RKR-12/2021

Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl P REZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUM ENTÓW TOMASZ CHRÓSTNY RKR.611. 3 .2019. AGW Kraków, 29 grudnia 202 1 r. DECYZJA Nr RKR - 12 /202 1 I. Na podstawie art. 23b ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 20 2 1 r. poz. 275 ), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone - Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - uznaje stosowane przez Telekomunikację dla Domu S p. z o. o. z siedzibą w Warszawie postanowienia wzorców umów o treści: 1. Umowa zawarta na czas określony 24 miesięcy ulega przedłużeniu na kolejny czas określony 24 miesięcy, o ile Abonent nie wyrazi inneg o oświadczenia woli pisemnie w okresie od zawarcia Umowy do 30 dnia przed upływem okresu na jaki Umowa została zawarta. [§ 2 ust. 1 wzorca umownego o nazwie Umowa o świadczenie usług telekomunikacyjnych („Konsument”)], 2. Umowa zawarta na czas określony 24 miesięcy ulega przedłużeniu na kolejny czas określony 24 miesięcy, chyba że Abonent złoży w okresie od zawarcia Umowy do 30 dni przed upływem okresu 24 miesięcy, oświadczenie o braku zgody na przekształcenie Umowy zawartej na czas określony 24 miesięcy w Umowę na kolejny czas określony 24 miesięcy. [§ 1 ust. 18 wzorca umownego o nazwie: Umowa o świadczenie usług telekomunikacyjnych Mobilny Dom („Konsument”)], za niedozwolone postanowienia umowne w rozumieniu art. 385 1 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r . - Kodeks cywilny (Dz. U. z 20 21 r. poz. 1740 ze zm.), co stanowi naruszenie art. 23a ustawy z dnia 16 lutego 2007 roku o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2021 r. poz. 275 ) i zakazuje się ich wykorzystywania . II. Na podstawie art. 23b ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2021 r. poz. 275) Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakłada na T elekomunikację dla Domu S p. z o.o. z siedzibą w Warszawie środki usunięcia trwających skutków naruszenia zakazu określonego w art. 23a ww. ustawy opisanego w punkcie I . sentencji niniejszej decyzji w postaci : 1. s kierowania do konsumentów, będących stronami umów o świadczenie usług telekomunikacyjnych zawartych i przedłużonych na czas oznaczony na podstawie wzorców umów o świadczenie usług telekomunikacyjnych , o których mowa w punkcie I. sentencji niniejszej decyzji, na piśmie, za zwrotnym potwierdzeniem odbioru , w terminie 3 (trzech) miesięcy od daty uprawomocnienia się decyzji, i nformacji o wydaniu przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów niniejszej decyzji N r R KR - 12 /20 2 1 z dnia 29 grudnia 2021 r. , o treści: „ Telekomunikacja dla Domu Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie informuje, że Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów decyzją N r R KR - 12 /20 2 1 z dnia 29 grudnia 2021 r. uznał za niedozwolone postanowienia wzorców umów o świadczenie usług strona 2 z 20 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl telekomunikacyjnych, wykorzystywane przez Spółkę w obrocie z konsumentami o następującej treści: - należy przytoczyć treść postanowień uznanych za niedozwolone z oznaczeniem wzorca, w którym zostały zamieszczone W związku z powyższym, postanowienia te ni e wiążą Pani/Pana, czyli są bezskuteczne. Bezskuteczność powstaje z mocy prawa i nie jest konieczne stwierdzenie jej na drodze sądowej. Klauzulę uznaną za abuzywną należy zatem traktować tak, jakby w ogóle nie została zamieszczona w zawartej umowie. Konsum enci, którzy zostali obciążeni opłatami za wypowiedzenie umowy po jej przedłużeniu mogą dochodzić roszczeń od Telekomunikacji dla Domu S p. z o.o. z siedzibą w Warszawie . Decyzja Prezesa UOKiK została udostępniona na stronie internetowej www.uokik.gov.pl . - podpis osoby uprawnionej do reprezentacji Spółki . ” 2. z amieszczenia na koszt Telekomunikacji dla Domu S p . z o.o. z siedzibą w Warszawie - w terminie 3 miesięcy od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji - o świadczenia o treści: „ Telekomunikacja dla Domu Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie informuje, że Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów decyzją N r RKR - 12 /202 1 z dnia 29 grudnia 2021 r . uznał za niedozwolone postanowienia wzorców umów o świadczenie usług telekomunikacyjnych, wykorzystywane przez Spółkę w obrocie z konsumentami o następującej treści: 1. Umowa zawarta na czas określony 24 miesięcy ulega przedłużeniu na kolejny czas określony 24 miesięcy, o ile Abonent nie wyrazi innego oświadczenia woli pisemnie w okresie od zawarcia Umowy do 30 dnia przed upływem okresu na jaki Umowa została zawarta. [ § 2 ust. 1 wzorca umownego o nazwie Umowa o świadczenie usług telekomunikacyjnych („Konsument”)], 2. Umowa zawarta na czas określony 24 miesięcy ulega przedłużeniu na kolejny czas określony 24 miesięcy, chyba że Abonent złoży w okresie od zawarcia Umowy d o 30 dni przed upływem okresu 24 miesięcy, oświadczenie o braku zgody na przekształcenie Umowy zawartej na czas określony 24 miesięcy w Umowę na kolejny czas określony 24 miesięcy. [§ 1 ust. 18 wzorca umownego o nazwie: Umowa o świadczenie usług telekomuni kacyjnych Mobilny Dom („Konsument”)], Decyzja jest prawomocna. Szczegółowe informacje dostępne są w decyzji Prezesa UOKiK N r RKR – 12 /2021 z dnia 29 grudnia 2021 r. opublikowanej na stronie Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pod adresem www.uokik.gov.pl . ” Wskazane oświadczenie ma być opublikowane w następujący sposób:  J ednokrotnie w dzienniku o zasięgu ogólnopolskim i średnim nakładzie jednorazowym nie mniejszym ni ż 50.000 (pięćdziesiąt tysięcy) egzemplarzy , na jednej z pięciu pierwszych stron, czcionką nie mniejszą niż 13 Times New Roman (lub inną czcionką o porównywalnej wielkości),  W przypadku zmiany nazwy przedsiębiorcy, do którego kierowane jest przedmiotowe zo bowiązanie, poprzez jego przekształcenie lub przejścia praw i obowiązków na inny podmiot pod jakimkolwiek tytułem, powyższe obowiązki publikacyjne powinny być zrealizowane odpowiednio przez lub za pośrednictwem danego przedsiębiorcy lub jego następcy prawn ego, ze wskazaniem nazwy dawnej i nowej ,  W razie zmiany treści sentencji decyzji lub jej uzasadnienia przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów lub sąd powszechny, w zakresie podlegającym obowiązkowi publikacji, należy obowiązek ten wykonać w stosunku do zmienionej treści decyzji. strona 3 z 20 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl III. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 3a w związku z art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2021 r. poz. 275) Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nak łada na Telekomunikacj ę dla Domu S p. z o.o. z siedzibą w Warszawie , w związku z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. 23 a ww. ustawy karę pieniężną w wysokości 29.963 zł ( dwadzieścia dziewięć tysięcy dziewięćset sześćdziesiąt trzy złot e ) za stosowanie postanowie ń wzorc ów um ó w określon ych w pkt I. niniejszej decyzji, płatną do budżetu państwa . IV. Na podstawie art. 77 ust. 1 i art. 80 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2021 r. poz. 275) oraz na podstawie art. 263 § 1 i art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 20 2 1 r. poz. 735 ze zm. ), w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów postanawia obciążyć Telekomunikacj ę dla Domu S p. z o.o. z siedzibą w Warsza wie kosztami niniejszego postępowania w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone oraz zobowiąz a ć Telekomunikację dla Domu S p. z o.o. z siedzibą w Warsz a wie do ich zwrotu Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w kwocie 81,80 zł ( osiemdziesiąt jeden złot ych osiemdziesiąt groszy ), w terminie 14 dni od uprawomocnienia się niniejszej decyzji . U ZASADNIENIE Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej również jako: „Prezes UOKiK” , „Prezes Urzędu” ) przeprowadził postępowanie wyjaśniające w sprawie wstępnego ustalenia, czy nastąpiło naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uzasadniające wszczęcie postępowania w s prawie zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów w stosunku do Telekomunikacji dla Domu Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie (dalej: „Spółka”, „Przedsiębiorca”) w zakresie automatycznego przedłużania umów zawartych na czas określon y na kolejny czas określony (sygn. RKR - 404 - 1/17/AGW) 1 . Postępowanie wyjaśniające zostało wszczęte na skutek zawiadomienia, które wpłynęło do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów . U względniając ustalenia poczynione w toku postępowania wyjaśniającego , Prezes UOKiK postanowieniem nr RKR - 95/2019 z dnia 6 grudnia 2019 r. wszczął postępowanie w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone stosowanych przez Spółkę, o treści przytoczonej w pkt I . sentencji niniejszej decyzji (RKR.611.3.2019.AGW) 2 . Jednocześnie, postanowieniem nr RKR - 102 /201 9 3 z dnia 23 grudnia 2019 r. zaliczono w poczet dowodów postępowania materiał dowodowy z ww. postępowania wyjaśniającego (sygn. RKR - 404 - 1/17/AGW) w postaci pism Spółki wraz z załącznikami oraz sygnałów pochodzą cych bezpośrednio od konsumentów 4 . W odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu postępowania 5 pismem z dnia 20 stycznia 20 20 r. 6 Spółka złożyła wnios ek o przeprowadzenie rozprawy oraz przesłuchanie w charakterze świadków jej pracowników na okoliczność : nieprzedłuża nia umów na kolejny czas określony, rzeczywistego przedłużania umów na czas nieokreślony, odstępowania od nakładania dodatkowych opłat z tytułu rozwiązania przedłużonej umowy oraz że w przypadku, w którym umowa była przedłużana, usług i były św iadczone na podstawie Cennika Promocyjnego. Jednocześnie Spółka wniosła o przeprowadzenie dowodów zawierających 1 Karty nr 2, 108 w aktach sprawy; 2 Karty nr 2 - 10 w aktach sprawy ; 3 K art y nr 17 - 20 w aktach sprawy; 4 K arty nr 21 - 367 w aktach sprawy; 5 Karty nr 368 - 369 w aktach sprawy; 6 K arty nr 370 - 382 w aktach sprawy. strona 4 z 20 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl informację wysyłaną do konsumentów o możliwości przedłużenia umowy zawartej na czas określony na kolejny czas określony oraz pisemnych potwierdz eń zmiany warunków umów. Spółka przedstawiła swoje stanowisko odnośnie zarzucanych jej naruszeń i zaprzeczyła jakoby stosowała we wzorcach umów postanowienia, które byłyby niedozwolone w rozumieniu art. 38 5 1 § 1 Kodeksu cywilnego . Spółka poinformowała, że od kwietnia 2017 r. nie prowadzi procesu pozyskiwania nowych odbiorców i nie stosuje kwestionowan ych przez Prezesa UOKiK postanowie ń 7 . Spółka podała, że nigdy nie stosowała kwestionowanych wzorców umów , tzn. nie przedłużała umów n a kolejny czas określony wskazany w umowie. Umowy po upływie okresu na jaki zostały zawarte traktowane były przez Spółkę jako przekształcone w umowy na czas nieokreślony. Umowy były przedłużane na czas określony tylko wtedy kiedy zostało to indywidualnie u zgodnione podczas rozmowy telefonicznej z konsumentem dotyczącej zmiany dotychczasowych warunków umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych. Spółka podkreśliła, że podczas rozmowy telefonicznej klientowi dokładnie wyjaśniano na czym polegały zmiany, na jaki okres umowa zostaje przedłużona, od kiedy będą obowiązywać nowe warunki, ile będzie wynosić nowy abonament, a na koniec rozmowy jeszcze raz potwierdzano wszystkie zmiany umowy. Spół k a dodała, że konsumentom proponowane były dogodniejsze warunki umowy. Ponadto, do konsumentów przesyłane było pisemne potwierdzenie zmiany warunków umowy. Jednocześnie Spółka podniosła m.in. , że przedłużanie umów zawartych na czas określony na czas nieoznaczony nie jest niezgodne z prawem, a Kodeks cywilny przewiduje takie rozwiązania np. dla umowy najmu czy dzierżawy. Nadto, mechanizm automatycznego przedłużania umowy na czas nieoznaczo ny je st zgodny z orzecznictwem i stanowiskiem Prezesa Urzędu . Dowodząc swojego stanowiska , Spółka przywołała wyrok Sądu Okręgowego – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z 17 marca 2009 r., sygn. akt XVII AmC 238/08. Generalnie, Spółka nie zgodziła się ze sta nowiskiem Prezesa UOKiK jakoby stosowane przez nią we wzorcach umów postanowienia były niedozwolone w rozumieniu art. 385 1 § 1 Kodeksu cywilnego . Spółka podniosła, że kwestionowane postanowienia nie kształtują praw i obowiązków konsumenta w sposób sprzeczn y z dobrymi obyczajami oraz nie narusza ją w sposób rażący jego interesów, ponieważ są przedstawione w sposób jasny i zrozumiały. W ocenie Spółki , biorą c powyższe pod uwagę oraz definicję przeciętnego konsumenta, o której mowa w art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz.U. z 2017 r. poz. 2070 ), należy uznać, że w omawianym przypadku nie została naruszona zasad a lojalnego zachowania względem konsumenta. Konsument ma możliwość swobodnego podjęcia decy zji, czy nadal chce kontynuować umowę, czy też ma wolę jej zakończenia. Spółka bowiem przed upływem okresu na jaki została zawarta wysyłała do konsumentów pismo informujące o możliwości przekształcenia się umowy na czas określony . Spółka podkreśliła, że ob ecnie społecznie akceptowalną praktyką jest automatyczne przedłużanie usług świadczonych okresowo. Intencją Spółki nie było ograniczenie konsumenta w jego prawach, czy naruszenie jego interesów. Wręcz przeciwnie, Spółka chciała w ten sposób jak najlepiej t en interes chronić. W ocenie Spółki korzystniejsze dla konsumenta jest przedłużenie umowy niż zakończenie świadczenia usług z dniem wygaśnięcia pierwotnej umowy. W ynika to z tego, że w iększość klientów nie pamięta dokładnie kiedy wygasa dana umowa i w przy padku braku automatycznego przedłużenia umowy z końcem upływu terminu na jaki została zawarta, doszłoby do sytuacji kiedy po tym terminie przestałyby być świadczone usługi telekomunikacyjne. Dale j Spółka wskazuje, że zakończenie umowy na czas określony , w przypadku gdy konsument chciałby kontynuować umowę , wiązałoby się dla niego z niedogodnościami (poświęcenie czasu na kontakt ze 7 Karta nr 375 w aktach sprawy . strona 5 z 20 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl Spółką, koszty połączenia telefonicznego). Dlatego, w ocenie Spółki treść zakwestionowanych postanowień wynika z troski o komfor t i wygodę konsumentów. Jednocześnie za ważne Spółka uznała, że konsument ma możliwość złożenia oświadczenia woli o niewyrażeniu zgody na przedłużenie umowy już od dnia zawarcia umowy. Ma zatem ponad dwadzieścia miesięcy czasu na zastanowienie się czy chce dalej kontynuować umowę ze Spółką. Pismem z dnia 6 grudnia 2021 r. 8 Prezes Urzędu zawiadomił Spółkę o zakończeniu zbierania materiału dowodowego oraz możliwości zapoznania się z nim. Spółka nie skorzystał a z tego uprawienia. Prezes UOKiK ustalił następujący stan faktyczny: Tele komunikacja dla Domu Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie jest spółką prawa handlowego wpisaną do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem 0000498880 9 . Z odpisu ww. Rejestru wynika, że Przedsiębiorca prowadzi działalność m.in. w zakres ie telekomunikacji przewodowej, w zakresie telekomunikacji bezprzewodowej z wyłączeniem telekomunikacji satelitarnej oraz w zakresie pozostałej telekomunikacji. Posiadając status przedsiębiorcy w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo p rzedsiębiorców (Dz. U. z 20 21 r. poz. 162 ), Spółka jest też przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ). Spółka wpisana jest również do Rejestru przedsiębiorców telekomunikacyjnych prowadzonego przez Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej pod numerem 10831 10 . Spółka w ramach prowadzonej działalności gospodarczej ofer owała świadczenie usług telekomunikacyjnych na terytorium Polski, a przy zawieran iu umów dotyczących świadczonych usług posług iwała się następującymi wzorcami umów: 1) Umowa o świadczenie usług telekomunikacyjnych ( „Konsument” ) , 2) Umowa o świadczenie usług telekomunikacyjnych M obilny Dom ( „Konsument” ) 11 . We wzorcach zamieszczono postanowienia o treści: 1. Umowa zawarta na czas określony 24 miesięcy ulega przedłużeniu na kolejny czas określony 24 miesięcy, o ile Abonent nie wyrazi innego oświadczenia woli pisemnie w okresie od zawarcia Umowy do 30 dnia przed upływem okresu na jaki Umowa została zawarta, 2. Umowa zawarta na czas określony 24 miesięcy ulega przedłużeniu na kolejny czas określony 24 miesięcy, chyba że Abonent złoży w okresie od zawarcia Umowy do 30 dni przed upływem okresu 24 miesięcy, oświadczenie o braku zgody na pr zekształcenie Umowy zawartej na czas określony 24 miesięcy w Umowę na kolejny czas określony 24 miesięcy. Wzorce umów „Umowa o świadczenie usług telekomunikacyjnych („Konsument”) były wykorzystywane prze Spółkę w obrocie z konsumentami od 1 czerwca 2014 r. , zaś wzorce umów „Umowa o świadczenie usług telekomunikacyjnych Mobilny Dom („Konsument”) były stosowane od dnia 1 października 2014 r. Zgodnie z wyjaśnieniami Spółk i 12 od kwietnia 2017 r. nie zawierała ona n owych umów o świadczenie usług telekomunikacyjnych . W związku z powyższym Prezes UOKiK ustalił, iż przedsiębiorca zaprzestał zawierania nowych umów na 8 K art a nr 583 w aktach sprawy; 9 Karty nr 11 - 16 w aktach sprawy; 10 https://bip.uke.gov.pl/rpt/rejestr - przedsiebiorcow - telekomunikacyjnych/?p=2&page=1&numer=10831 11 Karty nr 29 - 32 i 65 - 88 w aktach sprawy; 12 Kart a nr 375 w aktach sprawy. strona 6 z 20 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl podstawie ww. wzorców umów od kwietnia 2017 r. Wskazać jednak należy, że umowy zawarte w oparciu o ww. wzorce umów nadal były wykonywane , a przedsiębiorca korzystał z kwestionowanych w niniejszym postępowaniu niedozwolonych postanowień. Zawarte przed kwietniem 2017 r. umowy na czas określony przedłużały się automatycznie na kolejny czas określony. Spółka wskazała, że w 2016 r. automatyczni e przedłużono […] 13 umów o świadczenie usług telekomunikacyjnych, zaś w 2017 r. – […] 14 . Niezależnie od powyższego Prezes Urzędu ustalił, że strona internetowa Spółki www.tdladomu.pl (wskazywana m.in. w stopce pism firm owych Spółki) już nie funkcjonuje. Prezes UOKiK ustalił tę okoliczność dokonując monitoringu ww. strony internetowej (wydruk z dnia 6 grudnia 2021 r. zawartości Internetu po wpisaniu ww. adresu internetowego) 15 . Analiza przedłożonych wzorców wykazała, że p rzedłużenie umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych na czas oznaczony wią że się z przyznaniem konsumentowi ulgi 16 (określanej we wzorcach umów jako „Opłata Wyrównawcza”) w wysokości i na warunkach wynikających z postanowień regulaminów i cenników. Sp ółka wskazała, że w 2017 r. obciążyła opłatą wyrównawczą […] konsumentów , których umowa przedłużyła się automatycznie na czas określony i została wypowiedziana przed upływem okresu na jaki została przedłużona, zaś w 2018 r. – […] 17 . Mając powyższe ustalenia na uwadze Prezes UOKiK zważył, co następuje: I. Rozstrzygnięcie w pkt I . sentencji decyzji Naruszenie interesu publicznego Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 20 2 1 r. poz. 275 ) , ochrona interesów prze dsiębiorców i konsumentów podejmowana w ramach działań Prezesa Urzędu jest prowadzona w interesie publicznym. Ingerencja Prezesa Urzędu ma na celu ochronę interesów zbiorowości, a nie wprost poszczególnych, indywidualnych uczestników rynku. Naruszenie inte resu publicznego stanowi bezwzględny warunek uznania kompetencji Prezesa Urzędu do rozstrzygnięcia określonej sprawy. Interes publiczny zostaje naruszony wówczas, gdy działania przedsiębiorcy godzą w interesy ogólnospołeczne i dotykają szerokiego kręgu ucz estników rynku, zaburzając jego prawidłowe funkcjonowanie. W opinii Prezesa Urzędu, rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny. Wiąże się z ochroną praw potencjalnie nieograniczonej liczby konsumentów, zainteresowanych usługami telekomunikacyjnymi, którzy mogli być narażeni na stosowanie przez Spółkę we wzorcach umów o świadczenie usług telekomunikacyjnych niedozwolonych postanowień umownych. Zakwestionowane działania Spółki nie dotyczą więc interesów poszczególnych osób, których sprawy miałyby chara kter jednostkowy, indywidualny i nie dający się porównać z innymi, ale kręgu konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wynika z faktu posługiwania się przez Spółkę wzorcami umowy przy oferowaniu usług konsumentom. Należy jednocześnie podkreślić, że art. 385 1 Kodeksu cywilnego , któr y stanowi materialną podstawę ingerencji Prezesa Urzędu w niniejszej sprawie, implementuj e do prawa krajowego dyrektywę Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych 13 Karta nr 29 w aktach sprawy; 14 Karta nr 480 w aktach sprawy; 15 Kart y nr 584 - 585 w aktach sprawy ; 16 § 1 pkt 13 i 14 Umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych („Konsument”), § 1 pkt 16 - 17 i 21 - 22 Umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych Mobilny Dom („Konsument”), § 7 pkt 4 Regulaminu świadczenia usług telekomunikacyjnych oraz Regulaminu świadc zenia usług telekomunikacyjnych Mobilny Dom. 17 Karta nr 480 w aktach sprawy. strona 7 z 20 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl warunków w umowach konsumenckich (Dz.U. UE.L.1993.95.29). Interpretacji t ego przepis u należy zatem dokonywać w odniesieniu do uregulowań zawartych w dyrektywie. Zgodnie z preambułą dyrektywy, obowiązkiem państw członkowskich jest zapewnienie, aby umowy zawierane z konsumentami nie zawierały nieu czciwych warunków. Należy tym samym uznać, że ochrona interesu publicznego w rozpatrywanej sprawie wyraża się także w konieczności zagwarantowania, by we wzorcach umów wykorzystywanych przez przedsiębiorców w relacjach z konsumentami nie występowały niedoz wolone postanowienia umowne. Naruszenie art. 23a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Art. 23a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazuje stosowania we wzorcach umów zawieranych z konsumentami niedozwolonych postanowień umownych, o któryc h mowa w art. 385 1 § 1 Kodeksu cywilnego . Odwołanie się do stosowania we wzorcach umów niedozwolonych postanowień umownych w rozumieniu art. 385 1 § 1 Kodeksu cywilnego powoduje, że zrekonstruowanie treści zakazu wynikającego z art. 23a wymaga sięgnięcia także do uregulowań kodeksowych, odnoszących się do wzorców umów i postanowień niedozwolonych 18 . O ile bowiem art. 385 1 § 1 Kodeksu cywilnego określa cywilnoprawne skutki zastosowania w umowie niedozwolonego postanowienia umownego, o tyle art. 23a ww. ustawy ustanawia publicznoprawny zakaz w tym zakresie. Oznacza to, że z chwilą, gdy w ramach prowadzonej przez siebie działalności przedsiębiorca rozpocznie stosowanie wzorc a obejmującego postanowienia niedozwolone w tym znaczeniu, że stworzy warunki, w których możliwie będzie zawieranie z konsumentami umów przy wykorzystaniu tego wzorca , dojdzie do naruszenia zakazu ustanowionego w komentowanym przepisie. Stosowanie wzorca n ie powinno być zatem utożsamiane ze skutecznym zawieraniem umów przy jego wykorzystaniu. O braku naruszenia zakazu z art. 23a ww. ustawy nie przesądza to, że przedsiębiorca nie zawarł jakiekolwiek umowy przy wykorzystaniu danego wzorca. W świetle powyższeg o bez znaczenia pozostaje stanowisk o Spółki, jakoby nie korzystała w rzeczywistości z kwestionowanych postanowień oraz że przedłużała umowy na czas określony jedynie po indywidualnym uzgodnieniu z konsumentem. Bezspornym jest, że Spółka stosowała we wzorca ch umowy kwestionowane postanowienia. Oznacza to, że wprowadzając do obrotu ww. wzorce stworzyła możliwość wykorzystania zakwestionowanych postanowień. Zgodnie z art. 385 1 § 1 Kodeksu cywilnego , postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione i ndywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. W świetle ww. przepisu, możliwość uznania postanowienia za niedozwolone uzależniona jest od łącznego spełnienia trzech przesłanek formalnych, tj. stwierdzenia, że: 1. postanowienie jes t stosowane przez p rzedsiębiorcę wobec konsumentów, 2. postanowienie nie określa głównych świadczeń stron chyba, że zostało sformu łowane w sposób niejednoznaczny, 3. postanowienie nie zostało indywidualnie uzgodnione oraz dwóch przesłanek merytorycznych, tj. stwierdzenia, że: 4. postanowienie kształtuje prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, 18 por. K. Pacuła [w:] Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów; art. 23a. Komentarz pod red. K. Osajdy, 20 20 , wyd. 3 , Legalis . strona 8 z 20 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 5. postanowienie narusza w sposób rażący interesy konsumenta. Dla uznania danego postanowienia umowy za niedozwolone konieczne jest przy tym łączne wystąpienie obydwu przesłanek merytorycznych, czyli sprzeczności z dobrymi obyczajami oraz rażącego naruszenia interesów konsumenta. Z reguły rażące naruszenie interesu konsumenta jest naruszeniem dobryc h obyczajów, ale nie zawsze zachowanie sprzeczne z dobrymi obyczajami rażąco narusza ten interes 19 . O uznaniu danego postanowienia za niedozwolone orzeka, stosownie do art. 23b ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , Prezes Urzędu. Przepis ten przewiduje, że Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu postanowienia wzorca umowy za niedozwolone i zakazującą jego wykorzystywania, jeżeli stwierdzi naruszenie zakazu określonego w art. 23a ustawy. W decyzji Prezes Urzędu przytacza treść postanowienia wzor ca umowy uznanego za niedozwolone. Zgodnie z art. 23d powołanej ustawy, prawomocna decyzja o uznaniu postanowienia wzorca za niedozwolone ma skutek wobec przedsiębiorcy, co do którego stwierdzono stosowanie niedozwolonego postanowienia umownego oraz wobec wszystkich konsumentów, którzy zawarli z nim umowę na podstawie wzorca wskazanego w decyzji. Status przedsiębiorcy Zakaz stosowania we wzorcach umów zawieranych z konsumentami niedozwolonych postanowień umownych adresowany jest wyłącznie do przedsiębiorców . Spółka prowadzi działalność gospodarczą na podstawie wpisu do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego pod nr KRS 0000498880 . P osiada zatem status przedsiębiorcy w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców ( Dz. U. z 20 21 r. poz. 162 ). W konsekwencji dysponuje także statusem przedsiębiorcy na gruncie unormowania art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Uwzględniając powyższe należy uznać, że pierwsza przesłanka niezbędna dla uznania stosowanych przez Spółkę postanowień za niedozwolone została spełniona. Brak indywidualnego uzgodnienia W przypadku postępowania w sprawie uznania postanowienia za niedozwolone przesłanka braku indywidualnego uzgodnienia nie ma znaczenia wobec abstrakcyjnego charakter u kontroli postanowienia wzorca umowy. Prezes UOKiK, nie bada w niniejszym postępowaniu konkretnych stosunków istniejących pomiędzy kontrahentami, ale wzorzec i treść hipotetycznych stosunków, jakie powstałyby pomiędzy Spółką a potencjalnym konsumentem. Ni e ma zatem znaczenia, czy jakaś konkretna umowa była między stronami negocjowana ani nawet czy wzorzec był, czy też nie był zastosowany przy zawieraniu jakiejkolwiek konkretnej umowy. Kontrola ta ma bowiem charakter oceny ex ante i obejmuje wzorzec, nie za ś konkretną umowę. Istotny jest zatem fakt, że Spółka wprowadziła oceniany wzorzec do obrotu poprzez wystąpienie z ofertą zawarcia umowy z jego wykorzystaniem. Należy zatem uznać, że druga z wyżej wskazanych przesłanek do stwierdzenia abuzywności postanow ień umownych stosowanych przez Spółkę została spełniona. Główne świadczenia stron Podkreślenia wymaga, że za świadczenia główne uznaje się te, które zmierzają bezpośrednio do osiągnięcia celu umowy, tj. bez których nie dochodzi do powstania zobowiązania z danej umowy. W wyroku z dnia 8 czerwca 2004 r. , sygn. akt I CK 635/03 Sąd Najwyższy stwierdził, że pojęcie „głównych świadczeń stron” , o którym mowa w art. 385 1 § 1 zd. 2 Kodeksu cywilnego należy interpretować raczej wąsko, w nawiązaniu do elementów przedmiotowo istotnych umowy. Zdaniem Sądu Najwyższego, przemawia za tym treść tego przepisu, w 19 wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2010 r. sygn. akt I CSK 694/09 , Legalis nr 406112 . strona 9 z 20 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl którym ustawodawca posłużył się terminem „postanowienia określające główne świadczenia stron” , a ni e zwrotem „dotyczące” takiego świadczenia, który ma szerszy zakres. W praktyce, w obrocie prawnym, są to postanowienia określające cenę oraz przedmiot świadczeń stron umowy. Na gruncie umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych za główne świadczenia pr zedsiębiorcy należy uznać zobowiązanie do świadczenia usług telekomunikacyjnych wskazanych w umowie, z kolei odpowiadającym mu zobowiązaniem konsumenta jest obowiązek zapłaty określonej w umowie ceny. Zakwestionowane postanowienia, regulujące kwestię auto matycznego przedłużenia zawartej przez strony umowy, po upływie okresu, na jaki umowa została zawarta, nie określają głównych świadczeń stron umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych. Dlatego ww. postanowienia mogą podlegać ocenie z punktu widzenia pr zesłanek określonych w art. 385 1 § 1 Kodeksu cywilnego . Sprzeczność z dobrymi obyczajami Wykładnia art. 385 1 § 1 Kodeksu cywilnego prowadzi do wniosku, że abstrakcyjna ocena abuzywności postanowienia wzorca powinna uwzględniać dwie przesłanki wymienione w tym przepisie: „sprzeczność z dobrymi obyczajami” oraz „rażące naruszenie interesów konsumenta” , które muszą być spełnione kumulatywnie. Dobre obyczaje pojmowane są jako reguły postępowania zgodne z etyką, moralnością i aprobowanymi społecznie obyczajami. Istotą tego pojęcia jest szeroko rozumiany szacunek dla drugiego człowieka. W stosunkach z konsumentami powinien on wyrażać się właściwym informowaniem o przysługujących uprawnieniach, niewykorzystywaniem uprzywilejowanej pozycji profesjonalisty i rzeteln ym traktowaniem partnerów umów. Za sprzeczne z dobrymi obyczajami można uznać działania zmierzające do niedoinformowania, dezorientacji, wywołania błędnego przekonania u konsumenta, a także wykorzystania jego niewiedzy lub naiwności. Chodzi więc o postępow anie, które potocznie jest rozumiane jako nieuczciwe, nierzetelne, sprzeczne z akceptowanymi standardami działania 20 . Dobre obyczaje są pozaprawnymi normami postępowania, którymi winni kierować się przedsiębiorcy względem konsumentów. Ich treści nie da się określić w sposób wyczerpujący, ponieważ kształtowane są przez postawy uwarunkowane zarówno przyjmowanymi wartościami moralnymi, jak i celami ekonomicznymi i związanymi z nimi praktykami życia gospodarczego. Oceniając postanowienie pod kątem tej przesłank i , Prezes Urzędu musi dokonać jej konkretyzacji, tj. wskazać, na czym polega naruszenie dobrych obyczajów w tym postanowieniu. Przy ocenie nieuczciwego charakteru danego postanowienia pomocna może być weryfikacja jego „przyzwoitości”, polegająca na zbadani u, czy oceniane postanowienie wzorca umowy jest sprzeczne z ogólnym wzorcem zachowań przedsiębiorców wobec konsumentów. Ocena taka wymaga także ustalenia, jak wyglądałyby prawa lub obowiązki konsumenta w braku takiej klauzuli. Jeżeli konsument byłby w leps zej sytuacji na podstawie ogólnych przepisów, gdyby konkretnego postanowienia wzorca nie było, należy przyjąć, że ma ono charakter nieuczciwy 21 . Rażące naruszenie interesów konsumenta Druga z wymienionych przesłanek odnosi się do rażącego, a więc doniosłeg o, znaczącego naruszenia interesów konsumenta. Pojęcie „interesy” konsumenta należy przy tym rozumieć szeroko, nie tylko jako niekorzystne ukształtowanie jego sytuacji ekonomicznej. Należy tu 20 por. wyroki SOKiK z dnia: 23 lutego 2006 r. sygn. akt XVII AmA 118/04, 14 grudnia 2006 r. sygn. akt XVII AmC 152/05 i 4 września 2012 r. sygn. akt XVII AmC 5500/11; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 2004 r. sygn. akt I CK 635/03. 21 por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia: 19 marca 2007 r. sygn. akt III SK 21/06, 11 października 2007 r. sygn. akt III SK 19/07 i 29 sierpni a 2013 r. sygn. I CSK 660/12; strona 10 z 20 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl uwzględnić także takie aspekty, jak: niewygoda organizacyjna, st rata czasu, nierzetelne traktowanie, naruszenie prywatności konsumenta, czy inne uciążliwości, jakie mogłyby powstać na skutek wprowadzenia do zawartej umowy ocenianego postanowienia. Przy określaniu stopnia naruszenia interesów konsumenta należy z kolei s tosować nie tylko kryteria obiektywne (np. wielkość poniesionych czy grożących strat), lecz również względy subiektywne związane bądź to z przedsiębiorcą , bądź z konsumentami. Konieczne jest zbadanie, jaki jest zakres grożących potencjalnemu konsumentowi s trat lub niedogodności 22 . Dokonując wykładni art. 385 1 § 1 Kodeksu cywilnego Sąd Najwyższy w wyroku z 13 lipca 2005 r. , sygn. akt I CK 832/04 wskazał, że „rażące naruszenie interesów konsumenta” oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków na jego niekorzyść w określonym stosunku obligacyjnym, natomiast „działanie wbrew dobrym obyczajom” w zakresie kształtowania treści takiego stosunku obligacyjnego wyraża się w tworzeniu przez part nera konsumenta takich klauzul umownych, które godzą w równowagę kontraktową tego stosunku. Sąd Najwyższy podkreślił jednocześnie, że obie wskazane w tym przepisie formuły prawne służą ocenie tego, czy standardowe klauzule umowne zawarte we wzorcu umownym przekraczają zakreślone przez ustawodawcę granice rzetelności kontraktowej twórcy wzorca w zakresie kształtowania praw i obowiązków stron konsumenckiego stosunku obligacyjnego. Podkreślenia wymaga, że konsumenci są faktycznie słabszą stroną stosunku umown ego w relacji z przedsiębiorcą. Przewaga dostawcy usług telekomunikacyjnych polega m.in. na możliwości kształtowania postanowień wzorców umów stosowanych w obrocie z konsumentami. Konsument posiada jedynie możliwość podjęcia decyzji, czy do danej umowy prz ystąpić. Powyższe, w odniesieniu do usług telekomunikacyjnych potwierdza m.in. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 12 czerwca 2019 r., w sprawie o sygn. C - 628/17, w którym Trybunał w pkt 36 wskazał: „należy również wziąć pod uwagę cel dyrektywy 2005/2919 polegający w szczególności na zapewnieniu wysokiego poziomu ochrony konsumentów przed nieuczciwymi praktykami handlowymi oraz okoliczność, iż w stosunku do przedsiębiorcy konsument znajduje się na słabszej pozycji, w szczególności w odn iesieniu do poziomu informacji, zwłaszcza w dziedzinie tak technicznej jak dziedzina usług telekomunikacyjnych, w której bezsprzecznie istnieje znaczna asymetria informacji i kompetencji technicznych między tymi stronami (zob. podobnie wyrok z dnia 13 wrze śnia 2018 r., Wind Tre i Vodafone Italia, C - 54/17 i C - 55/17, EU:C:2018:710, pkt 54)” . Jakkolwiek przedmiotem oceny TSUE w postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonego wyroku były przepisy dyrektywy o nieuczciwych praktykach handlowych, tym niemniej zac ytowane stanowisko może zostać przeniesione na grunt niniejszej decyzji z uwagi na to, że w sposób ogólny odnosi się do charakteru relacji umownych pomiędzy konsumentami a przedsiębiorcami telekomunikacyjnymi. Ocena postanowień wzorców umów stosowanych pr zez Spółkę Jak wyżej wskazano, stosowane przez Spółkę wzorce umów pod nazwą „ Umowa o świadczenie usług telekomunikacyjnych („Konsument”)” i „ Umowa o świadczenie usług telekomunikacyjnych Mobilny Dom („Konsument”)” zawierały postanowienia o treści: - Umowa zawarta na czas określony 24 miesięcy ulega przedłużeniu na kolejny czas określony 24 miesięcy, o ile Abonent nie wyrazi innego oświadczenia woli pisemnie w okresie od zawarcia Umowy do 30 dnia przed upływem okresu na jaki Umowa została zawarta, - Umowa zawarta na czas określony 24 miesięcy ulega przedłużeniu na kolejny czas określony 24 miesięcy, chyba że Abonent złoży w okresie od zawarcia Umowy do 30 dni przed upływem 22 por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 2004 r. sygn. akt I CK 635/03; wyrok SOKiK z dnia 26 maja 201 5 r. sygn. akt XVII AmC 2615/14. strona 11 z 20 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl okresu 24 miesięcy, oświadczenie o braku zgody na przekształcenie Umowy zawar tej na czas określony 24 miesięcy w Umowę na kolejny czas określony 24 miesięcy. Prezes Urzędu uznał, że ww. postanowienia, przewidujące automatyczne przedłużenie umów zawartych na czas określony na kolejny czas określony w przypadku braku aktywnego działa nia ze strony konsumenta, spełniają przesłanki niedozwolonego postanowienia umowy w rozumieniu art. 385 1 § 1 Kodeksu cywilnego . W ocenie Prezesa UOKiK, sprzeczność z dobrymi obyczajami tych postanowień przejawia się w naruszeniu przez Spółkę zasady rzeteln ego traktowania kontrahentów i wykorzystania pozycji profesjonalisty przy formułowaniu postanowień umownych. W opinii Prezesa Urzędu, dobrym obyczajem w relacjach przedsiębiorcy z konsumentami powinno być respektowanie przez przedsiębiorcę faktu zakończeni a łączącego strony stosunku umownego wskutek upływu czasu, na jaki został przewidziany, tj. nieprzedłużanie go automatycznie na dalszy czas oznaczony, gdy konsument nie podejmie określonych czynności. Dobry obyczaj wymaga, aby na etapie zawierania umowy ko nsument mógł dokonać swobodnego i świadomego wyboru, decydując o przedłużeniu umowy zawartej na czas oznaczony o kolejny czas oznaczony b ądź o jej nieprzedłużaniu, przy jednoczesnym zapewnieniu przez przedsiębiorcę na etapie przedkontraktowym rzetelnej i pełnej informacji co do konsekwencji dokonanego wyboru. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę na argumentację Spółki odnośnie p ostawionego jej zarzutu. Spółka kwestionowała s tanowisko Prezesa Urzędu przedstawione w postanowieniu o wszczęciu postępowania w spr awie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone. Spółka podkreśliła, że obecnie automatyczne przedłużanie usług świadczonych okresowo jest społecznie akceptowalną praktyką. W dalszej argumentacji Spółka wywodzi ła , że przedłużanie umów zawartych na czas oznaczony na czas nieoznaczony nie jest niezgodne z prawem, a Kodeks cywilny przewiduje takie rozwiązania np. dla umowy najmu czy dzierżawy. Nadto, mechanizm automatycznego przedłużania umowy na kolejny czas nieoznaczony jest zgodny z orzecznictwem i stanowiskiem Prezesa UOKiK. Trzeba jednak zauważyć, że zakwestionowane postanowienia dotyczą automatycznego przedłużania umów zawartych na czas oznaczony na kolejny czas oznaczony , a nie na czas nieoznaczony . A zatem, Spółka odniosła się do sytuacji, któr a nie była przedmiotem zarzutu. Zdaniem Prezesa UOKiK umowa na czas oznaczony nie musi bezwzględnie ulegać rozwiązaniu z końcem okresu, na jaki została zawarta. Prezes Urzędu uznaje za dopuszczalne postanowienia wzorców przewidujące automatyczne przedłużen ie umowy zawartej na czas oznaczony w umowę na czas nieoznaczony na podstawie postanowień umownych, jeżeli konsument nie złoży przeciwnego oświadczenia, pod warunkiem jednak skutecznego przekazania konsumentowi informacji w tym zakresie nie tylko przy zawi eraniu umowy, ale także w okresie poprzedzającym termin na złożenie ww. oświadczenia. Tego rodzaju postanowienia nie mają abuzywnego charakteru, ponieważ rozwiązanie umowy zawartej na czas nieoznaczony nie pociąga za sobą konsekwencji finansowych dla konsu menta (obowiązku zwrotu ulgi przyznanej przy zawieraniu umowy zgodnie z art. 57 ust. 6 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne - Dz.U. z 20 21 r. poz. 576 ). Na podstawie zakwestionowanych postanowień Spółka może uznać, że zawarta z konsumentem umowa, której ustalony okres obowiązywania kończy się, automatycznie przedłuży się, jeżeli konsument nie złoży innego oświadczenia woli. W konsekwencji, nie dojdzie do ustania dotychczasowej umowy, pomimo faktycznego upływu okresu, na jaki zost ała zawarta. Sprzeczność ww. postanowień z dobrymi obyczajami polega więc na przerzuceniu na konsumenta obowiązku podejmowania dodatkowych czynności w celu niedopuszczenia do przedłużenia zawartej umowy na kolejny czas oznaczony w sytuacji, w której konsum ent nie ma żadnego wpływu na treść tych postanowień. strona 12 z 20 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl Takie ukształtowanie praw i obowiązków stron może świadczyć o naruszeniu równowagi kontraktowej i postawieniu konsumenta w dużo gorszej pozycji, niż jest Spółka. Automatyczne przedłużenie umowy jest nie wątpliwie korzystne dla Spółki, która dzięki temu może utrzymać pozyskanych już wcześniej abonentów, wiążąc ich w kolejnym okresie dotychczasową ofertą, bez podejmowania działań, które musiałaby podjąć, aby zachęcić np. nowych klientów do skorzystania z je j usług. Ten mechanizm jednak jest niekorzystny dla konsumenta. Jego stosowanie oznacza, że upływ okresu umowy nie wywiera żadnego skutku, a zakończenie stosunku umownego uzależnione jest od podjęcia przez konsumenta dodatkowych czynności. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu niniejszego postępowania Spółka podkreśliła, że postanowienia kwestionowane w pkt I . sentencji niniejszej decyzji nie naruszają zasady lojalnego zachowania kontrahenta względem konsumenta, bowiem są skonstruowane w sposób przejrzy sty i jasny. Zdaniem Spółki, zgodnie z ww. postanowieniem, konsument ma możliwość swobodnie podjąć decyzję, czy chce nadal kontynuować umowę z kontrahentem, czy też ma wolę jej zakończenia. W tym miejscu Prezes Urzędu podnosi, że istota zarzutu z pkt I. se ntencji decyzji sprowadza się do stosowania postanowień, które powodują obciążenie konsumenta obowiązkiem podjęcia działań w celu uniknięcia automatycznego przedłużenia umowy na kolejny czas oznaczony. Kwestionowane postanowienia ograniczają swobodę podejm owania decyzji przez konsumenta, ponieważ na ich gruncie brak działania konsumenta powoduje automatyczne przedłużenie umowy i tym samym może skutkować tym, czego konsument de facto nie chce. W ocenie Prezes a Urzędu, zakwestionowane postanowienia naruszają także rażąco interesy ekonomiczne i pozaekonomiczne konsumenta. Przede wszystkim ich zastosowanie może wiązać się z niedogodnościami po stronie konsumenta, wynikającymi nie tylko z konieczności złożenia odpowiedniego oświadczenia, ale także zachowania term inu, w którym powinno być przedstawione Spółce. Wymaga to np. zwrócenia przez konsumenta szczególnej uwagi na upływający czas obowiązywania umowy, śledzenia i pilnowania, czy nie upłynął ostateczny termin, w którym oświadczenie może być złożone. Co więcej, zamierzając nie dopuścić do automatycznego przedłużenia umowy konsument powinien również zwrócić uwagę na treść składanego oświadczenia , tak by miało moc skutecznego wypowiedzenia umowy . Nie zmienia tej oceny fakt, że Spółka wysyłała do konsumentów informację o możliwości przekształcenia zawartej umowy na czas określony, ponieważ informacja ta nie zawierała kluczowych informacji o terminie, w którym to nastąpi, ani też o terminie, w którym można skutecznie zablokować automatyczne przedłużenie umowy. W ocenie Prezesa UOKiK bez znaczenia pozostaje fakt, że jak podnosi Spółka, po automatycznym przedłużeniu umowy na kolejny czas oznaczony konsument będzie ponosił takie same opłaty (przy zastosowaniu ulg). Istotne jest, że kolejna terminowa umowa utrudnia konsumentowi możliwość uwolnienia się od stosunku umownego i niesie ze sobą konsekwencje w postaci zwrotu części kwoty przyznanych ulg w razie rozwiązania jej przed końcem okresu, na który została zawarta. Ponadto zwrócić należy uwagę na fak t, że 24 miesią ce to okres bardzo długi na rynku telekomunikacyjnym, który jest rynkiem dynamicznie się zmieniającym w zakresie cen - po dwóch latach ceny za tą samą usługę mogą być niższe. Podobną argumentację przedstawił SOK i K w wyroku z dnia 15 stycznia 2019 r. ( sygn. akt XVII AmA 19/17) uznając, iż „nie sposób zgodzić się z argumentami, że taka konstrukcja umowy była korzystna dla konsumenta, bo pozwalała mu na zawarcie umowy na takich samych warunkach jak poprzednio, z utrzymaniem poprzednich promocji. Długość trwani a umowy ten argument niweluje, bowiem po tak długim czasie na rynku mogą pojawić się o wiele bardziej atrakcyjne oferty. I jeżeli konsument nie podejmie aktywności umowa ulegnie przedłużeniu na dotychczasowych warunkach, co uniemożliwi mu wybór korzystniej szej oferty” . strona 13 z 20 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl Wskazany mechanizm świadczy o nieuzasadnionej dysproporcji praw i obowiązków na niekorzyść konsumenta, skoro to konsument został obarczony dodatkowymi obowiązkami w celu zapobieżenia przedłużeniu umowy, a Spółce zagwarantowano kontynuację um owy bez podejmowania przez nią jakichkolwiek działań. Należy zauważyć, że automatyczne przedłużenie umowy skutkuje związaniem konsumenta umową ze Spółką na dalszy, wielomiesięczny czas oznaczony na dotychczasowych warunkach promocyjnych, tj. przy zastosowa niu przyznanych ulg (np. w opłacie abonamentowej). Jak wyżej wskazano , j eżeli konsument chciałby jednostronnie rozwiązać tak przedłużoną umowę choćby w pierwszym miesiącu po jej automatycznej prolongacie, będzie zobowiązany do zwrotu odpowiedniej części przyznanej mu ulgi 23 . W takiej sytuacji Spółka może bowiem wystąpić do konsumenta na podstawie art. 57 ust. 6 Prawa telekomunikacyjnego z żądaniem zwrotu wartości przyznanej mu ulgi, pomniejszonej o proporcjonalną jej wartość za okres od dnia zawarcia umowy do dnia jej rozwiązania. Co za tym idzie, zastosowanie ww. postanowień prowadzi do postawienia konsumenta wobec alternatywy: kontynuowania umowy mimo, że tego nie chce i ponoszenia opłat na rzecz Spółki przez kolejne 24 miesiące bądź jednostronnego rozw iązania przedłużonej umowy i zwrotu Spółce udzielonej ulgi. Niezależnie od tego, jaką decyzję podejmie konsument, w każdej z wymienionych sytuacji poniesie negatywne skutki ekonomiczne w następstwie dokonanego wyboru. Zdaniem Prezesa Urzędu, abuzywność om awianych postanowień potwierdza również test ich „przyzwoitości”. Niewątpliwie konsument byłby w lepszej sytuacji, gdyby we wzorcu nie zamieszczono tej treści postanowień, ponieważ nie ciążyłby na nim obowiązek podjęcia określonych działań celem zapobieżen ia automatycznemu przedłużeniu jego dotychczasowej umowy ze Spółką. Odnosząc się do postawionych zarzutów Spółka zaprzeczyła jakoby omawiane postanowienia mogły rażąco naruszać interesy konsumentów , Spółka wskazała, iż aby naruszenie interesów konsumenta b yło rażące konieczne jest ustalenie, jak wyglądałyby prawa i obowiązki konsumenta w sytuacji braku analizowanej klauzuli. Zdaniem Spółki w przypadku braku omawianej klauzuli, konsument, któremu zakończyłaby się umowa o świadczenie usług telekomunikacyjnych , a który chciałby zawrzeć ją ponownie musiałby specjalnie wybrać się do Biura Obsługi Abonentów. Z uwagi na to, iż konsumenci korzystający z usług Spółki, to w większości osoby starsze, Spółka podnosi, że „ z pewnością łatwiej byłoby im złożyć pisemnie ośw iadczeni a o woli zakończenia U mowy za pośrednictwem operatora pocztowego aniżeli udać się do Biura Obsługi Abonentów celem zawarcia kolejnej U mowy ”. Powyższa argumentacja - zdaniem Prezesa Urzędu - nie znajduje podstaw do uwzględnienia. W ocenie Prezesa UO KiK nieuprawnione jest twierdzenie, że zawarcie nowej umowy osobiście w Biurze Obsługi Abonentów jest bardziej uciążliwe niż kontynuowanie umowy automatycznie przedłużonej na kolejny czas oznaczony (ponieważ Spółka poprzez stosowanie wzorca umowy z góry ta k założyła), w sytuacji, gdy konsument nie chce jej kontynuować. Z reguły bowiem wola kontynuowania umowy na dotychczasowych warunkach będzie działać motywująco do podjęcia działania w tym kierunku, zaś brak woli kontynuowania umowy w ogóle lub na dotychcz asowych warunkach nie ma tej samej siły sprawczej. Nie można również zakładać, jak twierdzi Spółka, że skoro konsument nie złożył oświadczenia woli o odstąpieniu od umowy lub na dalszym etapie - oświadczenia woli jej zakończenia „ to oznacza, iż jest zadowolony z usług świadczonych przez Spółkę i chce kontynuować U mowę ”. Konsument może bowiem zapomnieć, że spoczywa na nim obowiązek 23 por. m.in. § 1 ust. 21 wzorca umowy „Umowa o świadczenie usług telekomunikacyjnych Mobilny Dom („Konsument”)”, § 1 ust. 13 „Umowa o świadczenie usług telekomunikacyjnych („Konsument”)”. strona 14 z 20 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl p owiadomienia Spółki o braku woli kontynuowania umowy lub może uchybić terminowi jego spełnienia. W tym miejscu należy wskazać, że w odniesieniu do złożonych przez Spółkę wniosków dowodowych w zakresie przeprowadzenia rozprawy administracyjnej w toku postępowania i przesłuchania na niej w charakterze świadków wskazanych współpracowników Spółki, Prezes Urzędu uznał, że nie zasługują one na uwzględnienie. Uzasadniając odrzucenie wniosków dowodowych w powyższym zakresie, Prezes UOKiK zwraca uwagę na fakt, że przedmiotowe postępowanie toczy się w sprawie o uznanie postanowień wzorców umów za niedozwolone w rozumi eniu art. 385 1 Kodeksu cywilnego . Jak zostało podniesione, przedmiotem kontroli abstrakcyjnej wzorca przez Prezesa UOKiK są postanowienia wzorca umowy, nie zaś konkretne postanowienia umowy lub sposób jej wykonania. Oznacza to, że prowadzona przez Prezesa Urzędu kontrola abstrakcyjna wzorca umowy Spółki jest oderwana od konkretnej umowy i wynikającego z niej rozkładu praw i obowiązków stron. Dokonując tej kontroli , Prezes Urzędu ocenia treść wzorca, a nie sposób jego wykorzystania w konkretnym przypadku. Pr ezes UOKiK nie bada zatem w niniejszym postępowaniu konkretnych stosunków istniejących pomiędzy kontrahentami, ale wzorzec i treść hipotetycznych stosunków, jakie powstałyby pomiędzy Spółką a potencjalnym konsumentem. Tym samym zawnioskowane przez Spółkę d owody w postaci przesłuchania w charakterze świadków wskazanych osób na okoliczność potwierdzenia, że odstępowała od nakładania opłat dodatkowych z tytułu rozwiązania przedłużonej umowy, nie mają znaczenia dla przedmiotowej sprawy, ponieważ dotyczą konkret nych stosunków istniejących pomiędzy Spółką a konsumentami i odnoszą się do sposobu wykonywania zawartych umów. Odnosząc się z kolei do treści dokumentów załączonych przez Spółkę, które mają świadczyć o informowaniu konsumentów o możliwości przekształcenia zawartych umów na czas określony, wskazać należy, że nie potwierdzają informacji przekazywanych przez Spółkę. Jak już zostało to wyżej wyjaśnione przekazywana konsumentom informacja o zbliżającym się upływie okresu na jaki umowa została zawarta nie zawier ała kluczowych informacji o terminie, w którym to nastąpi, ani też o terminie, w którym można skutecznie zablokować automatyczne przedłużenie umowy. Okoliczność ta pozostaje zatem bez wpływu na ocenę kwestionowanych postanowień. Ponadto wskazać należy, że nawet gdyby takie informacje o terminie na złożenie oświadczenia o braku woli kontynuowania kończącej się umowy byłyby przekazywane przez Spółkę to i tak nie zmienia to faktu, że klauzule te nadal będą sprzeczne z dobrymi obyczajami. Konsument nadal musiał by podjąć działania w celu zapobiegnięcia przedłużenia umowy na kolejne 24 miesiące . Z kolei przedstawione pisemne potwierdzenia zmiany warunków umów wskazują tylko na zmianę warunków umów już przedłużonych na kolejny czas określony w zakresie obowiązującego cennika. Spółka nie wyjaśniła w jakim celu je przedstawia, ani czego miałyby dowodzić, dlatego też odniesienie się do ich treści nie jest możliwe. Mając na względzie powyższe, Prezes Urzędu uznał, że ww. postanowienia stanowią ni edozwolone postanowienia umowne w rozumieniu art. 385 1 § 1 Kodeksu cywilnego . Uznając wymienione powyżej postanowienia za niedozwolone, zgodnie z art. 23b ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , Prezes Urzędu zakazał Spółce ich wykorzystywania. Uwzględniając powyższe, orzeczono jak w pkt I . sentencji. II. Rozstrzygnięcie w pkt II . sentencji decyzji Zgodnie z art. 23b ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , w decyzji o uznaniu postanowienia wzorca umowy za niedozwolone i zakazującej jego wykorzystywania, Prezes strona 15 z 20 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl Urzędu może określić środki usunięcia trwających skutków naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 23a, w szczególności zobowiązać przedsiębiorcę do : 1. poinformowania konsumentów, będących stronami umów zawartych na podstawie ww. wzorca o uznaniu za niedozwolone jego postanowień - w sposób określony w decyzji , 2. złożenia jednokrotnego lub wielokrotnego oświadczenia o treści i w formie określonej w decyzji . W rozpatrywanej sprawie Prezes Urzędu zdecydował o zastosowaniu wskazan ych środków , w postaci nałożenia na Spółkę obowiązku skierowania do konsumentów, będących stronami obowiązujących nadal umów o świadczenie usług telekomunikacyjnych zawartych na czas o znaczony na podstawie wymienionych wzorców umów informacji o wydaniu przez Prezesa Urzędu niniejszej decyzji oraz w postaci złożenia stosownego oświadczenia na łamach ogólnopolskiego dziennika o określonym nakładzie . Postanowienia określone w punk cie I. sentencji niniejszej decyzji zawarte są we wzorcach umownych, które Spółka stosowała w obrocie z udziałem konsumentów. Zgodnie z oświadczeniem Spółki, od kwietnia 2017 r. nie prowadzi procesu pozyskiwania nowych abonentów. Poza złożeniem oświadczenia S półka w żaden sposób nie wykazała jednak , że umowy zawarte w oparciu o kwestionowane wzorce już wygasły. W tej sytuacji oraz biorąc pod uwagę treść kwestionowanych postanowień Prezes UOKiK nie mógł uznać za pewne oświadczenia Spółki i uwzględnił , że może i stnieć pewna grupa klientów Spółki, będących stronami obowiązujących umów. Należało zatem uznać, że w odniesieniu do ww. grupy klientów, skutki stosowania postanowień umownych, o których mowa w art. 23a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie zosta ły dotychczas przez Spółkę w żaden sposób usunięte. Tym samym skierowanie pisma, za zwrotnym potwierdzeniem odbioru, do konsumentów, którzy zawarli umowy ze Spółką w oparciu o wzorce umów, zawierające postanowienia, o których mowa w punkcie I . niniejszej d ecyzji i nadal są stronami tych umów, z informacj ą o niedozwolonym charakterze ww. postanowień, umożliwi im podjęcie decyzji o ewentualnym dochodzeniu swoich indywidualnych roszczeń na drodze cywilnoprawnej . Ponadto pozwoli im zakończyć trwający stosunek zobowiązaniowy bez konsekwencji finansowych . Środek w postaci obowiązku publikacji oświadczenia o wskazanej treści, w ocenie Prezesa Urzędu, pozwoli zrealizować przede wszystkim cele informacyjne i edukacyjne decyzji. Informacja o wydaniu decyzji zostanie zamieszczona na łamach ogólnopolskiego dziennika , dostępne go wszystkim konsumentom, także tym, którzy mogli być poszkodowani w wyniku działań Spółki, a nie są już stronami umów i przez to nie otrzymali tej informacji listem poleconym. W przypadku tych kons umentów, informacja taka umożliwi im podjęcie decyzji o ewentualnym dochodzeniu swoich indywidualnych roszczeń na drodze cywilnoprawnej. Publikacja oświadczenia spełni również funkcję prewencyjną i odstraszającą innych przedsiębiorców przed stosowaniem nie dozwolonych postanowień umownych. Nałożenie na Spółkę obowiązków, o których mowa w punkcie II . sentencji decyzji, ma na celu zapewnienie, że każdy konsument, który zawarł ze Spółką umowę w oparciu o wzorce umów zawierające postanowienia, o których mowa w punkcie I . niniejszej decyzji, otrzyma informację, iż ww. postanowienia zostały uznane za niedozwolone postanowienia umowne, o których mowa w art. 385 1 § 1 Kodeksu cywilnego , a tym samym że nie są one dla niego wiążące. Uwzględniając powyższe, orzeczono jak w pkt II . sentencji. III. Rozstrzygnięcie w pkt III . sentencji decyzji strona 16 z 20 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 3a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , Prezes Urzędu może nałożyć na przedsiębiorcę, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości nie większ ej niż 10% obrotu osiągniętego w roku obrotowym poprzedzającym rok nałożenia kary, jeżeli przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie, dopuścił się naruszenia zakazu określonego w art. 2 3a tej ustawy . Art. 106 ust. 3 ww. ustawy , wskazujący sposób obliczania obr otu, przewiduje w pkt 1 m.in., że obrót oblicza się jako sumę przychodów wykazanych w rachunku zysków i strat - w przypadku przedsiębiorcy sporządzającego taki rachunek na podstawie przepisów o rachunkowości. Art. 106 ust. 5 ww. u s tawy stanowi przy tym, że w przypadku gdy przedsiębiorca w roku obrotowym poprzedzającym rok nałożenia kary nie osiągnął obrotu lub osiągnął obrót w wysokości nieprzekraczającej równowartości 100 . 000 euro, Prezes Urzędu nakładając karę pieniężną na podstawie ust. 1, uwzględnia śre dni obrót osiągnięty przez przedsiębiorcę w trzech kolejnych latach obrotowych poprzedzających rok nałożenia kary. W oparciu o rachunek zysków i strat zawarty w sprawozdaniu finansowym za rok 2020 24 Prezes Urzędu ustalił, że obrót osiągnięty w ww. roku wyniósł […] zł , co uwzględniając średni kurs euro ogłoszony przez Narodowy Bank Polski w dniu 31 grudnia 2020 r., tj. 4,6148 zł 25 , stanowi […] EUR (stosownie do art. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , przeliczenie wartości euro oraz innych walut obcych na złote oraz wartości złotego na euro jest dokonywane według kursu średniego walut obcych ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski w ostatnim dniu roku kalendarzowego poprzedzającego rok nałoż enia kary). Obrót Spółki w 2020 r. jest zatem niższy niż 100 . 000 euro, co uzasadnia konieczność obliczenia średniego obrotu osiągniętego przez przedsiębiorcę w latach 2018 – 2020. Z informacji przekazanych przez Spółkę wynika, że w latach 2018, 2019 Spółk a osiągnęła następujące obroty: […] zł 26 , […] zł 27 . Jak wskazano powyżej, obrót Spółki za rok 2020 wyniósł […] zł. Średni obrót osiągnięty przez przedsiębiorcę w trzech kolejnych latach obrotowych poprzedzających rok 2021 wynosi zatem […] zł , co uwzględniając średni kurs euro ogłoszony przez Narodowy Bank Polski w dniu 31 grudnia 2020 r., tj. 4,6148 zł stanowi […] EUR . Z uwagi na to, iż ww. suma przekracza wartość 100 . 000 euro nie zachodzi potrzeba zastosowania art. 106 ust. 6 ww. ustawy (dotyc zy sytuacji, w której przedsiębiorca nie osiągnął obrotu w okresie trzyletnim, o którym mowa w art. 106 ust. 5 tej ustawy lub gdy obrót przedsiębiorcy obliczony na podstawie tego przepisu nie przekracza równowartości 100 . 000 euro). Kara pieniężna za narus zenie zakazu określonego w art. 23a ww. ustawy ma charakter fakultatywny. O tym, czy w konkretnej sprawie w odniesieniu do wskazanego przedsiębiorcy zasadne jest nałożenie kary pieniężnej decyduje, w ramach uznania administracyjnego, Prezes Urzędu. Należy zwrócić uwagę, że przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie określają jakichkolwiek przesłanek, od których uzależnione byłoby podjęcie decyzji o nałożeniu kary. Ustawodawca wskazał jedynie w art. 111 ww. ustawy te okoliczności, które Prezes U OKiK ma obowiązek uwzględnić decydując o wymiarze kary pieniężnej. Są to w szczególności okoliczności naruszenia przepisów ustawy oraz uprzednie naruszenie przepisów ustawy, a także: okres, stopień oraz skutki rynkowe naruszenia przepisów ustawy, przy czy m stopień naruszenia Prezes Urzędu ocenia biorąc pod uwagę okoliczności dotyczące natury naruszenia i działalności przedsiębiorcy, która stanowiła przedmiot naruszenia (art. 111 ust. 1 pkt 1 tej ustawy). Ustalając wysokość kar pieniężnych Prezes Urzędu bie rze również pod uwagę okoliczności łagodzące oraz obciążające, które wystąpiły w sprawie. Zgodnie z art. 111 ust. 3 pkt 2 24 Sprawozdanie finansowe Spółki za rok 2020 zostało zamieszczone w Przeglądarce dokumentów finansowych prowadzonej przez Ministerstwo Sprawiedliwości (por. https://ekrs.ms.gov.pl/rdf/pd/search_df ) , karty nr 586 - 592 w aktach sprawy; 25 http://rss.nbp.pl/kursy/TabRss.aspx?n=2020/a/20a255; 26 Karta nr 572 w aktach sprawy; 27 Karta nr 482 w aktach sprawy. strona 17 z 20 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl ustawy, okolicznościami łagodzącymi są w szczególności: dobrowolne usunięcie skutków naruszenia, zaniechanie naruszenia przed wszczęci em postępowania lub niezwłocznie po jego wszczęciu, podjęcie z własnej inicjatywy działań w celu zaprzestania naruszenia lub usunięcia jego skutków oraz współpraca z Prezesem UOKiK w toku postępowania, w szczególności przyczynienie się do szybkiego i spraw nego przeprowadzenia postępowania. Wśród zamkniętego katalogu okoliczności obciążających art. 111 ust. 4 pkt 2 ustawy wymienia: znaczny zasięg terytorialny naruszenia lub jego skutków, znaczne korzyści uzyskane przez przedsiębiorcę w związku z dokonanym na ruszeniem, dokonanie uprzednio podobnego naruszenia oraz umyślność naruszenia. Prezes Urzędu uznał, że okoliczności niniejszej sprawy, w szczególności możliwe negatywne skutki zastosowania ww. postanowień dla interesów konsumentów, uzasadniają nałożenie na Spółkę kar y pieniężn ej . W omawianym przypadku zdecydowano o nałożeniu jednej kary pieniężnej z tytułu stosowania klauzul z punkt u I. sentencji niniejszej decyzji, gdyż ich zakwestionowana treść normatywna jest tożsama - dotyczy mechanizmu automatycznego p rzedłużenia umowy w przypadku niezłożenia przez konsumenta oświadczenia w określonym czasie. Ocena zgromadzonego materiału dowodowego wskazuje na nieumyślne naruszenie przez Spółkę zakazu wyrażonego w art. 23a ustawy. W opinii Prezesa UOKiK, Spółka naruszy ła zasady ostrożności w relacjach z konsumentami. Należy podkreślić, że jako profesjonalista Spółka ma obowiązek w swoich działaniach skierowanych wobec konsumentów uwzględnić obowiązujące przepisy prawa, w tym określające, jakie postanowienia mogą spełnia ć przesłanki niedozwolonych postanowień umownych. Z racji posługiwania się wzorcem umownym w obrocie z konsumentami, Spółka powinna zwrócić szczególną uwagę na przepisy art. 385 1 § 1 Kodeksu cywilnego oraz zakaz wynikający z art. 23a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Uwzględnienie przez Spółkę tych przepisów, z uwagi na zawodowy charakter prowadzonej działalności, nie wymaga zachowania szczególnej bądź nadzwyczajnej staranności. Dlatego Prezes Urzędu uznał, że stwierdzone w niniejszym postępo waniu naruszenia są skutkiem niedochowania przez Spółkę należytej staranności. Rozstrzygając o wadze tych naruszeń Prezes UOKiK uwzględnił również okres ich trwania, który w odniesieniu do zakwestionowanych postanowień wynosił około roku . Prezes UOKiK wzią ł pod uwagę okres od dnia 17 kwietnia 2016 r., tj. od dnia uzyskania uprawnienia do wydawania decyzji o uznani u postanowień wzorca umowy za niedozwolone do kwietnia 2017 r. , kiedy to Spółka zaprzestała zawierania umów o świadczenie usług telekomunikacyjnyc h z konsumentami . Oceniając szkodliwość ww. postanowień Prezes Urzędu wziął pod uwagę ich bezpośredni wpływ na sytuację ekonomiczną konsumenta. Przewidziany w tych postanowieniach mechanizm automatycznego przedłużenia umowy w przypadku niepodjęcia przez ko nsumenta określonych działań (niezłożenia oświadczenia w określonym czasie), skutkuje związaniem konsumenta umową ze Spółką na dalszy, wielomiesięczny czas oznaczony na dotychczasowych warunkach promocyjnych, a więc przy zastosowaniu przyznanych już ulg. K onsument nie może zakończyć nawiązanego w ten sposób stosunku umownego bez konsekwencji finansowych, tj. bez obowiązku zwrotu Spółce odpowiedniej części przyznanej mu ulgi w opłatach. W celu uniknięcia tego kosztu konsument może jedynie kontynuować przedłu żoną umowę terminową, ponosząc opłatę abonamentową na rzecz Spółki. Zdaniem Prezesa U OKiK , na szkodliwość ww. postanowień wpływa także ich uciążliwość dla konsumenta, wyrażająca się w obowiązku podjęcia określonych czynności - złożenia stosownego oświadcze nia i dotrzymania terminu, w którym powinno być złożone, aby zapobiec automatycznemu przedłużeniu umowy na kolejny czas oznaczony. W związku z powyższym Prezes UOKiK uznał, że stopień naruszenia ustawy miał charakter znaczny z uwagi na poważne skutki, któr e wy stępo wały w sferze interesów konsumentów. strona 18 z 20 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl W ocenie Prezesa Urzędu, ww. okoliczności przesądzają o ustaleniu kwoty bazowej kary na poziomie […] % średniego obrotu osiągniętego przez Spółkę w latach 201 8 - 20 20 , tj. […] zł . W procesie kalkulacji kary Prezes UOKiK wziął ponadto pod uwagę okoliczność obciążającą, tj. znaczny zasięg terytorialny naruszenia. Uwzględnienie przedmiotowej okoliczności jest skutkiem prowadzenia przez Spółkę działalności gospodarczej, w tym występowania skutków praktyki, na terenie c ałego kraju. Oznacza to , że z oferty usług telekomunikacyjnych świadczonych przez Spółkę mógł potencjalnie skorzystać każdy konsument bez względu na miejsce zamieszkania. Z ww. przyczyny Prezes Urzędu podwyższył kwotę bazową kary o […] %. J ednocześnie Prez es Urzędu uwzględnił, że Spółce nie można przypisać umyślności działania, a więc zamiaru naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Ponadto Prezes UOKiK uwzględnił jedn ą okolicznoś ć łagodząc ą , tj. fakt zaprzestania zawierania nowych umów w oparciu o kwestionowane wzorce umów w kwietniu 2017 r. , czyli przed wszczęci em przeciwko niej niniejszego postępowania . Jednakże przedsiębiorca nie wykazał , że umowy zawarte w oparciu o kwestionowane wzorce już wygasły. Dlatego też o koliczność ta uz asadnia zmniejszenie kwoty bazowej kary o […] % . Tym samym, p o uwzględnieniu okoliczności obciążających i łagodzących kwota bazowa zwiększyła się o […] %. Ostatecznie zatem Prezes Urzędu nałożył na Spółkę kar ę pieniężn ą w wysokości 29.963 zł po zaokrągleniu, co stanowi […] % średniego obrotu Spółki osiągniętego w latach 201 8 - 20 20 i […] % kary maksymalnej, co oznacza, że mieści się w granicach wyznaczonych przez art. 106 ust. 1 pkt 3a w zw. z art. 106 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W ocenie Prezesa Urzędu, nałożon a na Spółkę kar a jest adekwatn a do okoliczności, a także okresu, stopnia i skutków rynkowych stwierdzonych naruszeń przepisów ustawy. Kar a pełni funkcję represyjną, stanowiąc sankcję i dolegliwość za naruszenie przepisów ustawy oraz prewencyjną, zapobiegającą ponownemu ich naruszeniu przez Spółkę. Nie bez znaczenia jest również jej walor wychowawczy, odstraszający innych przedsiębiorców świadczących usługi telekomunikacyjne przed stosowaniem we wzorcach umów nied ozwolonych postanowień umownych. Z uwagi na powyższe, orzeczono jak w pkt III . sentencji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie: NBP O/O Warszawa 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000 . IV. Rozstrzygnięcie w pkt IV . sentencji decyzji Art. 77 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przewiduje, że jeżeli w wyniku postępowania Prezes Urzędu stwierdzi naruszenie przepisów ustawy, przedsiębiorca, który dopuścił się tego naruszenia jest obowiązan y ponieść koszty postępowania. Zgodnie z art. 80 powołanej ustawy, Prezes Urzędu rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które może być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie. Należy zauważyć, że ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie zawiera wyczerpujących regulacji dotyczących rozstrzygnięcia o kosztach postępowania. Art. 83 ww. ustawy stanowi jednak, że w sprawach nieuregulowanych w ustawie do postępowania przed Prezesem Urzędu stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) . Stosownie do art. 2 64 § 1 Kodeksu strona 19 z 20 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl postępowania administracyjnego, jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. Do kosztów przeprowadzonego w niniejszej sprawie postępowania zaliczono, zgodnie z art. 263 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego , poniesione koszty doręczenia pism Spółce w wysokości 81,80 zł. Wymienione wyżej koszty należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji na podany powyżej rachunek bankowy. POUCZENIE Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeksu postępowania cywilnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1805 ze zm.) – od niniejszej decyzji przysługuje stronie odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie miesiąca od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Kon sumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i w Krakowie, Pl. Szczepański 5, 31 – 011 Kraków. W przypadku jednak kwestionowania wyłącznie postanowienia o kosztach zawartego w pkt IV . rozstrzygnięcia niniejszej decyzji, na podstawie art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosownie do art. 479 32 § 1 i 2 Kodeksu postępowania cywilnego i art. 264 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , przysługuje zażalenie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie tygodnia od dnia doręczenia niniejszej decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Krako wie, Pl. Szczepański 5, 31 – 011 Kraków. Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 9 w zw. z art. 32 ust. 1 i ust 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych ( Dz. U. z 2020 r. poz. 755 ze zm .), odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu Ochrony K onkurencji i Konsumentów podlega opłacie stałej w kwocie 1 . 000,00 zł, natomiast zażalenie na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów podlega opłacie stałej w kwocie 500,00 zł. Zgodnie z art. 103 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych Sąd może przyznać zwolnienie od kosztów sądowych osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej niebędącej osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną, jeżeli wykazała, że nie ma dostatecznych środków na ich uiszczenie. Spółka handlowa powinna wykazać także, że jej wspólnicy albo akcjonariusze nie mają dostatecznych środków na zwiększenie majątku spółki lub udzielenie spółce pożyczki (art. 103 ust. 2 tej ustawy ). Zgodnie z art. 105 ust. 1 ww. ustawy , wniosek o przyznanie zwolni enia od kosztów sądowych należy zgłosić na piśmie lub ustnie do protokołu w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. Stosownie do treści art. 117 § 1 i § 3 - 4 Kodeksu postępowania cywilnego strona zwolniona przez sąd od kosztów sądowych w całości lub części, może domagać się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna, której ustawa przyznaje zdolność sądową, niezwolniona przez sąd od kosztów sądowych, może się domagać ustanowienia adwokata lub r adcy prawnego, jeżeli wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego. Wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego strona zgłasza wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych lub osobno, na piśmie lub ustnie do protokołu, w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. strona 20 z 20 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl z upoważnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów WALDEMAR JURASZ DYREKTOR DELEGATURY UOKIK W KRAKOWIE Otrzymują: 1. Telekomunikacja dla Domu Sp. z o.o. Al. Jerozolimskie 123A, 02 - 017 Warszawa 2. RKR a/a.