jeszcze we mnie żadnych podejrzeń. (…) (pismo konsumentki z 20 grudnia 2017 r. – k. 1418 - 1419 ) 16) (…) W dniu 31 marca 2017 r. podpisana została przeze mnie (…) umowa o dostawy gazu. Swoją decyzję podjęłam zachęcona reklamą i namowami Państwa przedstawi- ciela (…), który cytuje „nic Pani nie ryzykuje a ce na za dostawy gazu będzie zdecy- dowanie niższa i nie ma z tego powodu żadnych konsekwencji”. Nadmieniam, że zo- stałam zainteresowana niższą ceną za usługi oraz przekonana byłam, że osoba jest przedstawicielem dotychczasowego dostawcy gazu tj. PGNiG sp. z o.o . o czym w rozmowie nie zaprzeczała. (…) Po otrzymaniu czerwcu 2017 roku pierwszych faktur (które oczywiście popłaciłam) wraz z prognozą spłaty na rok, okazało się iż znajdu- jące się w nich kwoty są zdecydowanie większe od tych, które otrzymywałam od poprze dniego dostawcy. Dla porównania gaz od Gasoenergii 67,31 zł brutto za mie- siąc, opłata za gaz od poprzedniego dostawcy tj. PGNiG za okres dwóch miesięcy 73 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 42,76 zł brutto, czyli za miesiąc 21,38 zł (…). Podkreślam, że o fakcie tak zawyżonych rachunków dowiedz iałam się z korespondencji otrzymanej w czerwcu 2017 roku, a nie w momencie podpisania umowy. Nie posiadając ogólnych warunków umowy nie miałam pojęcia, że po wcześniejszym rozwiązaniu umowy muszę zapłacić karę umown ą o czym dowiedziałam się po wypowiedzen iu umowy dotyczącej dostaw prądu, także zawartej z Państwa przedstawicielem (…) (umowa o dostawę prądu także była zawarta na niekorzystnych warunkach dla mnie). (…) (pismo konsumentki z 7 grudnia 2017 r. – k. 1437) 17) (…) 7 marca 2017 roku, przyszedł Pan do mojego domu, powiedział, że jest z PGNiG i musi napisać pismo, ponieważ tanieje gaz. (nie wiedziałam, że istnieje inny do- stawca gazu). Podpisałam dokumenty i ten Pan poszedł. W miesiącu maju otrzyma- łam faktury z PGNiG, zapłaciłam. Drugiego czerwca otrzymał am następne faktury na cały rok od lipca 2017 do maja 2018 za każdy miesiąc po 66,22 zł. (…) W PGNiG co dwa miesiące płaciłem 35,80 czyli co miesiąc 17,80 zł. W GAZO ENERGIA za jeden miesiąc wynosi 66,22 zł. (…) (pismo konsumentki z 8 czerwca 2017 r. załą czone do jej wniosku do Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Warszawie – k. 1599) 18) (…) Mam 76 lat, mieszkam samotnie w małym mieszkaniu, używam gaz do kuchenki palnikowej bez piekarnika. Zadzwonił do mnie przedstawiciel firmy gazowej i prze- konywał, że mogę zaoszczędzić 10 zł miesięcznie jeśli podpisze nową umowę. Uwie- rzyłam i podpisałam. Po ok. 2 - ch miesiącach otrzymałam 11 miesięcznych faktur pro- forma. Wszystkie jednakowe, o ok. 50 zł wyższe niż dotychczas średnio płaciłam za miesiąc. Poprosiłam znajomych ż eby znaleźli przyczynę. Okazało się, że w umowie umieszczono moje zobowiązanie do zakupu minimum 2904 kWh paliwa gazowego rocznie (ok. 22 m 3 miesięcznie przez 3 lata. Moje średnie zużycie miesięczne to ok. 3 m 3 . Ponadto podniesiono abonament miesięczny z 3,66 zł na 15 zł netto. Inne składniki kosztów podobne jak dotychczas. O tych dodatkowych kosztach przedsta- wiciel firmy nigdy nie wspomniał w rozmowach ze mną. Do wygaśnięcia umowy mu- szę nadpłacić w sumie ok. 1800 zł. Kara za rozwiązanie umowy to 1400 zł. (pismo konsumentki z 17 lipca 2017 r. kierowane do Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Warszawie – k. 1612) 19) (… ) zgodnie z wcześniejszymi zapewnieniami przedstawiciela Sprzedawcy skutkiem podpisania Umowy uzyskać miałam oszczędność w kosztach nabycia gazy w wysokości ok. 10 zł miesięcznie. Jednak z nadesłanych przez sprzedawcę w dniu 5 czerwca 2017 r. faktur wynika, że koszty nabywania przeze mnie gazu nie tylko nie zmniejszyły się, ale zwiększyły o kilkaset procent. W rozmowie telefonicznej przeprowadzonej z przedstawicielem Spółki przed zawarciem Umowy, Panem (…) przekazałam informa- cje, iż zużycie gazu w moim mieszkaniu zajmowanym przez jedn ą osobę związane jest z jedną kuchenką gazową i koszty dotychczasowe z tym związane nie przekra- czają kwoty 17 zł miesi ęcznie. W rozmowie tej nie zostałam również poinformowana, że Sprzedawca zobligował mnie do nabycia Minimalnej Ilości gazu w wysokości 2904 kWh na rok. Ta ilość wielokrotnie przekracza moje faktyczne zużycie co oznacza, że mając wiedz ę odnośnie obowiązku z akupu ilości minimalnej i finansowych skutkach Umowy, z całą pewnością bym jej nie podpisała. W tych okolicznościach niepełne lub mylne deklaracje sprzedawcy co do możliwości zakupu gazu na warunkach korzyst- niejszych od dotychczasowych wprowadziły mnie w i stotny błąd, albowiem – co jest oczywiste – nigdy nie złożyłabym oświadczenia woli nabycia paliwa gazowego na wa- runkach finansowych kilkakrotnie gorszych, niż w dotychczas realizowanej umowie z PGNiG, gdybym miała możliwość ocenić sprawę na podstawie prawd ziwych i kom- pletnych informacji. (…) (pismo konsumentki z 17 lipca 2017 r. kierowane do wiado- mości Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Warszawie – k. 1613) 74 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 20) (…) Parę dni przed datą 3.04.2017 zadzwonił do mnie przedstawiciel dostawcy gazu z informacją, że fi rma chce mi udzielić ulg na dalszą dostawę gazu. Z rozmowy zro- zumiałam, że jest to mó j aktualny dostawca gazu. W czasie wizyty przedstawiciela dostawcy gaz u zostałam przez niego wprowadzona w błąd i zmanipulowana, w wy- niku czego podpisałam niekorzystna dla mnie umowę dostarczania gazu z przedsię- biorstwem, które mylnie wzięłam za mojego dotychczasowego dostawc ę tj. za PE- GNiG. Na moje kolejne pytania, czy jest to mój dotychczasowy dostawca otrzymałam potwierdzającą odpowiedź. Inną nazwę dostawcy wzięłam za zm ienioną, ponieważ na przestrzeni lat firma ta już zmieniała swoją nazwę. Dopiero w dn. 12.07 b.r., kiedy dostałam do zapłaty faktury wielokrotnie przekraczające te, które obecnie opłacam, zorientowałam się, że jest to nowa umowa z innym przedsiębiorstwem ( Ga- soEnergią). Dla zobrazowania różnicy w opłatach informuję, że obecnie płacę 28,61 zł za dwa miesiące (tj. około 14,31 zł za jeden miesiąc) a nowy dostawca żąda ode mnie 66,22 zł za każdy miesiąc. Nadmieniam, że mam 76 lat(…) (wniosek konsu- mentki z 24 lip ca 2017 r. do Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Warszawie – k. 1615, 1617) 21) (…) Rzekomo zawarta umowa zawiera niekorzystne dla mnie postanowienia, określa minimalny poziom zużycia gazu w wysokości 2904 kWh na rok co w moim przypadku jest bardzo zawyżone , gdyż dotychczasowe moje zużycie roczne wynosi około 900 kWh. Powoduje to wzrost moich opłat za zużycie gazu z 45 zł za dwa miesiące na 66,22 miesięcznie to jest powodem, że nie zgodziłabym się na takie zmiany, rzekomo korzystne. (…) (oświadczenia konsume ntki z 17 lipca 2017 załączone do jej wniosku z 4 sierpnia 2017 r. do Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Warszawie – k. 1675 – 1677 ) 22) (…) Przyszedł pan i powiedział, że mam obniżkę na gaz i kazał mi podpisać i ja pod- pisałam po 4 miesiącach przyszło 12 rach unków i każdy na sumę 66 zł miesięcznie, a jak nie zużyję to będę płacić z kar ą do tej pory zużywałam za 20 zł ponieważ jestem sama mam 82 lata. (…) (pismo konsumentki z 7 lipca 2 017 przekazane do Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Warszawie przez Kancelarię Prezydenta RP pismem z 10 października 2017 r. – k. 1 742) 23) (…) Do końca lipca 2017 płaciłam PGNiG 27,17 zł miesięcznie, i byłam rozliczana zgodnie z zużyciem gazu z licznika. Rachunki z nowej firmy opiewają na kwotę 66,22 zł i blankiety d o zapłacenia dostałam z g ó ry do końca 2018 r. (…) przedstawiciel GasoEnergi da ł samotnej osobie największą minimalną ilość gazu do wykorzystania za któr ą muszę płacić tj. 2904 kWh/rok, gdzie do tej pory PGNiG płaciłam za 660 kWh/rok (…). (zał. 1 do wniosku konsumentki z 8 listopada 2017 r. do Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Warszawie – k. 1745) 24) (…) W miesiącu marcu 2017 r. zadzwonił telefon. Odezwał się Pan (…) przedstawiając propozycję – oferując tani gaz. Nadmienił, że kończy się umowa z PGNiG i trze ba ją odnowić. Umówił się telefonicznie na spotkanie związku z podpisaniem i zawarciem umowy nowej na dzień 21.03.2017 r. W dniu j.w. przybył do lokalu przy ul. (…). Przedstawił według niego najlepszą ofertę dostarczania gazu. Zapytałam jego jakie będą op łaty. Zapytał się mnie jakie były dotychczasowe opłaty. Przedstawiłam mu je, a on powiedział, że będą dwukrotnie niższe. Cały czas byłam przekonana, że roz- mawiam z przedstawicielem PGNiG i dlatego podpisałam te umowę na dostarczanie gazu. (…) Po miesiącu o trzymaliśmy (…) prognozy opłat. Byliśmy zdziwieni, że opłaty były trzykrotnie wyższe i nie co 2 miesiące jak poprzednio a co miesiąc. (…) (zał. do wniosku konsumentki z 19 grudnia 2017 r. do Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Warszawie – k. 1 849 - 1850) 25) (…) Dnia 25/04/2017 odwiedził mnie przedstawiciel firmy energetycznej. (…). Ów przedstawiciel zapewniał mnie także, że warunki cenowe nowej umowy będą korzystniejsze niż dotychczasowe – co po dostarczeniu faktury z Gasoenergii okazało 75 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl się nieprawdą. (….) jes tem osobą niedowidzącą (…) W umowie określono przewidy- wane roczne zużycie gazu na poziomie 2904 kWh, podczas gdy ja jestem osoba sa- motnie mieszkającą i zużywam przeciętnie 600 kWh na rok. (wniosek konsumentki z 8 stycznia 2018 r. do Miejskiego Rzecznika K onsumentów w Warszawie – k. 1878) 26) (…) W pierwszych tygodniach 2017 roku zadzwonił do mnie przedstawiciel firmy Ga- soenergia z ofertą handlową zmiany sprzedawcy paliwa gazowego. Pracownik ww. sprzedawcy, przekazując telefonicznie niemające odzwierciedlenia w rzeczywistości informacje dotyczące atrakcyjności jego oferty zapewniał, iż po zawarciu z jego firmą umowy będę znacznie mniej płacić za gaz. (…) Z racji wieku, obszerności kom- pletu dokumentów umownych oraz nader niezrozumiałego języka umownego, nie za- poz nałam się wnikliwie z całą umową, bazując na składanych przez przedstawiciela przedsiębiorcy zapewnieniach o głównych cechach jego świadczeń, tj. niższej niż obecnie cenie zakupu paliwa gazowego. (…) Po pierwszym i następnych okresach roz- liczeniowych okaza ło się, iż podane w wystawionych przez Gasoenergia comiesięcz- nych fakturach proforma prognozowane zużycie gazu jest pięciokrotnie wyższe od prognoz dotychczasowego dostawcy (PGNiG) i faktycznego średniego miesięcznego zużycia gazu przeze mnie. Jako przykła d załączam kopię faktury od PGNiG za czte- romiesięczne zużycie, które wynosiło 180 kWh i kopię faktury proforma od Gasoe- nergia, gdzie jako miesięczną prognozę podano zużycie w wysokości 242 kWh. Tym samym zostałam przez przedsiębiorcę podstępem wprowadzona w błąd co do warun- ków świadczenia przez niego usług, które stanowiły w ogóle jedyną determinantę co do zmiany poprzedniego sprzedawcy. (…) (pismo konsument ki z 2 stycznia 2018 r. – k. 1446 – 1447 i wnios e k konsumentki z 9 stycznia 2018 r. d o Miejskiego Rze cznika Konsumentów w Warszawie – k. 1 897 ) 27) (…) W dniu 4.03.2017 roku agent Gasoenergii pojawił się bez zapowiedzi w naszym mieszkaniu pod moją nieobecność (jestem współwłaścicielką mieszkania).W lokalu była tylko moja 83 letnia matka. Pracownik Gasoenergii podając się za agenta do- tychczasowego dystrybutora gazu (PGNiG), w złej wierze namówił moją matkę do podpisania rzekomo korzystnego aneksu do umowy na dostawę gazu, przekonując j ą , że rachunki będą niższe i strasząc, że w przypadku nie podpisania zostanie odłączona od dostaw gazu. Podpisana „ Promocyjna oferta” okazała się w praktyce ponad 4 razy droższa od kosztów usług poprzedniego dostawcy – firmy PGNiG. (…) Na dowód przed- stawiam kopie rachunków z ostatniego roku wystawionych przez pierwotnego do- stawcę P GNiG. Opiewały one na kwotę 29,16 zł brutto płatne co drugi miesiąc (…). Załączam kopie rachunków nadesłanych przez Gasoenergia. Są one ponad czterokrot- nie wyższe! Opiewają na kwotę 66,22 zł brutto płatne co miesiąc (…). (…) (wniosek konsumentki z 6 kwiet nia 2018 r. do Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Warszawie – k. 1961) 28) (…) Informuję, że moj ą intencją n ie był o rozwiązanie dotychczasowej umowy z PGNIG oraz udzielenie Państwu jakichkolwiek pełnomocnictw a moje oświadczenie w tej sprawie zostało złożone p od wpływem błędu, który spowodował Państwa pracownik oświadczając m.in., że nie zmienia się podmiot umowy a jedynie zachodzi koniecz- ność aktualizacji umów, ż e ceny gazu zmniejszą się co najmniej o 5%. Nie maiłem podstaw, aby nie wierzyć w zapewnienia Państ wa pracownika. Niestety w rzeczywi- stości okazało się, że po otrzymaniu faktur zamiast oczekiwanej obniżki cen, zano- towałem znaczną podwyżkę. Dotychczas płaciłem co dwa miesiące 46,74 złotych, a teraz co miesiąc 67,50 złotych !!!(…) ( kierowane do Spółki pi smo konsument a z 5 czerwca 2017 r. załączone do pisma Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Szcze- cinie nie z 29 czerwca 2017 r. – k. 2040 ) 76 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 29) (…) Zostałam zmanipulowana przez przedstawiciela GAZO - ENERGII. Dotychczas pła- ciłam co dwa miesiące 40 zł za gaz a teraz dostałam rachunki na kwotę 67 zł – mie- sięcznie (…) (wniosek konsumentki z 11 czerwca 2017 r. do Miejskiego Rzecznika Kon- sumentów w Szczecinie – k. 2048) 30) (…) Przesyłano mi również kopię faktury, z której wynikało, że będę zużywała ko- smicznej ilości paliwa gazowego do jednoosobowego gospodarstwa domowego w bloku. W rezultacie po roku płacenia zawyżonych faktur otrzymałam kolejne fak- tury proforma przekraczające ośmiokrotnie koszty rzeczywistego zużycia gazu. Nie otrzymałam natomiast żadnego rozliczenia za mi niony okres. Kwoty na nowych fak- turach opiewają na 495,46 zł miesięcznie, co dla emeryta jest kwotą zaporową. Dla PGNiG opłaty wynosiły ok. 65 zł co drugi miesiąc. (…) (pismo konsumentki z 3 lipca 2018 r. przekazane przez URE przy piśmie z 20 sierpnia 2018 r. – k. 3061 - 3064) [1 3 3 ] Dla zobrazowania różnic w wysokości opłat za zakupione paliwo gazowe ponoszonych przez odbiorców w gospodarstwach domowych w sytuacji dokonania zmiany sprze- dawcy na Spółkę Prezes Urzędu dokonał analizy taryfowych stawek opłat stosowanych w latach 2016 - 2019 r. przez PGNiG Obrót Detaliczny S p. z o.o. z siedzibą w Warszawie, dalej: PGNiG 9 , oraz taryf i Cennik a Oferty Promocyjnej stosowanych przez Spółkę Ga- soenergia. [1 3 4 ] W poniższym zestawieniu zaprezentowano stosowane w latach 2016 – 2019 stawki ta- ryfowe gaz u ziemnego wysokometanowego o mocy umownej nie większej niż 110 kWh/h z zerową stawką akcyzy lub uwzględniające zwolnienie z akcyzy oraz przezna- czonego do celów opałowych, wynikające z taryf zatwierdzonych dla PGNiG przez Pr e- zesa URE: Tabela 10 Grupa tary- fowa Roczna ilość umowna (kWh/rok) Cen y taryfowe paliwa gazowego o mocy umownej nie większej niż 110 kWh/h z zerową stawką akcyzy lub uwzględniające zwolnienie z akcyzy stosowane przez PGNiG Obrót Detalicznych Sp. z o.o. 01.07.201 6 - 31.03.2017 01.04. 2017 – 31 . 12.2017 01.01.2018 – 14.02 .201 9 15.02.2019 – 31.12.2019 cena za paliwo gazowe [gr/kWh netto} Opłata abona- men- towa [zł/m - c netto] cena za paliwo gazowe [gr/kWh netto Opłata abona- men- towa [zł/m - c netto] cena za paliwo gazowe [gr/kWh netto Opłata abona- men- towa [zł/m - c netto] cena za paliwo gazowe [gr/kWh netto Opłata abona- men- towa [zł/m - c netto] W - 1.1 do 3350 9,830 3,30 9,392 3,30 10,046 3,30 10,296 3,30 W - 1.2 do 3350 9,830 4,22 9,392 4,22 10,046 4,22 10,296 4,22 W - 1.12T do 3350 9,830 6,38 9,392 6,38 10,046 6,38 10,296 6,38 W - 2.1 powyżej 3350 do 13350 9,830 5,40 9,392 5,40 10,046 5,40 10,296 5,40 W.2.2 powyżej 3350 do 13350 9,830 6,28 9,392 6,28 10,046 6,28 10,296 6,20 W - 2.12T powyżej 3350 do 13350 9,830 8,67 9,392 8,67 10,046 8,67 10,296 8,67 9 Zgodnie z przepisami ustawy prawo energetyczne, przez taryfę należy rozumieć zbiór cen i stawek opłat oraz warunków ich stosowania, opracowany przez przedsiębiorstwo energetyc zne i wprowadzony jako obowiązujący dla określonych w nim odbiorców (art. 3 pkt 17 Pr. E) 77 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl W - 3.6 powyżej 3350 do 13350 9,830 6,28 9,392 6,28 10,046 6,28 10,296 6,30 W - 3.9 powyżej 13350 do 88900 9,830 7,89 9,392 7,89 10,046 7,89 10,296 7,89 W - 3.12T powyżej 13350 do 88900 9,830 9,86 9,392 9,86 10,046 9,86 10,296 9,86 W - 4 powyżej 13350 do 88900 9,830 15,85 9,392 15,85 10,046 15,85 10,296 15,85 Źródło: opracowanie własne na podstawie zatwierdzonych przez Prezesa URE taryf dla PGNiG Tabela 11 Grupa tary- fowa Roczna ilość umowna (kWh/rok) Ceny taryfowe paliwa gazowego o mocy umownej nie większej niż 110 kWh/h przezna- czonego do celów opalowych stosowane przez PGNiG Obrót Detalicznych Sp. z o. o. 01.07.201 6 - 31.03.2017 01.04. 2017 – 31.12.2017 01.01.2018 – 14.02.2019 15.02.2019 – 31.12.2019 cena za paliwo gazowe [gr/kWh netto} Opłata abona- men- towa [zł/m - c netto] cena za paliwo gazowe [gr/kWh netto Opłata abona- men- towa [zł/m - c netto] cena za paliwo gazowe [gr/kWh netto Opłata abona- men- towa [zł/m - c netto] cena za paliwo gazowe [gr/kWh netto Opłata abona- men- towa [zł/m - c netto] W - 1.1 do 3350 10,192 3,30 9,754 3,30 10,408 3,30 10,658 3,30 W - 1.2 do 3350 10,192 4,22 9,754 4,22 10,408 4,22 10,658 4,22 W - 1.12T do 3350 10,192 6,38 9,754 6,38 10,408 6,38 10,658 6,38 W - 2.1 powyżej 3350 do 13350 10,192 5,40 9,754 5,40 10,408 5,40 10,658 5,40 W.2.2 powyżej 3350 do 13350 10,192 6,28 9,754 6,28 10,408 6,28 10,658 6,20 W - 2.12T powyżej 3350 do 13350 10,192 8,67 9,754 8,67 10,408 8,67 10,658 8,67 W - 3.6 powyżej 3350 do 13350 10,192 6,28 9,754 6,28 10,408 6,28 10,658 6,30 W - 3.9 powyżej 13350 do 88900 10,192 7,89 9,754 7,89 10,408 7,89 10,658 7,89 W - 3.12T powyżej 13350 do 88900 10,192 9,86 9,754 9,86 10,408 9,86 10,658 9,86 W - 4 powyżej 13350 do 88900 10,192 15,85 9,754 15,85 10,408 15,85 10,658 15,85 Źródło: opracowanie własne na podstawie zatwierdzonych przez Prezesa URE taryf dla PGNiG [135] W zakresie sprzedaży paliwa gazowego Spółka w obrocie z konsumentami posługiwała się wzorcem umownym zatytułowanym Umowa kompleksowa dostarczania paliwa ga- zowego, którego integralną część stanowiły: Wyciąg z Taryfy sprzedawcy oraz Cennik Oferty Promocyjnej . [136] W piśmie z 5 lutego 2019 r. Spółka oświadczyła, że nie posiada nowego wzoru umowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego dla odbiorców w gospodarstwach domo- wych, gdyż nie oferuje sprzedaży tych usług dla nowych odbiorców. W piśmie z 15 kwietnia 2019 r. Spółka poinformowała, że zaprzestała zawierania umów z odbiorcami paliwa gazowego w III kwarta le 201 7 r. Natomiast w piśmie z 11 czerwca 2019 r. uści- 78 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl śliła, że ostateczną datą zaprzestania współpracy z partnerami handlowymi w przed- mio cie zawierania kompleksowych umów dostarczania paliwa gazowego w oparciu o łączące strony umowy o współpracy jest 8 czerwca 2017 r., kiedy to został a zawarta przez P artnera ostatnia umowa. Jednak w 2018 r. osoba, będąca pełnomocnikiem Spółki i posługująca się wzorcem umowy, w której wskazano pierwotną nazwę i sie- dzibę Spółki - Joy Energia Sp. z o.o. z siedzibą we Wrocławiu, zawarła […] dostarczania paliwa gazowego […] 18 maja 2018 r. [137] Zgodnie z taryfą stosowaną przez Gasoenergia w okresie od 1 listopada 2016 r. do 30 kwietnia 2018 r. cena paliwa gazowego dla grupy taryfowej WS (odbiorcy pobiera- jący gaz wysokometanowy z sieci dystrybucyjnej OSD o mocy umownej nie większej niż 110 kWh/h) z zerową stawką akcyzy lub uwzględniającą z wolnienia od akcyzy wy- nosiła 9,993 zł/kWh netto oraz przeznaczony dla celów opalowych – 10,355 zł/kWh netto. Stawka miesięcznej opłaty abonamentowej wynosiła 15,00 zł/m - c netto. [138] Zgodnie z taryfą stosowaną przez Gasoenergia w okresie od 1 maja 2018 r. cena paliwa gazowego dla grupy taryfowej WS (odbiorcy pobierający gaz wysokometanowy z sieci dystrybucyjnej OSD o mocy umownej nie większej niż 110 kWh/h) z zerową stawką akcyzy lub uwzględniającą zwolnienia od akcyzy wynosi 9,878 zł/kWh netto oraz prze- znaczon y dla celów opa ł owych – 10,240 zł/kWh netto. Stawka miesięcznej opłaty abo- namentowej wynosi 15,00 zł/m - c netto. [139] Spółka stosuje również Cennik Oferty Promocyjnej stanowiący załącznik nr 6 do Umowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego. Cennik ten zgodni e z § 2 ust. 4 przewi- duje, że ma on zastosowanie do rozliczeń z tytułu sprzedaży gazu na podstawie Umowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego w sytuacji gdy umowa jest zawierana na okres Gwarancji Obniżonej Ceny wynoszący 36 miesięcy. W § 3 cennika za mieszczono tabelę zatytułowaną: Tabela cen dla Minimalnej Ilości Gazu: Tabela 12 Grupa Tary- fowa w ta- ryfie Sprze- dawcy Minimalna Ilość Gazu [kWh/rok] Ceny jednostkowe dla wolumenu Gazu mieszczącego się w minimalnej Ilości gazu Opłata Abonamentowa Sprzedaż gazu z zerową stawką akcyzy lub z wolni ona z akcyzy Sprzedaż Gazu przezna- czonego do celów opało- wych netto [gr/kWh] brutto [gr/kWh] netto [gr/kWh] brutto [gr/kWh] netto [gr/kWh] brutto [gr/kWh] WS 369 9,992 12,290 10,354 12,735 15,00 18,45 660 9,942 12,229 10,302 12,672 1188 9,893 12,168 10,251 12,609 1584 9,796 12,049 10,151 12,486 2508 9,608 11,817 9,956 12,246 2904 9,338 11,486 9,677 11,902 Źródło : Stosowany przez Spółkę Cennik Oferty Promocyjnej stanowiący załącznik nr 6 do Umowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego – k. 105 [140] W § 4 ust. 3 ww. cennika przewidziano , że: Ceny jednostkowe Gazu netto określone w § 3 są stosowane w rozliczeniach z tytułu sprzedaż Gazu w odniesieniu do wo lumenu Gazu, który w danym Okresie MIG mieści się w zakresie wybranej przez odbiorcę Mi- nimalnej ilości Gazu. Rozliczenia z tytułu sprzedaży gazu odebranego przez Odbiorcę w Okresie MIG ponad Minimalna Ilość Gazu będą odbywały się z zastosowaniem cen jednos tkowych Gazu określonych w Taryfie Sprzedawcy. 79 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl [141] Natomiast zgodnie z § 4 ust. 4 ww. cennika : O ile rzeczywista ilość Gazu odebrana przez Odbiorcę w Miejscu Dostarczania w danym Okresie MIG będzie niższa niż Mini- malna Ilość Gazu obliczona dla tego Okresu MIG , po zakończeniu tego okresu Odbiorca zobowiązany będzie do uiszczenia Sprzedawcy opłaty za naruszenie zobowiązania do zakupu Minimalnej Ilości gazu w kwocie równej iloczynowi: iii. określonej w § 3 ceny jednostkowej brutto stosowanej w odniesieniu do Minimal- nej Ilości Gazu wybranej przez Odbiorcę, oraz iv. różnicy pomiędzy Minimalna Ilością Gazu oraz ilością energii w Gazie odebranym w miejscu dostarczania w Okresie MIG (a w przypadku ostatniego Okresu MIG – różnicy pomiędzy Minimalna Ilością Gazu dla tego Okresu MIG oraz ilością energii w Gazie odebranym w Miejscu Dostarczania w Okresie rozliczeniowym kończącym się bezpośrednio po zakończeniu okresu Gwarancji Obniżonej C eny). Opłata za naruszenie zobowiązania do zakupu Minimalnej Ilości G azu, obliczona zgodnie z niniejszym postanowieniem, jest przedstawiana Odbiorcy wraz z fakturą określającą należności z tytułu dostarczania Gazu za okres rozliczeniowy kończący się nie w cześniej niż w ostatni dniu Okresu MIG i jest płatna w terminie zapłaty tej należności. [142] Na stronie http://gazus.pl/kalkulator - gazu.html śre dnioroczne zapotrzebowanie na paliwo gazowe – gaz ziemny wysoko metanowy E – dla mieszkania w domu wielorodzin- nym oszacowano dla ogrzewania gazowego na poziomie 6.583 kWh/rok, dla kuchenki gazowej – na poziomie 1.646 kWh/rok, a dla podgrzania wody – na poziomie 4.937 kWh/rok. [143] W stosowanym przez Spółkę Cenniku Oferty P romocyjnej stanowiącym załącznik nr 6 do Umowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego p rzewidziano, że Minimalna Ilość Gazu (MIG) może być ustalona na poziomie: 369, 660, 1188, 1584, 2508 i 2904 kWh/rok. Z kopii umów kompleksowych dostarczania paliwa gazowego znajdujących się w aktach postępowania wynika, że moc umowną (kWh/rok) stanowiącą MIG do po- brania której odbiorca zobowiązany jest w okresie roku kalendarzowego , okre ślano na maksymalnym poziomie przewidzianym w stosowanym przez Spółkę Cenniku Ofe rty Promocyjnej stanowiącym załącznik nr 6 do Umowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego, tj. na poziomie 2904 kWh/rok . Maksymalny poziom MIG określono w umo- wach znajdujących się w aktach post ę powania o numerach kart: 258 - 259, 545 - 546, 583, 635, 770 - 7 71, 811 - 812, 842 - 843, 902, 90 5 - 912, 1252 - 1253 , 1275 - 1276 , 1304 - 1305 , 1311, 1349 - 1356 , 1387 - 1390 , 1449 - 1455 , 1666 - 1669 , 1682 - 1683 , 1728 - 1732 , 1754 - 1755 , 1773 - 1777 , 1805 - 1810 , 1856 - 1863 , 1881 - 1885 , 1900 - 1906 , 1930 - 1940 , 1955 - 1959 , 1968 - 1972 , 2003 - 2007 , 2015 - 2016 , 2042 - 2045, 2049 - 2052 , 2058 - 2061 , 2093 - 2097 , 3034 - 3037 ) . W aktach sprawy zidentyfikowano tylko jedn ą umowę , w której moc umowną (kWh/rok) stanowiącą Minimalną Ilość Gazu (MIG) do pobrania której odbiorca zobo- wiązany jest w okresie roku kalendarzowego określano na poziomie 600 kWh (k. 1415 - 1417 ). [144] Z informacji przekazanych przez S półkę wynika, że z odbiorcami paliwa gazowego w gospodarstwach domowych zawarła ona […] dostarczania paliwa gazowego na czas nieokreślony rozliczaną wg taryfy zatwierdzanej przez Prezesa URE. Pozostałe umowy zawarto na czas określony i zastosowanie do nich ma Cennik Oferty Promocyjnej. Wszystkie umowy (zawarte na czas określony) znajdujące się w aktach sprawy zawarto na okres 36 miesięcy. [145] Z w ystąpień konsumentów znajdujących się w aktach post ę powania wynika, ż e do czasu skorzystania z oferty Spółki byli oni odbiorcami paliwa gazowego zakupywanego na postawie umów zaw a rtych z PGNiG, rozliczanymi na podstawie taryfy zatwi erdzanej 80 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl dla PGNiG przez Prezesa URE i rzeczywistego zużycia tego paliwa. P o skorzystaniu z oferty Spółki zobowiązani są oni do ponoszenia przez czas trwania umowy opłat usta- lanych wg zasad przewidzianych w cytowanych wyżej § 3 i § 4 ust. 3 i ust. 4 cenni ka. W sytuacji, gdy odbiorca paliwa gazowego zużyje mniejsz ą ilość paliwa gazowego niż określono to w umowie zawartej z e Spółką , zobowiązany jest do zapłaty przewidzia- nych w § 4 ust. 4 cennika dodatkowych opłaty za naruszenie zobowiązania do zakupu Minimalnej Ilości G azu w kwocie równej iloczynowi określonej w § 3 ceny jednostkowej brutto stosowanej w odniesieniu do Minimalnej Ilości Gazu wybranej przez Odbiorcę oraz różnicy pomiędzy Minimaln ą Ilością Gazu oraz ilością energii w Gazie odebranym w mie jscu dostarczania w Okresie MIG (a w przypadku ostatniego Okresu MIG – różnicy pomiędzy Minimaln ą Ilością Gazu dla tego Okresu MIG oraz ilością energii w Gazie ode- branym w Miejscu Dostarczania w Okresie rozliczeniowym kończącym się bezpośrednio po zakończe niu okresu Gwarancji Obniżonej Ceny). Powoduje to, że odbiorca – w przy- padku zawarcia umowy z e Spółką - ponosi koszty , które nie odzwierciedlają jego rze- czywistego zużyci a paliwa gazowego, a są ustalane w odniesieniu do deklarowanej w umowie MIG. Zauważyć tu należy, że poza jedn ą umow ą , we wszystkich znajdujących się w aktach post ę powania umowach kompleksowych dostarczania paliwa gazowego MIG był a określana na najwyższym możliwym poziomie , tj. 2904 kWh /rocznie . Bez wąt- pienia f akt ten jest pow odem drastyczn ych zwyż e k opłat , jakie odbiorcy zobowiązani są do uiszczania na rzecz Spółki na podstawie zawartych umów. Konsumenci w wystą- pieniach załączonych do akt post ępowania podkreślają również, że przedstawiali przedstawicielom Spółki swoje dotychczasowe rachunki otrzymywane z PGNiG , w któ- rych określony był poziom zużycia gaz u w poszczególnych okresach rozliczeniowych, co nie było uwzględniane przy określani u MIG w umowach zawieranych ze Spółką. Tak więc należy wnioskować, ż e zamierzonym działaniem przedstawicieli Spółki było wpi- sanie do umowy maksymalnej MIG , skutkując ponoszeniem przez odbiorcę na jej rzecz możliwie jak najwyższych opłat. W rezultacie odbiorcy paliwa gazowego – którzy w przeważającej większości byli odbiorcami gazu sprzedawanego przez PGNiG – p o skorzystaniu z oferty Spółki zobowiązani zostali do ponoszenia przez czas trwania umowy opłat kilkukrotnie ( nawet 3 – 4 krotnie ) wyższych niż dotychczas. Wprowadzanie w błąd co do istnienia szczególnej korzyści cenowej [146] Przedsiębiorca w sytuacji kontaktowania się z konsumentem powinien w sposób jed- noznaczny i nie pozostawiający po stronie konsumenta żadnych wątpliwości poinfor- mować go o celu kontaktu. Informacje przekazywane konsumentowi powinny być jasne i jednoznaczne o raz na tyle szerokie, by na ich podstawie konsument mógł ocenić, czy jest zainteresowany przedstawioną mu przez przedsiębiorcę propozycją. Jedną z oko- liczności, z punktu widzenia konsumenta kluczowych dla oceny opłacalności zawarcia nowej umowy kompleksowe j sprzedaży energii elektrycznej i/lub umowy komplekso- wej dostarczania paliwa gazowego , jest cena oraz konsekwencje finansowe związane z rozwiązaniem umowy z dotychczasowym sprzedawcą. [147] W myśl art. 5 ust. 3 pkt 5 upnpr wprowadzające w błąd działanie może w szczególności dotyczyć ceny, sposobu obliczania ceny lub istnienia szczególnej korzyści cenowej. Cena lub szczególna korzyść cenowa jest jednym z najważniejszych czynników decy- dujących o wyborze oferty. Czynnik taki j est atrakcyjny, w szczególności dla emerytów i rencistów, ponieważ rachunki za energię elektryczną i gaz stanowią znaczne obcią- żenie dla ich budżetu. [148] W ocenie Prezesa Urzędu, biorąc pod uwagę okoliczności dotyczące sposobu przedsta- wiania konsumentom ofert y Spółki przez osoby ją reprezentujące i działające na jej rzecz i w jej imieniu , nie sposób uznać, że informacja na temat oferty cenowej była przekazywana konsumentom rzetelnie. P rzykłady skarg konsumentów włączonych do niniejszego postępowania potwierdza ją takie twierdzenie. Wynika z nich, że osoby re- prezentujące Spółkę informowały konsumentów, że skorzystanie z przedkładanej przez 81 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl nich propozycji zawarci a ww. um ó w spowoduje obniżk ę ponoszonych opłat za energię elektryczna i/lub gaz. Nie przedstawiały one odbiorcom pełnych, rzetelnych i jedno- znacznych informacji o poszczególnych element ach opłat za sprzedaż energii elek- trycznej i gazu, jakie będą oni zobowiąza ni ponosić po zmian ie dotychczasowego sprze- dawcy energii i/lub gazu , ich wysokości, sposobie ich obliczania , a także przewidzia- nych w umowach opłatach dodatkowych , ponos zonych w przypadku odstąpieni a od zwartych umów lub w przypadku zużycia energii lub gazu w ilościach innych , niż za de- klarowane. Na skutek czynności podejmowanych przez osoby działaj ące na rzecz i w imieniu Spółki odbiorcy zarówno energii elektrycznej, jak i gazu naraż ani zostali na znaczące , nawet kilkukrotne podwyżki opłat. [149] Ponadto o dnosząc się do stosowan ych przez Spółkę : Oferty promocyjnej Energi i dla domu Nr 1/2016 stanowiącej załącznik nr 3 do obowiązującego do 25 września 2018 r. wzorca umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej oraz Cennika Oferty Pro- mocyjnej stanowiąc ego załącznik nr 6 do Umowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego , wskazać należy, że wraz z dokument ami um ów i OWU obejmują one łącznie co najmniej kilka stron tekstu napisanego b ardzo mały rozmiar em czcionki, zawierają- cego bardzo obszerną treść, która dodatkowo jest trudna do zrozumienia dla przecięt- nego konsumenta, w szczególności dla o sób starszych. A naliza powyższych dokumen- tów może sprawić trudność każdemu konsumentowi, nie tylko osobie starszej. Nato- miast działanie przedstawicieli handlowych ograniczało się do wybiórczego przedsta- wiania konsumentom informacji o rzekomo niższych rachu nkach za energię elektryczną i/lub gaz , uniemożliwiając tym samym konsumentom podjęcie racjonalnej i św iadomej decyzji. [150] Zważywszy na poziom zorientowania przeciętnego konsumenta w kwestiach dotyczą- cych rynku energii elektrycznej i rynku dostaw paliwa gaz owego , w tym opłat związa- nych z ich dostarczaniem, Spółka winna dochować szczególnej staranności prezentując swoją ofertę i rzekome korzyści cenowe z niej płynące. Powyższe jest szczególnie istotne, jeśli konsument jest dodatkowo zaskoczony prezentacją ofe rty w miejscu jego zamieszkania, jest zdezorientowany i nie ma możliwości racjonalnego porównania ofert innych przedsiębiorców. Przedsiębiorca winien był dochować zatem szczególnej staranności i rzetelnie przedstawić swoją ofertę, zwłaszcza że stosowan e pr zez Spółkę wzor ce um ów i stanowiące ich integralną część załączniki m.in. cennik i czy OWU są skomplikowane i nieprzejrzyste , gdyż wskazują na szereg opłat, których wysokość uza- leżniona jest od w ie lu czynników. Dokumenty te mogły być kompletnie nieczytelne i niezrozumiałe w szczególności dla osób starszych. Takie osoby poza trudnościami z odczytaniem treści dokumentów (ze względu na bardzo małą czcionkę), mogą mieć bowiem problem z prawidłowym zrozumieniem ich treści, co wynikać może z ich scho- rzeń lub doleg liwości fizycznych i psychicznych. [1 51 ] Mając na uwadze przytoczone powyżej okoliczności, w ocenie Prezesa Urzędu infor- macje przedstawiane przez osoby reprezentujące i działające na rzecz i w imieniu Spółk i mogły z pewnością tworzyć mylne wyobrażenie o of ercie Spółki i korzyściach z niej wynikających i mogły doprowadzić konsumenta do podjęcia decyzji dotyczącej umowy (zawarcia umowy k ompleksowe j sprzedaży energii elektrycznej i /lub umowy kompleksowe j dostarczania paliwa gazowego ), której nie podjąłby, gdyb y miał pełną wiedzę na temat cen, stawek , opłat i zasad rozliczeń przez nią stosowanych . [1 5 2 ] W związku z powyższym, zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy wskazuje na to, że osoby reprezentujące i działające na rzecz i w imieniu Spółki , w związku ze składaniem konsumentom propozycji zawarcia umowy k ompleksowe j sprzedaży energii elektrycznej i/lub umowy kompleksowe j dostarczania paliwa gazowego , wprowadzały konsumentów w błąd co do istnienia szczególnej korzyści cenowej w związku z zawar- ciem proponowanej umowy, podczas gdy w rzeczywistości po zawarciu umowy z e Spółką opłaty te zarówno w odniesieniu do sprzedaży energii elektrycznej , jak i gazu 82 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl ulegały podwyższeniu. Takie stanowisko Prezesa UOK i K uwzględnia również prezento- waną przez Spółkę w pismach z 28 września 2018 r. i 4 października 2019 r. argumen- tację, że nie zgadza się ona w całości z postawionymi jej zarzut ami stosowania praktyk naruszając ych zbiorowe interesy konsumentów. W toku postę p owania Spółka nie od- niosła się szczegółowo do postawionego jej w powyższym zakresie zarzutu. [1 5 3 ] W związku z powyższym Prezes Urzędu uznał, że Spółka dopuściła się nieuczciwych praktyk rynkowych wprowadzających konsumentów w błąd, o których mowa w art. 5 ust. 1, ust. 2 pkt 1 oraz ust. 3 pkt 5 w zw. z art. 4 ust . 2 upnpr , co stanowi naruszenie art. 24 ust . 1 i ust . 2 pkt 3 uokik. Praktyka określon a w punkcie I ppkt 2 [154] Prezes UOKiK postawił Spółce Gasoenergia zarzut stosowania nieuczciwej praktyki ryn- kowej, o której mowa w art. 4 ust. 1 upnpr , tj. działaniu polegającym na zatajaniu przez osoby reprezentujące i działające na rzecz i w imieniu Spółki Gasoenergia Polskie Zakłady Energetyczne Sp. z o.o. faktu, że pośród przedkładanych konsumentom przez te osoby do podpisu dokumentów dotyczących zawarcia:  umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej , znajduj e się również umowa kompleksowa dostarczania paliwa gazowego , przez co konsument nie otrzymuje rzetelne j, prawdziwej i pełnej informacji, że zawiera ze Spółką rów- nież umow ę skutkując ą zmi aną sprzedawcy paliwa gazowego lub  umowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego, znajduje się również umowa kompleksowa sprzedaży energii elektrycznej , przez co konsument nie otrzymuje rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, że zawiera ze Spółką rów- nież umow ę skutkując ą zmi aną sprzedawcy energii elektrycznej . [1 5 5 ] Z informacji przekazanych Prezesowi UOKiK przez konsumentów wynika, że osoby re- preze ntujące i działające na rzecz i w imieniu Spółk i Gasoenergia nie inform owały ich o tym, że pośród przedłożonych im do podpisania dokumentów - dotyczących zawarcia umowy kompleksowej sprze daży energii elektrycznej - znajdowała się również umow a kompleksow a dostarczania paliwa gazowego lub o tym, że pośród przedłożonych im do podpisania dokumentów - dotyczących zawarcia umowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego - znajd owała się również umow a kompleksow a sprzedaży energii elektrycznej . O zawarciu ze Spółką umowy skutkującej zmianą dotychczasowego sprze- dawcy energii elektrycznej lub sprzedawcy gazu konsumenci dowiad ywali się , po upły- wie nawet kilku tygodni lub miesięc y od podjęcia przez te osoby opisanych wyżej czyn- ności, z otrzymanej od Sp ółk i korespondencji zawierającej np.: wezwanie do przedło- żenia uzupełni onych dokumentów lub wystawione j przez nią faktury . W zgromadzony m materiale dowodowym identyfik owan e są przypadk i , w których - pomimo odmowy przez konsumenta dokonywania zmian dotychczasowego sprzedawcy gazu - zmiany ta- kie zostały dokonane bez jego zgody i wiedzy poprzez „ podsunięcie do podpisu ” przy okazji podpisywania umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej również umowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego . Cyt .: 1) Zwracam się ze skargą na Firmę GasoEnergia (…). Przedstawiciel w/w/ firmy w dniu 21.03.2017 r. odwiedził moją 83 - letnią mamę w celu przedstawienia jej oferty na tani prąd i gaz. Mama po wysłuchaniu jego oferty zdecydowała się na podpisanie umowy na tan i prąd. Jak chodzi o gaz stwierdziła że płaci tak mało, że nie ma sensu jakakolwiek zmiana. Ja po tym jak się dowiedziałem o zaistniałej sytuacji po kon- sultacji z mamą postanowiłem że mama wycofa się z tej umowy nr (…). W trakcie 14 dni od podpisania umow y złożyłem stosowne pisma, na które GasoEnergia odpo- wiedziała 28.04.2017 że umowę uważa za nie zawartą. (…) Dodatkowo podsunął jej do podpisania tą niechcianą umowę na tańszy gaz. W dn. 11.05.2017 mama odebrała 83 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl z poczty pismo polecone od GasoEnergia. W piś mie tym GasoEnergia wzywa do prze- słania prawidłowych danych odbiorcy, które widnieją na fakturze firmy PGNiG. Je- żeli doszło do prawidłowego podpisania umowy za zgod ą obu stron, to jakim cudem przedstawiciel nie spisał poprawnych danych z faktury. A to dlat ego, że żadnej faktury nie widział, z racji tego że mama nie wyraziła chęci na zmiany co do energii gazowej. Wniosek z tego jest prosty, przedstawiciel podsunął mamie przy okazji podpisywani a umowy na tani prąd, niechcianą umowę na tani gaz. (…) (pismo kon- sument a z 15 maja 2017 r. do Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Tarnowie – k. 1188 ) 2) (…) Przyjechał kurier z plikiem „papierów”, wytworzył atmosferę pospiechu, wska- zał palcem miejsce podpisu, co uczyniłem. Zostawił dwie umowy (druga podpięta z tyłu była umow ą na dostarczanie gazu). (…) Pragnę poinformować, że w rozmowie z przedstawicielką Gasoenergii nie było mowy o umowie na dostarczania gazu. Na początku maja Gasoenergia przysłała do mnie pismo oraz druk na udzielenie pełno- mocnictwa. Pismo informuj e mnie o wstrzymaniu zmiany sprzedawcy z powodu nie- właściwych danych odbiorcy – wzywają do podania prawidłowych danych i wtedy przeprocesują dokumenty. Nigdy nie podawałem żadnych danych do umowy gazo- wej w związku z czym uważam, ż e tym bardziej umowa gazow a jest nieważna. (…) (zał. 6 do pisma Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Częstochowie z 27 lipca 2017 r . – k. 1248 – 1249 , 1254 - 1255 ) 3) (...) Przedstawiciel wyżej wymienionej firmy podał się za pracownika gazowni, jako że PGNiG zmieniło nazwę i doprowadził do sytuacji że podpisałam umowę komplek- sową z firma Gasoenergia i nie miałam zamiaru zmieniać dotychczasowych dostaw- ców. Wykorzystując mój wiek i stan zdrowia podsunął mi również umowę na do- starczanie energii elektrycznej, z firmy TAURON na Gasoenergia. (…) (pismo kon- sumentki z 2 czerwca 2017 r. – k. 1381 ) 4) (…) Dnia 21.03.2017 r. zadzwoniono na telefon stacjonarny który odebrał mąż, po prz edstawieniu się pana X mówiąc, ż e to Tauron Energia pytając się czy rozmawia ze (…) dostał odpowiedź potwierdzającą , zaczął proponować energię elektryczną i gaz zmniejszającą dotychczasow ą cenę. Mąż powiedział, ż e umowy na gaz nie może zawrzeć, ponieważ gaz mamy liczony ryczałtowo w rachunku za mieszkanie, mimo to rozmówca dalej drążył ten temat , powiedział , że umowy na gaz i energię ma przygotowane wystarczy tylko podpisać czy może wysłać kuriera. (…) Kurier rzec zywiście zjawił się w krótkim czasie z umowami na gaz i prąd choć cały czas w rozmowach mówiliśmy że gaz mamy ryczałtowy (…). (wniosek konsumentów z 21 kwietnia 2017 r. do Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Tarnowie – k. 2013 – 2014) [1 5 6 ] W ocenie Prezesa Urzędu, zatajenie przez osoby reprezentujące i działające na rzecz i w imieniu Spółki Gasoenergia faktu podejmowania przez nie w trakcie przedstawiania konsumentowi propozycji zawarcia ze Spółką umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej dz iałań zmierzających do pozyskania podpisu konsumenta na dokumen- ta ch związany ch z procesem zmiany sprzedawcy gazu lub zatajanie - w trakcie przed- stawiania konsumentowi propozycji zawarcia ze Spółką umowy kompleksowej dostar- czania paliwa gazowego faktu podejmowania przez nie działań zmierzających do po- zyskania podpisu konsumenta na dokumenta ch z wiązany ch z procesem zmiany sprze- dawcy energii elektrycznej , stanowi nieuczciwą praktykę rynkową, o której mowa w art. 4 ust. 1 upnpr . Zgodnie z tym przepi sem praktyka rynkowa stosowana p r zez przedsiębiorców wobec konsumentów jest nieuczciwa, jeżeli jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i w istotny sposób zniekształca lub może zniekształcić zachowania rynkowe przeciętnego konsumenta przed zawarciem umowy , w tr akcie jej zawierania lub po jej zawarciu. 84 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl [1 5 7 ] Za sprzeczne z dobrymi obyczajami należy uznać działania, które w konkretnych oko- licznościach zmierzają do niedoinformowania, dezorientacji, wywołania błędnego przekonania u konsumenta, a także wykorzystania jego niewiedzy lub zaufania. Prezes Urzędu stoi na stanowisku, że osoby reprezentujące Spółkę powinny we właściwym czasie i z właściwą precyzją przedstawić cel podejmowanych przez nie wobec konsu- mentów czynności oraz zakres i warunki oferowanych im usług dotyczących zmiany sprzedawcy energii elektryczne j lub gazu . Dobre obyczaje w kontaktach z konsumen- tami wymagają, by przedsiębiorca rzetelnie przedstawił swoją ofertę, co wobec po- wyższego wymaga wyraźnego, jasnego i rozłącznego przedstawienia przez osoby re- prezentujące i działające na rzecz i w imieniu G asoenergia ofert Spółki dotyczących sprzedaży energii elektrycznej i sprzedaży gazu. Zaniechanie przez Spółkę wyraźnego wyodrębnienia swoich ofert skutkowało tym, że konsumenci nie mieli świadomości jed- noczesnego zawierania umowy kompleksowej sprzedaży ene rgii elektrycznej i umowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego , wobec czego ich zachowanie rynkowe było w istotny sposób zniekształcone. Konsumenci zawiera li umowy, których nie mieli zamiaru zawierać , o czym – jak wynika z materiału dowodowego – infor mowali osoby reprezentujące i działające na rzecz w imieniu Spółki. [1 5 8 ] Należy ponadto zauważyć, że oferta Spółki kierowana jest również do osób starszych. Osoby reprezentujące Spółkę zawierają umowy z osobami w podeszłym wieku, często- schorowanymi, mies zkającymi samotnie , które są szczególnie podatn e na stosowane przez Spółkę zachowania. Jak już wskazywano wcześniej - w ynika to z faktu, że o soby te nie mają wystarczającego rozeznania w zakresie dostępnych sposobów zawierania umów (poza lokalem przedsiębiorstwa lub na odległość) oraz zmian , jakie zaszły na rynku energetycznym skutkujących możliwości ą zmiany sprzedawcy energii elektrycz- nej i sprzedawcy gazu. W świadomości osób w podeszłym wieku pojęci a elektrownia, firma energetyczn a, gazownia funkcjonują jako synonim zakładu energetycznego lub gazowni, z którymi od lat mają podpisaną umowę i który cieszy się ich zaufaniem. Dają one wiarę zapewnie niom składany m przez osoby je odwiedzające (tj. reprezentujące Spółkę). [15 9 ] Mając na uwadze obowiązujące zasady funkcjonowania rynku sprzedaży energii elek- trycznej i gazu oraz uwarunkowania osób, do których ki erowan a jest oferta S półki na- leży wymagać od niej szczególnej staranności w przekazywaniu informacji dotyczących oferowanych przez n ią produktów. Z treści skarg wynika, iż przedstawiciele Spółki ta- kiej staranności nie wykazywa li , co więcej, wykorzystywa li powyższe okoliczności, które w poważnym stopniu mogły ogranicz yć zdolność konsumentów do podjęcia świa- domej decyzji dotyczącej zawieranych umów. Już sam fakt nieujawniania przez przed- stawicieli Spółki , iż oferują im również zawarcie dodatkowej umowy, m oże świadczyć o celowym wprowadzaniu konsumentów w błąd. Z ebrany w niniejszej sprawie materiał dowodow y wskazuje na to, że osoby reprezentujące i działające na rzecz i w imieniu Spółki zatajały fakt, że pośród przedkładanych konsumentom do podpisu dokumentów dotyczących zawarcia:  umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej, znajduje się również umowa kompleksowa dostarczania paliwa gazowego , przez co konsument nie otrzym ywał rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, że zawiera ze Spółką rów- nież umowę skutkującą zmianą sprzedawcy paliwa gazowego lub  umowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego, znajduje się również umowa kompleksowa sprzedaży energii elektrycznej , przez co konsument nie otrzym ywał rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, że zawiera ze Spółką również umowę skutkującą zmianą sprzedawcy energii elektrycznej. Takie stanowisko Pr ezesa UOKiK uwzględnia również prezentowaną przez Spółkę w pi- smach z 28 września 2018 r. i 4 października 2019 r. argumentację, że nie zgadza się 85 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl ona w całości z postawionymi jej zarzutami stosowania praktyk naruszających zbio- rowe interesy konsumentów. W t oku postępowania Spółka nie odniosła się szczegółowo do postawionego jej w powyższym zakresie zarzutu. [1 60 ] W związku z powyższym Prezes Urzędu uznał, że Spółka dopuściła się nieuczciwych praktyk rynkowych, o których mowa w art. 4 ust 1 upnpr, co stanowi naruszenie art. 24 ust 1 ust. 2 pkt 3 uokik. Praktyka określon a w punkcie I ppkt 3 lit. a ) sentencji decyzji [1 61 ] Prezes UOKiK postawił Spółce Gasoenergia zarzut stosowania nieuczciwej praktyki ryn- kowej, o której mowa w art. 8 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 2 i art. 4 ust. 2 u pnpr, t j. działaniu polegającym na stosowaniu przez osoby reprezentujące i działające na rzecz i w imieniu Spółk i w obec konsumentów przy zawieraniu umowy kompleksowej sprze- daży energii elektrycznej i/lub u mowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego niedopuszczalnego nacisku polegającego na wywoływaniu u konsumentów przekona- nia, że podpisanie umowy jest czynnością konieczną oraz ponaglaniu konsumentów w podpisywaniu ww. umów i stwarzaniu warunków uniemożliwiających im zapoznanie się z treścią przedkładanych im dokumentów, co mo że ograniczać zdolność konsu- menta do podjęcia świadomej decyzji dotyczącej zawieranej umowy . [1 6 2 ] Z informacji przekazanych Pr ezesowi UOKiK przez konsumentów wynika, że osoby re- prezentujące i działające na rzecz i w imieniu Spółk i wywoływa ły u konsumentów prze- świadczenie konieczności podpisania przedkładanej im umowy. Poza tym – jak wynika z twierdzeń konsumentów - zawieranie prz edmiotowych umów odbywa ło się w atmos- ferze pośpiechu. Przedstawiciele Spółki, wywierając na konsumentach presję czasu, doprowadzali do sytuacji w której konsumenci nie mieli zapewni onej swobodnej moż- liwości zapoznania się - przez konieczny do tego czas - z treścią przedkładanych doku- mentów. Na wywołanie u konsumentów przekonania, że należy szybko podpisać doku- menty przedkładane im przez osoby odwiedzające ich w miejscu ich zamieszkania mo- gło mieć także wpływ określanie się przez nie mianem kurierów. W rzecz ywistości osoby te nie były kurierami wykonującymi na rzecz Spółki usługi kurierskie, ale jej przedstawicielami, którzy przedkłada l i konsumentom do podpisania ww. umowy. C yt.: 1) (…) Oświadczam, że zostałam wprowadzona w błąd przez waszych pracowników, którzy oświadczyli, że sprawdzają prąd i gaz. Sprawdzili nieprawnie moje rachunki za prąd i gaz i nie wyjaśniając o co chodzi kazali mi podpisać nowe umowy. (załącz- nik do pisma Spółki z 22 grudnia 2018 r. - pismo konsument ki z 26 kwietnia 2017 r. – k. 2 73 ) 2) (…) Obaj panowie (oddzielnie) trzymali karty w ręce i tylko podsuwali fragmenty karty do podpisania . (…) ( z ałącznik do pisma Spółki z 22 grudnia 2018 r. - pismo konsument ki z 11 kwietni a 2017 r. – k. 2 80) 3) (…) miałam utrudnioną możliwość w zakresie swobodnego zapoznania się z warun- kami umowy tj., została wy w arta presja natychmiastowego podpisania nawet nie- satysfakcjonującej umowy, bowiem ze względu na pośpiech okazywany przez przedstawiciela nie było możliwości podpisania dokumentów po uprzednim zapo- znaniu się z ich treścią. (z ałącznik do pisma Spółki z 22 gr udnia 2018 r. - pismo konsumentki z 20 kwietnia 2017 r. – k. 2 97 ) 4) (…) P owyższe umowy zostały zawarte podstępnie , czyli drog ą oszustwa. (…) pano- wie kurierzy nie chcieli wejść do domu, gdyż to „ tylko krótka formalność ” jak po- wiedzieli (…). ( z ałącznik do pi sma Spółki z 22 grudnia 2018 r. - pismo konsument ki z 20 kwietnia 2017 r. – k. 2 99 - 300) 5) (…) podjęte przez Państwa działania w celu zawarcia ze mną w dniu 19 stycznia 2017 r. roku umowy wypełniają przesłanki podstępu. Jestem osobą w podeszłym wieku i mam orzeczona I grupę inwalidztwa z powodu niemal całkowitej utraty 86 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl wzroku, Przedstawiciel, który dostarczył mi umowę w dniu 19 stycznia 2017 roku wykorzystał moje trudne położenie i wcisnął mi rzekomo korzystna umowę, która m i ała pochodzić z „Tauronu”, a której to umowy dotychczas od Państwa nie otrzy- małem. (…) ( z ałącznik do pisma Spółki z 22 grudnia 2018 r. - pismo konsument ki z 4 kwietnia 2017 r. – k. 391) 6) (…) Proszę o rozwiązanie umowy zawartej nie wiem kiedy przez mojego męża (…) który jest osobą niepełnosprawną od 21 lat. To bardzo chory człowiek, podpisze wszystko! (…) Uważam za karygodne przysyłanie kuriera z gotową umową do pod- pisu do osoby bardzo chorej i nie wiedzącej o co chodzi. (…) ( z ałącznik do pisma Spółki z 22 grudnia 2018 r. - pismo konsument ki z 5 kwietnia 2017 r. – k. 429) 7) (…) moj a żona (…) cierpi na zaawansowana miażdżycę, nie potrafi już samodzielnie podejmować decyzji. (…) osoba, która przyniosła dokument do podpisu, użyła ma- nipulacji i stwierdziła, że brak podpisu będzie skutkował natychmiastowym odcię- ciem prądu. (…) (załącznik do pisma Spółki z 22 grudnia 2018 r. - pismo konsument a z 10 kwietnia 2017 r. – k. 504) 8) (…) Nadto miałam utrudnioną możliwość w zakresie swobodnego zapoznania się z warunkami umowy tj. została wywarta presja na tychmiastowego podpisania nawet niesatysfakcjonującej umowy, bowiem z uwagi na pośpiech okazywany przez przedstawiciela nie było możliwe podpisanie dokumentów po uprzednim zapozna- niu się z ich t reścią. Oświadczam, iż gdybym posiadała pełną wiedzę co do warun- ków umowy i podmiotu będącej jej stroną nie podjęła bym decyzji o zawarciu umowy z Joy Energia Sp. z o.o. (…) W mojej ocenie wprowadzenie mnie przez firmę Joy Energia Sp. z o.o. w błąd było po dstępem i miało na celu doprowadzenia do podpisania przeze mnie umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej. (…) (załącznik do pisma Spółki z 22 grudnia 2018 r. - pismo konsumenta z 2 0 kwietnia 2017 r. – k. 5 33 ) 9) (…) Umowa o Dostawę Gazu z firmy Polskie Zakłady Energetyczne podpisane przeze mnie w dniu 19.04.2017 r. (….) około godz. 17.30, doręczona przez Pana „Kuriera”, który mi się nie przedstawił ani nie wylegitymował jak ą prezentuje firmę, powie- dział tylko, że dla niego najważniejszy jest mój czytelny podpis pod umow ą to jest pełne imię i nazwisko napisane czytelnie i wyraźnie na każdej stronie pisma. Pan „Kurier” przy podpisywaniu każdej strony pisma trzymał pismo z nazwą firmy w swoim ręku, żeby nie było widać nagłówka pisma z nazwą firmy, kt órej był „Kurie- rem” to jest: „Gaso - Energia, Polskie Zakłady Energetyczne (…). załącznik do pisma Spółki z 22 grudnia 2018 r. - pismo konsumentki z 19 kwietnia 2017 r. – k. 573 ) 10) (…) Niniejsz ą umowę w dniu 23.03.2017 dostarczył „kurier” (Pan rzekomo był k u- rierem Taurona), który nie przedstawił się z imienia i nazwiska i nie pozwolił mi przeczytać umowy przed podpisaniem . (…) (załącznik do pisma Spółki z 22 grudnia 2018 r. - pismo konsument ki z 24 marca 2017 r. – k. 704 ) 11) (…) Jestem w wieku 80 lat – pod stał ą kontrolą lekarza neurologa. Z przykrością oświadczam, iż zostałam ewidentnie „naciągnięta”, oszukana podpisując nieświa- domie umowę z wymienionym dostawcą. Praktycznie nastąpiło wymuszenie złoże- nia podpisu! Dokonaliście Państwo z zadziwiającą premedytacją . Podczas wizyty waszego sprzedawcy, będącego w kontakcie telefonicznym wymuszono na mnie do- konać ustnego potwierdzenia zawarcia umowy (tu padło też pytanie z telefonu: „Czy narazie on jest spokojny i nie krzyczy zamocno”). (załącznik do pisma Spółki z 22 grudnia 2018 r. - pismo konsument ki z 4 kwietnia 2017 r. – k. 747 ) 12) (…) W tym przypadku wasz pracownik (. . .) dostarczył wypełnioną i nie kompletą przesyłkę prosząc tyko o potwierdzenia przesyłki ponieważ bardzo się spieszył co 87 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl również uniemożliwiło zapoznan ie się z dokumentami które dostarczył. (…) (załącz- nik do pisma Spółki z 22 grudnia 2018 r. - pismo konsumentki z 5 kwietnia 2017 r. – k. 830) 13) (…) zostałem wprowadzony w błąd, na moje pytanie pełnomocnika czy to będzie Enea odpowiedział tak i nie da ł do przeczytania umowy i nie otrzymałem druku do odwołania się. (…) (załącznik do pisma Spółki z 22 grudnia 2018 r. - pismo konsu- ment a – k. 915 ) 14) (…) Z uwagi na pośpiech i mó j wiek nie potrafiłam ocenić dokładnie sytuacji i zo- stałam wprowadzona w błąd. W mo jej ocenie wprowadzenie mnie przez Państwa w błąd było podstępem i miało na celu doprowadzenie do podpisania przeze mnie z Państwem umowy kompleksowej energii elektrycznej. (…) (załącznik do pisma Spółki z 22 grudnia 2018 r. - pismo konsumentki z 13 kwietn ia 2017 r. – k. 946) 15) (…) Informuj ę , że umowę zawarłem tylko dlatego, że zostałem wprowadzony w błąd i po wielokrotnych telefonach z firmy GasoEnergia czułem się zmuszony do wyrażenia zgody, wi ę c umowę zawarłem pod wpływem przymusu. (…) (załącznik do pisma Spółki z 22 grudnia 2018 r. - pismo konsument a – k. 954 ) 16) (...) Pod nieobecność w mieszkaniu rodziny (…) i pod wpływem rozmów telefonicz- nych dotyczących zmiany umowy sprzedaży energii, zgodziłam się na nową umowę. Podpisana została na podwórku, w pośp iechu bez upewnienia się przez sprzedawcę czy nie chc ę podpisać umowy w obecności rodziny. Mając na uwadze mój zaawan- sowany wiek (podany w umowie pesel o tym świadczy), widoczne choroby wieku starczego (trudności z poruszaniem się, gorszy słuch, wzrok, mni ejsza zdolność ro- zumienia dokumentów, słaba pamięć) umowa nie była prawidłowo rozumiana przeze mnie. (…) (załącznik do pisma Spółki z 22 grudnia 2018 r. - pismo konsu- mentki z 1 4 kwietnia 2017 r. – k. 9 87 ) 17) (…) jestem osobą w bardzo podeszły m wieku i zosta łam zmanipulowana i czuję się oszukana co do zawarcia powyższej umowy, którą w ogóle nie jestem zaintereso- wana, a której nie zrozumiałam. Wykorzystano moją niesprawność zdrowotn ą oraz fakt, że nie mogłam z nikim skonsultować ewentualnej zmiany dostawcy ene rgii. (…) (załącznik do pisma Spółki z 22 grudnia 2018 r. - pismo konsumentki z 7 kwietnia 2017 r. – k. 1077 ) 18) (…) Pan, młody człowiek, poprosił o ostatni rachunek. Sam wypełnił druk umowy, podsunął do podpisania. Tuż przed, ani po podpisaniu, nie dał mi jej do przeczy- tania. Trzymał ją cały czas w ręce. Nie wręczył mi żadnych innych dokumentów. Poinformował, że stosowne dokumenty nadejdą w ciągu dwóch tygodni. Przed wyj- ściem, zanim odda ł mi umowę, odebrał telefon, a następnie podał mi go i nieznany pan zap ytał, jak oceniam kuriera. (…) (zał. 4 do pisma Miejskiego Rzecznika Kon- sumentów w Częstochowie z 27 lipca 2017 r. k. 1226 - 1227 ) 19) (…) Zadzwoniła do mnie przedstawicielka firmy sprzedającej energię elektryczną z propozycją obniżenia opłaty miesięcznej. ( …) Dostałem od tej Pani informacje, że za kilka dni zgłosi się do mnie przedstawiciel firmy z dokumentami. Przyjechał kurier z plikiem „papierów”, wytworzył atmosferę pospiechu, wskazał palcem miejsce podpisu, co uczyniłem. Zostawił dwie umowy (druga podpi ęta z tyłu była umowa na dostarczanie gazu). (…) (zał. 6 do pisma Miejskiego Rzecznika Konsu- mentów w Częstochowie z 27 lipca 2017 r. – k. 1248 ) 20) (…) Podczas zawierania umowy byłem pośpieszany i działałem w przeświadczeniu, ż e opłaty za gaz będą mniejsze, co potwierdzali przedstawiciele firmy. (…) (pismo konsument a z 14 listopada 2017 r. – k. 1330 ) 21) (…) Przedmiotem skargi są zastosowane w stosunku do mnie – odbiorcy działania polegające na : (…) 88 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 2. Zastosowaniu zastraszenia co do zasad post ę powania poprzez in formacje, iż nie zawarcie umowy będzie skutkowało odłączeniem gazu. (…) 5. Przedstawiciel Gasoenergia pozostawił mi niepodpisany druk o nazwie „Umowa” gdzie nie ma ani jednego podpisu ani mojego, nie mam pewności czy podpisałem w ogóle jakikolwiek dokument. 6. Kontakt z przedstawicielem handlowym dostawcy nie był możliwy – nie zostawił żadnych danych, tygodniowe próby kontaktu na podane w tzw. umowie telefony również nie były skuteczne. 6. Przypuszczam, że niewłaściwe post ę powanie przedstawiciela dostawcy może mieć związek z moim podeszłym wiekiem – 88 lat, słabym wzrokiem (odczytywa- nie przedstawionego druku wymaga lupy) i brakiem szczegółowej wiedzy tech- nicznej. (...) (pismo konsumenta z 14 września 2017 r. przekazane przez URE przy piśmie z 9 października 2017 r. – k. 1334 ) 2 2 ) (…) Ten człowiek sam wszystko wypełnił nic nie mówiąc, potem pokazał, że mam podpisać w trzech miejscach. Ja podpisałam, nic nie czytałam ani nie pytałam, bo ja nie mam krtani i strun głosowych. Rozm awiać mogę dzięki specjalnemu apara- towi ale jest to bardzo utrudnione. Po otrzymaniu rachunków za gaz zorientowa- łam się, ż e to inna firma, nie ta sama co dotychczas a rachunki są takie, że w poprzedniej firmie było 32 złote co dwa miesiące a teraz 66 złoty ch co miesiąc. Zostałam bardzo oszukana! (…) (załącznik do pism a konsumentki z 7 sierpnia 2017 r. – k. 1348 ) 23) (…) Pracownik Waszej Firmy wykorzystał chwilową nieobecność w mieszkaniu opie- kuna mojego ojca i skłonił go do zawarcia umowy bez sprawdzania jego umocowa- nia do takiej czynności. Nigdy nie udzielałam żadnego pełnomocnictwa zarówno mojemu ojcu jak innym osobom do występowania w moim imieniu w żadnych sp ra- wach związanych z dostarczaniem jakichkolwiek mediów do mojego mieszkania. Nie czuję się zobowiąz ana do ponoszenia żadnych kosztów związanych z nieetycz- nym postępowaniem Waszego pracownika, który skorzystał z niewidomości osoby w podeszłym wieku i skłonił go do zawarcia wymienionej w piśmie umowy. Uwa- żam, że było to ce l owe działanie zmierzające do osi ągnięcia korzyści związanych z pozyskaniem nowego klienta. (…) ( załącznik do pisma konsumentki z 9 maja 2017 r. – k. 1367 - 1369 ) 24) (…) W połowie sierpnia br. odebrałam telefon od osoby, która przedstawiła się jako „gazownia miejska” i prosiła o dane z faktury PGNiG pod pretekstem weryfikacji danych. Nie podejrzewając podstępu podałam dane z mojej faktury. Około 21 sierpnia do moich dr zwi zapukał przedstawiciel spółki GasoEnergia i zaproponował podpisanie umowy o dostawę paliwa gazowego na „lepszych warunkach” niż moja dotychczasowa umowa z PGNiG. Pomimo nalegań stanowczo odmówiłam podpisa- nia umowy dopóki spokojnie nie zapoznam się z je j treścią. Przedstawiciel zostawił druki umowy i zaproponował odesłanie podpisanej umowy pocztą jeśli zdecyduję się na ofertę. Na odchodnym poprosił o podpisanie potwierdzenia dostarczenia do- kumentów na co wyraziłam zgodę. W ten sposób, w drodze podstępu, ajent Sp. GasoEnergia wyłudzi ł ode mnie podpis pod umową, którą mi podsunął, wykorzy- stując mój osłabiony wzrok, zdenerwowanie i wynikającą z niego trudność oceny sytuacji. W październik u niespodziewanie otrzymałam pismo od GasoEnergia da- towane na 04.10.201 7 stwierdzające, że podpisałam umowę dnia 22.08.2017 r. z żądaniem przekazania pełnych danych osobowych i szeregu pełnomocnictw na rzecz Sp. GasoEnergia wraz z pogróżką wysokich kar finansowych w przypadku od- mowy (…) Telefonicznie powiadomiłam mojego dosta wcę gazu PGNiG, że w przy- padku próby rozwiązania umowy poza moimi plecami nie wyrażam zgody na to zgody. W listopadzie otrzymałam od GasoEnergii z dn. 08.11.2017 żądanie zapłaty kary umownej (tytułowane „nota wyrównawcza”) w wysokości 1440 zł. (…) W od- 89 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl powi edzi na pismo kancelarii do Sp. GasoEnergia z żądaniem przedstawienia doku- mentów otrzymaliśmy odpowiedź z dn. 17.11.2017 wraz z kopią umowy z moim podpisem wyłudzonym w drodze podstępu (…) (pismo konsumentki z 15 grudnia 2017 r. - k. 1408 - 1409 ) 25) (…) W pierw szych tygodniach 2017 roku zadzwonił do mnie przedstawiciel firmy Gasoenergia z ofertą handlową zmiany sprzedawcy paliwa gazowego. Pracownik ww. sprzedawcy, przekazując telefonicznie niemające odzwierciedlenia w rzeczy- wistości informacje dotyczące atrakcyj ności jego oferty zapewniał, iż po zawarciu z jego firmą umowy będę znacznie mniej płacić za gaz. Posługując się technikami perswazji i manipulacji stworzył u mnie błędne przekonanie co do atrakcyjności ewentualnych, przyszłych warunków umowy. Jestem osobą starszą (mam 88 lat), samotnie mieszkającą, prawie niewidomą, posiadającą duże zaufanie do ludzi wy- rosłe z innych czasów. Wskutek dość natarczywych, wielokrotnych zapewnień o niż- szych rachunkach które będą płacić, a także po jak się później okazało niepra wdzi- wej informacji, że wszyscy pozostali mieszkańcy bloku już zawarli z Gasoenergia umowy na zmianę sprzedawcy (wywarta na mnie presja psychologiczna), również z a warłam ze sprzedawcą w dniu 31.03.2017 r. opisaną umowę. (…) Nadmieniam, że gotową do podpisu umowę dostarczył do mnie kurier, który w czasie krótkiej wizyty wskazał jedynie miejsca, w których mam złożyć podpisy. Zwracam także uwag ę na nader niestaranny, nieczytelny i praktycznie nieidentyfikowalny podpis złożony na umowie w rubryce „Sprzedawca”. ( …) Tym samym zostałam przez przedsiębiorcę podstępem wprowadzona w błąd co do warunków świadczenia przez niego usług, które stanowiły w ogóle jedyną determinantę co do zmiany poprzedniego sprze- dawcy. (…) (pismo konsument ki z 2 stycznia 2018 r. - k. 1446 – 1 448 ) 26) (…) W dniu 10.08.2017 roku do moich drzwi zapukał mężczyzna i nie przedstawia- jąc się spytał, który z liczników na energię elektryczną znajdujących się na koryta- rzu należy do mnie oraz od jakiego sprzedawcy otrzymuję energię. Odwiedzający mnie przedst awiciel sugerował, że działa w imieniu dotychczasowego dostawcy energii elektrycznej, ja natomiast byłam przekonana co do tego, że tak właśnie jest. Następnie przekazał mi do podpisu pokaźny plik dokumentów prosząc o na- tychmiastowe ich podpisanie ze wzglę du na pośpiech i konieczność „sprawdzenia liczników” kolejnych lokatorów domu. Podpisy składałam na wcześniej przygotowa- nych i wypełnionych formularzach, przy czym przedstawiciel zasłaniał nazwę firmy. Oświadczam, że składając te podpisy byłam przekonana, ż e składam je na pismach dotychczasowego dostawcy energii elektrycznej tj. TAURONu. (…) Pragnę nadmie- nić, że jestem 90 - letnia osobą mając ą problemy ze wzrokiem i słuchem, co według mojej opinii zostało świadomie wykorzystane przez przedstawiciela firmy w celu wyłudzenia ode mnie podpisów pod umow ą oraz pełnomocnictwem do wypowiedze- nia w moim imieniu umów z dotychczasowymi dostawcami rzeczonych mediów. Mężczyzna niewiele mówił, odpowiadał półsłówkami i cały czas podkreślał, że bar- dzo się śpieszy. (…) (pismo konsumenta z 20 grudnia 2017 r. – k. 1418 - 1419 ) [1 6 3 ] Biorąc pod uwagę powyższe , kwestionowane zachowanie Spółki należy ocenić przez pryzmat stosowania agresywnej praktyki rynkowej. Zgodnie bowiem z treścią art. 8 ust. 1 upnpr , praktykę rynkową uznaje się za agresywną, jeżeli przez niedopuszczalny nacisk w znaczny sposób ogranicza lub może ograniczyć swobodę wyboru przeciętnego konsumenta lub jego zachowanie względem produktu i tym samym powoduje lub może powodować podjęcie prz ez niego decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie pod- jął. Za niedopuszczalny nacisk uważany jest natomiast każdy rodzaj wykorzystania przewagi wobec konsumenta, w szczególności użycie lub groźbę użycia przymusu fi- zycznego lub psychicznego, w sposób znacznie ograniczający zdolność przeciętnego konsumenta do podjęcia świadomej decyzji dotyczącej umowy (art. 8 ust. 2 upnpr). Przy ocenie zaś, czy praktyka rynkowa jest agresywna, należy uwzględnić wszystkie jej cechy i okoliczności wprowadzenia produktu n a rynek, a w szczególności bariery 90 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl umowne lub pozaumowne, które przedsiębiorca wykorzystuje, aby przeszkodzić kon- sumentowi w wykonaniu jego ustawowych praw (art. 8 ust. 3 pkt 3 upnpr). [164] W ocenie Spółki – za prezentowanej w pismach z 28 września 2018 r. i 4 października 2019 r. - nie stosowała ona wobec konsumentów nacisku, polegającego na wywoływa- niu u nich przekonania, że podpisanie umowy jest czynnością konieczną, do której konsumenci byli ponaglani oraz nie uniemożliwiała im swobodnego zapoznania się z t reścią dokumentów. Uzasadniając takie twierdzenie wskazała ona, że pozyskiwane w trakcie przeprowadzanych przez jej Partnerów rozmów weryfikacyjnych oceny pracy jej przedstawicieli zawsze były pozytywne, a z (…) samego nagrania nie wynika rów- nież, by podpi sywanie przez konsumentów dokumentów umownych miało miejsce w atmosferze ponaglania i wywoływania presji przez przedstawicieli Spółki. Dodatkowo (…) konsumenci pouczani byli o prawie do odstąpienia od umowy w terminie 14 dni. Zatem nawet gdyby przyjąć, iż w trakcie wizyty przedstawiciela Spółki konsumenci nie mieli możliwości dokładnego zapoznania się z treścią np. ogólnych warunków umow- nych, to sposobność taką mieli przez kolejne 14 dni i ewentualne podjęci e decyzji, czy od umowy odstąpić, czy też nie. Potwierdzenie otrzymania egzemplarza umowy kon- sumenci potwierdzali również w rozmowie. (…) [1 6 5 ] Jak już wskazywano, oferta Spółki kierowana była przede wszystkim do osób starszych . W okresie od 1 września 201 6 do 31 grudnia 2018 r. z osobami powyżej 60 roku życia Spółka zawarła ponad 80% umów kompleksowych sprzedaży energii elektrycznej (z oso- bami w wielu od 61 do 75 roku życia lat – 39,60% umów, od 76 do 85 roku życia – 31,1% umów, a powyżej 85 roku życia – 1 0,95% umów) i ponad 90% umów kompleksowych dostarczania paliwa gazowego (z osobami w wieku od 61 do 75 roku życia – 32,30% umów, od 76 do 85 roku życia – 43,08% umów, powyżej 85 roku życia – 15,75% umów). [16 6 ] Osoby reprezentujące i działające na rzecz i w imieniu Spółki zawiera ły umowy kom- pleksowe sprzedaży energii elektrycznej i/lub umowy kompleksowej dostarczania pa- liwa gazowego z osobami w podeszłym wieku, schorowanymi, mieszkającymi samotnie. W ocenie Prezesa UOKiK ta grupa konsumentów jest szczególn ie podatna na stosowane przez Spółkę zachowania. Jak już podkreślano wcześniej - wynika to z faktu, że osoby te nie mają wystarczającego rozeznania w zakresie dostępnych sposobów zawierania umów (poza lokalem przedsiębiorstwa lub na odległość) oraz zmian, jakie zaszły na rynku energetycznym skutkujących możliwością zmiany sprzedawcy energii elektrycz- nej i sprzedawcy gazu. W świadomości osób w podeszłym wieku pojęcia elektrownia, firma energetyczna, gazownia funkcjonują jako synonim zakładu energetycznego lub gazowni, z którymi od lat mają podpisaną umowę i któr e ciesz ą się ich zaufaniem. Są również ufne co do zapewnień składanych przez osoby je odwiedzające (tj. reprezen- tujące Spółkę). W tej sytuacji od przedsiębiorcy należy wymagać szczególnej staran- ności w przekazywaniu informacji dotyczących oferowanych przez niego produktów. Natomiast z treści skarg wynika, iż przedstawiciele Spółki takiej staranności nie wyka- zywali, co więcej, wykorzystywali powyższe okoliczności, które w poważnym stopniu ograniczały z dolność konsumentów do podjęcia świadomej decyzji dotyczącej zawie- ranych umów. [167] Z relacji konsumentów wynika, że przedstawiciele Spółki, którzy zjawiali się w ich domach, wywoływali u nich przeświadczenie konieczności podpisania przedkładanej im umowy i at mosferę pośpiech u . W sytuacji , gdy przed podpisaniem umowy w miejscu zamieszkania konsumenta następował uprzedni kontakt telefoniczny , konsumenci byli informowani, że zjawi się u nich kurier z przygotowaną do podpisu umową . Mogło to powodować u konsumentów mylne wrażenie, że osoba ta nie jest przedstawicielem Spółki, a jedynie wykonuje usługi kurierskie, gdy w rzeczywistości – jak wynika z wy- jaśnień Spółki - nie jest to prawdą. Ponadto osoby te były natarcz ywe i informowa ły konsumentów, że konieczność złoże ni a przez nich podpisów na przedkładanych i m do- kumentach wiąże się m.in. z: koniecznością zawarcia nowych umów, aktualizacji, 91 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl aneksowania lub przedłużenia umów; zmian ą sposo bu rozliczeń za zużywaną energię elektryczną i/lub gaz, w tym z możliwości ą skorzystania z obniżki opłat; potwierdze- ni em wykonania prac lub dokonanego odczytu licznika. Pełnomocnicy Spółki stosowali zatem różnego rodzaju perswazyjny przymus . Potwierdzają to również nagrania roz- mów weryfikacyjnych , z których wynika, że część konsu mentów, z którymi kontakto- wali się Partnerzy , by ła zupełnie zdezorientowan a c o do o ko liczno ś ci zawarcia umowy i celu przeprowadzanej rozmowy . [1 6 8 ] Zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy wskazuje zatem na to, że osoby re- prezentujące i działające na rzecz i w imieniu Spółki stosowały w obec konsumentów przy zawieraniu kompleksow ych umó w sprzedaży energii elektrycznej i/lub komplek- sow ych u m ów dostarczania paliwa gazowego niedopuszczaln y nacisk polegając y na wy- woływaniu u konsumentów przeko nani a , że podpisanie umowy jest czynnością ko- nieczną oraz ponaglaniu konsumentów w podpisywaniu ww. umów i stwarzaniu warun- ków uniemożliwiających im zapoznanie się z treścią przedkładanych im dokumentów, co mo gło ograniczać zdolność konsumenta do podjęcia świadomej decyzji dotyczącej zawieranej umowy . [16 9 ] W związku z powyższym Prezes Urzędu uznał, że Spółka dopuściła się nieuczciwej prak- tyki rynkowej, o której mowa w art. 8 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 2 i art. 4 ust. 2 upnpr, co stanowi narusz enie art. 24 ust . 1 i ust. 2 pkt 3 uokik. Praktyka określon a w p kt I ppkt 3 lit. b ) sentencji decyzji [1 70 ] Prezes UOKiK postawił Spółce Gasoenergia zarzut stosowania nieuczciwej praktyki ryn- kowej, o której mowa w art. 8 ust. 1 w związku z art. 8 ust. 2 i art. 4 ust. 2 upnpr, t j. działaniu polegającym na stosowaniu w obec konsumentów niedopuszczalnego nacisku polegającego na zamieszczaniu w kierowanych do nich pismach treści wywołujących wrażenie, że nieuniknioną konsekwencją nieuzupełnienia przez konsumenta dokumen- tów i informacji w żądanym przez Spółkę zakresie, niepozyskanych przez osoby repre- zentujące i działające na rzecz i w imieniu Spółki w trakcie składania konsumentom - w miejscu ich zamieszkania - propozycji zawarcia u mowy kompleksowej sprzedaży energii elektryc znej i/lub u mowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego, będzie poniesienie odpowiedzialności prawnej, w tym obciążenie go karami umownymi prze- widzianymi w § 3 umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej dla odbiorców z grup taryfowych G i/lub w § 5 ust. 1 cennika oferty promocyjnej stanowiącego za- łącznik do u mowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego, c o może ograniczać zdolność konsumenta do podjęcia świadomej decyzji dotyczącej zawieranej umowy . [1 71 ] Jak wynika z akt sprawy Spółka kier owała do odbiorców energii elektrycznej i odbior- ców gazu wezwania dotyczące uzupełnienia dokumentów i informacji, niepozyskanych przez osoby reprezentujące i działające na rzecz i w imieniu Spółki w trakcie składania konsumentom - w miejscu ich zamieszkani a - propozycji zawarcia u mowy komplekso- wej sprzedaży energii elektrycznej i/lub u mowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego, informując ich, że ze względu na podanie w umowie niewłaściwych danych wstrzymano procedurę zmiany sprzedawcy energii elektrycz nej/gaz u oraz, że konse- kwencj ą niepodjęci a przez konsumenta działań w zakresie przekazania prawidłow o wy- pełnionego pełnomocnictwa może być obciążenie go karami umownymi przewidzia- nymi w § 3 umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej dla odbiorców z grup taryfowych G i/lub w § 5 ust. 1 c ennik a oferty promocyjnej stanowiącego załącznik do u mowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego . [1 7 2 ] W ystąpie nia kierowan e przez Spółkę do odbiorców energii elektrycznej zawierały na- stępujące treści: Szanowni Państwo, Dnia (…) roku podpisa l i P aństwo umowę kompleksową na dostawę energii elektrycznej. 92 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Chcemy jednak poinformować, iż procedura zmiany sprzedawcy energii elektrycznej została wstrzymana. Przyczyną wstrzymania procedury zmiany sprzedawcy jest podanie w U mowie nie- właściwych danych Odbiorcy*/adresu Miejsca Dostarczenia energii elektrycznej*/num eru licz- nika*/numeru PPE/ i innych danych*. Mając na względzie Państwa słusznie pojęty interes, wzywamy do przesłania prawidłowych da- nych Odbiorcy, które widnieją na fakturze za energię elektryczną. Dane te pozwolą na po- prawne przeprocesowanie dokumentów. Przypominamy również, że:  zgodnie z § 4 lit. b) Umowy Odbiorca oświadczył, że w ramach tytułu prawnego do nieru- chomości ( M iejsca D ostarczania) może pobierać energi ę elektryczną;  zgodnie z § 4 lit. c) Umowy Odbiorca oświadczył, że jest uprawniony do zmia ny sprzedawcy energii elektrycznej i jego prawo w tym zakresie nie jest niczym ograniczone;  zgodnie z § 4 lit. d) Umowy Odbiorca oświadczył, że wszystkie dane wskazane w Umowie są kompletne i zgodne z rzeczywistością; W załączeniu do niniejszego pisma zna jduje się zaadresowana i opłacona koperta zwrotna, do której należy włożyć i odesłać w terminie 3 dni roboczych wypełnione oraz podpisane własno- ręcznie pełnomocnictwo . Informujemy również, że wszelkie informacje w niniejszej sprawie można uzyskać pod nume- r em telefonu (22) 100 84 66. Nieprzesłanie prawidłowo wypełnionego pełnomocnictwa może spowodować Państwa odpowie- dzialność przewidzianą w przepisach prawa, w szczególności polegającą na obowiązku zapłaty kary umownej – o której mowa w § 3 Umowy – w wysokośc i od tysiąca do nawet kilku tysięcy złotych (w zależności od wybranej taryfy). Z poważaniem Biuro Obsługi Klienta GasoEnergia Polskie Zakłady Energetyczne bok@gasoenergia.pl W wystąpieniach kierowanych do odbiorców energii elektrycznej wskaz ujących na ko- nieczność dostarczenia Spółce własnoręcznie podpisanego przez konsumenta pełno- mocnictwa akapi t 5 brzmiał również : (…) W załączeniu do niniejszego pisma znajduje się zaadresowana i opłacona koperta zwrotna, do której należy włożyć i odesłać w terminie 3 dni roboczych wypełnione oraz podpisane własnoręcznie oświadczenie . (...) D owód : wystąpienia skierowane przez Spółkę do odbiorców energii elektrycznej: k. 453, 939, 1368, 1431 [1 7 3 ] Wystąpienia kierowane przez Spółkę do odbiorców gazu zawierały następujące treści: Szanowni Państwo, Dnia (…) roku podpisa l i P aństwo umowę kompleksową na dostawę paliwa gazowego. Chcemy jednak poinformować, iż procedura zmiany sprzedawcy paliwa gazowego została wstrzymana. Przyczyną wstrzymania procedury zmiany sprzedawcy jest podanie w U mowie nie- właściwych danych Odbiorcy*/adresu Miejsca Dostarczenia paliwa gazowego */numeru licz- nika*/ i innych danych*. Mając na względzie Państwa słusznie pojęty interes , wzywamy do przesłania prawidłowych da- nych Odbiorcy, które widnieją na fakturze firmy PGNiG . Dane te pozwolą na poprawne prze- procesowanie dokumentów. 93 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Przypominamy również, że:  zgodnie z § 3 ust. 2 Umowy Odbiorca oświadczył, że w ramach tytułu prawnego d o nierucho- mości ( M iejsca D ostarczania) może pobierać paliwo gazowe ;  zgodnie z § 4 ust. 1 Umowy Odbiorca oświadczył, że jest uprawniony do zmiany sprzedawcy paliwa gazowego i jego prawo w tym zakresie nie jest niczym ograniczone;  zgodnie z § 4 ust. 4 Umowy Odbiorca oświadczył, że wszystkie dane wskazane w Umowie są kompletne i zgodne z rzeczywistością; W załączeniu do niniejszego pisma znajduje się zaadresowana i opłacona koperta zwrotna, do której należy włożyć i odesłać w terminie 7 dni roboczych wy pełnione oraz podpisane własno- ręcznie pełnomocnictwo Informujemy również, że wszelkie informacje w niniejszej sprawie można uzyskać pod nume- rem telefonu (22) 100 84 66. Nieprzesłanie prawidłowo wypełnionego pełnomocnictwa może spowodować Państwa odpowie- dzi alność przewidzianą w przepisach prawa, w szczególności polegającą na obowiązku zapłaty kary umownej – o której mowa w § 5 ust. 1 Cennik a – w wysokości od tysiąca do nawet kilku tysięcy złotych (w zależności od wybranej taryfy). Z poważaniem Biuro Obsługi Klienta GasoEnergia Polskie Zakłady Energetyczne Sp. z o.o. D owód: wystąpienia skierowane przez Spółkę do odbiorców gazu : k. 1258, 1410, 1924, 3040 [1 7 4 ] W przywołanych wyżej pism ach kierowanych do odbiorców energii elektrycznej, Spółka zamieszcza informacje o następującej treści: Chcemy jednak poinformować, iż proce- dura zmiany sprzedawcy energii elektrycznej została wstrzymana. Przyczyną wstrzy- mania procedury zmiany sprzedawcy jest podanie w umowie niewłaściwych danych Odbiorcy*/a dresu Miejsca Dostarczenia energii elektrycznej*/numeru licznika*/nu- meru PPE/ i innych danych* , natomiast w pism ach kierowanych do odbiorców gazu informację : Chcemy jednak poinformować, iż procedura zmiany sprzedawcy paliwa gazowego została wstrzymana. Prz yczyną wstrzymania procedury zmiany sprzedawcy jest podanie w Umowie niewłaściwych danych Odbiorcy*/adresu Miejsca Dostarczenia paliwa gazowego*/numeru licznika*/ i innych danych*. W pismach brak jest zdefinio- wania zamieszczonych w ni ch odnośników (gwiazdek) . Co prawda w akapicie piątym Spółka wskazuje rodzaj dokumentu o jaki zwraca się do konsumenta, jednak tak reda- gowane pismo może wywoływać w nim niepewność co do rzeczywistej przyczyny wstrzymania procesu zmiany sprzedawcy. [1 7 5 ] W pismach kierowanych p rzez S półk ę do odbiorców energii elektrycznej, informuje ona że: Mając na względzie Państwa słusznie pojęty interes, wzywamy do przesłania pra- widłowych danych Odbiorcy, które widnieją na fakturze za energię elektryczną. Dane te pozwolą na popr awne przeprocesowanie dokumentów, zaś w pismach kierowanych do odbiorców gazu informuje, że : Mając na względzie Państwa słusznie pojęty interes, wzywamy do przesłania prawidłowych danych Odbiorcy, które widnieją na fakturze firmy PGNiG. Dane te pozwolą na poprawne przeprocesowanie dokumentów. [1 7 6 ] W pism ach kierowan ych do odbiorców energii elektrycznej Spółka informuje ich , że: (…) Nieprzesłanie prawidłowo wypełnionego pełnomocnictwa może spowodować Pań- stwa odpowiedzialność przewidzianą w przepisach prawa, w szczególności polegającą na obowiązku zapłaty kary umownej – o której mowa w § 3 Umowy – w wysokości od tysiąca do nawet k ilku tysięcy złotych (w zależności od wybranej taryfy). Zaś w pi- sm ach kierowan ych do odbiorców gazu, informuje że: Nieprzesłanie prawidłowo wy- 94 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl pełnionego pełnomocnictwa może spowodować Państwa odpowiedzialność przewi- dzianą w przepisach prawa, w szczególności polegającą na obowiązku zapłaty kary umownej – o której mowa w § 5 ust. 1 Cennik a – w wysokości od tysiąca do naw et kilku tysięcy złotych (w zależności od wybranej taryfy). Kary umowne wynikające z u mowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej [1 7 7 ] Zgodnie z § 3 stosowanego przez Spółkę do 25 września 2018 r. wzorca umownego zatytułowanego: U mow a kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej dla odbiorców z grup taryfowych G : W przypadku rozwiązania Umowy zawartej na czas oznaczony przed upływem Okresu Gwarancji Niezmienności Ceny: a) przez Odbiorcę, lub b) przez Sprzedawcę z przyczyn za które odpowiedzialność p onosi Odbiorca, w szcze- gólności w razie wskazania w Umowie niekompletnych lub niezgodnych z rzeczywi- stością danych Odbiorcy lub danych Miejsca Odbioru, Odbiorca jest zobowiązany do zapłaty na rzecz Sprzedawcy kary umownej stanowiącej sumę udzielonych rabatów z tytułu zawarcia Umowy z Okresem Gwarancji Niezmien- ności Ceny wynikających z Oferty promocyjnej w wybranym okresie Gwarancji Nie- zmienności Ceny obliczonej proporcjonalnie za każdy miesiąc o jaki został skrócony okres obowiązywania niniejszej Umowy . [1 7 8 ] Suma udzielonych rabatów z tytułu zawarcia u mowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej z Okresem Gwarancji Niezmienności Ceny wynikających z Oferty promo- cyjnej w wybranym O kresie Gwarancji Niezmienności Ceny określona została p rzez Spółkę dl a poszczególnych typów rozliczeń w tabel i zamieszczon ej w § 15 załącznika 3 do Umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej Oferta promoc yjna Energia dla domu Nr 1/2016. W § 15 załącznika 3 do ww. umowy opisano sposób obliczania rabatów dla umów z Okres em Gwarancji Niezmienności Ceny 48, 36, 24, 12 miesięcy i zamieszczono tabelę rabatów zatytułowaną Tabela rabatów w Okresie Gwarancji Nie- zmienności Ceny 48, 36, 24, 12 miesięcy (zł) 10 , zgodnie z którą: Tabela 13 Rodzaj opłat Typ rozliczeń MINI 60 MINI 75 MINI 90 Energia w Taryfie (kWh/miesiąc) 60 75 90 Cena zł brutto zł brutto zł brutto CZAS OZNACZONY 48 MIESIĘCY Udzielony rabat z tytułu Opłat Miesięcznych w Okresie Gwarancji Niezmienno- ści Ceny (zł) 283,98 271,58 250,92 Udzielony rabat z tytułu opłaty handlowej w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł/miesiąc/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 383,76 383,76 383,76 Udzielony rabat z tytułu aktywacji w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 579,17 579,17 579,17 SUMA UDZIELONYCH RABATÓW 1246,91 1234,51 1213,85 Miesięczny rabat (suma udzielonych rabatów/ilość miesięcy na jaki zawarto umowę z ofertą) 25,98 25,72 25,29 CZAS OZNACZONY 36 MIESIĘCY Udzielony rabat z tytułu Opłat Miesięcznych w Okresie Gwarancji Niezmienno- ści Ceny (zł) 179,334 147,8952 110,2572 Udzielony rabat z tytułu opłaty handlowej w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł/miesiąc/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 243,54 243,54 243,54 10 T ab ela prezentowana w decyzji została zmodyfikowana przez UOKiK – wskazano w niej tylko stawki brutto i dodano wiersz: miesięczny rabat (suma udzielonych rabatów/il ość miesięcy na jaki zawarto umowę z ofertą 95 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Udzielony rabat z tytułu aktywacji w Okresie Gw arancji Niezmienności Ceny (zł/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 579,04 579,17 579,17 SUMA UDZIELONYCH RABATÓW 1002,04 970,61 932,97 Miesięczny rabat (suma rabatów/ilość miesięcy na jaki zawarto umowę z ofertą) 27,83 26,96 25,92 CZAS OZNACZONY 24 MIESIĘCY Udzielony rabat z tytułu Opłat Miesięcznych w Okresie Gwarancji Niezmienno- ści Ceny (zł) 80,59 44,87 34,54 Udzielony rabat z tytułu opłaty handlowej w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł/miesiąc/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 132,84 132,84 132,84 Udzielony rabat z tytułu aktywacji w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 579,17 579,17 579,17 SUMA UDZIELONYCH RABATÓW 792,60 756,88 746,55 Miesięczny rabat (suma rabatów/ilość miesięcy na jaki zawarto umowę z ofertą) 33,03 31,54 31,11 CZAS OZNACZONY 12 MIESIĘCY Udzielony rabat z tytułu Opłat Miesięcznych w Okresie Gwarancji Niezmienno- ści Ceny (zł) 34,39 16,53 26,13 Udzielony rabat z tytułu opłaty handlowej w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł/miesiąc/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 36,90 36,90 36,90 Udzielony rabat z tytułu aktywacji w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 579,1701 579,1701 579,1701 SUMA UDZIELONYCH RABATÓW 650,4609 632,6013 642,1953 Miesięczny rabat (suma rabatów/ilość miesięcy na jaki zawarto umowę z ofertą) 54,20 52,72 53,52 Rodzaj opłat Typ rozliczeń MEDIUM 120 MEDIUM 160 MEDIUM 240 MEDIUM 330 Energia w Taryfie (kWh/miesiąc) 120 160 240 330 Cena zł brutto zł brutto zł brutto zł brutto CZAS OZNACZONY 48 MIESIĘCY Udzielony rabat z tytułu Opłat Miesięcznych w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł) 224,35 260,96 511,29 827,74 Udzielony rabat z tytułu opłaty handlowej w Okresie Gwa- rancji Niezmienności Ceny (zł/miesiąc/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 383,76 383,76 383,76 383,76 Udzielony rabat z tytułu aktywacji w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 579,17 579,17 579,17 579,17 SUMA UDZIELONYCH RABATÓW 1187,28 1223,89 1474,22 1790,67 Miesięczny rabat (suma rabatów/ilość miesięcy na jaki zawarto umowę z ofertą) 24,74 25,50 30,71 37,31 CZAS OZNACZONY 36 MIESIĘCY Udzielony rabat z tytułu Opłat Miesięcznych w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł) 111,5856 149,6664 353,3544 575,64 Udzielony rabat z tytułu opłaty handlowej w Okresie Gwa- rancji Niezmienności Ceny (zł/miesiąc/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 243,54 243,54 243,54 243,54 96 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Udzielony rabat z tytułu aktywacji w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł/Układ Pomiarowo - Rozli czeniowy) 579,17 579,17 579,17 579,17 SUMA UDZIELONYCH RABATÓW 934,30 972,38 1176,06 1398,35 Miesięczny rabat (suma rabatów/ilość miesięcy na jaki zawarto umowę z ofertą) 25,95 27,01 32,67 38,84 CZAS OZNACZONY 24 MIESIĘCY Udzielony rabat z tytułu Opłat Miesięcznych w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł) 55,50 54,91 201,33 326,49 Udzielony rabat z tytułu opłaty handlowej w Okresie Gwa- rancji Niezmienności Ceny (zł/miesiąc/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 132,84 132,84 132,84 132,84 Udzielony rabat z tytułu aktywacji w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 579,17 579,17 579,17 579,17 SUMA UDZIELONYCH RABATÓW 767,51 766,92 913,34 1038,50 Miesięczny rabat (suma rabatów/ilość miesięcy na jaki zawarto umowę z ofertą) 31,98 31,96 38,06 43,27 CZAS OZNACZONY 12 MIESIĘCY Udzielony rabat z tytułu Opłat Miesięcznych w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł) 1,18 6,79 77,05 145,68 Udzielony rabat z tytułu opłaty handlowej w Okresie Gwa- rancji Niezmienności Ceny (zł/miesiąc/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 36,90 36,90 36,90 36,90 Udzielony rabat z tytułu aktywacji w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 579,1701 579,1701 579,1701 579,1701 SUMA UDZIELONYCH RABATÓW 617,2509 622,597 693,1173 761,7513 Miesięczny rabat (suma rabatów/ilość miesięcy na jaki zawarto umowę z ofertą) 51,44 51,88 57,76 63,48 Rodzaj opłat Typ rozliczeń MAXI 750 MAXI 100 0 MAXI 1500 M AXI 2000 Energia w Taryfie (kWh/miesiąc) 750 1000 1500 2000 Cena zł brutto zł brutto zł brutto zł brutto CZAS OZNACZONY 48 MIESIĘCY Udzielony rabat z tytułu Opłat Miesięcznych w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł) 1254 , 60 1830,24 3660,48 4959,36 Udzielony rabat z tytułu opłaty handlowej w Okresie Gwa- rancji Niezmienności Ceny (zł/miesiąc/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 383,76 383,76 383,76 383,76 Udzielony rabat z tytułu aktywacji w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 579,17 579,17 579,17 579,17 SUMA UDZIELONYCH RABATÓW 2217,53 2793,17 4623,41 5922,29 Miesięczny rabat (suma rabatów/ilość miesięcy na jaki zawarto umowę z ofertą) 46,20 58,20 96,32 123,38 CZAS OZNACZONY 36 MIESIĘCY Udzielony rabat z tytułu Opłat Miesięcznych w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł) 736,3764 1151,28 1959,39 3276,72 97 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Udzielony rabat z tytułu opłaty handlowej w Okresie Gwa- rancji Niezmienności Ceny (zł/miesiąc/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 243,54 243,54 243,54 243,54 Udzielony rabat z tytułu aktywacji w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 579,17 579,17 579,17 579,17 SUMA UDZIELONYCH RABATÓW 1559,09 1973,99 2782,10 4099,43 Miesięczny rabat (suma rabatów/ilość miesięcy na jaki zawarto umowę z ofertą) 43,31 54,83 77,28 113,87 CZAS OZNACZONY 24 MIESIĘCY Udzielony rabat z tytułu Opłat Miesięcznych w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł) 354,24 619,92 1003,68 1800,72 Udzielony rabat z tytułu opłaty handlowej w Okresie Gwa- rancji Niezmienności Ceny (zł/miesiąc/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 132,84 132,84 132,84 132,84 Udzielony rabat z tytułu aktywacji w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 579,17 579,17 579,17 579,17 SUMA UDZIELONYCH RABATÓW 1066,25 1331,93 1715,69 2512,73 Miesięczny rabat (suma rabatów/ilość miesięcy na jaki zawarto umowę z ofertą) 44,43 55,50 71,49 104,70 CZAS OZNACZONY 12 MIESIĘCY Udzielony rabat z tytułu Opłat Miesięcznych w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł) 90,48 302,58 357,93 634,68 Udzielony rabat z tytułu opłaty handlowej w Okresie Gwa- rancji Niezmienności Ceny (zł/miesiąc/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 36,90 36,90 36,90 36,90 Udzielony rabat z tytułu aktywacji w Okresie Gwarancji Niezmienności Ceny (zł/Układ Pomiarowo - Rozliczeniowy) 579,1701 579 ,1701 579,1701 579,1701 SUMA UDZIELONYCH RABATÓW 706,5489 918,6501 974,0001 1250,7501 Miesięczny rabat (suma rabatów/ilość miesięcy na jaki zawarto umowę z ofertą) 58,88 76,55 81,17 104,23 Źródło: opracowanie własne UOKiK na podstawie Oferty promocyjnej Energia dla domu Nr 1/2016 - k. 70 - 73 [1 7 9 ] Tak wi ę c o dbiorca – jak wynika z postanowie ń załącznika 3 do Umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej Oferta promoc yjna Energia dla domu Nr 1/2016 - w przypadku skrócenia okresu obowiązywania umowy zobowiązany jest do zapłaty na rzecz Spółki kary umownej stanowiącej sumę udzielonych rabatów z tytułu zawarcia Umowy z Okresem Gwarancji Niezmienności Ceny wynikających z Oferty promocyjnej w wybranym okresie Gwarancji Niezmienności Ceny , obliczonej propo rcjonalnie za każdy miesiąc , o jaki został skrócony okres obowiązywania u mowy . Kara ta jest zależn a do okresu , na jaki została zawarta umowa i trybu rozliczeń wynikającego z deklarowa- n ego rocznego poziomu zużycia energii i może wynieść od 6 17,2509 zł do nawet 5.922,29 zł (zobacz: wiersze zatytułowane SUMA UDZIELONYCH RABATÓW tabeli za- mieszczonej w pkt [17 8 ] uza sadnienia decyzji ) . Do o dbiorc ów energii elektrycznej, z którymi zawarto w imieniu S półki umowy przed 26 września 2018 r. zastosowanie mają postanowienia Ofer ty promocyjnej Energia dla domu Nr 1/2016 (k.3087) . Kary umowne wynikające z u mowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego 98 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl [1 80 ] Z godnie z § 5 ust. 1 c ennik a oferty promocyjnej stanowiącego załącznik do stosowa- nego przez Spółkę wzorca umownego zatytułowanego U mow a komp leksowa dostarcza- nia paliwa gazowego : W wypadku rozwiązania umowy na skutek wypowiedzenia doko- nanego przez Odbiorcę (np. w trybie Art. 11 ust. 1 OWU) ze skutkiem wcześniejszym, niż moment z akończenia okresu Gwarancji Obniżonej Ceny ustalonego w § 3 ust. 3 Umowy, jak również w przypadku rozwiązania umowy przez Sprzedawcę z przyczyn leżących po stronie O dbi or c y (na przykład w trybie Art. 10 ust. 3 OWU) ze skutkiem wcześniejszym niż moment zako ńczenia okresu gwarancji Obniżonej Ceny ustalonego w § 3 ust. 3 Umowy, Odbiorca jest zobowiązany do zapłaty Sprzedawcy odszkodowania płatnego przy rozwiązaniu umowy z ustalonym okresem Gwarancji Obniżonej Ceny, w kwocie obliczonej zgodnie z powyższym wzore m: LM x MKO (tj. iloczyn LM oraz 40 zł ), gdzie LM - oznacza liczbę miesięcy przypadających pomiędzy dniem rzeczywistego rozwią- zania umowy, a dniem upływu okresu Gwarancji Obniżonej Ceny, wskazanym w § 3 ust. 3 Umowy; MKO – miesięczna kwota odszkodowania, wynosząca 40 zł. [1 81 ] Zgodnie z art. 10 ust. 3 stosowanych przez Spółkę Ogólnych Warunków Umowy dla Umowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego: Sprzedawca ma prawo rozwią- zać Umowę w drodze wypowiedzenia w następując ych przypadkach: a) w przypadku zwłoki Odbiorcy z zapłat ą należności za świadczone usługi lub Gaz pobrany na podstawie Umowy, pod warunkiem, że zostały spełnione przesłanki wstrzymania dostarczania Gazu do odbiorcy zgodnie z Art. 10 ust. 4 - 6 OWU; b) gdy Odbiorc a odmawia zgody na zainstalowanie Przedpłatowego układu pomiaro- wego w sytuacji określonej w Art. 10 ust. 11 OWU; c) gdy Odbiorca podejmuje działania uniemożliwiające Sprzedawcy dostarczanie Gazu na podstawie umowy poprzez: i. cofnięcie pełnomocnictwa stanowiące go Załącznik nr 3 do Umowy; lub ii. cofniecie oświadczenia o wypowiedzeniu dotychczasowej umowy komplekso- wej lub umowy sprzedaży, wskazanej w § 3 ust. 1 Umowy; lub iii. wskazanie nieprawdziwych danych o umowach kompleksowych lub umowach sprzedaży obowiązujących dl a Miejsca Dostarczania, skutkujące brakiem moż- liwości wypowiedzenia dotychczasowej umowy kompleksowej lub umowy sprzedaży Gazu dla Miejsca dostarczania; lub iv. zawarcie nowej umowy kompleksowej lub umowy sprzedaży Gazu dla Miejsca Dostarczania bez wypowiedzen ia Umowy. W wypadku złożenia wypowiedzenia, którego przyczyna jest Art. 10 ust. 3 lit. a) – b ) OWU, Umowa ulega rozwiązaniu z upływem ostatniego dnia pierwszego miesiąca ka- lendarzowego przypadającego po dniu doręczenia wypowiedzenia Odbiorcy, chyba że Sprzedawca wskazał w wypowiedzeniu późniejszy termin rozwiązania Umowy. W wy- padku złożenia wypowi edzenia, którego przyczyną jest Art. 10 ust. 3 lit. c) OWU, Umowa ulega rozwiązaniu bez zachowania okresu wypowiedzenia – ze skutkiem na dzień złożenia oświadczenia o wypowiedzeniu Umowy. [1 8 2 ] Zgodnie z art. 11 ust. 1 stosowanych przez Spółkę Ogólnych Warunków Umowy dla Umowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego: Odbiorca ma prawo rozwiązać Umowę w drodze pisemnego wypowiedzenia. W wypadku złożenia wypowiedzeni a , Umowa ulega rozwiązaniu z upływem ostatniego dnia pierwszego miesiąca kalenda- rzowego p rzypadającego po dniu doręczenia wypowiedzenia Sprzedawcy, chyba że Od- biorca wskazał w wypowiedzeniu późniejszy termin rozwiązania Umowy. W przypadku, gdy Umowa została zawarta na czas nieoznaczony, a prawa i obowiązki Odbiorcy przy- sługują więcej niż jedne j osobie, uprawnienie do wypowiedzenia Umowy zgodnie z niniejszym postanowieniem OWU przysługuje każdej z tych osób. W razie wątpliwości niniejsze postanowienie uważa się za pełnomocnictwo do wypowiedzenia Umowy 99 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl udzielone sobie nawzajem przez Odbiorców, kt óre nie wygasa z chwilą śmierci Od- biorcy. [1 8 3 ] Tak wi ę c o dbiorca – zgodnie z postanowieniami § 5 ust. 1 c ennik oferty promocyjnej stanowiącego załącznik do stosowanego przez Spółkę wzorca umownego zatytułowa- nego: U mowa kompleksowa dostarczania paliwa gazowego - w przypadku skrócenia okresu obowiązywania umowy zobowiązany jest do zapłaty na rzecz Spółki kary umow- nej stanowiącej iloczyn liczby miesięcy przypadających pomiędzy dniem rzeczywistego rozwiązania umowy, a dniem upływu okresu Gwarancji Obniżon ej Ceny, wskazanym w § 3 ust. 3 Umowy i miesięczn ej kwot y odszkodowania wynosząc ej 40 zł. Mając na uwadze fakt, że ww. umowy w ramach oferty promocyjnej były zawierane na okres 36 miesięcy – odbiorca w zaistniałej sytuacji zobowiązywany jest do zapłaty na rzecz Spółki kary w w ysokości nawet 1440 zł. W pi smach z 15 kwietnia 2019 r. i 11 czerwca 2019 r. Spółka poinformowała, że zaprzestała zawierania umów z odbiorcami paliwa gazowego i wskazała daty zaprzestania tych czynności. U mowy zawarte we wcześniej- szych okresach wg danych na 31 grudnia 2018 r. Spółka nadal realiz uje na określonych w nich warunkach. Stosowani e w obec konsumentów niedopuszczalnego nacisku [1 8 4 ] Spółka oraz osoby reprezentujące i działające na jej rzecz i w jej imieniu, jako profe- sjonalni uczestnicy rynku , powinni - w trakcie zawierania z konsumentami umów k om- pleksowych sprzedaży energii elektrycznej i/lub umów kompleksowych dostarczania paliwa gazowego, skutkujących zmianą dotychczasowego ich sprzedawcy energii elek- trycz nej i/lub gazu - dołożyć należytej staranności co do pozyskania pełnych i prawi- dłowych danych i informacji niezbędnych do jej zawarcia. Jak wynika ze zgromadzo- nego materiału dowodowego, w trakcie zawieran ia ww. umów , osoby reprezentujące i działające na jej rzecz i w imieniu Spółki nie pozysk iwały od konsumentów pełnych i prawidłowych informacji i dany ch, które powinny znaleźć się w zawieranych umowach i załącznikach stanowiących ich integralną część. Działania tych osób zmierza ły przede wszystkim do pozy skaniu podpisu konsumenta na egzemplarzu przedłożonej mu umowy k ompleksow ej sprzedaży energii elektrycznej i/lub um owy kompleksow ej dostarczania paliwa gazowego . K westia poprawności, prawidłowości i kompletności informacji i da- nych zamieszczanych w umowie oraz pozyskanie oświadczeń konsumenta m.in. co do udzielenia Spółce pełnomocnictwa do przeprowadzenia w jego imieniu procesu zmiany sprzedawcy pozostawiana była na późniejszy etap kontaktów z konsumentem , które prowadzone były bezpośrednio przez Spółkę. P omimo istniejących braków Spółka uzna- wała , że jest uprawniona do rozpoczęcia w imieniu konsumentów procesu zmiany sprzedawcy . W ystosow ywała ona do konsumentów wezwania, w których zamieszcza ła treści wywołujących wrażenie, że nieuniknioną konsekwencją nieuz upełnienia przez konsumenta dokumentów i informacji w żądanym przez Spółkę zakresie, niepozyska- nych przez osoby reprezentujące i działające na jej rzecz i w jej imieniu w trakcie składania konsumentom propozycji zawarcia u mowy kompleksowej sprzedaży energi i elektrycznej i/lub u mowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego, będzie ponie- sienie przez konsumenta niesprecyzowanej bliżej odpowiedzialności przewidzianej w przepisach prawa, w tym obciążenie go karami umownymi przewidzianymi w § 3 umowy kompleksowe j sprzedaży energii elektrycznej dla odbiorców z grup taryfowych G i/lub w § 5 ust. 1 c ennik a oferty promocyjnej stanowiącego załącznik do u mowy komplekso- wej dostarczania paliwa gazowego w wysokości (…) od tysiąca do nawet kilku tysięcy złotych (w zależności od wybranej taryfy).(…) . 100 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl [1 8 5 ] Dodatkowo należy zauważyć, że w kierowanych do odbiorców energii elektrycznej i odbiorców gazu wezwaniach Spółka informowała ich o tym, że procedura zmiany sprzedawcy energii elektrycznej lub zmiany sprzedawcy pa liwa gazowego została wstrzymana. W akapicie 2 wezwań jako przyczynę wstrzymania tej procedury wskazy- wano podanie w umowie: niewłaściwych danych odbiorcy, adresu miejsca dostarczenia energii elektrycznej lub adresu miejsca dostarczenia paliwa gazowego, num eru licz- nika, numeru PPE i innych danych , nie wyszczególniając co było rzeczywistym brakiem. Z brzmienia akapitów 5 i 7 wezwań znajdujący się w aktach sprawy wynika natomiast, że każdorazowo Spółka zwracała się do konsumentów o odesłanie je j w załączonej k opercie zwrotnej wypełnionego oraz własnoręcznie podpisanego pełnomocnictwa do przeprowadzenia procedury zmiany sprzedawcy. Wzory stosowanych przez Spółkę peł- nomocnictw nie przewidują obowiązku podawania w nich numeru licznika, numeru PPE i innych danych, które wykraczałyby poza informacje jakie powinny zostać podane w zawieranej umowie. [18 6 ] S półk a w pismach z 28 września 2018 r. i 4 października 2019 r. uznała za całkowicie błędny postawiony jej przez Prezesa Urzędu ww. zakresie zarzut, twierdząc , że (…) to na konsumencie przy zawieraniu umowy ciąży obowiązek podania prawidłowych da- nych umożliwiających „ przeprocesowanie” umowy u dystrybutora i wypowiedzenie umowy u dotychczasowego sprzedawcy (…) oraz, że ( … ) były to każdorazowo dane nie- prawidłowe, a ni e brak danych wynikających z niepozyskania ich przez przedstawicieli Spółki. (…) Nie przedstawiła ona jednak dowodów potwierdzających takie twierdzenia . Dowody zgromadzone przez Prezesa Urzędu przeczą tym twierdzeniom Spółki, gdyż w każdym z wezwań znajduj ących się w aktach sprawy wzywa ona odbiorców do odesła- nia jej wypełnionego i podpisanego własnoręcznie pełnomocnictw a załączonego do we- zwani a, a nie o skorygowanie nieprawidłowych danych zamieszczonych w pełnomoc- nictwie lub innym dokumencie pozyskanym przez Spółkę w trakcie zawierania umowy. [1 8 7 ] Takie zachowania Spółki wobec od biorc ów energii elektrycznej i paliwa gazowego na- leży uznać za formę stosowanego wobec nich n iedopuszczalnego nacisku . Po lega ł on na tym, że Spółka mając świadomość, że osoby reprezentujące i działające na jej rzecz i w jej imieniu w trakcie składania konsumentom - w miejscu ich zamieszkania - pro- pozycji zawarcia u mowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej i/lub u mowy komp leksowej dostarczania paliwa gazowego, nie pozyskały informacji i dokumentów uprawniających ją do skutecznego przeprowadzenia procesu zmiany sprzedawcy, po- dejmowała czynności mające na celu wywarcie na konsumencie przekonania , że kon- sekwencją nieuzupełnien ia przez niego żądanych informacji i dokumentów będzie po- niesienie odpowiedzialności prawnej, w tym obciążenie go karami umownymi przewi- dzianymi w § 3 umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej dla odbiorców z grup taryfowych G i/lub w § 5 ust. 1 ce nnika oferty promocyjnej stanowiącego załącz- nik do u mowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego. Spółka w ww. wezwaniach informowała konsumentów, że kary te mogą wynieść od tysiąca do nawet kilku tysięcy złotych. Konsument, otrzymując od Spółki takie in formacj e , mógł powziąć przekona- nie, że w sytuacji, gdy uchyli się od przekazania jej ż ą d a nych informacji i dokumentów (pełnomocnictwa do przeprowadzenia procesu zmiany sprzedawcy) narazi się na odpo- wiedzialność prawną i nieuchronnie zobowiązany będzie do zapłaty Spółce przewidzia- nych kar. Wywoływanie przez Spółkę u konsumenta poczucia z agrożen i a związanego z nieuchronnością poniesienia przez niego odpowiedzialności finansowej w związku z niedost oso waniem się do kierowanych przez Spółkę wezwań, mogło w istny sposób ograniczyć jego zdolności do podejmowania świadomej decyzji dotyczącej zawierane j umowy. Treść wezwań kierowanych przez Spółkę do konsumentów mogła wywoływać u nich przekonani e , że koniecznym jest – w celu uniknięcia konsekwencji finansowych i niesprecyzowanych konsekwencji prawnych - udzielenie Spółce żą d a nego pełnomoc- nictwa , niepozy skanego przez osoby reprezentujące i działające na rzecz i w imieniu Spółki w trakcie składania konsumentom - w miejscu ich zamieszkania - propozycji 101 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl zawarcia ww. u m ów . Takie z achowanie Spółki mogło wymierać na konsumentach nie- dopuszczalny nacisk i o granic za ć ich zdolność do podjęcia świadomej decyzji dotyczą- cej zawieranej umowy. [1 8 8 ] W związku z powyższym Prezes Urzędu uznał, że Spółka dopuściła się nieuczciwej prak- tyki rynkowej, o której mowa w art. 8 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 2 i art. 4 ust. 2 upnpr , co stanowi naruszenie art. 24 ust . 1 i ust. 2 pkt 3 uokik. Praktyka określon a w punkcie I ppkt 4 sentencji decyzji [1 8 9 ] Prezes UOKiK postawił Spółce Gasoenergia zarzut narusz enia art. 15 ust. 1 upk, t j. zaniechaniu polegającym na niewydawaniu konsumentom egzemplarza zawartej z Spółką poza lokalem przedsiębiorstwa umowy kompleksowej sprzedaży energii elek- trycznej i/lub u mowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego oraz załączników do tych umów lub potwierdzenia ich zawarcia, utrwalonego na papierze lub, j eżeli konsument wyrazi na to zgodę, na innym trwałym nośniku . [1 90 ] Z otrzymanych wystąpień konsumentów wynika, że osoby reprezentujące i działające na rzecz i w imieniu Spółk i , składają ce wizyty konsumentom w miejscu ich zamieszka- nia celem przedstawieni a propozycji skorzystania z jej oferty sprzedaży energii elek- trycznej i/lub sprzedaży gaz u i zawarcia umowy kompleksowej nie wyda wały k onsu- mentom egzemplarza zawart ych umó w oraz wskazanych w ni ch dokumentów, będą- cych załącznikami do tych um ów i stanowiących integralną ich część lub potwierdze ń ich zawarcia, utrwalon ych na papierze lub, jeżeli konsument wyraził na to zgodę, na innym trwałym nośniku. Jak wskazują konsumenci, przedmiotowe dokumenty przez przedstawicieli Spółki były zabierane bezpośrednio po ich podpisaniu lub też pozosta- wian e im były dokumenty niekompletne, nie zawierające wszystkich załączników sta- nowiących integralną część umowy. Cyt.: 1) (…) wbrew treści zapisów umowy sprzedawca do dnia dzisiejszego nie przedłożył dokumentów, które w sposób jednoznaczny i nie wprowadzający w błąd wskazywa- łyby warunki umowy tj.: OWU, Cennik/Ofertę promocyjną oraz wyciąg Taryfy OSD. (…) (z ałącznik do pisma S półki z 22 grudnia 2018 r. - pismo konsumentki z 7 kwietnia 2017 r. – k. 233) 2) (…) Mając na względ z ie treść przeprowadzonej rozmowy podpisałam przedłożone dokumenty, nie otrzymałam jednak ich odpisów. (…) (z ałącznik do pisma Spółki z 22 grudnia 2018 r. - p ismo konsumentki z 20 kwietnia 2017 r. – k. 2 97 ) 3) (…) umowa któr ą dostarczył mi przedstawiciel handlowy w dniu 20 lutego 2017 r. roku jest niekompletna, bowiem otrzymałam od niego wyłącznie dwie pierwsze strony umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej oraz dwie strony za- łącznika nr 6 – cennik oferty promocyjnej . (…) (załącznik do pisma Spółki z 22 grud- nia 2018 r. - pismo konsumentki z 4 kwietnia 2017 r. – k. 387) 4) (…) sądząc, ż e chodzi wyłącznie o obniżenie moich opłat za energię elektryczną przez firmę „Tauron” podpisałam dostarczone przez kuriera w dniu 19 st ycznia 2017 roku dokumenty – których kopii kurier mi nie zostawił. (…) (załącznik do pisma Spółki z 22 grudnia 2018 r. - pismo konsumentki z 4 kwietnia 2017 r. – k. 391) 5) (…) Mówiono coś o wymianie licznika i dano mi jakieś papiery, które podpisałem. Żadn ej kopii mi nie zostawiono. (…) ( załącznik do pisma Spółki z 22 grudnia 2018 r. - pismo konsumenta z 25 marca 2017 r. – k. 422) 6) (…) W domu nie zostawiono nam żadnej kopii umowy. (…) (załącznik do pisma Spółki z 22 grudnia 2018 r. - pismo konsumentki z 7 kwietnia 2017 r. – k. 490 ) 7) (…) przy zawarciu umowy przedstawiciel Gasoenergii Polskie Zakłady Energetyczne sp. z o.o. nie pozostawił mi załączników do umowy nr 2, 3, 4, 6 i 8. Otrzymałem 102 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl jedynie sam egzemplarz umowy.(…) ( załącznik do pisma Spółki z 22 g rudnia 2018 r. - pismo konsumenta z 2 1 kwietnia 2017 r. – k. 541 ) 8) (…) Pan „Kurier” zostawił mi tylko część dokumentów podpisanych tylko przeze mnie to jest: 4 strony Ogólnych Warunków Umowy dla Umowy Kompleksowej Do- stawcy Paliwa Gazowego oraz Załącznika Nr 2 i Załącznika nr 6 dotyczący Cennika Oferty Promocyjnej. Reszta Dokumentów miała być dosłana. (…) (załącznik do pi- sma Spółki z 22 grudnia 2018 r. - pismo konsumentki z 19 kwietnia 2017 r. – k. 573 ) 9) (…) Równocześnie Wasz pracownik wypełnił identyczną um owę na sprzedaż gazu ale nie zostawił egzemplarza dla mnie. (…) (załącznik do pisma Spółki z 22 grudnia 2018 r. - pismo konsumentki z 21 kwietnia 2017 r. – k. 688 ) 10) (…) Nie stety nie znam szczegółowych warunków umowy ani te ż podmiotu z jaki m została z a warta, gdyż nie miałam możliwości zapoznać się z treścią podpisywa- nych dokumentów, których mi nie pozostawiono ani też żadnego potwierdzenia zawarcia umowy. (…) ( załącznik do pisma Spółki z 22 grudnia 2018 r. - pismo kon- sumenta z 13 kwietnia 2017 r. – k. 8 57 ) 11) (…) Po telefonie chyba w tym samym dniu przyszło dwuch ludzi którzy podstępnie namówili mnie do podpisania różnych dokumentów. Nie pozostawili mi żadnej umowy ani innych dokumentów twierdząc że wszystko przyjdzie poczta. Do tej pory nie wiem co podpis ałam. (…) (wniosek konsumentki z 5 maja 2017 r. do Miej- skiego Rzecznika Konsumentów w Tarnowie – k. 1182 ) 12) (…) Zostawił dwie umowy (druga podpięta z tyłu była umowa na dostarczanie gazu). Nie zostawił wymienionych w umowie dokumentów, tzw . załączników. Za- pytany o nie odpowiedział, że firma w ciągu kilku dni przyśle. Nie przysłała do dzisiaj. (…) (zał. 6 do pisma Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Częstochowie z 27 lipca 2017 r. - k. 1248 ) 13) (…) O tym, że zawarłam umowę z nowym dostawcą, po c enach prawie dwukrotnie wyższych niż dotychczas, dowiedziałam się kiedy dostałam fakturę z dn. 27.04.2017r. Dodatkowo informuję, że jedynym dokumentem była umowa pisana drobnym drukiem, natomiast żadnego cennika oraz pisemnego pouczenia o prawie odstąpieni a nie otrzymałam. (…) (zał. 8 do pisma Miejskiego Rzecznika Konsumen- tów w Częstochowie z 27 lipca 2017 r. - 1277) 14) (…) w chwili podpisania umowy osobą z którą ją z a warłam nie pozostawiła u mnie kopii bądź oryginału przedmiotowej umowy. Kopie umowy i wskaz anych powyżej załączników otrzymałam poczt ą dopiero w dniu 11.08.2017 r. po telefonicznej in- terwencji w W aszej firmie , jaką podjęłam w związku z nadesłaniem mi pierwszych rachunków, po zorientowaniu się, że doszło do zmiany dostawcy gazu. Nadmie- niam, że przedstawiciel Waszej firmy w mojej obecności oraz obecności świadka zniszczył podpisane przeze mnie dokumenty, kiedy zorient owałem się, iż treść podpisanej umowy odbiega od jego ustnych zapewnień. W tym stanie rzeczy prze- konana byłam, iż zniszczono wszystkie egzemplarze umowy i do jej zawarcia nie doszło. Nadto z uwagi na fakt, iż Wasz przedstawiciel zabrał z sobą podarte do- kum enty nie wiedziała m o prawie odstąpienia od umowy. Nie wiedziałam też z kim zawarłam umowę. (…) (pismo konsumentki z 20 sierpnia 2017 r. – k. 1346 ) 15) (…) W dniu 27.04.2017. odwiedził moją mamę (…) (lat 86, mająca problemy z rozumieniem otaczającego ją świata), zam. (…) przedstawiciel spółki Gasoener- gia. (…) 4. Zawarł z mamą nowe umowy nr (…) i nr (…): (…) 8. Nie dostarczył załączników: nr 4 – Wyciąg z Taryfy OSD, nr 5 - Pełnomocnictwo dla sprzedawcy…, nr 6 – kopia Zbioru Praw Konsumenta, nr 7 – Pełnomocnictwo dla OSD …, nr 8 – OWU. (…) (pismo konsumenta z 30 kwietnia 2017 r. – k. 1400 ) 103 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 16) (…) po złożeniu podpisów nie otrzymałam od tego pana żadnego z podpisanych przeze mn ie dokumentów, na co też nie naciskała m , sądząc że podpisuję jedynie dokument o odczycie licznika energii elektrycznej. (…) (pismo konsumentki z 20 grudnia 2017 r. – k. 1418 - 1419 ) 17) (…) W dniu 31 marca 2017 r. podpisana została przeze mnie (…) umowa o dosta wy gazu. (…) Po podpisaniu umowy miałam otrzymać blankiet odstąpienia umowy oraz ogólne warunki umowy, które do dnia dzisiejszego do mnie nie dotarły (mimo, że na blankiecie umowy z automatu – komputerowo zaznaczone było, iż powyższe dokumenty otrzymałam). (…) Nie posiadaj ąc ogólnych warunków umowy nie miałam pojęcia, że po wcześniejszym rozwiązaniu umowy musze zapłacić karę umowna o czym dowiedziałam się po wypowiedzeniu umowy dotyczącej dostawę prądu, także zawartej z Państwa przedstawicielem (…) (umowa o dostawę prądu także była zawarta na niekorzystnych warunkach dla mnie). (…) (pismo konsu- mentki z 7 grudnia 2017 r. – k. 1437 ) 18) (…) Po podpisaniu umowy miałam otrzymać blankiet odstąpieni a umowy oraz ogólne warunki umowy, które do dnia dzisiejszego do mnie nie dotarły (mimo, ż e na blankiecie umowy z automatu – komputerowo zaznaczone było, że powyższe dokumenty otrzymałam). (…) (pis mo konsumentki z 19 stycznia 2018 r. – k. 1441 ) 19) (…) Gdy zadzwoniłam na infolinię GasoEnergia dowiedziałam się, że zawarłam umowę na 3 lata i zmieniłam operatora z PGNiG na GasoEnergia. Ponieważ nie otrzymałam umowy tylko dwie kartki z informacjami poprosił am o oryginał umowy. W o dpowiedzi dostałam informacje, ż e tylko na wniosek prokuratury jest możliwie jej wydanie. W dn.24.08.2017 r. poprosiłam więc o duplikat. Dopiero po otrzymaniu kompletu dokumentacji mogłam się zapoznać z możliwością odstąpie- nia od „u mowy”. W dniu 24.08.2017 r pisemnie odstąpiłam od umowy (której nie widziałam na oczy). Pismem z dn. 08.09.2017 zostałam poinformowana o rozwią- zaniu umowy i nałożeniu kary – 1168,03 zł. (…) (wniosek konsumentki z 9 paździer- nika 2017 r. do Miejskiego Rzecz nika Konsumentów w Warszawie – k. 1707) 20) (…) moja matka nie otrzymała swojej kopii umowy. Dostała jedynie Załącznik nr 6 – „cennik oferty promocyjnej” 1 str. (…) (wniosek konsumentki z 6 czerwca 2018 r. do Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Warszawie – k. 1960) 21) (…) moja Mandantka nie otrzymała egzemplarza umowy, zaś o całej sprawie do- wiedziała się dopiero w chwili, gdy od Tauron Dystrybucja SA otrzymała informa- cję o zmianie sprzedawcy.(…) (pismo pełnomocnika konsumentki z 27 marca 2017 r. przekazane prz y piśmie URE z 6 kwietnia 2017 r. – k. 2064 - 2066) 22) ( … ) nie otrzymałam wbrew twierdzeniu w umowie cennika, wyciągów z taryfy OSD, OWU - nie zapoznałam sią z tymi dokumentami. Nie otrzymałam też oświad- czenia o dostąpieniu od umowy. Wszystkie te dokumenty już w druku umowy były komputerowo, że potwierdzam ich otrzymanie. (…) (pismo konsumentki z 11 stycz- nia 2018 r. – k. 3043) 23) (…) Now ą umowę przywiózł kurier, który w pierwszej kolejności spisał moje dane z dowodu osobistego a następnie wskazał na umowie miejsca do podpisania, za- krywając część stron. Kiedy zauważyłam logo GazQE e negia stwierdziłam, ż e nie interesuje mnie zmiana dostawcy p aliwa i poprosiłam o zwrot podpisanych doku- mentów. Kurier powiedział, że nie może mi ich zostawić, bo musi się rozliczyć z druków, zabrał umowę wraz z kopią i wyszedł z mieszkania . W rezultacie nie wie- działam, z kim podpisałam umowę, nie mogłam zgłosić ods tąpienia od umowy w przewidzianym terminie (…) (pismo konsumentki z 3 lipca 2018 r. przekazane przez URE – k. 3061) 104 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl [1 91 ] Zgodnie z art. 15 ust. 1 upk przedsiębiorca jest zobowiązany wydać konsumentowi dokument umowy zawartej poza lokalem przedsiębiorstw a lub potwierdzenie jej za- warcia, utrwalone na papierze lub, za zgodą konsumenta, na innym trwałym nośniku. [1 92 ] Ze względu na specyfikę okoliczności i trybu zawierania umowy poza lokalem przed- siębiorstwa szczególnie istotne jest, aby przedsiębiorca umoż liwił konsumentowi za- poznanie się z treścią umowy i dokumentów stanowiących jej integralną część przed jej zawarciem, w trakcie jej zawierania, jak i po jej zawarciu. Konsument - na skutek opisanych wyżej zachowań Spółki - polegających na nie wyda waniu k onsumentom eg- zemplarza zawartych umów oraz wskazanych w nich dokumentów, będących załączni- kami do tych umów i stanowiących integralną ich część lub potwierdzeń ich zawarcia, utrwalonych na papierze lub, jeżeli konsument wyraził na to zgodę, na innym trwały m nośniku , był pozbawi any możliwości zapoznania się z warunkami wiążącej go ze Spółką umowy zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa, określającej zarówno obowiązki przedsiębiorcy, jak i prawa konsumenta wynikające z takiego trybu jej zawierania. Podkreślen ia również wymaga, iż niewydanie konsumentowi dokumentów dotyczących umowy zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa, de facto uniemożliwia mu skorzysta- nie z jego podstawowego uprawnienia, jakim jest prawo do odstąpienia od umowy. Konsument pozbawiony przedmi otowych dokumentów nie posiada bowiem informacji, z jakim podmiotem umowę podpisał, tym samym nie wie, do kogo miałby skierować m.in. oświadczenie o odstąp ieniu od umowy zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa. [19 3 ] S półka w pismach z 28 września 2018 r. i 4 października 2019 r. – odwołując się do nagrań rozmów weryfikacyjnych – wskazała, że w trakcie ich przeprowadzania pozy- skiwała ona od konsumentów potwierdzenie otrzymania egzemplarza umowy (pozosta- wienia egzemplarza umowy w domu k onsumenta). T akim twierdzeniom przeczą jednak liczne wystąpienia konsumentów znajdujące się w aktach postępowania. [1 9 4 ] Wobec powyższego Prezes Urzędu uznał, że działania Spółki polegające na niewyda- waniu konsumentom kopii zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa umowy, dokumen- tów będących załącznikami do tej umowy lub potwierdzenia jej zawarcia, utrwalonego na papierze lub, jeżeli konsument wyraził na to zgodę, na innym trwa łym nośniku, stanowią niedopełnienie prze z przedsiębiorcę obowiązków nałożonych na niego przez ustawodawcę przepisami art. 15 ust. 1 upk , co stanowi narusz enie art. 24 ust . 1 i ust. 2 uokik. Zarzut określony w punkcie I ppkt 5 sentencji decyzji [1 9 5 ] Prezes UOKiK postawił Spółce Gasoenergia zarzut stosowania nieuczciwej praktyki ryn- kowej, o której mowa w ar t. 6 ust. 1 i ust. 3 pkt 1 oraz ust. 4 pkt 5 w związku z art. 4 ust. 2 u pnpr, t j. działaniu polegającym na nieprzekazywaniu konsumentom informacji o prawie odstąpienia od umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej i/lub u mowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego zawartej z e Spółką poza lokalem przedsiębiorstwa oraz niewydawaniu konsumentom wzoru oś wiadczenia lub formularza o odstąpieniu od zawartej w tym trybie umowy . [1 9 6 ] Z materiału zebranego w przedmiotowej sprawie wynika, że osoby reprezentujące i działające na rzecz i w imieniu Spółk i Gasoenergia, składają ce wizyty konsumentom w miejscu ich zamieszkania celem przedstawienie propozycji skorzystania z jej oferty sprzedaży energii elektrycznej i/lub sprzedaży gaz u i zawarcia umowy kompleksowej nie przekaz ywały konsumentom informacji o prawie do odstąpienia od ww . um ów za- wart ych poza jej lokalem oraz nie wyda wały im wzoru oświadczenia lub formularza o odstąpieniu od zawart ych w tym trybie um ó w. Cyt.: 1) (…) Nie zostałam poinformowana o sposobie oraz terminie wykonania prawa do od- stąpienia od umowy. Co najważniejsze, nie został mi dostarczony nieodłączny ele- ment umowy w postaci wzoru formularza odstąpienia od umowy.(…) ( załącznik do pisma Spółki z 22 grudnia 2018 r. - pismo konsumentki z 10 kwietnia 2017 r. – k. 2 25 ) 105 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 2) (…) nie dołączono również pouczenia o prawie odstąpienia od Umowy, w tym wzoru oświadczenia o odstąpieniu z oznaczeniem firmy oraz siedziby sprzedawcy. (…) (załącznik do pisma Spółki z 22 grudnia 2018 r. - pismo konsumentki z 7 kwietnia 2017 r. – k. 2 33 ) 3) (…) Podstępne zagarnięcie egzemplarzy umowy uniemożliwia wykonanie przysługu- jącego mi prawa odstąpienia w ciągu przepisanego prawem terminu od umowy za- wartej poza lokalem nieustalonego przedsiębiorcy (…) (załącznik do pisma Spółki z 22 grudnia 2018 r. - p ismo konsumentki z 20 kwietnia 2017 r. – k. 2 97 ) 4) (…) Państwa przedstawiciel nie tylko nie poinformował mnie o przysługującym mi uprawnieniu do odstąpienia od zawartej z P aństwem w dniu 20 lutego 2017 roku umowy o sprzedaż y energii elektrycznej, co powoduj e, ż e obecnie ko r z y stam z tego prawa na podstawie wskazanych przepisów (… ). (załącznik do pisma Spółki z 22 grud- nia 2018 r. - pismo konsumentki z 4 kwietnia 2017 r. – k. 387) 5) (…) Do dziś nie otrzymaliśmy stosownych załączników, między innymi tego dzięki któremu moglibyśmy odstąpić od umowy o czasie. (…) ( załącznik do pisma Spółki z 22 grudnia 2018 r. - pismo konsumenta z 10 kwietnia 2017 r. – k. 504 - 505) 6) (…) Na podst. w/w usta wy konsument winien otrzymać od sprzedawcy informację o prawie do odstąpienia od umowy zawartej poza lokalem firmy i wzór oświadcze- nia odstąpienia od umowy. Ja takiego wzoru ani pouczenia (załącznik 4) nie otrzy- małem, a zatem nie wywiązaliście się Państwo z obowiązków informacyjnych. (…) ( załącznik do pisma Spółki z 22 grudnia 2018 r. - pismo konsumenta z 7 kwietnia 2017 r. – k. 731 ) 7) (…) Nie otrzymałam przy podpisywaniu w/w umowy pisemnego pouczenia o prawie odstąpienia od umowy. (…) ( załącznik do pisma Spółki z 22 grudnia 2018 r. - pismo konsument ki z 11 kwietnia 2017 r. – k. 786) 8) (…) nie otrzymałam pouczenia o prawie do odstąpienia od umowy zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa oraz stosownego wzoru oświadczenia i nie wiem na jaki adres go wysłać (…) . ( załącznik do pisma Spółki z 22 grudnia 2018 r. - pismo konsu- ment ki z 13 kwietnia 2017 r. – k. 857 ) 9) (…) nie otrzymałam pisemnego pouczenia o prawie odstąpienia od umowy z Gasoe- nergia, umowa którą otrzymałam nie zawiera daty oraz podpisu sprzedawcy i od- b iorcy. (…) ( załącznik do pisma Spółki z 22 grudnia 2018 r. - pismo konsument ki z 13 kwietnia 2017 r. – k. 946 ) 10) (…) nie zostałem zapoznany z ofertą oraz nie zostałem poinformowany o możli- wości odstąpienia od umowy w ciągu 14 dni. Nie otrzymałem od sprzedawcy umowy, ani druku oświadczenia o odstąpieniu od umowy. (…) ( załącznik do pisma Spółki z 22 grudnia 2018 r. - pismo konsumenta z 23 marca 2017 r. – k. 1006 ) 11) (…) Oświadczam, że nie otrzymałam pisemnego pouczenia o prawie odstąpienia od umowy w terminie 14 dni od jej zawarcia oraz wzoru oświadczenia o odstąpie- niu od umowy. (…) ( załącznik do pisma Spółki z 22 grudnia 2018 r. - pismo konsu- ment ki z 23 kwietnia 2017 r. – k. 1008 - 1009 ) 12) (…) Nie pozostawili mi żadnej umowy ani innych dokumentów twierdząc że wszystko przyjdzie poczta. Do tej pory nie wiem co podpisałam. (…) Z całą odpo- wiedzialnością oświadczam, że ci ludzie, tych 2 panów przedstawiali się jako pra- cownicy Tauronu i nie poinformowali mnie, że mogę od tej umowy którą podpisa- łam odstąpić. (…) (wniosek konsumentki z 5 maja 2017 r. do Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Tarnowie – k. 1182 ) 13) (…) Analizując obecnie umowę czytam że otrzymałam pisemne pouczenie o prawie do odstąpienia od umowy w ciągu 14 dni. Jest to nieprawda. Wszystkie informacje 106 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl przekazano mi telefonicznie. Nie odwiedzał mnie przedstawiciel firmy, nie dosta- łam informacji i druku o dstąpienia od umowy. (…) (wniosek konsumentki z 8 maja 2017 r. do Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Tarnowie - k. 1184 ) 14) (…) jedynym dokumentem była umowa pisana drobnym drukiem, natomiast żad- nego cennika oraz pisemnego pouczenia o prawie odstąpienia nie o trzymałam. (…) (zał. 8 do pisma Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Częstochowie z 27 lipca 2017 r. - 1277) 15) (…) Nie poinformowali mojej mamy o możliwości odstąpienie od umowy i nie zo- stawili żadnego formularza. (…) (pismo konsumentki z 28 stycznia 2018 r. przeka- zane przez URE – k. 1466) 16) (…) Przedstawiciel Gasoenergia nie poinformował mnie o możliwości odstąpienia od przedstawionej umowy – a w pozostawionym przez niego druku te ż nie ma takiej informacji. (...) (pismo konsumenta z 14 września 2017 r. przekaz ane przez URE – k. 1334 ) 17) (…) w chwili podpisania umowy osob a z którą ją z a warłam nie pozostawiła u mnie kopii bądź oryginału przedmiotowej umowy. Kopie umowy i wskazanych powyżej załączników otrzymałam poczta dopiero w dniu 11.08.2017 r. po telefonicznej in- terwencji w waszej firmie, jak ą podjęłam w związku z nadesłaniem mi pierwszych rachunków, po zorientowaniu się, że doszło do zmiany dostawcy gazu. Nadmie- niam, że przedstawiciel Waszej firmy w mojej obecności oraz obecności świadka zniszczył podpisane prz eze mnie dokumenty, kiedy zorientował a m się, iż treść podpisanej umowy odbiega od jego ustnych zapewnień. W tym stanie rzeczy prze- konana byłam, iż zniszczono wszystkie egzemplarze umowy i do jej zawarcia nie doszło. Nadto z uwagi na fakt, iż Wasz przedstawiciel zabrał z sobą podarte do- kumenty nie wiedziała m o prawie odstąpienia od umowy. Nie wiedziałam też z kim zawarłam umowę. (…) (pismo konsument ki z 20 sierpnia 2017 r. – k. 1346 ) 18) (…) Nie zostałam również poinformowana o 14 dniowej możliwości odstąpienia od umowy, ani nie zostały mi zostawione żadne dokumenty w tej sprawie. (…) (pismo konsumenta z 2 czerwca 2017 r. – k. 13 81 ) 19) (…) W dniu 27.04.2017. odwiedził moją mamę (…) (lat 86, mająca problemy z rozumieniem otaczającego ją świata), zam. (…) przedstawiciel spółki Gasoener- gia. (…) Mama nie została poinformowana o prawie do odstąpienia od umowy w terminie 14 dni i nie otrzymała wzoru oświadczenia. (…) (pismo konsumenta z 30 kwietnia 2017r. – k. 1400) 20) (…) Pragnę nadmienić, że po złożeniu podpisów nie otrzymałam od tego pana żad- nego z podpisanych przeze mnie dokumentów, na co też nie naciskała m , sądząc że podpisuję jedynie dokument o odczycie licznika energii elektrycznej. W cz asie podpisywania przedmiotowych umów przedstawiciel nie poinformował mnie o prawie do odstąpienie od umowy. (…) (pismo konsumentki z 20 grudnia 2017 r. – k. 1418 ) 21) (…) Po podpisaniu umowy miałam otrzymać blankiet odstąpienia umowy oraz ogólne warunki umow y, które do dnia dzisiejszego do mnie nie dotarły (mimo, że na blankiecie umowy z automatu – komputerowo zaznaczone było, iż powyższe dokumenty otrzymałam). (…) Nie posiadaj ąc ogólnych warunków umowy nie mia- łam pojęcia, że po wcześniejszym rozwiązaniu umow y musze zapłacić karę umowna o czym dowiedziałam się po wypowiedzeniu umowy dotyczącej dostawę prądu, także zawartej z Państwa przedstawicielem (…) (umowa o dostawę prądu także była zawarta na niekorzystnych warunkach dla mnie). (…) (pismo konsu- mentki z 7 grudnia 2017 r. – k. 1437 ) 107 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 22) (…) Po podpisaniu umowy miałam otrzymać blankiet odstąpieni a umowy oraz ogólne warunki umowy, które do dnia dzisiejszego do mnie nie dotarły (mimo, ze na blankiecie umowy z automatu – komputerowo zaznaczone było, że powyższe dok umenty otrzymałam). (…) (pismo konsumentki z 19 stycznia 2018 r. – k. 1441) 23) (…) Nie poinformowali mojej mamy o możliwości odstąpienie od umowy i nie zo- stawili żadnego formularza. (…) (pismo konsumentki z 28 stycznia 2018 r. przeka- zane przez URE – k. 1466) 24) (…) W mojej ocenie wprowadzenie mnie przez państwa w błąd było podstępem i miało na celu doprowadzenie do podpisania przeze mnie z Państwem umowy sprzedaży energii nie informując mnie do końca o takim fakcie. Dodatkowo nie otrzymałam wzoru odstąpienia od umowy w terminie 14 dni od podpisania (…) (pismo konsumentki przekazane przez URE pismem z 19 maja 2017 r. – k. 1471 - 1472 ) 25) (…) Nie mogłam się odwołać w terminie, po pierwsze dlatego, że nie wiedziałam, że padłam ofiarą oszustwa i kłamstwa, a po drugie nawet gdybym wiedziała to nie mi a łam, ani umowy ani pouczenia, ani blankietu odstępującego od umowy. (…) (wniosek konsumentki z 9 czerwca 201 7 r. do Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Warszawie – k. 1 597 - 1599 ) 26) (...) pracownik tej firmy, który podstępnie zawarł ze mną tę umowę, nie wręczył mi wszystkich załączników wymienionych w umowie np. załącznika 4. Nie wręczono mi również wzoru formularza o odstąpieniu od umowy. Oznacza to, że nie mogłam wykonać odstąpieni a od umowy, bo nie wiedziałam kiedy i jak to zrobić. (...) (za- łącznik do wniosku konsumentki z 15 stycznia 2018 r. do Miejskiego Rzecznika Kon- sumentów w Warszawie – k. 1920) [1 9 7 ] W przypadku umów zawieranych na odległość lub poza lokalem przedsiębiorstw a prawo odstąpienia od umowy jest podstawowym uprawnieniem przywracającym równowagę stron w relacji przedsiębiorca - konsument. W przypadku składania propozycji zawarcia umowy poza lokalem przedsiębiorstwa lub na odległość konsument może być zasko- czony zło żoną ofertą oraz znajdować się pod presją jej przyjęcia. Możliwość skorzy- stania z prawa odstąpienia od umowy daje konsumentowi szansę na ponowne przemy- ślenie swojej decyzji oraz zweryfikowanie przedstawionej oferty. Stąd też szczególnie istotne jest, aby k onsument został o tym prawie w sposób należyty i we właściwym czasie poinformowany. Obowiązek przedsiębiorcy poinformowania konsumenta o pra- wie odstąpienia od umowy zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa, a także wydania konsumentowi wzoru oświadczenia o o dstąpieniu od umowy wynika art. 12 ust. 1 pkt 9 i art. 14 ust. 1 upk . [19 8 ] Przepis art. 12 ust. 1 pkt 9 upk zobowiązuje przedsiębiorcę do poinformowania konsu- menta w sposób jasny i zrozumiały najpóźniej w chwili wyrażenia przez konsumenta woli związania się umową na odległość lub poza lokalem przedsiębiorstwa o sposobie i terminie wykonania prawa odstąpienia o d umowy na podstawie art. 27, a także wzo- rze formularza odstąpienia od umowy. Ponadto, w przypadku umów zawieranych poza lokalem przedsiębiorstwa przedsiębiorca ma obowiązek udzielić konsumentowi infor- macji, o których mowa w art. 12 (w tym o prawie odstąpi enia oraz o wzorze formularza odstąpienia od umowy), utrwalonych na papierze lub, jeżeli konsument wyrazi na to zgodę, na innym trwałym nośniku, w sposób czytelny i wyrażonych prostym językiem (art. 14 ust. 1 upk). Art. 27 upk przewiduje, że konsument, któ ry zawarł umowę na odległość lub poza lokalem przedsiębiorstwa, może w terminie 14 dni odstąpić od niej bez podawania przyczyny i bez ponoszenia kosztów, z wyjątkiem kosztów określonych w art. 33, art. 34 ust. 2 i art. 35. 108 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl [1 9 9 ] Prawo do odstąpienia od umo wy zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa wynika zatem wprost z przepisów prawa i ma fundamentalne znaczenie dla ochrony praw konsu- menta. To na p rzedsiębiorcy spoczywa obowiązek informowania konsumenta o przy- sługujących mu prawach, zwłaszcza zaś o prawie d o odstąpienia od umowy. Wprowa- dzenie konsumenta w błąd, co do przysługujących mu uprawnień, jak również możli- wości i sposobu ich realizacji, może prowadzić do zniekształcenia jego zachowań ryn- kowych. W przedmiotowej sprawie koniecznym stało się rozważenie przez Prezesa Urzędu, czy w wyniku działań podejmowanych przez przedstawicieli Spółki , dochodziło lub potencjalnie mogło dochodzić do wprowadzenia przeciętnego konsumenta w błąd, tj. czy jej zachowanie mogło powodować podjęcie przez konsumenta decyzji doty czą- cej umowy, której inaczej by nie podjął. W szczególności, w niniejszej sprawie zacho- dzi konieczność wykazania, czy przeciętny konsument dysponujący rzetelną i praw- dziwą informacją dotyczącą uprawnienia do bezkosztowego rozwiązania umowy, miał możliwość odstąpienia od umowy czy też jej nie miał, bądź została mu ona w znacznym stopniu utrudniona. [ 200 ] Z ustaleń Prezesa Urzędu wynika, że Spółka w obrocie z konsumentami :  do 25 września 2018 r. posługiwała się wzorcem umownym zatytułowanym Umowa kompleksowa sprzedaży energii elektrycznej dla odbiorców z grup taryfowych G, którego integralną część stanowił Załącznik 1 do Ogólnych Warunków Umowy Kom- pleksowej - Pouczenie o prawie do odstąpienia od umowy zawartej poza lokalem sprzedawcy lub na odległość oraz wzór oświadczenia, w ww. wzorcu umowy za- mieszczone jest oświadczenie o następującej treści: (….) Potwierdzam, że otrzy- małem pisemne pouczenie o prawie odstąpienia od Umowy w terminie 14 dni od jej zawarcia oraz wzór oświadc zenia o odstąpieniu z oznaczeniem firmy oraz siedziby Sprzedawcy. (…)  o d 26 września 2018 r. p osługuje się wzorcem umownym zatytułowanym Umowa kompleksowa sprzedaży energii elektrycznej dla Konsumentów w której znajduje się pouczenie , że (…) Niniejsza umo wa została zawarta w lokalu przedsiębiorstwa Proton Polska Energia Sp. z o.o., I Oddział we Wrocławiu, w związku z czym Klien- towi nie przysługuje prawo do odstąpienia od umowy w terminie 14 dni od jej za- warcia. (…) .  posługiwała się wzorcem umownym zatytułowanym Umowa kompleksowa dostar- czania paliwa gazowego, którego integralną część stanowiły z ałącznik 4 - Pouczenie o prawie do odstąpienia od umowy zawartej poza lokalem sprzedawcy lub na odle- głość oraz wzór oświadczenia oraz z ałączni k nr 7 – Informacje wymagane na podsta- wie art. 12 ust. 1 ustawy o prawach konsumenta, w ww. wzorcu umowy zamiesz- czone jest oświadczenie o następującej treści: (….) Potwierdzam, że otrzymałem pisemne pouczenie o prawie odstąpienia od Umowy w terminie 14 dni od jej zawar- cia oraz wzór oświadczenia o odstąpieniu z oznaczeniem firmy oraz siedziby Sprze- dawcy. (…) . [ 201 ] Spółka n a podstawie obowiązującego od 26 września 2018 r. wzorca Umow y komplek- sow ej sprzedaży energii elektrycznej dla Konsumentów […]. Kontynuuje natomiast re- alizację umów zawartych z odbiorcami energii elektrycznej za pośrednictwem Partne- rów na podstawie wzorca umowy obowiązującego do 25 września 2018 r. [202] Spółka zaprzestała zawierania umów z odbiorcami paliwa gazowego, kontynuuje nat o- miast realizację umów zawartych z odbiorcami gazu za pośrednictwem Partnerów . [203] Z formalnego punktu widzenia, na podstawie zacytowanych treści ww. dokumentów, wydawać by się mogło, że Spółka dochowuje obowiązków informacyjnych dotyczących przysługującego konsumentom prawa odstąpienia od umowy. Zauważyć jednak należy, że z opisu okoliczności , w jakich Spółka zawiera umowy kompleksowe sprzedaży energii elektrycznej i umowy kompleksowe dostarczania paliwa gazowego przedstawionych w 109 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl uzasadnieni u decyzji dotycz ącym stosowania przez nią do praktyki określonej w pkt I.1 a) sentencji decyzji ( wprowadzenie w błąd co do tożsamości przedsiębiorcy i rzeczy- wistego celu wizyty), wynika, że osoby reprezentujące i działające na rzecz i w imieniu Spółk i celowo pomija ły info rmację o prawie do odstąpienia od umowy. [204] Na skutek działań podejmowanych przez os oby reprezentujące i działające na rzecz i w imieniu Spółk i , konsumenci nieświadomie podpisywali p rzedkładane im – a opraco- wane przez Spółkę - dokumenty, w tym oświadczenia, że zapoznali się z p rzysługują- cym im prawem odstąpienia od umowy. Tym samy nie sposób jest uznać, że uzyskanie w ten sposób podpisów konsumentów pod przedmiotowym oświadczeniem stanowiło realizację przez Spółkę (za pośrednictwem osób ją reprezentujących) obowiązku poin- formowania ich o ustawowym prawie do odstąpienia od umowy zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa. [205] Co więcej, jak wynika z wystąpień konsumentów, podpisywane przez nich dokumenty niejednokrotnie były zabierane przez przedstawicieli Spółki , a z apoznanie się z nimi było albo niemożliwe, albo możliwe już po upływie ustawowego terminu przewidzia- nego na odstąpienie od umowy. W przypadku propozycji nabycia produktu (w niniejszej sprawie przedstawienia oferty Spółki w miejscu zamieszkania konsumentów) , informa- cja o prawie do odstąpienia od umowy jest istotną informacją wyszczególnioną wprost w przepisie art. 6 ust. 4 pkt 5 upnpr. Brak tej informacji mógł powodować podjęcie przez konsumentów decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjęli. Decyz ja dotycząca umowy w niniejszym przypadku oznacza decyzję co do „ przystąpienia do ” umowy kompleksowej świadczenia przez Spółkę usług sprzedaży energii elektrycznej lub umowy kompleksowej dostarczania przez nią paliwa gazowego , tj. skorzystanie bądź nie z u stawowego prawa do odstąpienia od zawartej umowy poza lokalem przed- siębiorstwa. Nieprzekazanie tej informacji przez osoby reprezentujące Spółkę w efek- cie sprawiło, że wielu konsumentów nie mogło skorzystać z przysługujących im praw. [206] Podsumowuj ą c , w przypadku umów zawieranych na odległość lub poza lokalem przed- siębiorstwa prawo odstąpienia od umowy jest podstawowym uprawnieniem przywraca- jącym równowagę stron w stosunku przedsiębiorca - konsument. W przypadku składa- nia propozycji zawarcia umowy poza l okalem przedsiębiorstwa lub na odległość konsu- ment może być zaskoczony złożoną ofertą oraz znajdować się pod presją jej przyjęcia. Możliwość skorzystania z prawa odstąpienia od umowy daje konsumentowi szansę na ponowne przemyślenie swojej decyzji oraz zwer yfikowanie przedstawionej oferty. Stąd też szczególnie istotne jest, aby konsument został o tym prawie w sposób należyty i we właściwym czasie odpowiednio poinformowany, a także aby wydano mu wzór oświadczenia lub formularza o odstąpieniu od umowy. Zaniech ania Spółki w tym za- kresie – polegające na nie przekazywaniu konsument om informacji o przysługującym im prawie do odstąpienia od um owy kompleksow ej sprzedaży energii elektrycznej i/lub u m owy kompleksow ej dostarczania paliwa gazowego zaw ieran ej poza lokalem przed- siębiorstwa oraz niewydawaniu konsumentom wzoru oświadczenia lub formularza o od- stąpieniu od zawartej w tym trybie umowy – mog ły utrudniać konsumentom skorzysta- nie z wynikającego z art. 27 upk uprawnienia. [207] Spółka w pismach z 28 września 2018 r. i 4 października 2019 r. oświadczyła, że nie zgadza się z postawionymi jej zarzutami i odwołując się do nagrań rozmów weryfika- cyjnych wskazała, że w trakcie ich przeprowadzania pozyskiwała ona od konsumentów potwierdzenie poinformowan ia ich o prawie odstąpienie od umowy w terminie 14 dni. Przeczą temu jednak liczne wystąpienia konsumentów znajdujące się w aktach postę- powania. [208] W związku z powyższym Prezes Urzędu uznał, że Spółka stosuje nieuczciw ą praktyk ę rynkow ą , o której mowa w ar t . 6 ust. 1 i ust. 3 pkt 1 oraz ust. 4 pkt 5 w związku z art. 4 ust. 2 upnpr , co stanowi naruszenie art. 24 ust . 1 i ust. 2 pkt 3 uokik. 110 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Praktyka określona w punkcie I I sentencji decyzji [209] Prezes UOKiK postawił Spółce Gasoenergia zarzut stosowania nieuczciwej praktyki ryn- kowej, o której mowa w ar t. 7 pkt 2 w związku z art. 4 ust. 2 upnpr, t j. działaniu polegającym na nieuprawnionym i wprowadzającym konsumentów w błąd posługiwaniu się przez Spółkę w kierowanych do konsumentów wezwaniach do zapłaty należności za energię elektryczną i/lub gaz znakiem programu Rzetelna Firma. [210] Zgodnie z art. 7 ust, 2 upnpr nieuczciwymi praktykami rynkowymi w każdych okolicz- nościach są praktyki rynkowe wprowadzające w b łąd polegające na posługiwaniu się certyfikatem, znakiem jakości lub równorzędnym oznaczeniami, nie mając do tego uprawnienia. [211] Spółka w kierowanych do odbiorców energii elektrycznej i gazu wezwaniach do zapłaty zamieszcza znak Programu Rzetelna Firma: D owód : wezwania załączone do pisma Spółki z 22 grudnia 2017 r. – k. 218 - 219 wezwania kierowane do odbiorców energii elektryczne j i gazu – k. 1191, 1202, 1316, 1412, 1712, 1767, 1816, 1834, 1855, 1929, 3012, 3038, 3057 [ 2 1 2 ] Program Rzetelna Firma jest skierowany do podmiotów gospodarczych, które chcą upu- blicznić możliwość weryfikacji ich wiarygodności płatniczej w K rajowym Rejestrze Dłu- gów Biuro Informacji Gospodarczej SA z siedzibą we Wrocławiu, zwanego dalej: KRD BIG , oraz zobowiążą się do stoso wania tzw. Kodeksu Etycznego, w tym takich zasad jak m.in . praworządność, rzetelność, przejrzystość i odpowiedzialność w prowadzeniu biznesu. KRD BIG jako biuro informacji gospodarczej działające na zasadach określo- nych w ustawie z 9 kwietnia 2010 r. o udo stępnianiu informacji gospodarczych i wy- mianie danych gospodarczych ( Dz. U. z 201 9 r. poz. 681 ) jest honorowym patronem Programu Rzetelna Firma . Podstawowe założenia programu są następujące: 1) podmiot gospodarczy, który chce być uczestnikiem Programu Rzetel na Firma zobo- wiązany jest zaakceptować regulamin tego programu (na skutek akceptacji regula- minu dochodzi do zawarcia umowy uczestnictw a w programie), 2) warunkiem niezbędnym do przestąpienia do Programu Rzetelna Firma jest uprzed- nie zawarcie z KRD BIG umowy w zakresie udostępniania informacji gospodarczej – co najmniej w zakresie usług związanych ze sprawdzaniem w KRG BIG danych o sobie; usługa ta umożliwia uczestnikom programu sprawdzanie siebie w KRD BIG i ujawnianie wyników tego sprawdzania zainteresowanym podmiotom; prowadzona weryfikacja skorelowana jest przy tym z wystawieniem uczestnikowi programu tzw. Certyfikatu Rzetelności w przypadku braku negatywnych informacji gospodarczych na temat jego zobowiązań w KRD BIG, 3) w ramach Programu Rzetelna Firma spółka Kaczmarski Group Sp. z o.o. z siedzibą we Wrocławiu, dalej: Kaczmarski Group , zapewnia jego uczestnikom, poprzez swoje strony internetowe, dostęp do tzw. wizytówki uczestnika programu, która obejmuje m.in. możliwość weryfikacji Certyfikatu Rzetelnoś ci (sprawdzenie, czy dany uczestnik programu nie zalega z płatnościami, czy w KRD BIG nie figurują ne- gatywne informacje gospodarcze na temat jego zobowiązań) . dowód: pism o Kaczmarski Group z 19 kwietnia 2 018 r. i 7 maja 2018 r. – k. 1167 - 1171 [ 2 1 3 ] Z nak Rzetelna Firma jest znakiem towarowym zarejestrowanym w Urzędzie Patento- wym RP . T ylko uczestnicy Programu Rzetelna Firma i tylko w okresie uczestnictwa w tym programie uprawnieni są do korzystania z ww. znaku . 111 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl [2 1 4 ] Z informacji przekazanych Prezesowi UOKiK przez Kaczmarski Group wynika, że w dniu 30 marca 2018 r. nastąpiło w trybie art. 492 § 1 pkt 1 ustawy z 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 201 9 r. poz. 505 ) połączeni e (połączenie przez przejęcie) spółki Kaczmarski Grou p i spółki Rzetelna Firma + Sp. z o.o. z siedzibą we Wrocławiu, zwanej dalej: Rzetelna Firma + , będącej pomysłodawcą i organizatorem Programu Rzetelna Firma . Od 30 marca 2018 r. Spółka Kaczmarski Group jest następcą prawnym S półki Rzetelna Firma + i kontyn uuje jej działalność w zakresie prowadzenia Programu Rzetelna Firma . [2 1 5 ] Spółka Kaczmarski Group – jako organizator Programu Rzetelna Firma - wskazała, że Gasoenergia zawarła z KRD BIG umowę w zakresie udostępniania informacji gospodar- czej , co stanowi je den z warunków przystąpienia do Programu Rzetelna Firma, jednak nie zaakceptowała regulaminu tego programu . Ty m samym nie jest formalnie uczest- nikiem tego programu. dowód: pism a Spółki z 11 maja 2018 r. i 11 czerwca 2019 r. – k. 1095 – 1097, 3109 - 3110 pisma Kaczmarski Group z 19 kwietnia 20 1 8 r. i 7 maja 2018 r. – k. 1167 - 1171 [2 1 6 ] W piśmie z 11 czerwca 2019 r. Spółka oświadczyła, że od 28 marca 2018 r. nie prowadzi wewnętrznej windykacji należności konsumentów i nie wysyła wezwań do zapłaty. [21 7 ] Z poczynionych ustaleń wynika , że Gasoenergia nie była uczestnikiem Programu Rze- telna Firma i nie uzyskała Certyfikatów Rzetelności od Kaczmarski Group, ani od jej poprzednika prawnego – spółki Rzetelna Firma+ . W związku z czym nie była u praw- niona do posługiwania znakiem Rzetelna Firma . P osł ugując się tym znakiem wprowa- dzała ona konsumentów w błąd co do posiadania przez nią stosownych uprawnień. Nie- uprawnione posługiwanie się przez Spółkę znakiem Rzetelna Firma mogło wywoływać u konsumentó w przekonanie o uwiarygodnieniu rzetelności jej działań. [21 8 ] W ocenie Prezesa UOKiK Spółka podejmowała działania polegającym na nieuprawnio- nym i wprowadzającym konsumentów w błąd posługiwaniu się przez nią w kierowanych do konsumentów wezwaniach do zapłaty należności za energię elektryczną i/lub gaz znakiem programu Rzetelna Firma. Takie stanowisko Prezesa UOKiK uwzględnia rów- nież prezentowaną przez Spółkę w pismach z 28 września 2018 r. i 4 października 2019 r. argument ację, że nie zgadza się ona w całości z postawionymi jej zarzutami stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. W toku postępo- wania Spółka nie odniosła się szczegółowo do postawionego jej w powyższym zakresie zarzutu. [21 9 ] W związku z powyższym Prezes Urzędu uznał, że Spółka stosuje nieuczciw ą praktyk ę rynkow ą , o któr ej mowa w ar t. 7 pkt 2 w związku z art. 4 ust. 2 upnpr, co stanowi naruszenie art. 24 ust . 1 i ust. 2 pkt 3 uokik. Praktyka określona w punkcie I II sentencji decyzji [ 2 20 ] Prezes UOKiK postawił Spółce Gasoenergia zarzut stosowania nieuczciwej praktyki ryn- kowej, o której mowa w art. 4 ust. 1 upnpr, t j. działaniu polegającym na stosowaniu wzorców umów zatytułowanych: 1) U mowa kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej dla Odbiorców z grup tary- fowych G , 2) Załącznik 2 do Umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej. Cennik sprzedaży energii elektrycznej dla umów kompleksowych zawartych na czas nieo- znaczony obowiązujący od 1.09.2016 roku, 3) Załącznik 3 do Umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej. Oferta pro- mocyjna Energia dla domu Nr 1/2016, 4) Umowa kompleksowa dostarczania paliwa gazowego, 112 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 5) Ogólne Warunki Umowy dla Umowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego: 6) Załącznik nr 5 do Umowy kompleksowej dostarczania paliw a gazowego – Oświad- czenie o przeznaczeniu gazu na potrzeby naliczania podatku akcyzowego w nieczytelnej formie graficznej, tj. sporządzonych bardzo małą czcionką, co utrudnia konsumentom zapoznanie się z treścią tych dokumentów. [221] Wzorcem umownym jest zespó ł klauzul umownych narzucony przez jedną stronę sto- sunku prawnego z wyłączeniem możliwości rzeczywistego wpływu drugiej strony na istnienie i treść tych postanowień, a tym samym na kształt nawiązywanego stosunku prawnego, przy czym ten jednostronnie ustala ny zbiór klauzul z założenia ma być prze- znaczony do wielokrotnego zastosowania. W doktrynie podkreśla się, że wzorce umowne to jednostronnie przygotowane z góry przed zawarciem umowy gotowe klau- zule umów w postaci warunków umów, ich wzorów, regulaminów 11 . Spółka Gasoenergia posługuje się wzorcami umów, o których mowa w art. 384 ustawy z 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny ( t.j. Dz. U. z 201 9 poz. 1 145 ), dalej: k.c. [222] Spółka – świadcząc usługi kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej :  do 25 września 2018 r. posługiwała się wzorcem umownym zatytułowanym Umowa kompleksowa sprzedaży energii elektrycznej dla odbiorców z grup taryfowych G, którego integralną część stanowiły Załącznik 2 do Umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej. Ce nnik sprzedaży energii elektrycznej dla umów komplekso- wych zawartych na czas nieoznaczony obowiązujący od 1.09.2016 roku oraz Załącz- nik 3 do Umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej. Oferta promocyjna Energia dla domu Nr 1/2016 , umowy zawarte z od biorcami energii elektrycznej z wykorzystaniem tego wzorca są przez nią realizowane,  o d 26 września 2018 r. p osługuje się wzorcem umownym zatytułowanym Umowa kompleksowa sprzedaży energii elektrycznej dla Konsumentów , której integralną cześć stanowią:  Załącznik 1 – Paszport PPE ,  Załącznik 2 – Pełnomocnictwo do przeprowadzenia procesu zmiany sprzedawcy wraz z wnioskiem o zawrocie umowy kompleksowej dla pozyskania paszportu Punktu Poboru Energii elektrycznej (PPE),  Załącznik 3 - Ogólne Warunki Umowy ko mpleksowej (OWU - k),  Załącznik 4 - Wyciągi z taryf OSD,  Załącznik 5 - Pełnomocnictwo dla OSD do zawarcia rezerwowej umowy komplek- sowej,  Załącznik 6 – Klauzula informacyjna Sprzedawcy,  Załącznik 7 - Klauzula informacyjna OSD , Spółka […] z wykorzystaniem tego wzorca . [223] Świadcząc usługi kompleksow e dosta rczania p aliwa gazowego Spółka posługiwała się wzorcem umownym zatytułowanym Umowa kompleksowa dostarczania paliwa gazo- wego, którego integralną część stanowiły Ogólne Warunki Umowy dla Umowy komplek- sowej dostarczania paliwa gazowego i Załącznik nr 5 do Umowy kompleksowej dostar- czania paliwa gazowego – Oświadczenie o przeznaczeniu gazu na potrzeby naliczania podatku akcyzowego . Z aprzestała ona zawierania umów z od biorcami paliwa gazo- wego . U mowy zawarte z odbiorcami gazu z wykorzystaniem ww. wzorca są realizo- wane. 11 E. Łętowska, Prawo umów konsumenckich, II wydanie, s. 292. 113 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl [224] Wskazane wyżej d okumenty stanowią zespół postanowień, które kształtują treść przy- szłego stosunku prawnego mię dzy Spółką a konsumentami. Przedstawiając k onsumen- tom ww. dokumenty Spółka wyrażała gotowość zawarcia umów o świadczenie kom- pleksowej usługi sprzedaży energii elektrycznej i/lub kompleksowej usługi dostarcza- nia paliwa gazowego o określonej treści, co przesądza o tym, że w obrocie z konsu- mentami sto sowała ona (w zakresie dostaw paliwa gazowego) i stosuje (w zakresie sprzedaży energii elektrycznej) jednolite i opracowany przez nią wzorce umowy. Po- stanowienia stosowanych przez Spółkę wzorców umów oraz dokumentów stanowiących załączniki do tych wzorców (ogólnych warunków umów, cenników itp.) pozbawione są więc cech indywidualnych uzgodnień. Ujęte są w sposób standardowy, w przygotowa- nych z góry jednostronnie przez Spółkę dokumentach. [225] Zgodnie z art. 385 § 2 k.c. wzorzec umowy winien być sformułowany w s posób jedno- znaczny i zrozumiały. Pojęcie jednoznaczności odnosi się do treści sformułowań uży- tych we wzorcu. Wymóg zrozumiałości wzorca obejmuje oprócz niebudzącego wątpli- wości i jasnego sprecyzowania treści takiego wzorca, także czytelność ze względu na s posób sporządzenia dokumentu, wielkość czcionki, czy język tekstu 12 . [226] Adresowany do konsumentów wzorzec umowny powinien zatem mieć na tyle wyodręb- nioną formę oraz jasną i zrozumiałą treść, aby możliwe było zapoznanie się z nim przez przeciętnego konsumenta. Podkreślić przy tym należy, iż przy ocenie spełniania wa- runku możliwości zapoznania si ę p rz ez konsumenta z treści ą wzorca, należy brać pod uwagę nie tylko dostępność takiego wzorca, ale i sposób jego sformułowania. Nato- miast pod pojęciem „zrozumiałości” wzorca należy rozumieć sposób powiadomienia konsumenta o istnieniu treści wzorca, w tym czytelność druku, wyróżnienie (lub brak wyróżnienia) klauzul szczególnie uciążliwych dla konsumenta itp. Przesłanki te dla ważności wszystkich postanowień wzorca w obrocie z konsumentem muszą być speł- nione łącznie. Przy analizie formy graficznej wzorców ww. dokumentów należy więc brać pod uwagę wszystkie czynniki, które mogą kształtować ich odbiór przez przecięt- nego konsumenta, a więc przede wszystkim zastosowane przez Spółkę techniki drukar- skie oraz formę ich doręczenia. Niezwykle ważny dla dotrzymania warunku zrozumia- łości wzorca umo wy, jest wymóg zachowania dobrej czytelności tekstu. Wymóg czy- telności obejmuje zarówno sposób sporządzenia dokumentu, wielkość użytej czcionki, jak i język tekstu. Oznacza to, że wszystkie parametry typograficzne danego doku- mentu winny być dobrane w taki sposób, aby zapewnić możliwie szybki i bezproble- mowy jego odczyt przez odbiorców. [227] Problematyka czytelności pisma/druku jest szczególnie istotna w przypadku długich tekstów, takich jak regulaminy czy warunki zawarcia określonych umów. Do elemen- tów decydując ych o czytelności konkretnego pisma zaliczyć trzeba przede wszystkim krój używanego pisma i jego parametry, proporcje powierzchni zadrukowanej do nie- zadrukowanej oraz wreszcie technikę samego druku. [228] W literaturze przedmiotu 13 podkreśla się, że w procesie p rojektowania typograficznego istnieje silne i znaczące powiązanie kroju pisma, jego stopnia wraz z interlinią oraz szerokości i rodzaju składu. Odpowiedni dobór kroju i czcionki związany jest bowiem ze skokową naturą czytania (oko w trakcie czytania wykonu je ruchy skokowe). Zatem poszczególne wiersze tekstu odbiorca odczytuje wykorzystując kilka postojów, zwa- nych fiksacjami. W tekstach przeznaczonych do „klasycznego” czytania należy stoso- wać kroje pism w odmianie „regular” lub „book”, których minuskuły (tj. małe litery alfabetu) charakteryzują się dużą wysokością „X”, stosunkowo krótkimi wydłużeniami dolnych i nieco dłuższych górnych części litery oraz dużym światłem wewnętrznym li- tery. Elementem ułatwiającym czytanie jest również graficzna spójność tekstu. Bar- 12 Kodeks cywilny. Komentarz pod redakcją E. Gniewek, C. H. Beck Warszawa 20 11, s. 631 13 K. Tyczkowski, „Lettera Magica”, Łódź, 2005 - m.in. za decyzją Prezesa UOKiK RBG - 38/2014 114 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl dziej spójny obraz wiersza przeznaczonego do odczytania tworzą kroje pism szeryfo- wych, które podkreślają linię bazową pisma. Szeryfy to ozdobne, krótkie kreski stoso- wane w wielu krojach pisma do zwiększenia dekoracyjności danego fontu (tj. zestawu czcio nek o określonych cechach). Najczęściej są to poziome kreski będące stopkami liter, ale mogą występować również w innych miejscach znaków. W praktyce przyj- muje się, że łatwiej czyta się tekst jednolity wydrukowany krojem szeryfowym 14 . [229] Oprócz zastosowania d obrze czytelnego kroju pisma ważnym elementem jego czytel- ności jest również właściwy dobór stopnia pisma, interlinii, szerokości wiersza i typu składu. Co prawda przepisy prawa nie określają wielkości czcionki, którą powinno się sporządzać określone wzorce , ale winna być ona czytelna dla przeciętnego konsu- menta. Dla standardowej odległości pomiędzy oczami odbiorcy a czytanym tekstem, czyli 30^0 cm, optymalna wielkość czcionki waha się pomiędzy 9 a 11 punktów (od 2 do 3,5 mm). Co za tym idzie optymalna szero kość składu mieści się w granicach 60 - 70 znaków drukarskich wraz z odstępami międzywyrazowymi. Podkreślić należy, iż wier- sze dłuższe niż 70 i krótsze niż 40 znaków znacząco wpływają na obniżenie jakości i szybkości czytania. Nadto przy zastosowaniu standar dowej wielkości pisma 9 - 11 punk- tów interlinia pomiędzy wierszami winna wynosić 2 - 3 punktów. Im bowiem dłuższy tekst, tym większa powinna być interlinia oddzielająca poszczególne wiersze składu. Zastosowanie mniejszych niż wskazane odstępów między wierszami utrudnia odszuka- nie początku kolejnej linii tekstu. Wreszcie, wymóg czytelności odnosi się także do kompletności druku, a przede wszystkim możliwości jego spostrzeżenia oraz odczyta- nia. [230] Wzor ce umow ne zatytułowan e : Umowa kompleksowa sprzedaży energii elek trycznej dla odbiorców z grup taryfowych G, którego integralną część stanowiły Załącznik 2 do Umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej. Cennik sprzedaży energii elek- trycznej dla umów kompleksowych zawartych na czas nieoznaczony obowiązujący od 1.0 9.2016 roku i Załącznik 3 do Umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej. Oferta promocyjna Energia dla domu Nr 1/2016 oraz Umowa kompleksowa dostarcza- nia paliwa gazowego, którego integralną część stanowiły Ogólne Warunki Umowy dla Umowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego i Załącznik nr 5 do Umowy kom- pleksowej dostarczania paliwa gazowego – Oświadczenie o przeznaczeniu gazu na po- trzeby naliczania podatku akcyzowego zostały sporządzon e na piśmie , na bia łej kartce formatu A4, bardzo małą czcionką (wielkości 1 mm, czyli 5 punktową) w kolorze czar- nym. Spółka nie zastosowała interlinii, a szerokość składu poszczególnych wierszy prze- kracza przyjętą w praktyce normę czytelności tj. 60 - 70 znaków w jednym wiersz u wraz ze spacjami. [231] W zakresie kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej Spółka o d 26 września 2018r. p osługuje się wzorcem umownym zatytułowanym Umowa kompleksowa sprzedaży energii elektrycznej dla Konsumentów, której integralną cześć stanowią:  Załąc znik 1 – Paszport PPE ,  Załącznik 2 – Pełnomocnictwo do przeprowadzenia procesu zmiany sprzedawcy wraz z wnioskiem o zawrocie umowy kompleksowej dla pozyskania paszportu Punktu Poboru Energii elektrycznej (PPE),  Załącznik 3 - Ogólne Warunki Umowy kompleksowej (OWU - k),  Załącznik 4 - Wyciągi z taryf OSD,  Załącznik 5 - Pełnomocnictwo dla OSD do zawarcia rezerwowej umowy komplek- sowej,  Załącznik 6 – Klauzula informacyjna Sprzedawcy, 14 Potwierdzają to badania przeprowadzone w ramach eksperymentu „rywalizacja dwuoczna” przez prof. Bror Zachrissona, których wyniki zostały opublikowane w: B. Zachrisson, „Studia nad czytelnością druku”, Warszawa 1970 r. - m.in. za decy- zją Prezesa UOKiK RBG - 38/2014 115 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl  Załącznik 7 - Klauzula informacyjna OSD . [232] S tosowany o d 26 września 2018 r. wzorzec umownym zatytułowany Umowa komplek- sowa sprzedaży energii elektrycznej dla Konsumentów i stanowiące jego integralną cześć Załącznik 1 – Paszport PPE, Załącznik 2 – Pełnomocnictwo do przeprowadzenia procesu zmiany sprz edawcy wraz z wnioskiem o zawrocie umowy kompleksowej dla pozyskania paszportu Punktu Poboru Energii elektrycznej (PPE) oraz Załącznik 3 - Ogólne Warunki Umowy kompleksowej (OWU - k) s porządzono na piśmie , na białej kartce formatu A4, bardzo małą czcionką (wielkości 1 mm, czyli 5 punktową). Tytuły wzorca umowy i załączników 1 i 2 zamieszczane są na czerwonym pasku czcionką w kolorze białym. Treść ww. dokumentów jest w kolorze czarnym, przy czym w nie- któryc h punktach wzorca umowy i załączników 1 i 2 - wymagających wypełnienia da- nymi pozyskanymi od odbiorców energii elektrycznej zamieszczone są tabele, obramo- wania których mają kolor czerwony. S zerokość składu poszczególnych wierszy w tych dokumentach przekrac za przyjętą w praktyce normę czytelności tj. 60 - 70 znaków w jednym wierszu wraz ze spacjami. [233] Wzorce ww. dokumentów opracowanych i stosowanych przez Spółkę zostały sporzą- dzone za pomocą czcionki, której wielkość uniemożliwia lub utrudnia odczytanie istot- ny ch informacji związanych ze świadczeniem usług kompleksowych sprzedaży energii elektrycznej lub usług kompleksowych dostarczania paliwa gazowego, w tym w szcze- gólności określających prawa i obowiązki stron. Informacje dotyczące uprawnień i ob- owiązków konsu mentów powinny być łatwe do odczytania dla osoby o normalnej ostro- ści wzroku. Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego oferta Spółki kiero- wana jest m.in. do osób starszych, w wieku 60 – 90 lat. Zdolnoś ć percepcji wzrokowej obniża się wraz z wiek iem . Zgodnie z poglądem wyrażonym w piśmiennictwie, do każ- dego rodzaju towaru/usługi przynależy pewien zakres informacji o jego cechach wraż- liwych , szczególnie istotnych dla potencjalnego nabywcy 15 . Powyższe spostrzeżenia potwierdzają również wystąpienia konsu mentów, w których podnoszą oni, że doku- menty przedkładane im przez osoby reprezentujące i działające na rzecz i w imieniu Spółki sporządzone zostały bardzo małą czcionką. [234] Skutkiem stosowania przez Spółkę ww. wzorców umów i załączników stanowiących ich int egralną część, zawierających informacje o istotnych uprawnieniach i obowiązkach ich stron, sporządzonych bardzo małą, nieczytelną dla przeciętnego konsumenta czcionką może być utrudnienie lub wręcz pozbawienie konsumentów możliwości zapo- znania się z ich tr eścią. Tak sformułowane wzorce ww. dokumentów, z uwagi na ich szatę graficzną, mogą zostać uznane za nie spełniające wymogów sporządzenia wzorca w sposób jednoznaczny i zrozumiały. [235] Spółka - w pismach z 28 września 2018 r. i z 4 października 2019 r. - ustosunkowując się do zarzutu stosowania wzorców umownych w nieczytelnej formie graficznej wska- zała, że w jej ocenie , wzorce te (…) nie odbiegają od innych wzorców umownych stosowanych przez inne przedsiębiorstwa świadczące usłu gi sprzedaży energii i gazu (…) i są czytelne. [236] Mając na uwadze powyższe ustalenia i stanowisko prezentowane p r zez Spółkę P rezes Urzędu uznał, że jej działani e polegające na posługiwaniu się wzorcami ww. dokumen- tów w nieczytelnej formie graficznej, tj. sp orządzonych bardzo małą czcionką , utrud- nia konsumentom zapoznanie się z treścią tych dokumentów i s tanowi nieuczciwą prak- tykę rynkową, o której mowa w art. 4 ust. 1 upnpr i narusza art. 24 ust . 1 i ust. 2 pkt 3 uokik. Godzenie w zbiorowe interesy konsumentów 15 tak: E. Łętowska, „Prawo umów konsumenckich”, Warszawa 2002 r., s. 227. 116 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl [237] Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie podaje definicji zbiorowego inte- resu konsumentów , wskazując jednak w przepisie art. 24 ust. 3, że nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. Godzenie w zbiorowe interesy konsumentów oznacza zatem narażenie na uszczerbek interesów pewnej grupy lub wszystkich kon- sumentów, poprzez stosowaną przez przedsiębiorcę praktykę, obejmującą tak działa- nia, jak i zaniechania. Ponadto, godzenie w zbiorowe interesy konsumentów może po- legać zarówno na ich naruszeniu, jak i na zagrożeniu ich naruszenia. Ochrona zbioro- wych interesów konsumentów ma miejsce wówczas, gdy działania przedsiębiorcy są powszechne w tym znaczeniu, że mogą dotknąć każdego konsumenta będącego lub mogącego być potencjalnie kontrahe ntem przedsiębiorcy. Przedmiotem ochrony są za- tem interesy wszystkich aktualnych lub potencjalnych klientów – traktowanych jako grupa uczestników rynku zasługująca na szczególną ochronę . 16 [238] Stanowisko to zostało potwierdzone również w orzecznictwie Sąd Naj wyższy, dalej: SN , który w uzasadnieniu jednego z wyroków stwierdził, iż „ nie jest zasadne uznawa- nie, że postępowanie z tytułu naruszenia ustawy o ochronie konkurencji i konsumen- tów można wszcząć tylko wtedy, gdy zagrożone są interesy wielu odbiorców, a ni e jest to możliwe w sytuacji, gdy pokrzywdzonym jest tylko jeden konsument. Wydawane orzeczenie ma bowiem wymiar znacznie szerszy, pełni także funkcję prewencyjną, służy bowiem ochronie także nieograniczonej liczbie potencjalnych konsumentów ” . 17 W innym orz eczeniu SN podkreślił, że „ praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsu- mentów jest bowiem takie zachowanie przedsiębiorcy, które podejmowane jest w wa- runkach wskazujących na powtarzalność zachowania w stosunku do indywidualnych konsumentów wchodzących w skład grupy, do której adresowane są zachowania przed- siębiorcy, w taki sposób, że potencjalnie ofiarą takiego zachowania może być każdy konsument będący klientem lub potencjalnym klientem przedsiębiorcy ” . 18 Na poparcie powyższego należy przytoczyć pogląd, j aki zaprezentował Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z 13 stycznia 2009 r., zgodnie z którym jeżeli potencjalną daną praktyką przedsiębiorcy może być dotknięty każdy kon- sument w analogicznych okolicznościach, to ma mi ejsce naruszenie zbiorowych inte- resów. 19 Jak słusznie uznał Sąd Najwyższy w swoim rozstrzygnięciu „ przedmiotem ochrony nie jest indywidualny interes konsumenta, ani suma interesów indywidual- nych konsumentów, lecz interes zbiorowy. Zbiorowy to „odnoszący się do pewnej grupy osób lub zbioru rzeczy, właściwy jakiemuś zbiorowi, złożony z wielu jednostek, składający się na jakiś zbiór; gromadny, kolektywny, wspólny”. Gramatyczna wykład- nia pojęcia praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów prowadzi do wnio- sku, że chodzi o zachowanie przedsiębiorcy, które godzi w interesy grupy osób stano- wiących określony zbiór . ” Ponadto Sąd ten wskazał, że „ praktyką naruszającą zbio- rowe interesy konsumentów jest bowiem takie zachowanie przedsiębiorcy, które po- dejmowane jest w warunkach wskazujących na powtarzalność zachowania w stosunku do indywidualnych konsumentów wchodzących w skład grupy, do której adresowane są zachowania przedsiębiorcy, w taki sposób, że potencjalnie ofiarą takiego zachowa- nia może być każdy konsument b ędący klientem lub potencjalnym klientem przedsię- biorcy. ” 20 Stanowisko to pozostaje w dalszym ciągu aktualne. 21 [239] Nie ulega wątpliwości, że działanie przedsiębiorcy godzi w interesy konsumentów wtedy, gdy wywołuje negatywne skutki w sferze ich praw i obowiązk ów. Natomiast przez interes zbiorowy należy rozumieć interes dotyczący konsumentów jako określo- nej zbiorowości. Dla stwierdzenia godzenia w zbiorowe interesy konsumentów istotne 16 por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 10 lipca 2008 r., sygn. akt VI ACa 306/08 17 wyrok SN z dnia 12 września 2003 r., I CKN 504/01 18 wyrok SN z dnia 10 września 2008 r., III SK 27/07; por. również wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 5 września 2013 r., VI ACa 67/13 19 wyrok SOKiK z 13 stycznia 2009r., sygn. akt: XVII Ama 26/08 20 wyrok Sądu Najwyższego z 10.09.2008r., sygn. akt: III SK 27/07 21 wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 05.09.2013r., sygn. Akt: VI ACa 67/13 117 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl jest ustalenie, że konkretne działanie przedsiębiorcy nie ma ściśle określoneg o adre- sata, lecz jest kierowane do nieoznaczonego z góry kręgu podmiotów. Jak podnosi się w doktrynie, w pojęciu praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów mieści się także działanie przedsiębiorcy skierowane wprawdzie do oznaczonych (zindywidu- ali zowanych) konsumentów, o ile przy tym konsumentów tych łączy jakaś wspólna ce- cha rodzajowa. Wówczas bowiem poszkodowana zostaje pewna grupa konsumentów, niebędąca jedynie – z punktu widzenia przedsiębiorcy stosującego daną praktykę – zbiorowością przypadko wych jednostek, lecz stanowiąca określoną i odrębną kategorię konsumentów, reprezentująca w znacznym stopniu wspólne interesy . 22 Należy zatem przyjąć, że zbiorowy interes konsumentów nie musi odnosić się do nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da się zindywidualizować, gdyż indywidualizacja kon- sumentów nie sprzeciwia się możliwości wyodrębnienia kategorii bądź zbioru konsu- mentów o pewnych cechach. Oznacza to, że nie ilość faktycznych, potwierdzonych naruszeń, ale przede wszystkim ich charakter, a w związku z tym możliwość (chociażby tylko potencjalna) wywołania negatywnych skutków wobec określonej zbiorowości przesądza o naruszeniu zbiorowego interesu. [240] W niniejszej sprawie bez wątpienia mamy do czynienia z naruszeniem praw potencjal- nie nieogranic zonej liczby konsumentów. Prezes Urzędu podejmując rozstrzygnięcie zawarte w niniejszej decyzji nie opierał się zatem na indywidualnych przypadkach przedstawianych przez konsumentów, a wziął pod uwagę działanie Spółki odnoszące się do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, a więc pewnej, potencjalnie nieograniczonej liczby konsumentów, biorąc za podstawę ustaleń i rozważań materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie. Podkreślić przy tym należy, że działanie Spółki było podejmowane w stosunku do potencjalnie nieoznaczonego z góry i licznego kręgu podmiotów. Oferta handlowa Spółki kierowana była bowiem do wszystkich kon- sumentów potencjalnie zainteresowanych zawarciem kompleksowej umowy sprzedaży energii elektrycznej i/lub kompleksowej umowy dostar czania paliwa gazowego. Inte- res konsumentów należy rozumieć jako interes prawny (a nie faktyczny), a więc uznany przez ustawodawcę na zasługujący na ochronę i zabezpieczenie. Naruszenie zbioro- wego interesu konsumentów powiązane jest z naruszaniem interesów gospodarczych konsumentów. Pod tym pojęciem należy rozumieć zarówno naruszenie interesów stricte ekonomicznych (o wymiarze majątkowym), jak również innych chociażby nie- wymiernych, do których w szczególności można prawo konsumentów do uczestniczenia w prze jrzystych i niezakłóconych przez przedsiębiorcę warunkach rynkowych. Interesy konsumenta należy rozumieć szeroko, nie tylko jako interes ekonomiczny, ale też każdy. [241] Zarzucone Spółce praktyki naruszają pozaekonomiczne i ekonomiczne interesy konsu- mentów na etapie przedkontraktowym, na etapie zawierania umowy oraz na etapie wykonywania umowy. Praktyki stosowane przez Spółkę zagrażają niemajątkowym in- teresom konsumentów w związku z ograniczeniem ich prawa do rzetelnej i pełnej in- formacji na temat istotnych informacji dotyczących umowy, wprowadzaniem w błąd, zdenerwowaniem i stresem , konieczności podejmowania czynności zmierzających do wyjaśnienia zaistniałych okoliczności, poświęconym na te czynności czasem , nierzetel- nością traktowania, wywieraniem presji czy utrudnianiem zapoznania się z treścią przedkładanych do podpisu dokumentów . Naruszenie i nteres ów o charakterze mająt- kowy m wiążę się natomiast z koniecznością ponoszeni a przez konsumentów obciążeń finansowych związanych z realizacją umów, czy podejmowaniem czynności mających na celu ich wypowiedzenie lub uzna nie za niezawarte. 22 M. Szydło, Publicznoprawna ochrona zbiorowych interesów konsumentów , Monitor Prawniczy 2004/17/791 118 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl [242] Mając na uwadze powyższe Prezes UOKiK uznał, że opisane w pkt I ppkt 1 - 5 , pkt II i pkt III sentencji niniejszej decyzji praktyki Spółki godzą w zbiorowe interesy konsu- mentów. Zaniechanie stosowania praktyk o kreślonych w pkt I ppkt 1 - 5 i pkt II sentencji decyzji [243] Zgodnie z art. 27 ust. 1 uokik nie wydaje się decyzji, o której mowa w art. 26, jeżeli przedsiębiorca zaprzestał stosowania praktyki, o której mowa w art. 24. Stosownie do art. 27 ust. 2 uokik, w przypadku określonym w ust. 1 Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszają cą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającą za- niechanie jej stosowania. Wskazać również należy, że ciężar udowodnienia okoliczno- ści, o których mowa w ust. 1, spoczywa na przedsiębiorcy (art. 27 ust. 3 uokik). [244] Spółka od września 2016 r. umowy komplekso we sprzedaży energii elektrycznej i umowy kompleksowe dostarczania paliwa gazowego zawierała poza lokalem przedsię- biorstwa za pośrednictwem działających w jej imieniu i na jej rzecz Partnerów . Za- przestanie współpracy z Partnerami nastąpiło w 2018 r. poprze z czynności konklu- dentne. Ostatnia umowa kompleksowa dostarczania paliwa gazowego do odbiorców w gospodarstwach domowych została zawarta przez pełnomocnika działającego na rzecz i w imieniu Spółki 18 maja 2018 r. Po tej dacie współpraca z Partnerami była w ciąż kontynuowana w zakresie dotyczącym zawierania umów kompleksowej sprzedaży ener- gii elektrycznej z odbiorcami w gospodarstwach domowym . O statnia umowa komplek- sowej sprzedaży energii elektrycznej została zawarta p r zez Partnera Spółki 6 sierpnia 2018 r. [245] Spółka prowadząc czynności windykacyjne kierowała do odbiorców energii elektrycz- nej i gazu w gospodarstwach domowych wezwania w których nieuprawnienie posługi- wała się znakiem Rzetelna Firma. W toku postępowania Spółka oświadczyła, że od 28 marca 2018 r. n ie prowadzi wewnętrznej windykacji należności konsumentów i nie wysyła wezwań do zapłaty. [246] W ocenie Prezesa Urzędu, należy uznać, że zaniechanie przez Spółkę praktyk określo- nych w pkt I ppkt 1 - 5 sentencji niniejszej decyzji w zakresie działań podejmowanych przez nią wobec konsumentów, będących odbiorcami paliwa gazowego w gospodar- stwach domowych nastąpiło z dniem 19 maja 2018 r., a w zakresie działań podejmo- wanych wobec konsumentów, będących odbiorcami energii elektrycznej w gospodar- stwach domowych z dniem 7 sierpnia 2018 r. Z aniechanie praktyki określonej w pkt II sentencji niniejszej decyzji nastąpiło z dniem 28 marca 2018 r. Nakaz zaniechani a stosowania praktyk określonych w pkt I II sentencji decyzji [247] Zgodnie z art. 26 ust. 1 uokik Prezes wydaje decyzję o uzna n iu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuje zaniechania jej stosowanie, jeżeli stwierdzi naruszeni e zakazu określonego w art. 24. [248] Odnosząc się do praktyk określonych w pkt I II sentencji decyzji, nale ży zauważyć, ż e Spółka pomimo zaprzestania : - zawierania umów kompleksowych dosta rczania p aliwa gazowego i posługiwania się wzorcem umownym zatytułowanym: Umowa kompleksowa dostarczania paliwa ga- zowego, którego integralną część stanowiły Ogólne Warunki Umow y dla Umowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego i Załącznik nr 5 do Umowy komplek- sowej dostarczania paliwa gazowego – Oświadczenie o przeznaczeniu gazu na po- trzeby naliczania podatku akcyzowego , - posługiwania się od 2 6 września 2018 r. wzorcem umownym zatytułowanym Umowa kompleksowa sprzedaży energii elektrycznej dla odbiorców z grup taryfowych G, którego integralną część stanowiły Załącznik 2 do Umowy kompleksowej sprzedaży 119 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl energii elektrycznej. Cennik sprzedaży energi i elektrycznej dla umów komplekso- wych zawartych na czas nieoznaczony obowiązujący od 1.09.2016 roku oraz Załącz- nik 3 do Umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej. Oferta promocyjna Energia dla domu Nr 1/2016 , wciąż realizuje umowy zawarte z odbior cami energii elektrycznej i gazu z wykorzysta- niem ww. wzorców i załączników stanowiących ich integralną część. O d 26 września 2018 r. p osługuje się ona wzorcem umownym zatytułowanym Umowa kompleksowa sprzedaży energii elektrycznej dla Konsumentów i stanowiąc ymi jego integralną cześć załącznikami: Załącznik 1 – Paszport PPE, Załącznik 2 – Pełnomocnic- two do przeprowadzenia procesu zmiany sprzedawcy wraz z wnioskiem o zawrocie umowy kompleksowej dla pozyskania paszportu Punktu Poboru Energii elektryczne j (PPE) oraz Załącznik 3 - Ogólne Warunki Umowy kompleksowej (OWU - k) , które także s porządzono w nieczytelnej formie graficznej . [249] Mając na uwadze powyższe oraz fakt, że zgodnie z art. 27 ust. 3 uokik ciężar udowod- nienia okoliczności zaprzestawania przez prz edsiębiorcę stosowania praktyki narusza- jącej zbiorowe interesy konsumentów spoczywa na tym przedsiębiorcy należy uznać, że Spółka nie przedstawiła Prezesowi UOKiK dowodów potwierdzających zaprzestanie przez nią praktyk określonych w pkt I I I sentencji decyz ji, wobec czego Prezes UOKiK nakazał zaniechanie ich stosowani a . [250] P owyższe wska z uje na to, że Spółka nie zaniechała praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów określone j w pkt I I I sentencji decyzji, wobec czego Prezes UO- KiK nakazał zaniechanie jej stosowania. Obowiązek usunięcia trwających skutków naruszenia [251] Prezes Urzędu w pkt I i II sentencji decyzji na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 uokik uznał praktyki objęte zarzutami postawionymi Spółce w toku niniejszego post ę powania za naruszające zbiorowe interesy konsumentów i stwierdził zaniechanie ich stosowania. Natomiast w pkt III sentencji decyzji na podstawie art. 26 ust. 1 uokik uznał praktykę objętą jednym z zarzutów postawionymi Spółce w toku niniejszego post ę powania za nar uszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazał zaniechanie jej stosowania. [252] Zgodnie z art. 26 ust. 2 uokik w decyzji, o której mowa powyżej, Prezes Urzędu może określić środki usunięcia trwających skutków naruszenia zbiorowych interesów konsu- mentów, w s zczególności zobowiązać przedsiębiorcę do złożenia jednokrotnego lub wielokrotnego oświadczenia o treści i w formie określonej w decyzji. Środki, o których mowa w art. 26 ust. 2 uokik, powinny być proporcjonalne do wagi i rodzaju naruszenia oraz konieczne do usunięcia jego skutków. Zgodnie z art. 27 ust. 4 uokik wobec decyzji wydawanej na podstawie art. 27 ust. 2 tej ustawy przepisy art. 26 ust. 2 - 4 u o kik stosuje się odpowiednio. [253] W pkt I V decyzji Prezes Urzędu zobowiązał Spółkę do skierowania, w terminie 2 mie- sięcy od uprawomocnienia się niniejszej decyzji, korespondencji do wszystkich konsumentów , którzy zawarli z e Spółk ą Proton (wcześniej: Gasoenergia i Joy ) w okre- sie od 1 września 2016 r. do 6 sierpnia 2018 r . u mowy kompleksowe sprzedaży ener- gii elektrycznej oraz w okresie od 1 września 2016 r. do 18 maja 2018 r . u mowy kompleksowe dostarczania paliwa gazowego , spełniającej poniższe warunki:  w war- stwie wizualnej - sporządzona czcionką Times New Roman w rozmiarze 11, kolorze czarnym, na białym tle,  dostarczona konsumentom za pomocą listów poleconych,  składająca się z następującej treści: „Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w d ecyzji z 20 listopada 2019 r., nr RGD - 7 /2019: I. n a podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 369 ze zm. ) uznał za praktyki naruszające 120 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochro- nie konkurencji i konsumentów, działania Proton Polska Energia Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie (wcześniej: Gasoenergia Polskie Zakłady Energetyczne Sp. z o.o. z sie- dzibą w Warszawie) polegające na : 1) wprowadzającym w błąd informowaniu konsumentów przez osoby reprezentujące i działające na rzecz i w imieniu Spółki Gasoenergia Polskie Zakłady Energetyczne Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie kontaktujące się z nimi telefonicznie lub skła- dające im wizyty w miejscu ich zamieszkania w celu złożenia propozycji zawarcia u mowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej i/lub u mowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego , co do: a) tożsamości Spółki Gasoenergia Polskie Zakłady Energetyczne Sp. z o.o. i okolicz- noś ci złożenia propozycji zawarcia ww. u mów , poprzez niezgodne z prawdą twierdzenie tych osób, że:  reprezentują dotychczasowego sprzedawcę energii elektrycznej i/lub dotych- czasowego sprzedawcę gazu, z którego usług konsument korzysta, lub  wymóg podpisania przez konsumentów dokumentów wynika m.in. z koniecz- ności zawarcia nowych umów, aktualizacji umów obowiązujących, zmiany sposobu rozliczeń za zużytą energię elektryczną i/lub gaz, potwierdzenia wy- konania prac lub odczytu licznika, podczas, gdy w rzeczywisto ści, czynności te miały doprowadzić do zawarcia przez konsumenta umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej i/lub u mowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego z Gasoenergia Polskie Za- kłady Energetyczne Sp. z o.o. i zmiany sprzedawcy energii i/lub gazu, co stanowi nieuczciwą praktykę rynkową, o której mowa w art. 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 w związku z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 2070) oraz godzi w zbioro we interesy konsumentów, a tym samym narusza art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, b) istnienia szczególnej korzyści cenowej, polegającej na uzyskaniu niższych opłat za energię elektryczną i/lub gaz w związku z zawarciem proponowanej umowy, podczas gdy w rzeczywistości po zawarciu umowy z Gasoenergia Polskie Zakłady Energetyczne Sp. z o.o. opłaty te wzrastały , co stanowi nieuczciwą praktykę ryn- kową, o której mowa w art. 5 ust. 1, ust. 2 pkt 1 i ust. 3 pkt 5 w związku z art . 4 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym oraz godzi w zbiorowe interesy konsumentów, a tym samym narusza art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 2) zatajaniu przez osoby reprezentujące i działające na rzecz i w imieniu Spółki Ga- soenergia Polskie Zakłady Energetyczne Sp. z o.o. faktu, że pośród przedkładanych konsumentom przez te osoby do podpisu dokumentów dotyczących zawarcia:  umowy kompleksowej sprzedaży energii elektr ycznej, znajduje się również umowa kompleksowa dostarczania paliwa gazowego , przez co konsument nie otrzymywał rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, że zawiera ze Spółką również umowę skutkującą zmianą sprzedawcy paliwa gazowego lub  umowy kompleksow ej dostarczania paliwa gazowego, znajduje się również umowa kompleksowa sprzedaży energii elektrycznej , przez co konsument nie otrzymywał rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, że zawiera ze Spółką również umowę skutkującą zmianą sprzedawcy energii ele ktrycznej, 121 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl co stanowi nieuczciwą praktykę rynkową, o której mowa w art. 4 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym i godzi w zbiorowe interesy konsumentów, a tym samym narusza art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 3) stosowaniu przez: a) osoby reprezentujące i działające na rzecz i w imieniu Spółki Gasoenergia Pol- skie Zakłady Energetyczne Sp. z o.o. w obec konsumentów przy zawieraniu umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej i/lub u mowy komplek- sowej dostarczania paliwa gazowego niedopuszczalnego nacisku polegającego na wywoływaniu u konsumentów przekonania, że podpisanie umowy jest czyn- nością ko nieczną oraz ponaglaniu konsumentów w podpisywaniu ww. umów i stwarzaniu warunków uniemożliwiających im zapoznanie się z treścią przed- kładanych im dokumentów, co mogło ograniczać zdolność konsumenta do pod- jęcia świadomej decyzji dotyczącej zawieranej umowy , a przez to stanowi nieuczciwą praktykę rynkową, o której mowa w art. 8 ust. 1 w związku z art. 8 ust. 2 i art. 4 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom ryn- kowym i godzi w zbiorowe interesy konsumentów, a tym samym narusza art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , b) Spółkę Gasoenergia Polskie Zakłady Energetyczne Sp. z o.o. w obec konsumen- tów niedopuszczalnego nacisku polegającego na zamieszczaniu w kierowanych do nich pismach treści wywołujących wrażenie, że nieuniknioną konsekwencją nieuzupełnienia przez konsumenta dokumentów i informacji w żądanym przez Spółkę zakresie, niep ozyskanych przez osoby reprezentujące i działające na rzecz i w imieniu Spółki w trakcie składania konsumentom - w miejscu ich zamieszkania - propozycji zawarcia u mowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej i/lub u mowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego, bę- dzie poniesienie odpowiedzialności prawnej, w tym obciążenie go karami umownymi przewidzianymi w § 3 umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej dla odbiorców z grup taryfowych G i/lub w § 5 ust. 1 cennika oferty promocyjnej stanowiącego załącznik do u mowy kompleksowej dostar- czania paliwa gazowego, c o mogło ograniczać zdolność konsumenta do podję- cia świadomej decyzji dotyczącej zawieranej umowy, a przez to stanowi nie- uczciwą praktykę rynkową, o której mowa w art. 8 ust. 1 w związku z art. 8 ust. 2 i art. 4 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom ryn- kowym i godzi w zbiorowe interesy konsumentów, a tym samym narusza art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , 4) niewydawaniu konsumentom egzemplarza zawartej z Gasoenergia Polskie Zakłady Energetyczne Sp. z o.o. poza lokalem przedsiębiorstwa umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej i/lub u mowy kompleksowej dostarczania paliwa ga- zowego oraz załączników do ty ch umów lub potwierdzenia ich zawarcia, utrwalo- nego na papierze lub, jeżeli konsument wyrazi na to zgodę, na innym trwałym nośniku, co narusza art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsu- menta ( t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 134 ze zm.) oraz godzi w zbiorowe interesy konsumentów, a tym samym narusza art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie kon- kurencji i konsumentów, 5) nieprzekazywaniu konsumentom informacji o prawie odstąpienia od umowy kom- pleksowej sprzedaży energii elektrycznej i/lub u mowy kompleksowej dostarcza- nia paliwa gazowego zawartej z Gasoenergia Polskie Zakłady Energetyczne Sp. z o.o. poza lokalem przedsiębiorstwa oraz niewydawaniu konsumentom wzoru oświadczenia lub formularza o odstąpieniu od zawartej w tym trybie umowy, co s ta nowi nieuczciwą praktykę rynkową, o której mowa w ar t. 6 ust. 1 i ust. 3 pkt 122 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 1 oraz ust. 4 pkt 5 w związku z art. 4 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczci- wym praktykom rynkowym i godzi w zbiorowe interesy konsumentów, a tym sa- mym narusza art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsu- mentów, i stwierdził ich zaniechanie z dniem: - 19 maja 2018 r. w zakresie działań podejmowanych wobec konsumentów, będą- cych odbiorcami paliwa gazowego w gospodarstwach domowych i - 7 sierpnia 2018 r. w zakresie działań podejmowanych wobec konsumentów, będą- cych odbiorcami energii elektrycznej w gospodarstwach domowych, II. na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uzna ł za praktykę naruszając ą zbiorowe interesy konsumentów, o któr ej mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, działani e Proton Polska Ener- gia Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie ( wcześniej: Gasoenergia Polskie Zakłady Ener- getyczne Sp. z o.o. z siedzibą w W arszawie) polegające na nieuprawnionym i wprowa- dzającym konsumentów w błąd posługiwaniu się w kierowanych do konsumentów we- zwaniach do zapłaty należności za energię elektryczną i/lub gaz znakiem programu Rzetelna Firma , co stanowi nieuczciwą praktykę rynkową, o której mowa w ar t. 7 pkt 2 w związku z art. 4 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynko- wym i godzi w zbiorowe interesy konsumentów, a tym samym narusza art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , i stwierdził jej zaniechanie z dniem 28 marca 2018 r., III na podstawie art. 26 ust.1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznał za praktyk ę naruszając ą zbiorowe interesy konsumentów , o któr ej mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, działanie Proton Polska Ener- gia Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie (wcześniej: Gasoenergia Polskie Zakłady Ener- getyczne Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie) polegające na stosowaniu wzorców umów zatytułowanych:  U mowa kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej dla Odbiorców z grup ta- ryfowych G,  Załącznik 2 do Umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej. Cennik sprzedaży energii elektrycznej dla umów kompleksowych zawartych na czas nieoznaczony obowiązujący od 1.09.2016 roku,  Załącznik 3 do Umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej. Oferta promocyjna Energia dla domu Nr 1/2016,  Umowa kompleksowa dostarczania paliwa gazowego,  Ogólne Warunki Umowy dla Umowy kompleksowej dostarczania paliwa gazo- wego,  Załącznik nr 5 do Um owy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego – Oświadczenie o przeznaczeniu gazu na potrzeby naliczania podatku akcyzo- wego, w nieczytelnej formie graficznej, tj. sporządzonych bardzo małą czcionką, co utrudnia konsumentom zapoznanie się z treścią tych dok umentów i stanowi nie- uczciwą praktykę rynkową, o której mowa w art. 4 ust. 1 ustawy o przeciwdziała- niu nieuczciwym praktykom rynkowym oraz godzi w zbiorowe interesy konsumen- tów, a tym samym narusza art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konku- rencj i i konsumentów i nakazał zaniechani e jej stosowania. 123 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Zgodnie z art. 12 ust. 1 ww. ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynko- wym, w razie dokonania nieuczciwej praktyki rynkowej konsument, którego interes zo- stał naruszony może żądać m.in. napraw ienia wyrządzonej szkody na zasadach ogólnych. Konsumenci mogą dochodzić swoich roszczeń indywidualnie, na drodze cywilnoprawnej, mogą również zwrócić się z prośbą o pomoc do organizacji konsumenckich oraz powiato- wych (miejskich) rzeczników konsumentów, wł aściwych ze względu na miejsce zamiesz- kania konsumenta, wykonujących zadania samorządu powiatowego w zakresie ochrony konsumentów. Jawna treść decyzji Prezesa UOKiK nr RGD - 7 /2019 dostępna jest na stronie inter- netowej www.uokik.gov.pl. Prawomocne decyzje Prezesa UOKiK mają charakter prejudykatu w postępowaniu są- dowym. Oznacza to, że ustalenia urzędu co do faktu stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów są dla sądu wiążące. Nie musi on w tym zakresie prowa- dzić własnego postępowania dowo dowego. Konsumenci mogą się powołać na prawomocną decyzję Prezesa UOKiK, gdy będą chcieli dochodzić swoich praw w sądzie.” . [254] W ocenie Prezesa Urzędu, w niniejszym stanie faktycznym Spółka nie podjęła żadnych czynności, które zapobiegłyby powstaniu lub zmierzały do usunięcia trwających skut- ków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Z akończenie przez nią w spół- pracy z Partner ami , z aprzestanie zawierania z konsumentami umów kompleksowych dostarczania paliwa gazowego, opracowani e nowego wzorca umownego zatytułowa- nego Umowa kompleksowa sprzedaży energii elektrycznej dla odbiorców z grup tary- fowych G, planowana zmiana modelu ofero wania i zawierania umów z odbiorcami energii elektrycznej w gospodarstwach domowych wynikała ze zmiany sytuacji rynko- wej w zakresie świadczenia tych usług, a nie z podjętych przez Spółkę działań mają- cych na celu zaprzestanie stosowania kwestionowanych zach owań. Tym samym w dacie wydania niniejszej decyzji nie u sunięte pozostają tak ekonomiczne, jak i pozaekono- miczne skutki dokonanych przez Spółkę naruszeń. W związku z tym uzasadnione jest nałożenie przez Prezesa Urzędu na Spółkę obowiązku poinformowania wszy stkich kon- sumentów , którzy zawarli z nią w okresie od 1 września 2016 r. do 6 sierpnia 2018r. u mowy kompleksowe sprzedaży energii elektrycznej, a w okresie od 1 września 2016r. do 18 maja 2018 r. u mowy kompleksowe dostarczania paliwa gazowego i są objęci skutkami praktyk stwierdzonych w pkt I ppkt 1 - 5, pkt II i pkt III sentencji decyzji o przedmiocie niniejszego rozstrzygnięcia. Obowiązek ten powinien zostać zrealizo- wany poprzez przesłanie ww. informacji do konsumentów drogą pocztową (listem po- leco nym). Skutkowało to będzie otrzymaniem przez tych konsumentów informacji o rozstrzygnięci u Prezesa U O KiK oraz skutkach wynikając ych dla nich z jego uprawomoc- nienia się . Zastosowanie opisanego powyżej środka ma za zadanie usunięcie skutków stosowania przez Spółkę praktyk, które miały dla konsumentów negatywne konsekwen- cje . Powzięcie przez konsumentów - wobec których Spółka dopuściła się zakazanych praktyk - informacji o prawomocnym rozstrzygnięciu Prezesa UOKiK dostarczy im wie- dzy o tym, jak powinno wyglądać zachowanie przedsiębiorcy zgodne z prawem oraz o posiadanych przez nich uprawnieniach do podjęci a działań na drodze sądowej lub reklamacyjnej . S kierowanie wspomnianej korespondencji do konsumentów spełni za- równo funkcję informacyjną ( wobec konsumentów ) , jak i prewencyjną ( wobec Spółki ) . [255] Mając na uwadze powyższe, Prezes Urzędu orzekł jak w pkt I V sentencji niniejszej decyzji. K ar a pieniężn a [256] Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu może nałożyć na przedsi ębiorcę, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości 124 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl nie większej niż 10 % obrotu osiągniętego w roku obrotowym poprzedzającym rok na- łożenia kary, jeżeli przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie, dopuścił się naruszenia zakazu określonego w art. 24 uokik. [257] Pojęcie „obrotu” zostało sprecyzowane w art. 106 ust. 3 pkt 1, 2 i 3 uokik, zgodnie z którym: Obrót, o którym mowa w ust. 1, oblicza się jako sumę: 1) przychodów wyka- zanych w rachunku zysków i strat – w przypadku przedsiębiorcy sporządzającego taki rachunek na podstawie przepisów o rachunkowości; 2) przychodów wykazanych w rocz- nym sprawozdaniu fina nsowym równoważnym do rachunku zysków i strat sporządza- nym na podstawie przepisów o rachunkowości lub w innym dokumencie podsumowu- jącym przychody w roku obrotowym, w tym w sprawozdaniu z wykonania budżetu – w przypadku przedsiębiorcy, który nie sporządza r achunku zysków i strat na podstawie przepisów o rachunkowości; 3) udokumentowanych przychodów uzyskanych w roku ob- rotowym w szczególności ze sprzedaży produktów, towarów lub materiałów, przycho- dów finansowych oraz przychodów z działalności realizowanej na podstawie statutu lub innego dokumentu określającego zakres działalności przedsiębiorcy, a także war- tości uzyskanych przez przedsiębiorcę dotacji przedmiotowych – w przypadku braku do- kumentów, o których mowa w pkt 1 i 2 . [258] W ocenie Prezesa Urzędu wszystkie z zarzucon e Spółce praktyk i mają charakter umyślny . Analiza zgormadzonego materiału dowodowego nie pozostawia bowiem wąt- pliwości, że działania podejmowane przez Spółkę , jak i osoby działające w jej imieniu i na jej rzecz miały na celu pozyskanie jak najwię kszej liczby odbiorców, a tym samym jak naj większe go wolumenu sprzedaży oferowanych usług . Podkreślić przy tym należy, że Spółka co najmniej od początku 2017 r. otrzymywała informacje od konsumentów oraz m.in. powiatowych i miejskich rzeczników konsumentów o zastrzeżeniach do dzia- łań podejmowanych przez nią, jak i osoby działające w jej imieniu i na jej rzecz, a zatem nie może być tu mowy o jej nieumyśln ości jej zachowań. [259] Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów wprowadziła zasadę fakultatywności nakładania kar przez Prezesa Urzędu na przedsiębiorców, którzy dopuścili się stoso- wania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów. O tym, czy w konkret- nej sprawie w od niesieniu do wskazanego przedsiębiorcy zasadne jest nałożenie kary pieniężnej decyduje, w ramach uznania administracyjnego, Prezes Urzędu. Należy zwrócić uwagę, że przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie okre- ślają jakichkolwiek przesłanek, od których uzależnione byłoby podjęcie decyzji o na- łożeniu kary. Przedmiotowa ustawa nie przesądza również bezwzględnie wysokości kary nakładanej przez Prezesa Urzędu, który decydując o tym w każdym konkretnym przypadku, kieruje się założeniem, że sankcja musi spełniać zarówno funkcję repre- syjną (penalną), jak i prewencyjną (dyscyplinującą) oraz wychowawczą (edukacyjną). [260] Przy ustalaniu wysokości kar pieniężnych, o których mowa w art. 106 - 108 uokik , Pre- zes Urzędu powinien wziąć pod uwagę w szczególności okoliczności naruszenia prze- pisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz uprzednie naruszenie prze- pisów uokik, a także: okres, stopień oraz skutki rynkowe naruszenia przepisów uokik, przy c zym stopień naruszenia Prezes Urzędu ocenia biorąc pod uwagę okoliczności dotyczące natury naruszenia i działalności przedsiębiorcy, która stanowiła przedmiot naruszenia (art. 111 ust. 1 pkt 1 uokik). [261] Ustalając wysokość kar pieniężnych Prezes Urzędu bierz e również pod uwagę okolicz- ności łagodzące oraz obciążające, które wystąpiły w sprawie. Zgodnie z art. 111 ust. 3 pkt 2 uokik, okolicznościami łagodzącymi są w szczególności: dobrowolne usunięcie skutków naruszenia, zaniechanie stosowania zakazanej praktyk i przed wszczęciem po- stępowania lub niezwłocznie po jego wszczęciu, podjęcie z własnej inicjatywy działań w celu zaprzestania naruszenia lub usunięcia jego skutków oraz współpraca z Prezesem Urzędu w toku postępowania, w szczególności przyczynienie się do szybkiego i spraw- 125 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl nego przeprowadzenia postępowania. Wśród zamkniętego katalogu okoliczności obcią- żających art. 111 ust. 4 pkt 2 uokik wymienia: znaczny zasięg terytorialny naruszenia lub jego skutków, znaczne korzyści uzyskane przez przedsiębiorcę w związk u z doko- nanym naruszeniem, dokonanie uprzednio podobnego naruszenia oraz umyślność, która stanowi przesłankę podmiotową naruszenia. [262] W świetle obowiązujących przepisów prawa, nieumyślność naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ni e wyklucza istnienia podstaw do nało- żenia na przedsiębiorcę kary pieniężnej. Stwierdzenie nawet nieumyślnego naruszenia uokik daje zatem podstawę do nałożenia kary pieniężnej. Zgodnie z art. 83 Konstytucji RP, każdy ma obowiązek przestrzegania prawa Rzeczy pospolitej Polskiej. Obowiązek znajomości i przestrzegania norm prawa ciąży tym bardziej na profesjonalnych uczest- nikach obrotu rynkowego. [263] Zdaniem Prezes Urzędu, okoliczności niniejszej sprawy - przede wszystkim charakter zarzuconych Spółce praktyki i ich możliwe negatywne skutki w sferze pozaekonomicz- nych i ekonomicznych interesów konsumentów - wskazują na celowość zastosowania wobec Spółki tego środka represji. [264] W niniejszej sprawie Prezes Urzędu uznał za zasadne skorzystanie z przysługującego mu na mocy przepisów uokik uprawnienia do nałożenia kary pieniężnej w sytuacji sto- sowania przez przedsiębiorcę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w pkt I - I II sentencji decyzji. [265] Podstawą obliczenia wysokości nakładanej kary stanowi potwierdzony rachunkiem zy- sków i strat obrót Spółki osiągnięty w 201 8 r., który wyniósł […] zł (słownie: […] złote […] grosz e ), co uzasadnia zastosowanie przy na kładaniu na Spółkę kary pieniężnej art. 106 ust. 1 uokik . Kara za stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy kons umentów, o której mowa w pkt. I ppkt 1 lit. a) sentencji decyzji [266] W pkt I p pkt 1 lit. a) sentencji decyzji za praktykę naruszającą zbio rowe interesy kon- sumentów uznano działania Spółki polegające na wprowadzającym w błąd informowa- niu konsumentów, przez osoby reprezentujące i działające na rzecz i w imieniu Spółki kontaktujące się z nimi telefonicznie lub składające im wizyty w miejscu ich zamiesz- kania w celu złożenia propozycji zawarcia u mowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej i/lub u mowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego , co do tożsa- mości Spółki oraz o okolicznościach złożenia tej propozycji. [267] Ustalenie kary w przedmiotow ej sprawie miało charakter wieloetapowy, co spowodo- wane było zaistnieniem w postępowaniu okoliczności mających wpływ na jej wysokość. Ustalając wymiar kary pieniężnej Prezes Urzędu w pierwszej kolejności dokonał oceny wagi stwierdzonej praktyki i na tej po dstawie ustalił kwotę bazową, stanowiącą pod- stawę do dalszych ustaleń wysokości kary, a następnie – w oparciu o zaistniałe w spra- wie okoliczności mające wpływ na wysokość kary – dokonał gradacji ustalonej kwoty bazowej. [268] Przy ustalaniu kwoty bazowej Prezes Urzędu uwzględnił przesłanki, o których mowa w art. 111 uokik. Prezes Urzędu w szczególności wziął pod uwagę, że praktyka stoso- wana przez Spółkę godzi w zbiorowe interesy konsumentów zarówno na etapie przed- kontraktowym, jak i na etapie zawierania kontrak tu. Podkreślenia wymaga, iż konsu- ment ma prawo oczekiwać, że najpóźniej w chwili złożenia mu propozycji zawarcia umowy przekazane mu zostaną wymagane przepisami ustawy o prawach konsumenta informacje, w tym przede wszystkim informacje o danych identyfikują cych przedsię- biorcę i celu nawiązywanego kontaktu. Informacja o tożsamości przedsiębiorcy, z którą wiąże się posiadane przez niego dobre imię, a w konsekwencji renoma na rynku usług energetycznych i/lub gazowych (lub a contario jej brak) oraz o celu kontak tu , stanowi 126 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl bowiem jeden z podstawowych czynników wpływających na podjęcie przez konsu- menta decyzji o związaniu się daną umową. Przedmiotowa praktyka wywołuje ponadto skutki na etapie realizacji um ów , bowiem prowadzi do sytuacji, w której konsument zobowią zany jest do wykonywania umowy, której w innych okolicznościach nie mu- siałby wykonywać. [269] Przy analizie stopnia szkodliwości tej praktyki oraz jej skutków rynkowych Prezes Urzędu wziął pod uwagę , że poprzez przekazywanie konsumentom nieprawdziwych in- formacji na temat danych identyfikujących przedsiębiorcę i okoliczności złożenia pro- pozycji zawarcia ww. umów , Spółka narusz ył a podstawowy obowiązek informacyjny względem konsumenta, pozbawiając go informacji o tym, z kim zawiera on umowę i jaki jest ce l nawiązywanego kontaktu. Tym samym działania Spółki zmierzające do wywołania u konsumenta błędnego przekonania co do tożsamości przedsiębiorcy skła- dającego mu propozycję zawarcia umowy oraz okoliczności jej złożenia powodowa ły przyjęcie przez konsumenta p rzedstawi anej mu oferty , której w innych warunkach nie przyjął by lub co najmniej zapoznałby się z jej warunkami w sposób bardziej szczegó- łowy. Przeciętny konsument u zyskując podczas wizyty przedstawiciela Spółki rzetelne informacje co do tożsamości Spółki i okoliczności składanej propozycji , mógłby - wie- dząc, że nie jest zainteresowany zmianą sprzedawcy energii elektrycznej i/lub gazu - nie wyrazić zgody na kontynuowanie rozmowy dotyczącej jej oferty oraz - otrzymując rzeteln e informacji o przedmiocie umowy – zdecydować o niepodpis ywaniu przedkła- danych mu dokumentów. Z tego względu należy uznać, że praktyka, o której mowa w p kt I ppkt 1 lit. a) sentencji niniejszej decyzji narusza pozaekonomiczne interesy kon- sumentów, tj. prawo do uzyskania informacji. Zakwestionowana praktyka wywiera także wpływ na konkretne decyzje konsumentów o zawarciu umowy ze Spółką, tj. zmianie sprzedawcy energii elektrycznej i/lub sprzedawcy gazu , z czym wiązać mogą się określone skutki finansowe. Ponadto j eżeli umowa konsumenta z dotychczasowym sprzedawcą energii elektrycznej i/lub gazu jest umową zawartą na czas oznaczony, której termin jeszcze nie upłynął, a konsument zdecyduje o jej jednostronnym rozwią- zaniu, może być zobowiązany do zapłaty kary umownej w związku z przedtermin owym rozwiązaniem umowy. Dodatkowo konsument - w przypadku rozwiązania umowy za- wartej w ten sposób ze Spółką na czas oznaczony - będzie zobowiązany do poniesienia tego rodzaju opłat na jej rzecz. Tym samym działania Spółki mogą godzić również w ekonomiczne interesy konsumentów. Stopień szkodliwości tej praktyki jest więc nie- wątpliwie znaczny. [270] Prezes Urzędu nie mógł nie wziąć także pod uwagę okoliczności, że konsumentami szczególnie podatnymi na praktyki Spółki są osoby starsze, nie mające wystarczają- cego r ozeznania w zakresie współczesnych technik marketingowych, a także ufne co do zapewnień składanych przez osoby je odwiedzające (tj. reprezentujących i działa- jących na rzecz i w imieniu Spółki ). W tej sytuacji od Spółki należałoby wymagać szcze- gólnej staranności w przekazywaniu informacji dotyczących oferowanych produktów. [271] Pierwsze informacje o kwestionowanych działaniach osób reprezentujących i działają- cych na rzecz i w imieniu Spółki dotyczących zarówno umów komplekso wych sprzedaży energii elektrycznej i u mów kompleksowych dostarczania paliwa gazowego uznanych w pkt I p pkt 1 lit. a) sentencji decyzji za praktyki naruszające zbiorowe interesy kon- sumentów dotyczą p oczątku 2 017 r. Zaprzestanie przez Spółkę tych praktyk w zakresie działań podejmowanych wobec konsumentów, będących odbiorcami paliwa gazowego w gospodarstwach domowych nastąpiło z dniem 19 maja 2018 r., a w zakresie działań podejmowanych wobec konsumentów, będących odbiorcami energii elektrycznej w go- spodarstwa ch domowych - z dniem 7 sierpnia 2018 r. Tak więc przedmiotowa praktyka miała charakter długotrwały , gdyż trwała ponad rok . [272] Prezes Urzędu wziął również pod uwagę charakter oferowan ych przez Spółkę produk- tów , z którym i związana jest praktyka. Wskazać bowiem należy, iż dostęp do energii 127 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl elektrycznej i gazu stanowi jeden z podstawowych i niezbędnych elementów warunku- jących funkcjonowanie gospodarstwa domowego konsumenta, a p rzerwanie dostaw energii i/lub gazu m oże prowadz ić do poważnego jego paraliżu. Tym samym przy usta- leniu kwoty bazowej konieczne było uwzględnienie przymiotu niezbędności oferowa- n ych przez Spółkę produkt ów do funkcjonowania przeciętnego konsumenta. [273] W ocenie Prezesa Urzędu ww. okoliczności, w tym wysok a szkodliwość opisanej prak- tyki, przesądz ają o ustaleniu kwoty bazowej kary na poziomie […] % obrotu Spółki w 201 8 r., tj. […] zł . [274] Dokonując ustalenia ostatecznego wymiaru kary pieniężnej nałożonej na Spółkę, Pre- zes Urzędu dokonał również oceny zaistniałych w postępowaniu okoliczności obciąża- jących i łagodzących. Ustalając wysokość kar pieniężnych Prezes Urzędu bierze pod uwagę także okoliczności łagodzące lub obciążające, które wystąpiły w sprawie (art. 111 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). Zgodnie z art. 111 ust. 3 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, okolicznościami łagodzącymi są w szczególności: do browolne usunięcie skutków naruszenia, zaniechanie stosowania zakazanej praktyki przed wszczęciem postępowania lub niezwłocznie po jego wszczę- ciu, podjęcie z własnej inicjatywy działań w celu zaprzestania naruszenia lub usunięcia jego skutków oraz współpraca z Prezesem Urzędu w toku postępowania, w szczególno- ści przyczynienie się do szybkiego i sprawnego przeprowadzenia postępowania. Wśród zamkniętego katalogu okoliczności obciążających art. 111 ust. 4 pkt 2 ustawy wymie- nia: znaczny zasięg terytoria lny naruszenia lub jego skutków, znaczne korzyści uzy- skane przez przedsiębiorcę w związku z dokonanym naruszeniem, dokonanie uprzednio podobnego naruszenia oraz umyślność naruszenia. [275] Ocena zgromadzonego materiału dowodowego w zakresie ww. praktyki wskazuj e na umyślne naruszenie przez Spółkę zakazu wyrażonego w art. 24 uokik. W opinii Prezesa Urzędu, przekazywane konsumentom podczas wizyt w ich domach nieprawdziwe infor- macje o tożsamości Spółki, a także o okolicznościach złożenia propozycji przez przed- stawi ciela Spółki świadczą o zamiarze wykorzystania mylnego przekonania konsumen- tów dla pozyskania jak największej liczby klientów i uzyskania maksymalnych zysków z zawierania umów kompleksowych sprzedaży energii elektrycznej i umów komplekso- wych sprzedaży pali wa gazowego . Spółka musi ała bowiem zdawać sobie sprawę, choćby z uwagi na otrzymywane wystąpienia konsumentów, pisma rzeczników konsu- mentów oraz innych organów, że przedmiotowe informacje nie były prawdziwe. Spółka wie działa zatem, że osiąga korzyści mająt kowe wskutek wprowadzenia konsumentów w błąd. Dlatego nie ma podstaw do przyjęcia, że Spółka nie była świadoma tego, jak działa li jej Partnerzy . Podkreślenia przy tym wymaga, że Spółka nie zmieniła swoich praktyk pod wpływem otrzymywanych z wielu źródeł sy gnałów o negatywnych skutkach tych działań dla interesów konsumentów. Dopiero w sierpniu 2018 r. zaprzestała współ- pracy z Partnerami . Nie można zatem uznać, że działania Spółki wobec konsumentów były przypadkowe. Zdaniem Prezesa Urzędu miały one charakter umyślny, w związku z czym kwotę bazową zwiększono o […] %. [276] W procesie kalkulacji kary Prezes Urzędu wziął także pod uwagę inną okoliczność ob- ciążającą, tj. znaczny zasięg terytorialny naruszenia. Uwzględnienie przedmiotowej okoliczności jest skutkiem prowa dzenia przez Spółkę działalności gospodarczej na te- renie całego kraju. Z uwagi na powyższe, kwotę bazową zwiększ ono o […] % . [277] Mając na uwadze powyższe okoliczności obciążające, Prezes Urzędu podwyższył kwotę bazową kary łącznie o […] % do kwoty 37.924 zł . [278] Prezes Urzędu nie dopatrzył się natomiast w niniejszej sprawie żadnych okoliczności łagodzących, które uzasadniałyby zmniejszenie wysokości kary. Należy w szczególności zauważyć, że Spółka nie zaprzestała stosowania zarzuconej jej praktyki do czasu za- przes tania współpracy z Partnerami , co nastąpiło dopiero w sierpniu 2018 r. i nie było 128 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl związane ze wszczęciem przez Prezesa UOKiK niniejszego postępowania , ale zmianą sytuacji na rynku energetycznym. [279] Biorąc pod uwagę powyższe, za stosowanie praktyki stwierdzonej w pkt I ppkt 1 lit. a) sentencji decyzji Prezes Urzędu nałożył na Spółkę karę pieniężną w wysokości 3 7 . 92 4 zł . Nałożona na Spółkę kara pieniężna mieści się zatem w granicach wyznaczonych przez art . 106 ust. 1 pkt 4 uokik i jednocześnie stanowi […] % obrotu osiągniętego przez Spółkę w 201 8 r. czyli […] % kary, jaką Prezes Urzędu miał prawo nałożyć na przedsię- biorcę. Kara za stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w pkt I ppkt 1 lit. b) sentencji decyzji. [280] W pkt I ppkt 1 lit. b) sentencji niniejszej decyzji uznano za praktykę naruszającą zbio- rowe interesy konsumentów działanie Spółki polega jące na wprowadzającym w błąd informowaniu konsumentów, w związku ze składaniem konsumentom , przez osoby re- prezentujące i działające na rzecz i w imieniu Spółki kontaktujące się z nimi telefo- nicznie lub składające im wizyty w miejscu ich zamieszkania w celu złożenia propozycji zawarcia u mowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej i/lub u mowy komplek- sowej dostarczania pal iwa gazowego , co do istnienia szczególnej korzyści cenowej, polegającej na uzyskaniu niższych kosztów za energię elektryczną i/lub gaz po zawar- ci u umowy ze Spółką , podczas gdy w rzeczywistości po zawarciu z nią umowy opłaty te wzrasta ły . [281] Ustalenie kary w przedmiotowej sprawie miało charakter wieloetapowy, co spowodo- wane było zaistnieniem w postępowaniu okoliczności mających wpływ na jej wysokość. Ustalając wymiar kary pieniężnej Prezes Urzędu w pierwszej kolejności dokonał oceny wagi stwie rdzonej praktyki i na tej podstawie ustalił kwotę bazową, stanowiącą pod- stawę do dalszych ustaleń wysokości kary, a następnie – w oparciu o zaistniałe w spra- wie okoliczności mające wpływ na wysokość kary – dokonał gradacji ustalonej kwoty bazowej. [282] Przy us talaniu kwoty bazowej Prezes Urzędu uwzględnił przesłanki, o których mowa w art. 111 uokik. P rzy analizie stopnia szkodliwości tej praktyki oraz jej skutków ryn- kowych Prezes Urzędu uwzględnił okoliczność, że praktyka stosowana przez Spółkę go- dzi w zbiorowe interesy konsumentów na etapie zawierania kontraktu. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż konsument, ma prawo oczekiwać, że najpóźniej w chwili złożenia mu propozycji zawarcia umowy przekazane mu zostaną informacje wymagane przepisami u stawy o prawac h konsumenta , w tym o łącznej cenie lub wynagrodzeniu za świadczenie oraz o innych kosztach. Powyższa praktyka ujawnia się ponadto na eta- pie wykonywania umowy, bowiem związana jest z wysokością kosztów ponoszonych przez konsumentów za energię elektryczną i /lub gaz w związ ku z zawarciem umowy ze Spółką. [283] Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje, że Spółka przedstawia ła konsumentom informacje o możliwości obniżenia rachunk ów za energię elektryczną i / lub gaz w sposób wprowadzający w błąd , uniemożliwiając tym samym konsumentom podjęcie racjonalnej i świadomej decyzji. Oprócz przekazywania konsu- mentom nierzetelnej informacji o rzeczywistej cen ie energii elektrycznej i/lub gazu Spółka pomija ła wiele innych, istotnych informacji na tema t kosztów związanych z zawarciem proponowanych umów. W przypadku propozycji zawarcia umowy komplek- sowej sprzedaży energii elektrycznej Spółka pomijała istotne dla konsumenta informa- cje warunkujące wysokość ponoszonych opłat, a dotyczące m.in.: typ ów rozlic zeń wa- runkowany ch deklarowaną minimalną ilością kWh, cen y energii elektrycznej w „tary- fie” i „poza taryfa” , opłat dodatkowych tj.: konieczności ponoszenia opłat y miesięcz- n ej (zł/m - c), opłat y handlowej (z ł /m - c), opła t y aktywacyjnej (z ł /układ pomiarowo – roz liczeniowy), a także pozostałych opłat dodatkowych przewidzianych w związku ze 129 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl zmianą przez odbiorcę typu rozliczeń w trakcie obowiązywania umowy lub w związku z rozwiązani em umowy przed upływem okres u , na jaki została ona zawarta. Podobna sytuacji m iała m iejsce p r zy zawieraniu umów kompleksowych dostarczania paliwa ga- zowego, gdzie w cenniku S półki cena jednostkowa gazu jest warunkowana wolumenem deklarowanego, a nie rzeczywistego zużycia . Ponadto odbiorca gazu ponosi przewi- dzianą w tym cenniku miesięczną opłatę abonamentową . Natomiast w sytuacji, gdy obiorca gazu zdecyduje się na wypowiedzenia umowy zawartej na czas określony przez upływem okresu, na jaki została ona zawarta , zobowiązany jest on po zapłaty na rzecz Spółki opłaty dodatkowe j stanowiącej równ owartość iloczynu kwoty 40 zł i ilości mie- sięcy o jaki został skrócony okres obowiązywania umowy. Wskazać należy, że dla kon- sumenta cena lub szczególna korzyść cenowa jest jednym z najważniejszych czynników decydujących o wyborze przez niego oferty. Z tego względu opisane powyżej działania Spółki powodowa ły przyjęcie przedstawi anej konsumentowi propozycji zawarcia umowy, której w innych warunkach nie przyjął by . Z uwagi na powyższe należy uznać, że praktyka, o której mowa w p kt I ppkt 1 lit. b) sentencji dec yzji narusza pozaekono- miczne interesy konsumentów, tj. prawo do uzyskania informacji oraz wywiera wpływ na konkretne decyzje konsumentów o zawarciu umowy ze Spółką, a także godzi w eko- nomiczne interesy konsumentów. [284] Zważywszy na poziom zorientowania przeci ętnego konsumenta w kwestiach dotyczą- cych rynku energii elektrycznej i gazu , w tym opłat związanych z dostarczaniem energii elektrycznej i gazu , Spółka winna dochować szczególnej staranności prezentując swoją ofertę i rzekome korzyści cenowe z niej płynące . Powyższe jest szczególnie istotne, jeśli konsument jest dodatkowo zaskoczony prezentacją oferty w miejscu jego za- mieszkania, jest zdezorientowany, wreszcie nie ma możliwości racjonalnego porówna- nia ofert innych przedsiębiorców. Spółka po win na była dochow ać zatem szczególnej staranności i rzetelnie przedstawić swoją ofertę, zwłaszcza że wzorce umów którymi się posług iwała i cenniki mog ły być nieczytelne, w szczególności dla osób starszych. [285] Prezes Urzędu nie mógł nie wziąć także pod uwagę okoliczności, że konsumentami szczególnie podatnymi na praktyki Spółki są osoby starsze. Osoby te nie mają wy- starczającego rozeznania w zakresie współczesnych technik marketingowych, są rów- nież ufne co do zapewnień składanych przez osoby je odwie dzające (tj. re prezentują- cych i działających na rzecz i w imieniu Spółki ). [286] Pierwsze informacje o kwestionowanych działaniach osób reprezentujących i działają- cych na rzecz i w imieniu Spółki dotyczących zarówno umów kompleksowych sprzedaży energii elektrycznej i u mów kompleksowych dostarczania paliwa gazowego uznanych w pkt I pkt 1 lit. b) sentencji decyzji za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsu- mentów dotyczą początku 2017 r. Zaprzestanie przez Spółkę tych p raktyk w zakresie działań podejmowanych wobec konsumentów, będących odbiorcami paliwa gazowego w gospodarstwach domowych nastąpiło z dniem 19 maja 2018 r., a w zakresie działań podejmowanych wobec konsumentów, będących odbiorcami energii elektrycznej w go- s podarstwach domowych - z dniem 7 sierpnia 2018 r. Tak więc przedmiotowa praktyka miała charakter długotrwały, gdyż trwała ponad rok. [287] Prezes Urzędu wziął również pod uwagę charakter oferowan ych przez Spółkę produk- t ów , z którym i związana jest praktyka. Wsk azać bowiem należy, iż dostęp do energii elektrycznej i gazu stanowi jeden z podstawowych i niezbędnych elementów warunku- jących funkcjonowanie gospodarstwa domowego konsumenta, p rzerwanie dostaw energii elektrycznej i /lub gazu m oże natomiast prowadzić do poważnego jego paraliżu. Tym samym przy ustaleniu kwoty bazowej konieczne było uwzględnienie przymiotu niezbędności oferowan ych przez Spółkę produkt ów do funkcjonowania przeciętnego konsumenta. 130 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl [2 8 8 ] W ocenie Prezesa Urzędu ww. okoliczności , w tym wysoka szkodliwość opisanej prak- tyki, przesądzają o ustaleniu kwoty bazowej kary na poziomie […] % obrotu Spółki w 201 8 r ., tj. […] zł . [2 89 ] Zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy wskazuje na umyślność działań Spółki opisanych w p kt I ppkt 1 lit. b) sentencji decyzji. W opinii Prezesa Urzędu, przekazy- wane konsumentom podczas wizyt w ich domach nieprawdziwe informacje o istnieniu szczególnej korzyści cenowej, polegającej na u zyskaniu niższych opłat za energię elek- tryczną i/lub gaz w związku z zawarciem umowy kompleksowej sprzedaży energii elek- trycznej lub umowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego , świadczą o zamiarze Spółki wykorzystania mylnego przekonania konsumentów dla pozyskania jak najwięk- szej liczby klientów i uzyskania maksymalnych zysków z zawierania tych umów. Spółka musi ała bowiem zdawać sobie sprawę, choćby z uwagi na otrzymywane wystąpienia konsumentów, pisma rzeczników konsumentów oraz innych organów, że przedmiotowe informacje były przekazywane konsumentom nierzetelnie. Spółka wie dz iała zatem, że osiąga korzyści majątkowe wskutek wprowadzenia konsumentów w błąd. Dlatego nie ma podstaw do przyjęcia, że Spółka nie była świadoma tego, jak działa li jej Partnerzy . Nie można zatem uznać, że działania Spółki wobec konsumentów były przypadko we. Zdaniem Prezesa Urzędu miały one charakter umyślny, w związku z czym kwotę ba- zową zwiększono o […] %. [290] W procesie kalkulacji kary Prezes Urzędu wziął także pod uwagę inną okoliczność ob- ciążającą, tj. znaczny zasięg terytorialny naruszenia. Uwzględnienie przedmiotowej okoliczności jest skutkiem prowadzenia przez Spółkę działalności gospodarczej na te- renie całego kraju. Z uwagi na powyższe, kwotę bazową zwiększono o […] %. [291] Mając na uwadze powyższe okoliczności obciążające, Prezes Urzędu podwyższył kwotę ba zową kary łącznie o […] % do kwoty 37.924 zł. [292] Prezes Urzędu nie dopatrzył się natomiast w niniejszej sprawie żadnych okoliczności łagodzących, które uzasadniałyby zmniejszenie wysokości kary. Należy w szczególności zauważyć, że Spółka nie zaprzestała stosowania zarzuconej jej praktyki do czasu za- przes tania współpracy z Partnerami , co nastąpiło dopiero w sierpniu 2018 r. i nie było związane ze wszczęciem przez Prezesa UOKiK niniejszego postępowania, ale zmianą sytuacji na rynku energetycznym. [293] Biorąc pod uwagę powyższe, za stosowanie praktyki stwierdzonej w pkt I.1 b) sentencji decyzji Prezes Urzędu nałożył na Spółkę karę pieniężną w wysokości 3 7 . 92 4 zł . N ałożona na Spółkę kara pieniężna mieści się w granicach wyznaczonych przez art. 106 ust. 1 pkt 4 uokik i jednocześnie stanowi […] % obrotu osiągniętego przez Spółkę w 201 8 r. czyli […] % kary, jaką Prezes Urzędu miał prawo nałożyć na przedsiębiorcę. Kara za stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w pkt I ppkt 2 sentencji decyzji. [294] W pkt I ppkt 2 sentencji niniejszej decyzji uznano za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów działanie Spółki polegające na zatajaniu przez osoby reprezen- tujące i działające na rzecz i w imieniu Spółki faktu, że pośród prz edkładanych konsu- mentom przez te osoby do podpisu dokumentów dotyczących zawarcia: - umowy kom- pleksowej sprzedaży energii elektrycznej, znajduje się również umowa kompleksowa dostarczania paliwa gazowego , przez co konsument nie otrzymuje rzetelnej, prawdzi- wej i pełnej informacji, że zawiera ze Spółką również umowę skutkującą zmianą sprze- dawcy paliwa gazowego lub - umowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego, znajduje się również umowa kompleksowa sprzedaży energii elektrycznej , przez co konsument nie ot rzymuje rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, że zawiera ze Spółką również umowę skutkującą zmianą sprzedawcy energii elektrycznej. 131 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl [2 9 5 ] Ustalenie kary w przedmiotowej sprawie miało charakter wieloetapowy, co spowodo- wane było zaistnieniem w postępow aniu okoliczności mających wpływ na jej wysokość. Ustalając wymiar kary pieniężnej Prezes Urzędu w pierwszej kolejności dokonał oceny wagi stwierdzonej praktyki i na tej podstawie ustalił kwotę bazową, stanowiącą pod- stawę do dalszych ustaleń wysokości kary , a następnie – w oparciu o zaistniałe w spra- wie okoliczności mające wpływ na wysokość kary – dokonał gradacji ustalonej kwoty bazowej. [2 9 6 ] Przy ustalaniu kwoty bazowej Prezes Urzędu uwzględnił przesłanki, o których mowa w art. 111 uokik . Prezes Urzędu w szczególności wziął pod uwagę, że praktyka stoso- wana przez Spółkę godzi w zbiorowe interesy konsumentów zarówno na etapie przed- kontraktowym, jak i na etapie zawierania kontraktu. Podkreślenia wymaga, iż konsu- ment ma prawo oczekiwać, że na jpóźniej w chwili złożenia mu propozycji zawarcia umowy przekazane mu zostaną wymagane przepisami upk informacje, o głównych ce- chach świadczenia, z uwzględnieniem przedmiotu świadczenia. Zaniechacie przez Spółkę przedstawienia konsumentom wyraźnego, jasneg o i rozłącznego proponowa- nych ofert skutkowało tym, że konsumenci nie mieli świadomości jednoczesnego za- warcia umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej i umow y kompleksow ej dostarczania paliwa gazowego . Tym samym doprowadzano do istotn ego zniekszt ałc e- nia ich zachowań , gdyż zawierali oni umowy , których nie zamierzali zawrzeć. Podkre- ślić należy, ż e w niektórych przypadkach – na skutek podjętych przez przedstawiciela Spółki działań - dochodziło do zawarcia obu umów nawet w sytuacji, gdy k onsumenci up rzednio informowali go, że nie są tym zainteresowani. Z tego względu należy uznać, że praktyka, o której mowa w p kt I ppkt 2 sentencji decyzji narusza pozaekonomiczne interesy konsumentów, tj. prawo do uzyskania informacji. Powyższa praktyka ujawnia się ponadto na etapie wykonywania umowy i skutkuje zobowiązaniem konsumenta do realizacji kontraktu, którego nie zamierzał on zawierać, a więc wpływa na konkretne decyzje konsumentów, tj. zmian ę sprzedawcy energii elektrycznej i/lub sprzedawcy gazu , z czym wią zać mogą się określone skutki finansowe. Tym samym d ziałania Spółki godz ą również w ekonomiczne interesy konsumentów. Stopień szkodliwości tej prak- tyki jest więc niewątpliwie znaczny. [2 9 7 ] Prezes Urzędu nie mógł nie wziąć także pod uwagę okoliczności, że konsumentami szczególnie podatnymi na praktyki Spółki są osoby starsze, nie mające wystarczają- cego rozeznania w zakresie współczesnych technik marketingowych, a także ufne co do zapewnień składanych przez osoby je odwiedzające ( tj. re prezentujących i dział a- jących na rzecz i w imieniu Spółki ). W tej sytuacji od Spółki należałoby wymagać szcze- gólnej staranności w przekazywaniu informacji dotyczących oferowanych produktów. [2 9 8 ] Pierwsze informacje o kwestionowanych działaniach osób reprezentujących i działaj ą- cych na rzecz i w imieniu Spółki dotyczących zarówno umów kompleksowych sprzedaży energii elektrycznej i u mów kompleksowych dostarczania paliwa gazowego uznanych w pkt I pkt 2 sentencji decyzji za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów dotyczą początku 2017 r. Zaprzestanie przez Spółkę tych praktyk w zakresie działań podejmowanych wobec konsumentów, będących odbiorcami paliwa gazowego w go- spod arstwach domowych nastąpiło z dniem 19 maja 2018 r., a w zakresie działań po- dejmowanych wobec konsumentów, będących odbiorcami energii elektrycznej w go- spodarstwach domowych - z dniem 7 sierpnia 2018 r. Tak więc przedmiotowa praktyka miała charakter długot rwały, gdyż trwała ponad rok. [ 299 ] Prezes Urzędu wziął również pod uwagę charakter oferowan ych przez Spółkę produk- t ów , z którym i związana jest praktyka Spółki. Wskazać bowiem należy, iż dostęp do energii elektrycznej i gazu stanowi jeden z podstawowych i niezbędnych elementów warunkujących funkcjonowanie gospodarstwa domowego konsumenta, a p rzerwanie dostaw energii i/lub gazu m oże prowadzić do poważnego jego paraliżu. Tym samym 132 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl przy ustaleniu kwoty bazowej konieczne było uwzględnienie przymiotu niezbędnoś ci oferowan ych przez Spółkę produkt ów do funkcjonowania przeciętnego konsumenta. [30 0 ] W ocenie Prezesa Urzędu, ww. okoliczności, w tym wysoka szkodliwość opisanej prak- tyki, przesądzają o ustaleniu kwoty bazowej kary na poziomie […] % obrotu Spółki w 201 8 r., tj. […] zł . [ 30 1 ] Dokonując ustalenia ostatecznego wymiaru kary pieniężnej nałożonej na Spółkę, Pre- zes Urzędu dokonał również oceny zaistniałych w postępowaniu okoliczności obciąża- jących i łagodzących. Ustalając wysokość kar pieniężnych Prezes Urzędu bierze pod uwagę także okoliczności łagodzące lub obciążające, które wystąpiły w sprawie (art. 111 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). Zgodnie z art. 111 ust. 3 pkt 2 ustawy o ochronie konku rencji i konsumentów, okolicznościami łagodzącymi są w szczególności: dobrowolne usunięcie skutków naruszenia, zaniechanie stosowania zakazanej praktyki przed wszczęciem postępowania lub niezwłocznie po jego wszczę- ciu, podjęcie z własnej inicjatywy działań w celu zaprzestania naruszenia lub usunięcia jego skutków oraz współpraca z Prezesem Urzędu w toku postępowania, w szczególno- ści przyczynienie się do szybkiego i sprawnego przeprowadzenia postępowania. Wśród zamkniętego katalogu okoliczności obciążających art. 111 ust. 4 pkt 2 ustawy wymie- nia: znaczny zasięg terytorialny naruszenia lub jego skutków, znaczne korzyści uzy- skane przez przedsiębiorcę w związku z dokonanym naruszeniem, dokonanie uprzednio podobnego naruszenia oraz umyślność naruszenia. [ 30 2 ] Ocena zgromadzonego materiału dowodowego w zakresie ww. praktyki wskazuje na umyślne naruszenie przez Spółkę zakazu wyrażonego w art. 24 uokik. W opinii Prezesa Urzędu, zatajenie przez osoby reprezentujące i działające na rzecz i w imieniu Spółki Gasoenerg ia faktu podejmowania przez nie w trakcie przedstawiania konsumentowi propozycji zawarcia ze Spółką umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej działań zmierzających do pozyskania podpisu konsumenta na dokumenta ch związany ch z procesem zmiany sprzeda wcy gazu lub zatajanie - w trakcie przedstawiania konsu- mentowi propozycji zawarcia ze Spółką umowy kompleksowej dostarczania paliwa ga- zowego faktu podejmowania przez nie działań zmierzających do pozyskania podpisu konsumenta na dokumenta ch z wiązany ch z procesem zmiany sprzedawcy energii elek- trycznej, świadczą o zamiarze zatajenia istotnych informacji w celu pozyskania jak największej liczby klientów i uzyskania maksymalnych zysków z zawierania umów kom- pleksowych sprzedaży energii elektrycznej i umów k ompleksowych sprzedaży paliwa gazowego . Spółka musi ała bowiem zdawać sobie sprawę, choćby z uwagi na otrzymy- wane wystąpienia konsumentów, pisma rzeczników konsumentów oraz innych orga- nów, że osiąga korzyści majątkowe wskutek wprowadzenia konsumentów w błąd . Dla- tego nie ma podstaw do przyjęcia, że Spółka nie była świadoma tego, jak działa li jej Partnerzy . Podkreślenia przy tym wymaga, że Spółka nie zmieniła swoich praktyk pod wpływem otrzymywanych z wielu źródeł sygnałów o negatywnych skutkach tych działań d la interesów konsumentów. Dopiero w sierpniu 2018 r. zaprzestała współpracy z Part- nerami . Nie można zatem uznać, że działania Spółki wobec konsumentów były przy- padkowe. Zdaniem Prezesa Urzędu miały one charakter umyślny, w związku z czym kwotę bazową zwięk szono o […] %. [303] W procesie kalkulacji kary Prezes Urzędu wziął także pod uwagę inną okoliczność ob- ciążającą, tj. znaczny zasięg terytorialny naruszenia. Uwzględnienie przedmiotowej okoliczności jest skutkiem prowadzenia przez Spółkę działalności gospodarczej na te- renie ca łego kraju. Z uwagi na powyższe, kwotę bazową zwiększono o [..] %. [304] Mając na uwadze powyższe okoliczności obciążające, Prezes Urzędu podwyższył kwotę bazową kary łącznie o […] % do kwoty 37.924 zł. [305] Prezes Urzędu nie dopatrzył się natomiast w niniejszej spr awie żadnych okoliczności łagodzących, które uzasadniałyby zmniejszenie wysokości kary. Należy w szczególności 133 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl zauważyć, że Spółka nie zaprzestała stosowania zarzuconej jej praktyki do czasu za- przestania współpracy z Partnerami , co nastąpiło dopiero w sier pniu 2018 r. i nie było związane ze wszczęciem przez Prezesa UOKiK niniejszego postępowania, ale zmianą sytuacji na rynku energetycznym. [306] Biorąc pod uwagę powyższe, za stosowanie praktyki stwierdzonej w pkt I ppkt 2 sen- tencji decyzji Prezes Urzędu nałożył na Spółkę karę pieniężną w wysokości 3 7 . 924 zł . Nałożona na Spółkę kara pieniężna mieści się zatem w granicach wyznaczonych przez art. 106 ust. 1 pkt 4 uokik i jednocześnie stanowi […] % obrotu osiągniętego przez Spółkę w 201 8 r. czyli […] % kary, jaką Prez es Urzędu miał prawo nałożyć na przedsiębiorcę. Kara za stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w pkt I ppkt 3 lit. a) sentencji decyzji. [307] W pkt I ppkt 3 lit. a) sentencji niniejszej decyzji uznano za praktykę naruszającą zbio- rowe interesy konsumentów działanie Spółki polegające na stosowaniu przez osoby re- prezentujące i działające na rzecz i w imieniu Spółki w obec konsumentów przy zawie- raniu umowy kompleksowej sprzedaży energii elektr ycznej i/lub u mowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego niedopuszczalnego nacisku polegającego na wywoływa- niu u konsumentów przekonania, że podpisanie umowy jest czynnością konieczną oraz ponaglaniu konsumentów w podpisywaniu ww. umów i stwarzaniu war unków uniemoż- liwiających im zapoznanie się z treścią przedkładanych im dokumentów, co mo gło ograniczać zdolność konsumenta do podjęcia świadomej decyzji dotyczącej zawieranej umowy. [308] Ustalenie kary w przedmiotowej sprawie miało charakter wieloetapowy, co spowodo- wane było zaistnieniem w postępowaniu okoliczności mających wpływ na jej wysokość. Ustalając wymiar kary pieniężnej Prezes Urzędu w pierwszej kolejności dokonał oceny wagi stwierdzonej praktyki i na tej podstawie ustalił kwotę bazową, stanowiącą pod- stawę do dalszych ustaleń wysokości kary, a następnie – w oparciu o zaistniałe w spra- wie okoliczności mające wpływ na wysokość kary – dokonał gradacji ustalonej kwoty bazowej. [309] Przy ustalaniu kwoty bazowej Prezes Urzędu uwzględnił przesłanki, o których mowa w art. 111 uokik. Prezes Urzędu w szczególności wziął pod uwagę, że praktyka stoso- wana przez Spółkę ujawnia się na etapie zawierania umowy. Zważyć należy, że na skutek kwestio nowanych działań Spółki, konsument ma w wysokim stopniu ograniczoną możliwość uczestniczenia w przejrzystych i niezakłóconych przez przedsiębiorcę wa- runkach rynkowych i podjęcia świadomej decyzji dotyczącej zawieranej umowy. Po- wyższa praktyka ujawnia się p onadto na etapie wykonywania umowy, bowiem skutkuje nałożenia na konsumenta obowiązku wykonywania umowy, której w innych okoliczno- ściach nie musiałby wykonywać. Przy analizie stopnia szkodliwości ww. praktyki oraz jej skutków rynkowych Prezes Urzędu uwzglę dnił, że w związku z wywoływaniem u konsumentów prze konania o konieczności podpisania przedkładan ych im um ó w, a także wywieraniem na konsumentach presji i nie zapewnianiem im swobodnej możli- wości zapoznania się z treścią przedkładanych dokumentów Spółka w znacznym stopniu ograniczała swobodę wyboru przeciętnego konsumenta. Uwzględnienia przy tym wy- maga charakter oferowan ych przez Spółkę produktów , z którym i związana jest prak- tyka Spółki. Wskazać bowiem należy, iż dostęp do energii elektrycznej i gazu stanow i jeden z podstawowych i niezbędnych elementów warunkujących funkcjonowanie go- spodarstwa domowego konsumenta, a p rzerwanie dostaw energii i/lub gazu m oże pro- wadzić do poważnego jego paraliżu. W związku z powyższym, wywoływanie u konsu- menta przeświadczenia w postaci zagrożenia wstrzymania dostaw energii elektrycznej i/lub gazu do jego mieszkania, w przypadku gdy nie podpisze przedkładanych doku- mentów, przy jednoczesnym ponaglaniu przy podpisywaniu tych dokumentów, a także uniemożliwianiu zapoznania się z ich treści, powodowało lub mogło powodować pod- jęcie przez konsumenta decyzji na temat umowy, której w innych warunkach by nie 134 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl podjął. Gdyby bowiem konsument został poinformowany, że niepodpisanie przez niego okazanych przez Spółkę dokumentów w rzeczywistości nie niesie za sobą powyższego ryzyka, wówczas nie zawarłby umowy ze Spółką. Z tego względu należy uznać, że za- rzucana praktyka może naruszać pozaekonomiczne interesy konsumentów. Z zakwe- stionowaną praktyką mogą również dla konsumenta wiązać się określone s kutki finan- sowe. Jeżeli bowiem umowa konsumenta z dotychczasowym sprzedawcą energii elek- trycznej jest umową zawartą na czas oznaczony, której termin obowiązywania jeszcze nie upłynął, konsument będzie co do zasady zobowiązany do zapłaty kary umownej w zwią zku z przedterminowym rozwiązaniem umowy. Dodatkowo, w przypadku rozwią- zania w ten sposób umowy zawartej na czas oznaczony ze Spółką, konsument będzie zobowiązany do poniesienia ww. opłat na rzecz Spółki. Tym samym działania Spółki godz ą w ekonomiczne inte resy konsumentów. Stopień szkodliwości tej praktyki jest więc niewątpliwie znaczny. [ 3 10 ] Prezes Urzędu nie mógł nie wziąć pod uwagę okoliczności, że konsumentami szczegól- nie podatnymi na praktyki Spółki są osoby starsze, nie mające wystarczającego ro- zeznania w zakresie współczesnych technik marketingowych, a także ufne co do za- pewnień składanych przez osoby je odwiedzające (tj. reprezentujące Spółk ę). W tej sytuacji od Spółki należałoby wymagać szczególnej staranności w pr zekazywaniu infor- macji dotyczących oferowanych produktów. [ 3 1 1 ] Pierwsze informacje o kwestionowanych działaniach osób reprezentujących i działają- cych na rzecz i w imieniu Spółki dotyczących zarówno umów kompleksowych sprzedaży energii elektrycznej i u mó w kompleksowych dostarczania paliwa gazowego uznanych w pkt I pkt 3 lit. a) sentencji decyzji za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsu- mentów dotyczą początku 2017 r. Zaprzestanie przez Spółkę tych praktyk w zakresie działań podejmowanych wobec konsu mentów, będących odbiorcami paliwa gazowego w gospodarstwach domowych nastąpiło z dniem 19 maja 2018 r., a w zakresie działań podejmowanych wobec konsumentów, będących odbiorcami energii elektrycznej w go- spodarstwach domowych - z dniem 7 sierpnia 2018 r. T ak więc przedmiotowa praktyka miała charakter długotrwały, gdyż trwała ponad rok. [ 3 1 2 ] Prezes Urzędu wziął również pod uwagę charakter oferowan ych przez Spółkę produk- t ów , z którym i związana jest praktyka Spółki. Wskazać bowiem należy, iż dostęp do energi i elektrycznej i gazu stanowi jeden z podstawowych i niezbędnych elementów warunkujących funkcjonowanie gospodarstwa domowego konsumenta, p rzerwanie do- staw energii i/lub gazu m oże natomiast prowadzić do poważnego jego paraliżu. Tym samym przy ustaleniu kwoty bazowej konieczne było uwzględnienie przymiotu nie- zbędności oferowan ych przez Spółkę produkt ów do funkcjonowania przeciętnego kon- sumenta. [31 3 ] W ocenie Prezesa Urzędu ww. okoliczności, w tym wysoka szkodliwość opisanej prak- tyki, przesądzają o usta leniu kwoty bazowej kary na poziomie […] % obrotu Spółki w 201 8 r., tj. […] zł . [ 3 1 4 ] Dokonując ustalenia ostatecznego wymiaru kary pieniężnej nałożonej na Spółkę, Pre- zes Urzędu dokonał również oceny zaistniałych w postępowaniu okoliczności obciąża- jących i łagodzących. Ustalając wysokość kar pieniężnych Prezes Urzędu bierze pod uwagę także okoliczności łagodzące lub obciążające, które wystąpiły w sprawie (art. 111 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). Zgodnie z art. 111 ust. 3 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, okolicznościami łagodzącymi są w szczególności: dobrowolne usunięcie skutków naruszenia, zaniechanie stosowania zakazanej praktyki przed wszczęciem postępowania lub niezwłocznie po jego wszczę- ciu, podjęcie z własnej ini cjatywy działań w celu zaprzestania naruszenia lub usunięcia jego skutków oraz współpraca z Prezesem Urzędu w toku postępowania, w szczególno- ści przyczynienie się do szybkiego i sprawnego przeprowadzenia postępowania. Wśród 135 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl zamkniętego katalogu okoliczności obciążających art. 111 ust. 4 pkt 2 ustawy wymie- nia: znaczny zasięg terytorialny naruszenia lub jego skutków, znaczne korzyści uzy- skane przez przedsiębiorcę w związku z dokonanym naruszeniem, dokonanie uprzednio podobnego naruszenia oraz umyśl ność naruszenia. [ 3 1 5 ] Ocena zgromadzonego materiału dowodowego w zakresie ww. praktyki wskazuje na umyślne naruszenie przez Spółkę zakazu wyrażonego w art. 24 uokik. S tosowanie przez przedstawicieli Spółki różnego rodzaju perswazyjnego przymusu, świadczą o zamiarze wykorzystania szczególnego stanu świadomości konsumentów dla pozyskania jak naj- większej liczby klientów i uzyskania maksymalnych zysków z zawierania umów sprze- daży energii elektrycznej. Spółka musi ała bowiem zdawać sobie sprawę, choćby z uwag i na otrzymywane skargi konsumentów, pisma rzeczników konsumentów oraz innych organów, w jakich okolicznościach zawierane były umowy z konsumentami. Spółka wie dział zatem, że osiąga korzyści majątkowe wskutek nieuczciwych działań swoich przedstawicieli. Dl atego nie ma podstaw do przyjęcia, że Spółka nie była świa- doma tego, jak działają jej przedstawiciele. Nie można zatem uznać, że działania Spółki wobec konsumentów były przypadkowe. Zdaniem Prezesa Urzędu miały one cha- rakter umyślny, w związku z czym kwotę bazową zwiększono o […] %. [316] W procesie kalkulacji kary Prezes Urzędu wziął także pod uwagę inną okoliczność ob- ciążającą, tj. znaczny zasięg terytorialny naruszenia. Uwzględnienie przedmiotowej okoliczności jest skutkiem prowadzenia przez Spółkę działalnośc i gospodarczej na te- renie całego kraju. Z uwagi na powyższe, kwotę bazową zwiększono o […] %. [317] Mając na uwadze powyższe okoliczności obciążające, Prezes Urzędu podwyższył kwotę bazową kary łącznie o […] % do kwoty 44.244,71 zł. [318] Prezes Urzędu nie dopatrzył się natomiast w niniejszej sprawie żadnych okoliczności łagodzących, które uzasadniałyby zmniejszenie wysokości kary. Należy w szczególności zauważyć, że Spółka nie zaprzestała stosowania zarzuconej jej praktyki do czasu za- przes tania współpracy z Partnerami , co nastąpiło dopiero w sierpniu 2018 r. i nie było związane ze wszczęciem przez Prezesa UOKiK niniejszego postępowania, ale zmianą sytuacji na rynku energetycznym. [319] Biorąc pod uwagę powyższe, za stosowanie praktyki stwierdzo nej w pkt I ppkt 3 lit. a ) sentencji decyzji Prezes Urzędu nałożył na Spółkę karę pieniężną w wysokości 4 4 . 245 zł po zaokrągleniu . Nałożona na Spółkę kara pieniężna mieści się zatem w granicach wyznaczonych przez art. 106 ust. 1 pkt 4 uokik i jednocześnie stanowi […] % obrotu osiągniętego przez Spółkę w 201 8 r. czyli […] % kary, jaką Prezes Urzędu miał prawo nałożyć na przedsiębiorcę. Kara za stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w pkt. I ppkt 3 lit. b) sentencji decyzji. [ 3 20 ] W pkt I ppkt 3 lit. b ) sentencji niniejszej decyzji uznano za praktykę naruszającą zbio- rowe interesy konsumentów działanie Spółki polegające na stosowaniu przez nią w obec konsumentów niedopuszczalnego nacisku polegającego na zamieszczaniu w kierowa- nych do nich pism ach treści wywołujących wrażenie , że nieuniknioną konsekwencją nieuzupełnienia przez konsumenta dokumentów i informacji w żądanym przez Spółkę zakresie , niepozyskanych przez osoby reprezentujące i działające na rzecz i w imieniu Spó łki w trakcie składania konsumentom - w miejscu ich zamieszkania - propozycji zawarcia u mowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej i/lub u mowy komplek- sowej dostarczania paliwa gazowego , będzie poniesienie odpowiedzialności prawnej, w tym obciążenie go karami umownymi przewidzianymi w § 3 umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej dla odbiorców z grup taryfowych G i/lub w § 5 ust. 1 c ennik a oferty promocyjnej stanowiącego załącznik do u mowy kompleksowej dostar- czania paliwa gazowego, c o może ograniczać zdolność konsumenta do podjęcia świa- domej decyzji dotyczącej zawieranej umowy . 136 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl [ 3 21 ] Ustalenie kary w przedmiotowej sprawie miało charakter wieloetapowy, co spowodo- wane było zaistnieniem w postępowaniu okoliczności mających wpływ na jej wysokość. Ustalając wymiar kary pieniężnej Prezes Urzędu w pierwszej kolejności dokonał oceny wagi stwierdzonej praktyki i na tej podstawie ustalił kwotę bazową, stanowiącą pod- stawę do dalszych ustaleń wysokości kary, a następnie – w oparciu o zaistniałe w spra- wie okoliczności mające wpływ na wysokość kary – dokonał gradacji ustalonej kwoty bazowej. [322] Przy ustalaniu kwoty bazowej Prezes Urzędu uwzględnił przesłanki, o których mowa w art. 111 uokik. Prezes Urzędu w szczególności wziął pod uwagę, że praktyka stoso- wana przez Spółkę ujawnia się na zarówno na etapie zawierania umowy , jak i jej rea- lizacji. W trakcie zawierania umów k ompleksow ych sprzedaży energii elektrycznej i/lub um ów kompleksow ych dostarczania paliwa gazowego osoby reprezentujące i działające na jej rzecz i w imieniu Spółki nie pozyskiwały od konsumentów pełnych i prawidłowych informacji i danych, które powinny znaleźć się w zawieranych umowach i załącznikach stanowiących ich integralną część. Działania tych osób zmierzały przede wszystkim do pozyskaniu podpisu konsumenta na egzemplarzu przedłożonej mu umowy. Kwestia poprawności, prawidłowości i kompletności informacji i danych za- mieszczanych w umowie oraz pozyskanie oświadczeń konsumenta co do udzielenia Spółce pełnomocnictwa do przeprowadzeni a w jego imieniu procesu zmiany sprze- dawcy pozostawiana była na późniejszy etap kontaktów z konsumentem, które prowa- dzone były bezpośrednio przez Spółkę. P omimo istniejących braków w treści umów i wymaganych dokument ach stanowiących ich integralną część, S półka uzna wała , że jest uprawniona do rozpoczęcia w imieniu konsumentów procesu zmiany sprzedawcy . W y- stosow ywała ona do konsumentów wezwania, w których zamieszcza ła treści wywołu- jących wrażenie, że nieuniknioną konsekwencją nieuzupełnienia przez konsumenta do- kumentów i informacji w żądanym przez Spółkę zakresie, niepozyskanych przez osoby reprezentujące i działające na jej rzecz i w jej imieniu w trakcie składania konsumen- tom propozycji zawarcia ww. umów będzie poniesienie przez konsumenta niesprecy- zowanej bliżej odpowiedzialności przewidzianej w przepisach prawa, w tym obciąże- nie go karami umownymi przewidzianymi w § 3 umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej dla odbiorców z grup taryfowych G i/lub w § 5 ust. 1 cennika oferty pro- mocyjnej stanowiącego załącznik do u mowy kompleksowej dostarczania paliwa gazo- wego . [323] Przy analizie stopnia szkodliwości ww. praktyki oraz jej skutków rynkowych Prezes Urzędu uwzględnił, że w związku z wywoływaniem u konsumentów przeświadczenia o konieczności uzupełnienie żądanych dokumentów i informacji, a także wywieraniem na konsumentach presji związanej z poniesieniem przez nich niesprecyzowanej odpo- wiedzialności przewidzianej w przepisach prawa, w tym obciążenie ich karami umow- nymi Spółka w znacznym stopni u wpływała na decyzje przeciętnego konsumenta co do spełnienie jej żądań i kontynuowania procesu zmiany sprzedawcy energii elektryczn ej i/lub gazu. Z tego względu należy uznać, że zarzucana praktyka może naruszać poza- ekonomiczne interesy konsumentów. Z zak westionowaną praktyką mogą również dla konsumenta wiązać się określone skutki finansowe związane chociażby z artykułowaną przez Spółkę w kierowanych do konsumentów wezwaniach możliwością obciążenia ich karami umownymi przewidzianymi w § 3 umowy kompleksowe j sprzedaży energii elek- trycznej dla odbiorców z grup taryfowych G i/lub w § 5 ust. 1 cennika oferty promo- cyjnej stanowiącego załącznik do u mowy kompleksowej dostarczania paliwa gazo- wego. Stopień szkodliwości tej praktyki jest więc niewątpliwie znaczny. [324] Znajdujące się w aktach postępowania wystąpienia Spółki do odbiorców energii elek- trycznej o treści cytowanej w pkt [ 17 2 ] uzasadnienia decyzji datowane są m.in. na styczeń 2017 r. , natomiast wystąpienia Spółki do odbiorców gazu o treści cytowanej w pkt [ 1 7 3 ] uzasadnienia decyzji datowane są m.in. na maj 2017 r. Zaprzestanie przez 137 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Spółkę tych praktyk w zakresie działań podejmowanych wobec konsumentów, będą- cych odbiorcami paliwa gazowego w gospodarstwach domowych nastąpiło z dniem 19 maja 2018 r., a w zakresi e działań podejmowanych wobec konsumentów, będących odbiorcami energii elektrycznej w gospodarstwach domowych - z dniem 7 sierpnia 2018 r. Tak więc działania Spółki uznane w pkt I pkt 3 lit. b) sentencji decyzji za prak- tyki naruszające zbiorowe interesy k onsumentów miały charakter długotrwały, gdyż trwał y ponad rok. [325] Prezes Urzędu wziął również pod uwagę charakter oferowanych przez Spółkę produk- tów, z którymi związana jest praktyka Spółki. Wskazać bowiem należy, iż dostęp do energii elektrycznej i gazu stanowi jeden z podstawowych i niezbędnych elementów warunkujących funkcjonowanie gospodarstwa domowego konsumenta, a p rzerwanie dostaw energii i/lub gazu m oże prowadzić do poważnego jego paraliżu. P rzy ustaleniu kwoty bazowej konieczne jest więc uwzględni enie przymiotu niezbędności oferowa- nych przez Spółkę produktów do funkcjonowania przeciętnego konsumenta. [326] W ocenie Prezesa Urzędu ww. okoliczności, w tym wysoka szkodliwość opisanej prak- tyki, przesądzają o ustaleniu kwoty bazowej kary na poziomie […] % ob rotu Spółki w 201 8 r., tj. tj. […] zł . [ 3 2 7 ] Dokonując ustalenia ostatecznego wymiaru kary pieniężnej nałożonej na Spółkę, Pre- zes Urzędu dokonał również oceny zaistniałych w postępowaniu okoliczności obciąża- jących i łagodzących. Ustalając wysokość kar pieniężnych Prezes Urzędu bierze pod uwagę także okoliczności łagodzące lub obciążające, które wystąpiły w sprawie (art. 111 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). Zgodnie z art. 111 ust. 3 pkt 2 ustawy o ochronie konku rencji i konsumentów, okolicznościami łagodzącymi są w szczególności: dobrowolne usunięcie skutków naruszenia, zaniechanie stosowania zakazanej praktyki przed wszczęciem postępowania lub niezwłocznie po jego wszczę- ciu, podjęcie z własnej inicjatywy działań w celu zaprzestania naruszenia lub usunięcia jego skutków oraz współpraca z Prezesem Urzędu w toku postępowania, w szczególno- ści przyczynienie się do szybkiego i sprawnego przeprowadzenia postępowania. Wśród zamkniętego katalogu okoliczności obciążających art. 111 ust. 4 pkt 2 ustawy wymie- nia: znaczny zasięg terytorialny naruszenia lub jego skutków, znaczne korzyści uzy- skane przez przedsiębiorcę w związku z dokonanym naruszeniem, dokonanie uprzednio podobnego naruszenia oraz umyślność naruszenia. [ 3 2 8 ] Oce na zgromadzonego materiału dowodowego w zakresie ww. praktyki wskazuje na umyślne naruszenie przez Spółkę zakazu wyrażonego w art. 24 uokik. S tosowanie przez przedstawicieli Spółki różnego rodzaju perswazyjnego przymusu, świadczą o zamiarze wykorzystania szczególnego stanu świadomości konsumentów dla pozyskania jak naj- większej liczby klientów i uzyskania maksymalnych zysków z zawierania umów sprze- daży energii elektrycznej i/lub gazu . Spółka musi ała bowiem zdawać sobie sprawę, choćby z uwagi na otrzymywane skargi konsumentów, pisma rzeczników konsumentów oraz innych organów, w jakich okolicznościach zawierane były umowy z konsumentami. Spółka wiedział zatem, że osiąga korzyści majątkowe wskutek swoich działań. Nie można zatem uznać, że działania Spółki wobec konsumentów były przypadkowe. Zda- niem Prezesa Urzędu miały one charakter umyślny, w związku z czym kwotę bazową zwiększono o […] %. [329] W procesie kalkulacji kary Prezes Urzędu wziął także pod uwagę inną okoliczność ob- ciążającą, tj. znaczny zasięg terytorialny naruszenia. Uwzględnienie przedmiotowej okoliczności jest skutkiem prowadzenia przez Spółkę działalności gospodarczej na te- renie ca łego kraju. Z uwagi na powyższe, kwotę bazową zwiększono o […] %. [330] Mając na uwadze powyższe okoliczności obciążające, Prezes Urzędu podwyższył kwotę bazową kary łącznie o […] % do kwoty 44.244,71 zł. 138 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl [331] Prezes Urzędu nie dopatrzył się natomiast w niniejszej s prawie żadnych okoliczności łagodzących, które uzasadniałyby zmniejszenie wysokości kary. Należy w szczególności zauważyć, że Spółka nie zaprzestała stosowania zarzuconej jej praktyki do czasu za- przestania współpracy z Partnerami , co nastąpiło dopiero w si erpniu 2018 r. i nie było związane ze wszczęciem przez Prezesa UOKiK niniejszego postępowania, ale zmianą sytuacji na rynku energetycznym. [332] Biorąc pod uwagę powyższe, za stosowanie praktyki stwierdzonej w pkt I ppkt 3 lit. b ) sentencji decyzji Prezes Urzę du nałożył na Spółkę karę pieniężną w wysokości 4 4 . 245 zł . Nałożona na Spółkę kara pieniężna mieści się zatem w granicach wyznaczonych przez art. 106 ust. 1 pkt 4 uokik i jednocześnie stanowi […] % obrotu osiągniętego przez Spółkę w 201 8 r. czyli […] % kary, jaką Prezes Urzędu miał prawo nałożyć na przedsię- biorcę. Kara za stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w pkt I ppkt 4 sentencji decyzji. [333] W pkt I ppkt 4 sentencji niniejszej decyzji uznano za praktykę naruszającą zbi orowe interesy konsumentów zaniechanie Spółki polegające na niewydawaniu konsumentom egzemplarza zawartej z nią poza lokalem przedsiębiorstwa umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej i/lub u mowy kompleksowej dostarczania paliwa gazo- wego oraz załąc zników do tych umów lub potwierdzenia ich zawarcia, utrwalonego na papierze lub, jeżeli konsument wyrazi na to zgodę, na innym trwałym nośniku. [334] Ustalenie kary w przedmiotowej sprawie miało charakter wieloetapowy, co spowodo- wane było zaistnieniem w postępowaniu okoliczności mających wpływ na jej wysokość. Ustalając wymiar kary pieniężnej Prezes Urzędu w pierwszej kolejności dokonał oceny wagi stwierdzonej praktyki i na tej podstawie ustalił kwotę bazową, stanowiącą pod- stawę do dalszych ustaleń wysoko ści kary, a następnie – w oparciu o zaistniałe w spra- wie okoliczności mające wpływ na wysokość kary – dokonał gradacji ustalonej kwoty bazowej. [335] Przy ustalaniu kwoty bazowej Prezes Urzędu uwzględnił przesłanki, o których mowa w art. 111 uokik. Prezes Urzęd u w szczególności wziął pod uwagę, że praktyka stoso- wana przez Spółkę ujawnia się na zarówno na etapie zawierania, jak i wykonywania kontraktu. Przedmiotowa praktyka Spółki godzi bowiem w prawo konsumentów do otrzymania dokumentów umownych po zawarciu umow y, a w konsekwencji, godzi rów- nież w niezwykle istotne dla konsumenta prawo do odstąpienia od umowy zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa. W ustalonych okolicznościach niewydanie konsumen- towi dokumentu umowy i załączników, względnie potwierdzenia zawarcia umowy, po- zbawia konsumenta informacji co do tego z kim i na jakich warunkach zawarł umowę. Zdaniem Prezesa Urzędu, negatywny wymiar ww. praktyki wzmacniają wcześniejsze, zakwestionowane powyżej działania Spółki. Pozostając w błędzie co do podmiotu, z któr ym konsument podpisał umowę i nie posiadając jakiegokolwiek dokumentu po- twierdzającego fakt zawarcia umowy, konsument nie jest w stanie ustalić, że nawiązał stosunek umowny właśnie ze Spółką, a nie - jak go zapewniono - jedynie zmienił wa- runki umowy zawart ej z dotychczasowym sprzedawcą na korzystniejsze, lub dokonał koniecznej aktualizacji obowiązującej go umowy z dotychczasowym sprzedawcą. Nie otrzymując załącznika do umowy w postaci pouczenia o prawie odstąpienia od umowy, przeciętny konsument może poza t ym nie wiedzieć, że takie prawo mu przysługuje. Ponadto, może też nie mieć żadnych możliwości ustalenia, czy upłynął już lub nie ter- min, w którym może odstąpić od umowy bez ponoszenia kosztów. Wskutek stosowanej przez Spółkę praktyki konsument może więc ko ntynuować umowę ze Spółką wbrew swojej woli. Dlatego za chowanie Spółki może zniekształcić zachowanie rynkowe prze- ciętnego konsumenta na etapie zawierania umowy i po jej zawarciu, utrudniając kon- sumentowi odstąpienie od zawartej ze Spółką umowy. Z tych wzgl ędów praktyka Spółki wywiera negatywny wpływ także na ekonomiczne interesy konsumentów. 139 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl [336] Z poczynionych ustaleń wynika, że omawiana praktyka ma charakter długotrwały. Pierwsze informacje o zakwestionowanych działaniach Spółki dotyczą umów zawartych przez nią z konsumentami w I połowie 2017 r. Zaprzestanie przez Spółkę tych praktyk w zakresie działań podejmowanych wobec konsumentów, będących odbiorcami paliwa gazowego w gospodarstwach domowych nastąpiło z dniem 19 maja 2018 r., a w zakre- sie działań podejmowanych wobec konsumentów, będących odbiorcami energii elek- trycznej w gospodarstwach domowych - z dniem 7 sierpnia 2018 r. Tak więc przedmio- towa praktyka, orzeczona w pkt I ppkt 4 sentencji decyzji miała charakter długotrwały, gdyż trwała ponad rok. [3 3 7 ] Prezes Urzędu wziął również pod uwagę charakter oferowan ych przez Spółkę produk- t ów , z którym i związana jest praktyka Spółki. Wskazać bowiem należy, iż dostęp do energii elektrycznej i gazu stanowi jeden z podstawowych i niezbędnych elementów warunkujących funkcjonowanie gospodarstwa domowego konsumenta, a p rzerwanie dostaw energii i/lub gazu m oże prowadzić do poważnego jego paraliżu. Tym samym przy ustaleniu kwoty bazowej konieczne było uwzględnienie przymiotu niezbędności oferowan ych przez Spółkę produkt ów do funkcjonowania przeciętnego konsumenta. [3 3 8 ] W ocenie Prezesa Urzędu ww. okoliczności, w tym wysoka szkodliwość opisanej prak- tyki, przesądzają o ustaleniu kwoty bazowej kary na poziomie […] % obrotu Spółki w 201 8 r., tj . […] zł . [3 3 9 ] Dokonując ustalenia ostatecznego wymiaru kary pieniężnej nałożonej na Spółkę, Pre- zes Urzędu dokonał również oceny zaistniałych w postępowaniu okoliczności obciąża- jących i łagodzących. Ustalając wysokość kar pieniężnych Prezes Urzędu bierze pod uwagę także okoliczności łagodzące lub obciążające, które wystąpiły w sprawie (art. 111 ust. 2 ustawy o ochronie konkur encji i konsumentów). Zgodnie z art. 111 ust. 3 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, okolicznościami łagodzącymi są w szczególności: dobrowolne usunięcie skutków naruszenia, zaniechanie stosowania zakazanej praktyki przed wszczęciem postępowania lub niezwłocznie po jego wszczę- ciu, podjęcie z własnej inicjatywy działań w celu zaprzestania naruszenia lub usunięcia jego skutków oraz współpraca z Prezesem Urzędu w toku postępowania, w szczególno- ści przyczynienie się do szybkiego i sprawne go przeprowadzenia postępowania. Wśród zamkniętego katalogu okoliczności obciążających art. 111 ust. 4 pkt 2 ustawy wymie- nia: znaczny zasięg terytorialny naruszenia lub jego skutków, znaczne korzyści uzy- skane przez przedsiębiorcę w związku z dokonanym naru szeniem, dokonanie uprzednio podobnego naruszenia oraz umyślność naruszenia. [3 40 ] Ocena zgromadzonego materiału dowodowego w zakresie ww. praktyki wskazuje na umyślne naruszenie przez Spółkę zakazu wyrażonego w art. 24 uokik. Dokonując usta- lenia ostateczn ego wymiaru kary pieniężnej nałożonej na Spółkę, Prezes Urzędu doko- nał również oceny zaistniałych w postępowaniu okoliczności obciążających i łagodzą- cych. Zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy wskazuje na umyślność działań Spółki opisanych w p kt I ppkt 4 decyzji. W opinii Prezesa Urzędu nie sposób uznać, że niewydanie konsumentom dokumentów umownych po podpisaniu umowy, nie wynika ze świadomych, celowych działań Spółki ukierunkowanych na utrzymanie w mocy za- wartej umowy, tj. niedopuszczenie do skor zystania przez konsumenta z prawa odstą- pienia od umowy. Spółka wie działa , jaki wpływ jej zaniechanie ma na prawo konsu- menta do odstąpienia od umowy, ponieważ otrzym ywała skargi konsumenckie i inter- wencje rzeczników konsumentów w tym zakresie. Spółka m iała świadomość, że po- przez niewydanie dokumentów umownych może co najmniej utrudnić konsumentowi skorzystanie z tego prawa, np. poprzez niemożność ustalenia terminu do odstąpienia od umowy i kontrahenta, z którym faktycznie zawarł umowę. Uwzględniając ww. oko- l iczności nie ma podstaw do stwierdzenia, że Spółka naruszyła tylko zasady ostrożności w relacjach z konsumentami , a jej działania były przypadkowe. Zdaniem Prezesa 140 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Urzędu miały one charakter umyślny, w związku z czym kwotę bazową zwiększono o […] %. [341] W pro cesie kalkulacji kary Prezes Urzędu wziął także pod uwagę inną okoliczność ob- ciążającą, tj. znaczny zasięg terytorialny naruszenia. Uwzględnienie przedmiotowej okoliczności jest skutkiem prowadzenia przez Spółkę działalności gospodarczej na te- renie całego kraju. Z uwagi na powyższe, kwotę bazową zwiększono o […] %. [342] Mając na uwadze powyższe okoliczności obciążające, Prezes Urzędu podwyższył kwotę bazową kary łącznie o […] % do kwoty 44.244,71 zł. [343] Prezes Urzędu nie dopatrzył się natomiast w niniejszej sprawi e żadnych okoliczności łagodzących, które uzasadniałyby zmniejszenie wysokości kary. Należy w szczególności zauważyć, że Spółka nie zaprzestała stosowania zarzuconej jej praktyki do czasu za- przestania współpracy z Partnerami , co nastąpiło dopiero w sierpni u 2018 r. i nie było związane ze wszczęciem przez Prezesa UOKiK niniejszego postępowania, ale zmianą sytuacji na rynku energetycznym. [3 4 4 ] Biorąc pod uwagę powyższe, za stosowanie praktyki stwierdzonej w pkt I ppkt 4 sen- tencji decyzji Prezes Urzędu nałożył na Spółkę karę pieniężną w wysokości 4 4.245 zł . Nałożona na Spółkę kara pieniężna mieści się zatem w granicach wyznaczonych przez art. 106 ust. 1 pkt 4 uokik i jednocześnie stanowi […] % obrotu osiągniętego przez Spół kę w 201 8 r. czyli […] % kary, jaką Prezes Urzędu miał prawo nałożyć na przedsiębiorcę. Kara za stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w pkt I ppkt 5 sentencji decyzji. [3 4 5 ] W pkt I ppkt 5 sentencji niniejszej decyzji za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów uznano działania Spółki polegające na nieprzekazywaniu konsumentom informacji o prawie odstąpienia od zawartej z nią umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej i/lub u mowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego poza lokalem przedsiębiorstwa oraz niewydawaniu konsumentom wzoru oświadczenia lub formularza o odstąpieniu od zawartej w tym trybie umowy . [3 4 6 ] Ustalenie kary w przedmiotowej sprawie miało charakter wieloetapowy, co spowodo- wane było zaistnieniem w postępowaniu okoliczności mających wpływ na jej wysokość. Ustalając wymiar kary pieniężnej Prezes Urzędu w pierwszej kolejności dokonał oceny wagi stwierdzonej praktyki i na tej podstawie ustalił kwotę bazow ą, stanowiącą pod- stawę do dalszych ustaleń wysokości kary, a następnie – w oparciu o zaistniałe w spra- wie okoliczności mające wpływ na wysokość kary – dokonał gradacji ustalonej kwoty bazowej. [3 4 7 ] Przy ustalaniu kwoty bazowej Prezes Urzędu uwzględnił prz esłanki, o których mowa w art. 111 uokik. Prezes Urzędu w szczególności wziął pod uwagę, że praktyka stoso- wana przez Spółkę ujawnia się na etapie zawierania umowy, ponadto może zniekształ- cić zachowanie rynkowe przeciętnego konsumenta po jej zawarciu, utru dniając kon- sumentowi odstąpienie od zawartej ze Spółką umowy. Podkreślenia wymaga, iż prawo do odstąpienia od umowy jest bardzo istotnym uprawnieniem przysługującym konsu- mentowi, który zawarł poza lokalem przedsiębiorstwa, bowiem daje mu możliwość re- zygnac ji ze stosunku umownego, bez ponoszenia kosztów. Nie uzyskując od przedsta- wiciela Spółki informacji na temat prawa odstąpienia od umowy lub nie otrzymując załącznika do umowy w postaci wzoru oświadczenia lub formularza o odstąpienia od umowy, przeciętny ko nsument może w ogóle nie mieć wiedzy o tym, że takie prawo mu przysługuje. Podkreślenia wymaga, iż podpisanie umowy ze Spółką wiąże się z po- wstaniem długoterminowego zobowiązania (trwającego przez okres np. 3 lat), skutku- jącego znacznym obciążeniem finanso wym po stronie konsumenta. Z uwagi na powyż- sze należy uznać, że powyższa praktyka może nie tylko naruszać pozaekonomiczne interesy konsumentów, tj. prawo do uzyskania informacji, ale może również godzić w 141 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl ekonomiczne interesy konsumentów. Stopień szkodliwo ści tej praktyki jest więc nie- wątpliwie znaczny. [3 4 8 ] Z poczynionych ustaleń wynika, że omawiana praktyka ma charakter długotrwały. Pierwsze informacje o zakwestionowanych działaniach Spółki dotyczą umów zawartych przez nią z konsumentami w I połowie 2017 r. Zaprzestanie przez Spółkę tych praktyk w zakresie działań podejmowanych wobec konsumentów, będących odbiorcami paliwa gazowego w gospodarstwach domowych nastąpiło z dniem 19 maja 2018 r., a w zakre- sie działań podejmowanych wobec konsumentów, będących o dbiorcami energii elek- trycznej w gospodarstwach domowych - z dniem 7 sierpnia 2018 r. Tak więc przedmio- towa praktyka, orzeczona w pkt I ppkt 5 sentencji decyzji miała charakter długotrwały, gdyż trwała ponad rok. [3 4 9 ] Prezes Urzędu wziął również pod uwagę charakter oferowan ych przez Spółkę produk- t ów , z którym i związana jest praktyka Spółki. Wskazać bowiem należy, iż dostęp do energii elektrycznej i gazu stanowi jeden z podstawowych i niezbędnych elementów warunkujących funkcjonowanie gospodarstwa domo wego konsumenta, a p rzerwanie dostaw energii i/lub gazu m oże prowadzić do poważnego jego paraliżu. Tym samym przy ustaleniu kwoty bazowej konieczne było uwzględnienie przymiotu niezbędności oferowan ych przez Spółkę produkt ów do funkcjonowania przeciętnego konsumenta. [3 50 ] W ocenie Prezesa Urzędu ww. okoliczności, w tym wysoka szkodliwość opisanej prak- tyki, przesądzają o ustaleniu kwoty bazowej kary na poziomie […] % obrotu Spółki w 201 8 r., tj. […] zł . [3 51 ] Dokonując ustalenia ostatecznego wymiaru kary pieniężnej nałożonej na Spółkę, Pre- zes Urzędu dokonał również oceny zaistniałych w postępowaniu okoliczności obciąża- jących i łagodzących. Ustalając wysokość kar pieniężnych Prezes Urzędu bierze pod uwagę także okoliczności łagodzące lub obciążające, które wystąpiły w sprawie (art. 111 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). Zgodnie z art. 111 ust. 3 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, okolicznościami łagodzącymi są w szczególności: do browolne usunięcie skutków naruszenia, zaniechanie stosowania zakazanej praktyki przed wszczęciem postępowania lub niezwłocznie po jego wszczę- ciu, podjęcie z własnej inicjatywy działań w celu zaprzestania naruszenia lub usunięcia jego skutków oraz współpra ca z Prezesem Urzędu w toku postępowania, w szczególno- ści przyczynienie się do szybkiego i sprawnego przeprowadzenia postępowania. Wśród zamkniętego katalogu okoliczności obciążających art. 111 ust. 4 pkt 2 ustawy wymie- nia: znaczny zasięg terytorialny naru szenia lub jego skutków, znaczne korzyści uzy- skane przez przedsiębiorcę w związku z dokonanym naruszeniem, dokonanie uprzednio podobnego naruszenia oraz umyślność naruszenia. [3 5 2 ] Ocena zgromadzonego materiału dowodowego w zakresie ww. praktyki wskazuje n a umyślne naruszenie przez Spółkę zakazu wyrażonego w art. 24 uokik. W ocenie Prezesa Urzędu nie sposób przyjąć, że nieprzekazywanie konsumentom informacji o prawie odstąpienia od umowy, czy nieprzekazywanie wzoru oświadczenia lub formularza o odstąpieniu od umowy, nie wynika ze świadomych, celowych działań Spółki ukierunko- wanych na utrzymanie w mocy zawartej umowy, tj. niedopuszczenie do skorzystania przez konsumenta z prawa odstąpienia od umowy. Spółka wie działa , jaki wpływ jej zaniechanie ma na prawo kon sumenta do odstąpienia od umowy, ponieważ otrzym y- wała skargi konsumenckie i interwencje rzeczników konsumentów w tym zakresie. Tym samym Spółka m iała świadomość, że powyższe informacje i dokumenty nie były konsu- mentom przekazywane. Uwzględniając ww. okolic zności nie ma podstaw do stwierdze- nia, że Spółka naruszyła tylko zasady ostrożności w relacjach z konsumentami , a jej działania były przypadkowe. Zdaniem Prezesa Urzędu miały one charakter umyślny, w związku z czym kwotę bazową zwiększono o […] %. 142 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl [353] W procesie kalkulacji kary Prezes Urzędu wziął także pod uwagę inną okoliczność ob- ciążającą, tj. znaczny zasięg terytorialny naruszenia. Uwzględnienie przedmiotowej okoliczności jest skutkiem prowadzenia przez Spółkę działalności gospodarczej na te- renie ca łego kraju. Z uwagi na powyższe, kwotę bazową zwiększono o […] %. [354] Mając na uwadze powyższe okoliczności obciążające, Prezes Urzędu podwyższył kwotę bazową kary łącznie o […] % do kwoty 44.244,71 zł. [355] Prezes Urzędu nie dopatrzył się natomiast w niniejszej s prawie żadnych okoliczności łagodzących, które uzasadniałyby zmniejszenie wysokości kary. Należy w szczególności zauważyć, że Spółka nie zaprzestała stosowania zarzuconej jej praktyki do czasu za- przestania współpracy z Partnerami , co nastąpiło dopiero w sierpniu 2018 r. i nie było związane ze wszczęciem przez Prezesa UOKiK niniejszego postępowania, ale zmianą sytuacji na rynku energetycznym. [3 5 6 ] Biorąc pod uwagę powyższe, za stosowanie praktyki stwierdzonej w pkt I ppkt 5 sen- te ncji decyzji Prezes Urzędu nałożył na Spółkę karę pieniężną w wysokości 4 4.245 zł . Nałożona na Spółkę kara pieniężna mieści się zatem w granicach wyznaczonych przez art. 106 ust. 1 pkt 4 uokik i jednocześnie stanowi […] % obrotu osiągniętego przez Spółkę w 201 8 r. czyli […] % kary, jaką Prezes Urzędu miał prawo nałożyć na przedsiębiorcę. Kara za stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w pkt I I sentencji decyzji. [3 5 7 ] W pkt II sentencji niniejszej decyzji uznano za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów działanie Spółki polegające na nieuprawnionym i wprowadzającym kon- sumentów w błąd posługiwaniu się w kierowanych do konsumentów wezwaniach do zapłaty należności za energię elektryczną i/lub gaz znakiem pr ogramu Rzetelna Firma . [3 5 8 ] Ustalenie kary w przedmiotowej sprawie miało charakter wieloetapowy, co spowodo- wane było zaistnieniem w postępowaniu okoliczności mających wpływ na jej wysokość. Ustalając wymiar kary pieniężnej Prezes Urzędu w pierwszej kolej ności dokonał oceny wagi stwierdzonej praktyki i na tej podstawie ustalił kwotę bazową, stanowiącą pod- stawę do dalszych ustaleń wysokości kary, a następnie – w oparciu o zaistniałe w spra- wie okoliczności mające wpływ na wysokość kary – dokonał gradacji ust alonej kwoty bazowej. [3 5 9 ] Przy ustalaniu kwoty bazowej Prezes Urzędu uwzględnił przesłanki, o których mowa w art. 111 uokik. Prezes Urzędu w szczególności wziął pod uwagę, że praktyka stoso- wana przez Spółkę ujawnia się na etapie realizacji kontraktu i może zniekształcić za- chowanie rynkowe przeciętnego konsumenta po zawarciu umowy. Spółka posługując się znakiem programu Rzetelna Firma wprowadzała konsumentów w błąd co do posia- dania przez nią uprawnień. Nieuprawnione posługiw anie się tym znakiem mogło wywo- ływać u konsumentów przekonanie o uwiarygodnieniu rzetelności jej działań, gdy tym czasem nie było to nieuprawnione. Z uwagi na powyższe należy uznać, że powyższa praktyka może naruszać co najmniej pozaekonomiczne interesy ko nsumentów, tj. prawo do uzyskania prawdziwej informacji . [3 60 ] Z poczynionych ustaleń wynika, że omawiana pra ktyka ma charakter długotrwały, gdyż trwała ponad rok. Spółka znak programu Rzetelna Firma zamieszczała w pismach kie- rowanych do konsumentów co najmniej od początku 2017 r. , natomiast nie prowadzi wewnętrznej windykacji należności i nie wysyła do konsumentów wezwań do zapłaty od 28 marca 2018 r. [3 61 ] Prezes Urzędu wziął również pod uwagę charakter oferowan ych przez Spółkę produk- tów , z którym i związana jest praktyka Spółki. Wskazać bowiem należy, iż dostęp do energii elektrycznej i gazu stanowi jeden z podstawowych i niezbędnych elementów warunkujących funkcjonowanie gospodarstwa domowego konsumenta, a p rzerwanie dostaw energii i/lub gazu m oże prowadzić do poważnego jego paraliżu. Tym samym 143 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl przy ustaleniu kwoty bazowej konieczne było uwzględnienie przymiotu niezbędności oferowan ych przez Spółkę produkt ów do funkcjonowania przeciętnego konsumenta. [36 2 ] W ocenie Prezesa Urzędu ww. okoliczności, w tym wysoka szkodliwość opisanej prak- tyki, przesądzają o ustaleniu kwoty bazowej kary na poziomie […] % obrotu Spółki w 201 8 r., tj. […] zł . [3 6 3 ] Dokonując ustalenia ostatecznego wymiaru kary pieniężnej nałożonej na Spółkę, Pre- zes Urzędu dokonał również oceny zaistniałych w postępowaniu okoliczności obciąża- jących i łagodzących. Ustalając wysokość kar pieniężnych Prezes Urzędu bierze pod uwagę także okoliczności łagodzące lub obciążające, które wystąpiły w sprawie (art. 111 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). Zgodnie z art. 111 ust. 3 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, okolicznościami łagodzącymi są w szczególności: do browolne usunięcie skutków naruszenia, zaniechanie stosowania zakazanej praktyki przed wszczęciem postępowania lub niezwłocznie po jego wszczę- ciu, podjęcie z własnej inicjatywy działań w celu zaprzestania naruszenia lub usunięcia jego skutków oraz współpra ca z Prezesem Urzędu w toku postępowania, w szczególno- ści przyczynienie się do szybkiego i sprawnego przeprowadzenia postępowania. Wśród zamkniętego katalogu okoliczności obciążających art. 111 ust. 4 pkt 2 ustawy wymie- nia: znaczny zasięg terytorialny naru szenia lub jego skutków, znaczne korzyści uzy- skane przez przedsiębiorcę w związku z dokonanym naruszeniem, dokonanie uprzednio podobnego naruszenia oraz umyślność naruszenia. [3 6 4 ] Ocena zgromadzonego materiału dowodowego w zakresie ww. praktyki wskazuje n a umyślne naruszenie przez Spółkę zakazu wyrażonego w art. 24 uokik. W ocenie Prezesa Urzędu nie sposób przyjąć, że nieuprawnione posługiwanie się przez Spółkę w wezwa- niach do zapłaty znakiem programu Rzetelna Firma , nie wynika ze świadomych, celo- wych działań Spółki ukierunkowanych na stworzenie okoliczności w których konsument zostanie wprowadzony w błąd co do uwiarygodnienia działań Spółki. Uwzględniając ww. okoliczności nie ma podstaw do stwierdzenia, że Spółka na ruszyła tylko zasady ostrożności w relacjach z konsumentami , a jej działania były przypadkowe. Zdaniem Prezesa Urzędu miały one charakter umyślny, w związku z czym kwotę bazową zwięk- szono o […] %. [365] W procesie kalkulacji kary Prezes Urzędu wziął także pod uw agę inną okoliczność ob- ciążającą, tj. znaczny zasięg terytorialny naruszenia. Uwzględnienie przedmiotowej okoliczności jest skutkiem prowadzenia przez Spółkę działalności gospodarczej na te- renie całego kraju. Z uwagi na powyższe, kwotę bazową zwiększono o […] %. [366] Mając na uwadze powyższe okoliczności obciążające, Prezes Urzędu podwyższył kwotę bazową kary łącznie o […] % do kwoty 44.244,71 zł. [367] Prezes Urzędu nie dopatrzył się natomiast w niniejszej sprawie żadnych okoliczności łagodzących, które uzasadniałyb y zmniejszenie wysokości kary. Spółka z aprzestała sto- sowania zarzuconej jej praktyki w marcu 2018 r. , jednak n ie było to związane ze zmianą jej zachowań wobec konsumentów , ale wynikało z rezygnacj i z prowadzenia wewnętrznej windykacji należności. [3 6 8 ] Biorąc pod uwagę powyższe, za stosowanie praktyki stwierdzonej w pkt II sentencji decyzji Prezes Urzędu nałożył na Spółkę karę pieniężną w wysokości 4 4.245 zł . Nało- żona na Spółkę kara pieniężna mieści się zatem w granicach wyznaczonych przez art. 106 ust. 1 pkt 4 uokik i jednocześnie stanowi […] % obrotu osiągniętego przez Spółkę w 201 8 r. czyli […] % kary, jaką P rezes Urzędu miał prawo nałożyć na przedsiębiorcę. Kara za stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w pkt I I I s entencji decyzji. [3 6 9 ] W pkt I I I sentencji decyzji uznano za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsu- mentów stosowani e przez Spółkę wzorców umów zatytułowanych: 144 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl  Załącznik 2 do Umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej. Cennik sprzedaży energii elektrycznej dla umów kompleksowych zawartych na czas nie- oznaczony obowiązujący od 1.09.2016 roku,  Załącznik 3 do Umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej. Oferta promocyjna Energia dla domu Nr 1/2016,  Umowa kompleksowa dostarczania pali wa gazowego,  Ogólne Warunki Umowy dla Umowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego:  Załącznik nr 5 do Umowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego – Oświad- czenie o przeznaczeniu gazu na potrzeby naliczania podatku akcyzowego w nieczytelnej formie gr aficznej, tj. sporządzon ych bardzo małą czcionką, co utrudnia konsumentom zapoznanie się z treścią tych dokumentów i stanowi nieuczciwą praktykę rynkową . [370] Ustalenie kary w przedmiotowej sprawie miało charakter wieloetapowy, co spowodo- wane było zaistnieniem w postępowaniu okoliczności mających wpływ na jej wysokość. Ustalając wymiar kary pieniężnej Prezes Urzędu w pierwszej kolejności dokonał oceny wagi stwierdzonej praktyki i na tej podstawie ustalił kwotę bazową, stanowiącą pod- stawę do dalszych ustaleń wys okości kary, a następnie – w oparciu o zaistniałe w spra- wie okoliczności mające wpływ na wysokość kary – dokonał gradacji ustalonej kwoty bazowej. [3 71 ] Przy ustalaniu kwoty bazowej Prezes Urzędu uwzględnił przesłanki, o których mowa w art. 111 uokik . Prezes Urzędu w szczególności wziął pod uwagę, że praktyka stoso- wana przez Spółkę ujawnia się na zarówno na etapie zawierania umowy, a ponadto może zniekształcić zachowanie rynkowe przeciętnego konsumenta po jej zawarciu, poprzez utrudnia nie konsumentowi zapoznanie się z treścią stosowany ch przez Spółkę wzorc ów umów jak i treścią zawartych umów . Podkreślenia wymaga, iż przedsiębiorca przedstawiając konsumentowi wzorzec umowy powinien zadbać o to, by dokument ten miał czytelną szatę graficzna umożliwiając zapoznaje się z nim przez przeciętnego konsumenta. Niezwykle ważny dla dotrzymania warunku zrozumiałości wzorca umowy, jest wymóg zachowania dobrej czytelności tekstu obejmuj ący zarówno sposób sporzą- dzenia dokumentu, wielkość użytej czcionki, jak i język t ekstu. Oznacza to, że wszyst- kie parametry typograficzne danego dokumentu winny być dobrane w taki sposób, aby zapewnić możliwie szybki i bezproblemowy jego odczyt przez odbiorców. Przedstawie- nie konsumentowi wzorca umowy w nieczytelnej szacie graficznej mo że ograniczyć konsumentowi swobodne zapoznanie się z warunkami proponowanej oferty oraz obo- wiązkami i uprawnieniami jakie konsument posiad a w związku z przystąpieniem do niej. Z uwagi na powyższe należy uznać, że powyższa praktyka może nie tylko naruszać pozaekonomiczne interesy konsumentów, tj. prawo do uzyskania informacji, ale może również godzić w ekonomiczne interesy konsumentów związane np. : z konieczności ponoszenia opłat wynikających z oferty do której konsumentem przystąpił. Stopień szkodliwości t ej praktyki jest więc niewątpliwie znaczny. [3 7 2 ] Z poczynionych ustaleń wynika, że omawiana pra ktyka ma charakter długotrwały, gdyż ww. wzorce umowne regulującej zasady kompleksowe sprzedaży energii elektrycznej Spółka stosowała od początku 2017 r. do 25 września 2018 r. O d 26 września 2018 r. posługuje się ona wzorcem umownym zatytułowanym Umowa kompleksowa sprzedaży energii elektrycznej dla Konsument ów i stanowiącymi jego integralną cześć dokumen- tami zatytułowanymi: Załącznik 1 – Paszport PPE, Załącznik 2 – Pełnomocnictwo do przeprowadzenia procesu zmiany sprzedawcy wraz z wnioskiem o zawrocie umowy kompleksowej dla pozyskania paszportu Punktu Poboru Energii elektrycznej (PPE) oraz Załącznik 3 - Ogólne Warunki Umowy kompleksowej (OWU - k). Wzorce dokumentów obowiązujących od 26 września 2018 r. zostały sporządzone za pomocą czcionki, której 145 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl wielkość utrudnia ła konsumentom zapoznanie się z treścią tych do kumentów zawi er a- jących istotne informacje związan e ze świadczeniem usług kompleksowych sprzedaży energii elektrycznej. W odniesieniu do stosowania wzorców umownych regulujących zasady kompleksowego dostarczania paliwa gazowego Spółka zaprzestała zawierania umów kompleksowych dostarczania paliwa gazowego z odbiorcami w gospodarstwach domowych , a osta t ni ą umowę z wykorzystaniem tego wzorca zawarła z odbiorcą gazu 18 maja 2018 r. Pom i mo podjętych działań Spółka wciąż realizuje umowy zawarte na podstawie ww. wzorców umownych , t ak więc Spółka stosuje przedmiotową praktykę przez ponad rok. [3 7 3 ] Prezes Urzędu wziął również pod uwagę charakter oferowan ych przez Spółkę produk- tów , z którym i związana jest praktyka Spółki. Wskazać bowiem należy, iż dostęp do energii elektrycznej i gazu stanowi jeden z podstawowych i niezbędnych elementów warunkujących funkcjonowanie gospodarstwa domowego konsumenta, a p rzerwanie dostaw energii i/lub gazu m oże prowadzić do poważnego jego paraliżu. Tym samym przy ustaleniu kwoty bazowe j konieczne było uwzględnienie przymiotu niezbędności oferowan ych przez Spółkę produkt ów do funkcjonowania przeciętnego konsumenta. [37 4 ] W ocenie Prezesa Urzędu, ww. okoliczności, w tym wysoka szkodliwość opisanej prak- tyki, przesądzają o ustaleniu kwoty bazowej kary na poziomie […] % obrotu Spółki w 201 8 r., tj. […] zł . [3 7 5 ] Dokonując ustalenia ostatecznego wymiaru kary pieniężnej nałożonej na Spółkę, Pre- zes Urzędu dokonał również oceny zaistniałych w postępowaniu okoliczności obciąża- jących i łagodzących. Ustalając wysokość kar pieniężnych Prezes Urzędu bierze pod uwagę także okoliczności łagodzące lub obciążające, które wystąpiły w sprawie (art. 111 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). Zgodnie z art. 111 ust. 3 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, okolicznościami łagodzącymi są w szczególności: do browolne usunięcie skutków naruszenia, zaniechanie stosowania zakazanej praktyki przed wszczęciem postępowania lub niezwłocznie po jego wszczę- ciu, podjęcie z własnej inicjatywy działań w celu zaprzestania naruszenia lub usunięcia jego skutków oraz współpra ca z Prezesem Urzędu w toku postępowania, w szczególno- ści przyczynienie się do szybkiego i sprawnego przeprowadzenia postępowania. Wśród zamkniętego katalogu okoliczności obciążających art. 111 ust. 4 pkt 2 ustawy wymie- nia: znaczny zasięg terytorialny naru szenia lub jego skutków, znaczne korzyści uzy- skane przez przedsiębiorcę w związku z dokonanym naruszeniem, dokonanie uprzednio podobnego naruszenia oraz umyślność naruszenia. [3 7 6 ] Ocena zgromadzonego materiału dowodowego w zakresie ww. praktyki wskazuje n a umyślne naruszenie przez Spółkę zakazu wyrażonego w art. 24 uokik. W ocenie Prezesa Urzędu nie sposób przyjąć, że przedstawianie konsumentom ww. wzorców , nie wynika ze świadomych, celowych działań Spółki ukierunkowanych na stworzenie okoliczności w których konsumentom uniemożliwi się lub co najmniej utrudni swobodne zapoznanie się z ich treścią . W otrzymywanych wystąpieniach konsumentów Spółka otrzymywała sygnały o tym, że przedkładane im wzorce umów miały nieczytelną szatę graficzną. Uwzględniając w w. okoliczności nie ma podstaw do stwierdzenia, że Spółka naruszyła tylko zasady ostrożności w relacjach z konsumentami , a jej działania były przypad- kowe. Zdaniem Prezesa Urzędu miały one charakter umyślny, w związku z czym kwotę bazową zwiększono o […] %. [377] W procesie kalkulacji kary Prezes Urzędu wziął także pod uwagę inną okoliczność ob- ciążającą, tj. znaczny zasięg terytorialny naruszenia. Uwzględnienie przedmiotowej okoliczności jest skutkiem prowadzenia przez Spółkę działalności gospodarczej na te- renie c ałego kraju. Z uwagi na powyższe, kwotę bazową zwiększono o […] %. [378] Mając na uwadze powyższe okoliczności obciążające, Prezes Urzędu podwyższył kwotę bazową kary łącznie o […] % do kwoty 44.244,71 zł. 146 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl [379] Prezes Urzędu nie dopatrzył się natomiast w niniejszej sprawie żadnych okoliczności łagodzących, które uzasadniałyby zmniejszenie wysokości kary. [380] Biorąc pod uwagę powyższe, za stosowanie praktyki stwierdzonej w pkt I I I sentencji decyzji Prezes Urzędu nałożył na Spółkę karę pieniężną w wysokości 4 4 . 245 zł . Nało- żona na Spółkę kara pieniężna mieści się zatem w granicach wyznaczonych przez art. 106 ust. 1 pkt 4 uokik i jednocześnie stanowi […] % obrotu osiągniętego przez Spółkę w 201 8 r. czyli […] % kary, jaką Prezes Urzędu miał prawo nałożyć na przedsiębiorcę. [381] Kara pieniężna nałożona na Spółkę za poszczególne praktyki w określonej wyżej wyso- kości jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Ustalone kary pozwolą zrealizować funkcję represyjną tj. dolegliwość z tytu łu kwestionowanych działań, jak również funkcję prewencji indywidualnej i ogól- nej tj. zniechęcenia co do podejmowania podobnych praktyk w przyszłości przez przedsiębiorc ę , jak i innych uczestników rynku usług sprzedaży energii elektrycznej i gazu. Powyższ e uzasadnia rozstrzygnięcie o karze, jak w p kt V sentencji decyzji. [3 8 2 ] Zgodnie z art. 112 ust. 3 uokik, karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na rachunek bankowy Urzędu Ochrony Konku- rencji i Konsumentów: NBP O/O Warszawa Nr 51101010100078782231000000 . Koszty postępowania [3 8 3 ] Zgodnie z art. 80 uokik, Prezes Urzędu rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które może być zamieszczone w decyzji kończącej postępo wanie. W myśl art. 77 ust. 1 uokik, jeżeli w wyniku postępowania Prezes Urzędu stwierdził naruszenie przepisów ustawy, przedsiębiorca, który dopuścił się tego naruszenia, jest obowiązany ponieść koszty postępowania. Zgodnie z art. 264 § 1 k . p . a . , jednocześ nie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postę- powania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. [3 8 4 ] Zgodnie z art. 263 § 1 k . p . a . , do kosztów postępowania zalicz a się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, a także koszty spowodowane oględzinami na miejscu, jak również koszty doręcze- nia stronom pism urzędowych. [3 8 5 ] Zgodnie z art. 264 § 1 k . p . a . jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zo- bowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. [3 8 6 ] W wyniku przeprowadzonego postępowania w sprawie s tosowania przez przedsiębiorcę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urzędu w pkt I - I II sen- tencji niniejszej decyzji stwierdził naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkuren- cji i konsumentów w zakresie naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Kosztami niniejszego postępowania są wydatki zwią- zane z korespondencją prowadzoną przez Prezesa Urzędu ze stroną postępowania. W związku z powyższym, postanowiono obciążyć stronę postępowania kosztami postę- powania w wysokości 101 ,60 złotych (słownie: sto jeden złotych 60/100 groszy ) . [3 8 7 ] Koszty niniejszego postępowania przedsiębiorca obowiązany jest wpłacić na rachunek bankowy Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie : NBP O/O War- szawa Nr 51101010100078782231000000 w terminie 14 dni od uprawomocnienie się decyzji. POUCZENIA: I. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w związku z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania 147 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl cy wilnego (t .j. : Dz. U. 2019 poz. 1460) od niniejszej decyzji przysługuje stronie odwo- łanie do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie miesiąca od dnia jej doręczenia , za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Kon- sumentów w Gdańsku. II. W przypadku kwestionowania wyłącznie postanowienia o kosztach zawartego w punk- cie VI niniejszej decyzji, stosownie do art. 264 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t .j. : Dz.U. z 2018, poz. 2096 ze zm . ) w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosownie do art. 81 ust. 5 tej ustawy i w związku z art. 479 32 § 1 i § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. ― Kodeks postępowania cywilnego (t .j. : Dz. U. 2019 poz. 1460), należy wnieść zażalenie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumen- tów, za pośrednictw em Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Dele- gatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gdańsku w terminie tygodnia od dnia doręczenia niniejszej decyzji. III. Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 9 w związku z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2 005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 785), odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów podlega opłacie stałej w kwocie 1000 zł. IV. Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 9 w związku z art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j.: Dz. U. z 2019 r. poz. 785), zażalenie na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów podlega opła- cie stałej w kwocie 500 zł. V. Zgodnie z 103 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipc a 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j.: Dz. U. z 2019 r. poz. 785), Sąd może przyznać zwolnienie od kosztów sądowych osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej niebędącej osobą prawną, któ- rej ustawa przyznaje zdolność prawną, jeżeli wyka zała, że nie ma dostatecznych środ- ków na ich uiszczenie. VI. Zgodnie z art. 105 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j.: Dz. U. z 2019 r. poz. 785) , wniosek o przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych należy zgłosić na piśmie lub ustnie do protokołu w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. VII. Stosownie do treści art. 117 § 3 i § 4 K.p.c. strona zwolniona przez sąd od kosztów sądowych w całości lub części, może domagać się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego strona zgłasza wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych lub osobno, na piśmie lub ustnie do protokołu, w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. Z up. Prezesa Urzędu Ochrony K onkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Gdańsku Roman Jarząbek Otrzymuje: Proton Polska Energia Sp. z o.o. Aleja Komisji Edukacji Narodowej 36/112B 02 - 797 Warszawa 148 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl a/a