RKR-17/2015

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUM ENTÓW DELEGATURA UOKIK W KRAKOWIE pl. Szczepański 5, 31- 011 Kraków tel./fax (0-12) 421-75-79, 421-74-98 e-mail: krakow@uokik.gov.pl RKR-61-6/15/PP-/15 K raków, dnia 28 grudnia 2015 r. DECYZJA NR RKR - 17 /2015 Stosownie do art. 33 ust. 4-6 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 184 , z późn. zm. ) - w imieniu P rezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - po przeprowadzeniu , z urzędu, przeciwko przedsiębiorcy Danielowi Osnowskiemu, prowadzącemu działalność pod firmą Lombard Mielec Daniel Osnowski w Mielcu, postępowani a pod zarzutem stosowania praktyk narusza jących zbiorowe interesy konsumentów : I. na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów działania przedsiębiorcy, polegające na naruszaniu obowiązku udzielenia konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez niepodawanie w reklamach dotyczących kredytu konsumenckiego w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r. poz. 1497, z późn. zm.) zamieszczanych na stronie internetowej przedsiębiorcy, w domenie www.lombardmielec.pl , zawierających dane dotyczące kosztu tego kredytu, w sposób jednoznaczny, zrozumiały i widoczny, na podstawie reprezentatywnego przykładu, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 ustawy o kredycie konsumenckim : a) stopy oprocentowania kredytu wraz z wyodrębnieniem opłat uwzględnianych w całkowitym koszcie kredytu – co jest niezgodne z art. 7 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 8 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim , b) całkowitej kwoty kredytu – co jest niezgodne z art. 7 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 8 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim , c) rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania – co jest niezgodne z art. 7 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 8 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim , d) czasu obowiązywania umowy – co jest niezgodne z art. 7 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 8 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim , e) całkowitej kwoty do zapłaty – co jest niezgodne z art. 7 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 8 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim , f) informacji, że do zawarcia umowy o kredyt na warunkach określonych w tych reklamach niezbędne jest zawarcie umowy zastawu oraz poniesienie kosztu przechowania i zabezpieczenia przedmiotu zastawu, którego wysokości nie można z góry określić – co jest niezgodne z art. 7 ust. 3 w związku z art. 8 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim , które to działania naruszają art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , oraz nakazuje się zaniechanie jej stosowania ; II. na podstawie 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów działania przedsiębiorcy polegające na naruszaniu obowiązku udzielenia konsumentom rzetelnej, prawdziwej i strona 2 z 45 pełnej informacji poprzez niepodawanie w reklamach dotyczących kredytu konsumenckiego w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim oferowanego przez przedsiębiorcę w charakterze pośrednika kredytowego, zamieszczanych na stronie internetowej przedsiębiorcy, w d omenie www.lombardmielec.pl , informacji: a) o zakresie umocowania pośrednika kredytowego do dokonywania czynności faktycznych lub prawnych – co jest niezgodnie z art. 7 ust. 4 pkt 1 ustawy o kredycie konsumenckim , b) c zy pośrednik kredytowy współpracuje z kredytodawcami – co jest niezgodne z art. 7 ust. 4 pkt 2 ustawy o kredycie konsumenckim , które to działania naruszają art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , oraz stwierdza się zaniec hanie jej stosowania z dniem 21 października 2015 r. ; III. 1. na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów działania przedsiębiorcy polegające na naruszaniu obowiązku ud zielenia konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez nieokreślenie w „Umowach pożyczki lombardowej ”, stanowiących umowy o kredyt konsumencki w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim : informacji o sposobie i skutkach odstą pienia konsumenta od umowy, obowiązku zwrotu przez konsumenta udostępnionego przez kredytodawcę kredytu oraz odsetek w przypadku odstąpienia od umowy oraz kwocie odsetek należnych w stosunku dziennym – co jest niezgodne z art. 30 ust. 1 pkt 15 ustawy o kre dycie konsumenckim , które to działani a narusza ją art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , oraz nakazuje się zaniechanie jej stosowania ; 2. na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów działania przedsiębiorcy polegające na naruszaniu obowiązku udzielenia konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez nieokreślenie w „Umowach pożyczki lombardowej ”, stanowiących umow y o kredyt konsumencki w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim , informacji o: a) imieniu i nazwisku kredytodawcy – co jest niezgodne z art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy o kredycie konsumenckim , b) prawie konsumenta do spłaty kredytu przed terminem – co jest niezgodne z art. 30 ust. 1 pkt 16 ustawy o kredycie konsumenckim , c) organie nadzoru właściwym w sprawach ochrony konsumentów – co jest niezgodne z art. 30 ust. 1 pkt 21 ustawy o kredycie konsumenckim , które to działania narusza ją art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , oraz stwierdza się zaniechanie jej stosowania : z dniem 28 września 2015 r . w odniesieniu do działania , o którym mowa w lit. a, oraz z dniem 19 października 2015 r. w odniesieniu do działa ń , o których mowa w lit. b i c; IV. na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów działania przedsiębiorcy polegające na naruszaniu obowiązku udzielenia konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez nie przekazywanie im przed zawarciem umowy o kredyt konsumencki w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim danych, o których mowa w jej art. 13 ust. 1 i 2 , na formularzu informacyjnym sporządzonym zgodnie z w zorem określonym w załączniku nr 1 do tej ustawy – co jest niezgodne z art. 14 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim, które to działania naruszają art. 24 ust. 1 strona 3 z 45 i ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , oraz nakazuje się zaniechanie jej stosowania ; V. na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów działania przedsiębiorcy polegające na naruszaniu obowiązku udzielenia konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez niewręczanie im przy zawarciu umowy o kredyt konsumencki w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim wzoru oświadczenia o odstąpieniu od tej umowy – co jest niezgodne z art. 53 ust. 3 ustawy o kredycie konsumenckim , które to działania naruszają art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , oraz nakazuje się zaniechanie jej stosowania ; VI. na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów działania przedsiębiorcy polegające na umieszczeniu na stronie internetowej przedsiębiorcy, w domenie www.lombardmielec.pl , nieprawdziwych informacji dotyczących oferowanych prz ez niego kredytów konsumenckich o treści: „Najniższy procent w Polsce” , co stanowi nieuczciwą praktykę rynkową, o której mowa w art. 5 ust. 1 i 2 pkt 1 w zw. z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 roku o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz.U. Nr 171, poz. 1206, z późn. zm.), k tóre to działania naruszają art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , oraz stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 8 maja 2015 r.; VII. na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 us tawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów działania przedsiębiorcy polegające na umieszczeniu na stronie internetowej przedsiębiorcy, w domenie www.lombardmielec.pl , nieprawdziwych informacji dotyczących oferowanych kredytów konsumenckich o treści: „Chwilówki bez BIK – na sam dowód” , które mogą wprowadzać konsumentów w błąd co do oferty przedsiębiorcy prezentowanej w dziale "Chwilówki" , sugerując be zwarunkowe udzielenie kredytu konsumenckiego, bez względu na wynik oceny ryzyka kredytowego, co stanowi nieuczciwą praktykę rynkową, o której mowa w art. 5 ust. 1 i 2 pkt 1 w zw. z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym , które to działania naruszają art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , oraz stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 8 maja 2015 r.; VIII. 1. na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaj e się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów działania przedsiębiorcy polegające na stosowaniu we wzorcu umowy o kredyt konsumencki w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim pod nazwą „ Umowa pożyczki lombardowej ”, stosowanym w obrocie z kon sumentami, postanowienia o treści: „Uprzedzony o odpowiedzialności karnej wynikającej z art. 233 k.k. za składanie fałszywych oświadczeń Pożyczkobiorca oświadcza, że towar wymieniony w pkt 1 nie pochodzi z przestępstwa, nie ma innych wad pra wnych i nie maj ą do niego praw osoby trzecie.” sugerując ego kredytobiorcom, niezgodnie z prawdą, że do oświadczeń odbieranych od nich przez kredytodawcę mają zastosowanie przepisy o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań mających służyć za dowód w postępowaniu sądowym lub w innym postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy, co stanowi nieuczciwą praktykę rynkową, o której mowa w art. 5 ust. 1 i 2 pkt 1 w zw. z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, które to działania naruszają art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , oraz nakazuje się zaniechanie jej stosowania ; strona 4 z 45 2. na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów działania przedsiębiorcy polegające na stosowaniu we wzorcu umowy o kredyt konsumencki w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim pod nazwą „ Umowa pożyczki lombardowej ”, stosowanym w obrocie z konsumentami , postanowienia o treści: „Oświadczenie: Świadom(a) odpowiedzialności karnej za złożenie nieprawdziwego oświadczenia, oświadczam, że posiadam dochody lub środki wystarczające do spłaty kwoty pożyczki wraz z kosztami” sugerując ego kredytobiorcom, niezgodnie z prawdą, że do oświadczeń odbieranych od nich przez kredytodawcę mają zastosowanie przepisy o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań mających służyć za dowód w postępowaniu sądowym lub w innym postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy , co stanowi nieuczciwą praktykę rynkową, o której mowa w art. 5 ust. 1 i 2 pkt 1 w zw. z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, które to działan ia narusza ją art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , oraz stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 19 października 2015 r. ; IX. na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 w związku z ust. 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nakłada się kary pieniężne na przedsiębiorcę Daniela Osnowskiego, prowadzącego działalność pod firmą Lombard Mielec Daniel Osnowski w Mielcu : 1) w wysokości 800,00 zł (słownie: osiemset złotych 00/100) - z tytułu dopuszczenia się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w pkt I. niniejszej decyzji, 2) w wysokości 300,00 zł (słownie: trzysta złotych 00/100) - z tytułu dopuszczenia się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w pkt II. niniejszej decyzji, 3) w wysokości 800,00 zł (słownie: osiemset złoty ch 00/100) - z tytułu dopuszczenia się stosowania praktyk naruszając ych zbiorowe interesy konsumentów, o któr ych mowa w pkt III. niniejszej decyzji, 4) w wysokości 500,00 zł (słownie: pięćset złotych 00/100) - z tytułu dopuszczenia się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w pkt IV. niniejszej decyzji, 5) w wysokości 800,00 zł (słownie: osiemset złotych 00/100) - z tytułu dopuszczenia się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w pkt V. niniejszej decyzji, 6) w wysokości 1 000,00 zł (słownie: tysiąc złotych 00/100) - z tytułu dopuszczenia się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w pkt VI. niniejszej decyzji, 7) w wysokości 600,00 zł (słownie: sz eśćset złotych 00/100) - z tytułu dopuszczenia się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w pkt VII. niniejszej decyzji, 8) w wysokości 800,00 zł (słownie: osiemset złotych 00/100) - z tytułu dopuszczenia się stosowani a praktyk naruszając ych zbiorowe interesy konsumentów, o któr ych mowa w pkt VIII. niniejszej decyzji, płatne do budżetu państwa; X. na podstawie art. 77 ust. 1 w związku z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji konsumentów oraz art. 263 § 1 i art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 , z późn. zm. ), w związku z art. 83 ustawy ochronie konkurencji i konsumentów postanawia się obciążyć przedsiębiorcę Daniela Osnowskiego, prowadzącego działalność pod firmą Lombard Mielec Daniel Osnowski w Mielcu kosztami niniejszego postępowania , w wysokości strona 5 z 45 31,00 zł (słownie: trzydzieści jeden złotych 00/100) i zobowiązać przedsiębiorcę do ich zwrotu na rzecz Prezesa Urzędu Ochrony Konkuren cji i Kons umentów w terminie 14 dni od uprawomocnienia się niniejszej decyzji. UZASADNIENIE Prezes UOKiK przeprowadził postępowanie wyjaśniające o sygnaturze RKR-405- 30/15/PP, mające na celu wstępne ustalenie, czy działania przedsiębiorcy Daniela Osnowskiego, prow adzącego działalność pod firmą Lombard Mielec Daniel Osnowski w Mielcu, podejmowane w związku z reklamą pożyczek zamieszczoną na stronie internetowej www.lombardmielec.pl , uzasadniają wszczęcie postępowania w spr awie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz podjęcie działań określonych w odrębnych ustawach . Na podstawie ustaleń dokonanych w toku postępowania wyjaśniającego, postanowieniem nr RKR-219/2015 w dniu 17 sierpnia 2015 r. wszczęte zostało postępowanie pod zarzutem stosowania przez przedsiębiorcę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów , polegających na: 1. naruszaniu obowiązku udzielenia konsumentom rzetelnej, prawdz iwej i pełnej informacji poprzez nie podawanie w reklamach dotyczących kredytu konsumenckiego w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r. poz. 1497, z późn. zm.) zamieszczanych na stronie int ernetowej przedsiębiorcy, w domenie www.lombardmielec.pl , zawierających dane dotyczące kosztu tego kredytu, w sposób jednoznaczny, zrozumiały i widoczny, na podstawie reprezentatywnego przykładu, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 ustawy o kredycie konsumenckim : a) stopy oprocentowania kredytu wraz z wyodrębnieniem opłat uwzględnianych w całkowitym koszcie kredytu – co jest niezgodne z art. 7 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 8 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim , b) całkowitej kwoty kredytu – co jest niezgodne z art. 7 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 8 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim , c) rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania – co jest niezgodne z art. 7 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 8 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim , d) czasu obowiązywania umowy – co jest niezgodne z art. 7 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 8 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim , e) całkowitej kwoty do zapłaty – co jest niezgodne z art. 7 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 8 ust. 1 ustawy o kred ycie konsumenckim , f) informacji, że do zawarcia umowy o kredyt na warunkach określonych w tych reklamach niezbędne jest zawarcie umowy zastawu oraz poniesienie kosztu przechowania i zabezpieczenia przedmiotu zastawu, którego wysokości nie można z góry okr eślić – co jest niezgodne z art. 7 ust. 3 w związku z art. 8 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim , które to działania mogą naruszać art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ; 2. naruszaniu obowiązku udzielenia konsumentom r zetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez niepodawanie w reklamach dotyczących kredytu konsumenckiego w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim oferowanego przez przedsiębiorcę w charakterze pośrednika kredytowego, zamieszczanych na stronie internetowej przedsiębiorcy, w domenie www.lombardmielec.pl , informacji: strona 6 z 45 a) o zakresie umocowania pośrednika kredytowego do dokonywania czynności faktycznych lub prawnych – co jest niezgodnie z art. 7 ust. 4 pkt 1 ustawy o kredycie konsumenckim , b) czy pośrednik kredytowy współpracuje z kredytodawcami – co jest niezgodne z art. 7 ust. 4 pkt 2 ustawy o kredycie konsumenckim , które to działania mogą naruszać art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ; 3. naruszaniu obowiązku udzielenia konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez nieokreślenie w „Umowach pożyczki lombardowej ”, stanowiących umowy o kredyt konsumencki w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim , informacji o: a) imieniu i nazwisku kredytodawcy – co jest niezgodne z art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy o kredycie konsumenckim , b) sposobie i skutkach odstąpienia konsumenta od umowy, obowiązku zwrotu przez konsumenta udostępnionego przez kredytodawcę kredyt u oraz odsetek w przypadku odstąpienia od umowy oraz kwocie odsetek należnych w stosunku dziennym – co jest niezgodne z art. 30 ust. 1 pkt 15 ustawy o kredycie konsumenckim , c) prawie konsumenta do spłaty kredytu przed terminem – co jest niezgodne z art. 30 ust. 1 pkt 16 ustawy o kredycie konsumenckim , d) organie nadzoru właściwym w sprawach ochrony konsumentów – co jest niezgodne z art. 30 ust. 1 pkt 21 ustawy o kredycie konsumenckim , które to działania mogą naruszać art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ; 4. naruszaniu obowiązku udzielenia konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez nieprzekazywanie im przed zawarciem umowy o kredyt konsumencki w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim danych, o których mowa w jej art. 13 ust. 1 i 2, na formularzu informacyjnym sporządzonym zgodnie z wzorem określonym w załączniku nr 1 do tej ustawy – co jest niezgodne z art. 14 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim oraz może naruszać art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ; 5. naruszaniu obowiązku udzielenia konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez niewręczanie im przy zawarciu umowy o kredyt konsumencki w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim wzoru oświadczenia o odstąpieniu od tej umowy – co jest niezgodne z art. 53 ust. 3 ustawy o kredycie konsumenckim oraz może naruszać art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ; 6. umieszczeniu na stronie internetowej prz edsiębiorcy, w domenie www.lombardmielec.pl , nieprawdziwych informacji dotyczących oferowanych przez niego kredytów konsumenckich o treści: „Najniższy procent w Polsce” , co może stanowić nieuczciwą praktykę rynkową, o której mowa w art. 5 ust. 1 i 2 pkt 1 w zw. z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 roku o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz.U. Nr 171, poz. 1206, z późn. zm.) oraz naruszać art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ; 7. umieszczeniu na stronie internetowej przedsiębiorcy, w domenie www.lombardmielec.pl , nieprawdziwych informacji dotyczących oferowanych kredytów konsumenckich o treści: „Chwilówki b ez BIK – na sam dowód”, które mogą wprowadzać konsumentów w błąd co do oferty przedsiębiorcy prezentowanej w dziale "Chwilówki", sugerując bezwarunkowe udzielenie kredytu konsumenckiego, bez względu na wynik oceny ryzyka kredytowego, co może stanowić nieuczciwą praktykę rynkową, o której mowa w art. 5 ust. 1 i 2 pkt 1 w zw. z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom strona 7 z 45 rynkowym oraz naruszać art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ; 8. stosowaniu we wzorcu umowy o kredyt konsumencki w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim pod nazwą „ Umowa pożyczki lombardowej ”, stosowanym w obrocie z konsumentami, postanowień o treści: - „Uprzedzony o odpowiedzialności karnej wynikającej z art. 233 k.k. za składanie fałszywych oświadczeń Pożyczkobiorca oświadcza, że towar wymieniony w pkt 1 nie pochodzi z przestępstwa, nie ma innych wad prawnych i nie mają do niego praw osoby trzecie.”, - „Oświadczenie: Świadom(a) odpowiedzialności karnej za złożenie ni eprawdziwego oświadczenia, oświadczam, że posiadam dochody lub środki wystarczające do spłaty kwoty pożyczki wraz z kosztami”, sugerujących kredytobiorcom, niezgodnie z prawdą, że do oświadczeń odbieranych od nich przez kredytodawcę mają zastosowanie przepisy o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań mających służyć za dowód w postępowaniu sądowym lub w innym postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy, co może stanowić nieuczciwą praktykę rynkową, o której mowa w art. 5 ust. 1 i 2 pkt 1 w zw. z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym oraz naruszać art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Postanowieniem nr RKR-220/2015 w dniu 17 sierpnia 2015 r. zaliczono w poczet dowod ów w niniejszym postępowaniu dokumenty, wyjaśnienia i inne dowody uzyskane przez Prezesa UOKiK w toku postępowania wyjaśniającego, to jest: - wydruki informacji zawartych na stronach internetowych w domenie www.lombardmielec.pl – notatki: z dnia 5 maja 2015 r. oraz z dnia 13 sierpnia 2015 r., wraz z załącznikami; - wezwanie zn. RKR-405-30/15/PP-1/15 z dnia 5 maja 2015 r.; - pismo przedsiębiorcy z dnia 18 maja 2015 r., wraz z załącznikami. Pismem z dnia 17 sierpnia 2015 r. zawiadomiono przedsiębiorcę o wszczęciu wobec niego niniejszego postępowania oraz wezwano do ustosunkowania się do postawionych zarzutów. Pismem z dn. 31 sierpnia 2015 r. przedsiębiorca oświadczył, że zarzucane mu naruszenia wynikały z braku posiadania obsługi prawnej oraz świadomości co do istniejących nieprawidłowości, a także, że podjął działania zmierzające do usunięcia wszystkich zarzucanych mu nieprawidłowości oraz że zobowiązuje się do ich usunięcia. Pismem tym przedsiębiorca wniósł o zastosowanie wo bec niego art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , nie wskazując żadnych określonych działań zmierzających do deklarowanego zakończenia naruszenia lub usunięcia jego skutków . Pismem z dnia 7 września 2015 r. szczegółowo wyjaśniono przedsiębiorcy treści i zasady stosowania przepisów art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . W szczególności poinformowano przedsiębiorcę, że złożona przez niego ogólnikowa deklaracja zaniechania zarzucanych naruszeń, bez określenia konkretnych działań, które przedsiębiorca zamierza w tym celu podjąć, jest niewystarczająca do dokonania rozstrzygnięcia w postaci decyzji zobowiązującej. W toku postępowania przedsiębiorca nie przedłożył zobowiązania podjęcia określonych działań zmierzających do zaniechania zarzucanych naruszeń lub ich skutków. Pismem z dnia 14 grudnia 2015 r. zawiadomiono przedsiębiorcę o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym oraz wypowiedzenia się co do niego. strona 8 z 45 W toku postępowania Prezes UOKiK ustalił, co następuje. Daniel Osnowski prowadzi od kwietnia 2014 r. na podstawie wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej działalność gospodarczą pod firmą Lombard Mielec Daniel Osnowski w Mielcu . Przeważającą działalność przedsiębiorcy stanowi udzielanie kredytów konsumenckich (PKD 64.92.Z Pozostałe formy udzielania kredytów ) w ramach prowadzonego przez przedsiębiorcę lombardu . W działalności tej wykorzystuje dla celów informacyjnych i reklamowych stronę internetową w domenie www.lombardmielec.pl . [dowód: karty nr 22, 47] Pojęcie "lombard" nie posiada ustawowej definicji. Zgodnie z definicją słownikową tego terminu jest to «instytucja kredytowa, udzielająca krótkoterminowych pożyczek pod zastaw cennych przedmiotów lub papierów wartościowych» 1 . Biorąc pod uwagę przedmiot prowadzonej przez niego działalności , p rzedsiębiorca jest kredytodawcą w rozumieniu art. 5 pkt 2 ustawy o kredycie konsumenckim , zgodnie z którym przez kredytodawcę rozumie się przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny , który w zakresie swojej działalności gospodarczej lub zawodowej udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi kredytu. Przedsiębiorca jest tym samym również instytucją pożyczkową, w rozumieniu art. 5 pkt 2a ustawy o kredycie konsumenckim . Zgodnie z art. 59a ust. 1 i 2 tej ustawy i nstytucja pożyczkowa może prowadzić działalność wyłącznie w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością albo spółki akcyjnej, o kapitale zakładowym w wysokości co najmniej 200 000 zł. Takie wymagania w odniesieniu do instytucji pożyczkowych zostały wprowadzone do przepisów ustawy o kredycie konsumenckim w wyniku zmian tej ustawy dokonanej z dniem 11 października 2015 r. , to jest z dniem wejścia w życie ustawy dnia 5 sierpnia 2015 r. o zmianie ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1357 ). Przedsiębiorca nie spełnia tych wymagań, jednakże, zgodnie z art. 10 powołanej ustawy zmieniającej , p rzedsiębiorcy będący kredytodawcami, oferujący w dniu wejścia w życie tej ustawy zawieranie umów o kredyt konsumencki, zobowiązani są dostosować swoją działalność do określonych nią wymagań w terminie 6 miesięcy od dnia jej wejścia w życie, czyli do dnia 11 kwietnia 2016 r. W ramach prowadzonej działalności przedsiębiorca oferuje konsumentom kredyty konsumenckie ( nazywane dalej również "pożyczkami") , określane jako pożyczki lombardowe. Są to kredyty , których zabezpieczenie spłaty stanowi zastaw na ruchomościach kredytobiorców , deponowanych u kredytodawcy. Oprócz tego przedsiębiorca oferuje konsumentom, jako pośrednik kredytowy , w rozumieniu art. 5 pkt 3 ustawy o kredycie konsumenckim , kredyty udzielane przez innych kredytodawców. Zgodnie z tym przepisem pośrednik kredytowy, to przedsiębiorca w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny , inny niż kredytodawca, który w zakresie swojej działalności gospodarczej lub zawodowej uzyskuje korzyści majątkowe, w szczególności wynagrodzenie od konsumenta, dokonując czynności faktycznych lub prawnych związanych z przygotowaniem, oferowaniem lub zawieraniem umowy o kredyt. Oferowane przez przedsiębiorcę kredyty, w odniesieniu do których dokonuje on czynności w charakterze pośrednika kredytowego, również były prezentowane na stronie internet owej przedsiębiorcy . [dowód: karty nr 36-39] 1 Słownik Języka Polskiego PWN, http://sjp.pwn.pl/sjp/lombard;2566336 strona 9 z 45 praktyka, o której mowa w pkt I. decyzji Stosownie do art. 7 ust. 1 i 2 ustawy o kredycie konsumenckim kredytodawca lub pośrednik kredytowy w reklamach dotyczących kredytu konsumenckiego zawierających dane d otyczące kosztu kredytu konsumenckiego zobowiązany jest podać konsumentowi w sposób jednoznaczny, zrozumiały i widoczny: - stopę oprocentowania kredytu wraz z wyodrębnieniem opłat uwzględnianych w całkowitym koszcie kredytu; - całkowitą kwotę kredytu; - rz eczywistą roczną stopę oprocentowania; a w stosownych przypadkach, dodatkowo: - czas obowiązywania umowy; - całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta oraz wysokość rat; - cenę towaru lub usługi oraz kwotę wszystkich zaliczek w przypadku umowy o kredyt pr zewidującej odroczenie płatności. Natomiast stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim powyższe informacje należy podać na podstawie reprezentatywnego przykładu. Przy określaniu reprezentatywnego przykładu należy określić warunki umowy o kre dyt konsumencki, na których kredytodawca lub pośrednik kredytowy spodziewa się zawrzeć co najmniej dwie trzecie umów danego rodzaju przy uwzględnieniu przez te umowy średniego okresu kredytowania, całkowitej kwoty kredytu i częstotliwości występowania na rynku umów danego rodzaju (art. 8 ust. 2 ustawy o kredycie konsumenckim ). Na swojej stronie internetowej przedsiębiorca zamieścił , najpóźniej w maju 2015 r., kalkulator, zawierający następujące pola: - „ Ile chciałbyś pożyczyć pod zastaw? ” - .….. - „ Na ile dni? ” - …... W polach tych można wprowadzić – przy użyciu suwaka lub poprzez wprowadzenie z a pomocą klawiatury – wartości odpowiadające niektórym parametrom pożyczki. Po ustawieniu tych parametrów kalkulator wyświetlał poniżej informację: - „Pożyczasz …..zł + odsetki …. zł = do spłaty ……. zł” Przykładowo: - „Ile chciałbyś pożyczyć pod zastaw?” - 300 zł - „Na ile dni?” - 10 dni - „Pożyczasz 300 zł + odsetki 9 zł = do spłaty 309 zł” Na stronie internetowej przedsiębiorcy z kalkulatorem nie zosta ł zamieszczony reprezentatywny przykład pożyczki reklamowanej przez przedsiębiorcę, prezentujący wskazane przez ustawodawcę parametry tej pożyczki. [dowód: karty nr 27 -28, 66] strona 10 z 45 Przedsiębiorca wyjaśnił, że kwota wyświetlana jako "odsetki" stanowi całość kosztów związanych z pożyczką, potocznie nazywanych przez klientów odsetkami. Natomiast kwota wyświetlana jako "do spłaty" dotyczyła faktycznie całej kwoty do zwrotu, wraz z wszelkimi kosztami "około - pożyczkowymi". Przedsiębiorca wyjaśnił, że tworząc kalkulator sugerował się zachowaniem klientów, którzy najczęściej pytają "ile będzie do spłaty". Zgodnie z art. 7 ust. 3. ustawy o kredycie konsumenckim - jeżeli do zawarcia umowy o kredyt konsumencki, na warunkach określonych w reklamie, niezbędne jest zawarcie u mowy dodatkowej, w szczególności umowy ubezpieczenia, a kosztu takiej umowy nie można z góry określić, kredytodawca lub pośrednik kredytowy podaje konsumentowi w sposób jednoznaczny, zrozumiały i widoczny informację o tym obowiązku wraz z rzeczywistą roczną stopą oprocentowania. Taki charakter ma umowa zastawu, zawierana w ramach udzielanej przez przedsiębiorcę pożyczki "lombardowej". Według wyjaśnień przedsiębiorcy na koszt przechowania i zabezpieczenia przedmiotu zastawu składa się wiele czynników, które powodują, że informacja podawana na stronie internetowej jest zupełnie orientacyjna i może ulec zmianie, jeżeli okaże się, że przedmiot zastawu jest trudny w przechowaniu. Okoliczność ta jest odpowiednio uwzględniana, a koszt przeliczany i uwzględniany w o fercie proponowanej klientowi, natomiast zawarcie umowy następuje po akceptacji tej propozycji. Informacja o tym aspekcie oferowanych pożyczek nie była podawana przez przedsiębiorcę w dotyczącej ich reklami e. [dowód: kart a nr 49] Po wszczęciu postępowania wyjaśniającego przedsiębiorca zmodyfikował z dniem 8 maja 2015 r. kalkulator, rozbudowując treść pola wyświetlającego wynik, przez nadanie mu brzmienia, np.: - „Pożyczasz 300 zł + odsetki ustawowe, prowizja, koszt zabezpieczenia 9 zł = całkowita kwota do spłaty 309 zł” Ponadto, bezpośrednio pod polem wyświetlającym wynik, w obszarze kalkulatora , dodane zostało postanowienie o treści: - "Ogłoszenia i treści znajdujące się w serwisie www.lombardmielec.pl nie stanow ią oferty w myśl art. 65 par. 1 Kodeksu Cywilnego. Cena całkowitego kosztu pożyczki może ulec nieznacznej zmianie. Wynika to z różnych metod zabezpieczeń i przechowania zastawu. " [dowód: kart a nr 67] Pismem z dnia 21 października 2015 r. przedsiębiorca poinformował, że jego strona internetowa została całkowicie usunięta z serwera w dniu 21 października 2015 r. i że aktualnie nie posiada on żadnej strony internetowej. [dowód: kart a nr 114] Z ustaleń dokonanych w toku postępowania wynika, że po daci e wskazanej przez przedsiębiorcę, jako data usunięcia strony internetowej przedsiębiorcy, rzeczywiście usunięta została dotychczasowa treść strony internetowej i zastąpiona pojedyncz ą, "szczątkowa" stron ą , z informacją o treści: "Strona w budowie. Zmieniam y się na lepsze. Prosimy o cierpliwość." , zawierająca także informacje kontaktowe przedsiębiorcy – numer telefonicznej infolinii, godziny pracy, logo i nazwę, pod którą przedsiębiorca prowadzi działalność . Z ustaleń dokonanych w dniu 25 listopada 2015 r. wynika, że przedsiębiorca wznowił następnie działanie swojej strony internetowej, modyfikując i ograniczając zamieszczone na niej treści . Na stronie tej w dalszym ciągu umieszczony jest kalkulator pożyczkowy, w dotychczasowej formie, to jest w wersji ustalonej po modyfikacji dokonanej z dniem 8 maja strona 11 z 45 2015 r. Przy kalkulatorze w dalszym ciągu nie są podawane , na reprezentatywnym przykładzie, wymagane dane dotyczące oferowanej pożyczki . [dowód: kart y nr 125, 135-140] praktyka, o której mowa w pkt II. decy zji Zgodnie z art. 7 ust. 4 ustawy o kredycie konsumenckim pośrednik kredytowy w reklamach dotyczących kredytu konsumenckiego podaje konsumentowi w sposób jednoznaczny, zrozumiały i widoczny: - zakres umocowania do dokonywania czynności faktycznych lub pr awnych; - informację, czy pośrednik kredytowy współpracuje z kredytodawcami. Przedsiębiorca, począwszy od kwietnia 2014 roku oferuje konsumentom szereg kredytów udzielanych przez innych kredytodawców, występując w roli pośrednika kredytowego. Działalność w tym zakresie prowadzona jest przez przedsiębiorcę w ramach programu partnerskiego Kredytum , na podstawie "Umowy o współpracy o świadczeniu usług pośrednictwa finansowego", zawartej z Kredytum.pl S.A. z siedzibą w Kołobrzegu. Przedmiotem tej umowy jest "świadczenie przez Partnera usług pośrednictwa finansowego, handlowego oraz innych usług znajdujących się w ofercie Kredytum.pl przy wykorzystaniu narzędzia w postaci serwisu Kredytum oraz innych materiałów oraz środków dostarczonych lub udostępnionych Partn erowi przez Kredytum.pl". Umowa ta, wraz z regulaminem serwisu, szczegółowo określa czynności wykonywane przez partnerów. [dowód: karty nr 59-63, 127-134] Kredyty konsumenckie oferowane przez przedsiębiorcę w charakterze pośrednika kredytowego, jako partnera programu Kredytum, były prezentowane w dziale "Chwilówki" poprzez zamieszczanie znaków graficznych (logo) stosowanych w prowadzonej działalności przez poszczególnych kredytodawc ów , wraz ze zwięzłymi informacjami na temat oferowanych przez nich kredy tów Na stronie internetowej przedsiębiorcy brak było jakichkolwiek informacji wskazanych w wyżej powołanym przepisie art. 7 ust. 4 ustawy o kredycie konsumenckim , precyzujących jaką rolę przy ich udzielaniu pełni przedsięb iorca. [dowód: karty nr 36-39] W toku postępowania wyjaśniającego przedsiębiorca dokonał modyfikacji treści podstrony w zakładce "Chwilówki", polegającej na dodaniu na jej początku postanowienia o treści: "Firma Lombard Mielec występuje w roli pośrednika pożyczkowego udzielając pożyczek chwilówek poniżej prezentowanych Firm" Postanowienie to w dalszym ciągu nie dostarczało informacji, wska zanych w przepisie art. 7 ust. 4 ustawy o kredycie konsumenckim . Z dniem 21 października 2015 r. przedsiębiorca zawiesił działanie swojej strony internetowej w sposób omówiony w części dotyczącej pkt I. decyzji, w ramach czego usunął z niej m.in. treści, których dotyczy praktyka określona w pkt II. decyzji. Z ustaleń dokonanych w dniu 25 listopada 2015 r. wynika, że przedsiębiorca wznowił działanie swo jej strony internetowej. Na stronie tej nie są już prezentowane informacje dotyczące kredytów z oferty innych kredytodawców, oferowanych przez przedsiębiorcę w charakterze pośrednika kredytowego. Na podstronie do której prowadzi odnośnik "Chwilówki", w któ rej uprzednio prezentowana była oferta kredytowa innych kredytodawców , zamieszczony jest jedynie kalkulator pożyczkowy, w tej samej formie, jak zamieszczony na stronie głównej witryny . [dowód: karty nr 135-140] strona 12 z 45 praktyki , o któr ych mowa w pkt III. decyzji W toku postępowania wezwano przedsiębiorcę do przedłożenia wszystkich wzorców dokumentów i formularzy (umowy pożyczki, formularz informacyjny, oświadczenia, regulaminy, inne) stosowanych w obrocie z konsumentami przy udzielaniu (we własnym imieniu – jak o kredytodawca) kredytów konsumenckich. Przedsiębiorca przedłożył m.in. wzorzec stosowany przez niego przy zawieraniu umów z konsumentami . Przedsiębiorca zawiera na jego podstawie umowy od maja 2014 roku. Wzorzec ten, mieszczący się na jednej stronie formatu A5, posiada część wydzieloną jako " f ormularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego " oraz cześć wydzieloną jako " u mowa pożyczki lombardowej ". Część oznaczona jako "formularz informacyjny" oddzielona jest poziomą przerywana linią od części oznaczonej jako "umowa pożyczki lombardowej". Taki u kład dokumentu umożliwi a fizyczne rozdzielenie go (np. przez rozcięcie) na dwie samodzielne części, z których każda ma charakter integralnej całości , nieposiadającej oznak zdekompletowania czy niepełności. Łącznie obydwie części powyższego wzorca zawierają szereg informacji dotyczących umowy pożyczki, o których mowa w art. 30 ustawy o kredycie konsumenckim. Zgodnie z tym przepisem umowa o kredyt konsumencki powinna określać m.in.: - imię, nazwisko i adres konsumenta oraz imię, nazwisko (nazwę) i adres (siedzibę) kredytodawcy i pośrednika kredytowego; - termin, sposób i skutki odstąpienia konsumenta od umowy, obowiązek zwrotu przez konsumenta udostępnionego przez kredytodawcę kredytu oraz odsetek zgodnie z ro zdziałem 5, a także kwotę odsetek należnych w stosunku dziennym; - prawo konsumenta do spłaty kredytu przed terminem; - wskazanie organu nadzoru właściwego w sprawach ochrony konsumentów. Wzorzec umowy pożyczki lombardowej, stosowany przez przedsiębiorcę, jak i zawierane na jego podstawie umowy, nie zawierały powyższych elementów. Przedsiębiorca nie podawał w nich swojego imienia i nazwiska, posługując się jedynie oznaczeniem nazwy, pod którym prowadzi swoją działalność: "Lombard Mielec". Informacja dotycz ąca prawa odstąpienia od umowy ograniczona jest w treści umowy pożyczki lombardowej do postanowienia o treści: "Pożyczkobiorca ma prawo do odstąpienia od niniejszej umowy na zasadach określonych w art. 53 u stawy o kredycie konsumenckim z dnia 12 maja 2011 (Dz. U. nr 126, pozycja 715)". Nie zawiera ono wymaganych informacji, w tym o sposobach i skutkach odstąpienia przez konsumenta od umowy, o obowiązku zwrotu przez konsumenta udostępnionego mu przez kredytodawcę kredytu oraz odsetek, a także o kwocie odsete k należnych w stosunku dziennym. Wzorzec umowy pożyczki lombardowej nie zawierał także informacji o prawie pożyczkobiorcy do spłaty kredytu przed terminem. Wzmianka na temat spłaty kredytu przed terminem była umieszczona na formularzu informacyjnym, dołąc zonym do umowy, w postaci lakonicznego postanowienia o treści: "Spłata kredytu przed terminem: tak" . Postanowienie to nie wskazuje w szczególności, czy dotyczy ono obowiązku, czy uprawnienia konsumenta. Jest ono ponadto umiejscowione bezpośrednio po również lakonicznej informacji o prawie do odstąpienia od umowy, o treści: "Odstąpienie od umowy: tak, 14 dni" . Wzajemne umiejscowienie tych dwóch postanowień mogło sugerować, że wzmianka o spłacie kredytu przed terminem dotyczy obowiązku pożyczkobiorcy w przypa dku skorzystania przez niego z prawa odstąpienia od umowy. [dowód: karty nr 53-56] strona 13 z 45 W toku postępowania przedsiębiorca zmodyfikował stosowany przez siebie wzorzec umowy pożyczki lombardowej wprowadzając do niego informację o imieniu i nazwisku kredytodawcy oraz udokumentował wprowadzenie tak zmienionego wzorca do stosowania od dnia 28 września 2015 r . [dowód: kart a nr 98] Następnie przedsiębiorca dokonał dalszej zmiany wzorca, polegającej na wprowadzeniu do treści umowy pożyczki lombardowej informacji o pr zysługującym pożyczkobiorcy prawie do spłaty kredytu przed terminem oraz o organie właściwym w sprawach konsumentów. Przedsiębiorca udokumentował wprowadzenie tak zmienionego wzorca do stosowania od dnia 19 października 2015 r . Zmodyfikowany w powyższy sposób wzorzec umowy w dalszym ciągu nie określa natomiast sposobu i skutków odstąpienia konsumenta od umowy, obowiązku zwrotu przez konsumenta udostępnionego przez kredytodawcę kredytu oraz odsetek, a także kwoty odsetek należnych w stosunku dziennym. [do wód: karta nr 123] praktyka, o której mowa w pkt IV. decyzji Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim kredytodawca przed zawarciem umowy o kredyt konsumencki jest zobowiązany podać konsumentowi, na trwałym nośniku, szereg informacji dotyczących oferowanego mu kredytu. Stosownie natomiast do art. 14. ust. 1 tej ustawy kredytodawca przekazuje konsumentowi te dane na formularzu informacyjnym dotyczącym kredytu konsumenckiego, którego wzór określa załącznik nr 1 do tej ustawy . Stosowany prze z przedsiębiorcę wzorzec "Umowy pożyczki lombardowej", zawiera wydzieloną (poziomą linią) część, zatytułowaną jako "formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego". Formularz ten nie jest zgodny z wzorem, stanowiącym załącznik do ustawy o kredycie konsumenckim. Stanowi on rodzaj wyciągu z ustawowo określonego wzoru formularza, zawierającego wybrane pozycje, które mają zastosowanie do oferowanej przez przedsiębiorcę pożyczki. Wyciąg ten zawiera większość wymaganych informacji, niemniej są one przeds tawione w inny sposób i w innym układzie, niż określony przez ustawodawcę. Formularz stosowany przez przedsiębiorcę składa się z 17 pozycji, jest on przy tym połączony - w formie jednego dokumentu - z projektem umowy o kredyt konsumencki. Wzór formularza, określony ustawą , liczy natomiast 52 pola, przy czym część z nich opatrzona jest odnośnikiem do przypisu zamieszczonego na końcu wzoru formularza: "Kredytodawca lub pośrednik kredytowy wypełnia odpowiednie pole, w przypadku, gdy informacja dotyczy danego k redytu, lub wskazuje, że dana informacja tego rodzaju kredytu nie dotyczy" . Treść formularza informacyjnego, stosowanego przez przedsiębiorcę, jest ponadto zredagowana w sposób lakoniczny, przy użyciu równoważników zdań, nie wyrażających informacji w sp osób jasny, pełny i jednoznaczny, niezgodnie z ustawowym wzorem. Np. informacja o odstąpieniu od umowy w formularzu ograniczona jest do postanowienia treści: "Odstąpienie od umowy: tak, 14 dni" , a informacja o prawie do spłaty kredytu przed terminem ogran iczona jest do postanowienia treści: " Spłata kredytu przed terminem: tak ". Natomiast w ustawowym wzorze formularza informacyjnego przewidziano udzielanie inf ormacji na ten temat poprzez formułowanie ich w sposób jednoznaczny, z zastosowaniem pełnych i pop rawnych językowo zdań , odpowiednio: " W terminie 14 dni od dnia zawarcia umowy ma Pan/Pani prawo do odstąpienia od umowy " oraz "Ma Pan/Pani prawo w każdym czasie do spłaty całości lub części kredytu przed terminem określonym w umowie" . Z treści strona 14 z 45 postanowień zawartych w formularzu stosowanym przez przedsiębiorcę nie wynika, w przeciwieństwie do wzoru ustawowego , której ze stron przysługuje prawo odstąpienia od umowy (kredytodawcy, kredytobiorcy, czy obydwu stronom), co oznaczają wymienione w nich terminy (np. czy w ciągu 14 dni można odstąpić, czy odstąpienie odnosi skutek po 14 dniach), czy spłata kredytu przed terminem jest uprawnieniem czy obowiązkiem kredytobiorcy, a także czy spłata ta może zostać dokonana w części, czy tylko w całości. Ponadto, w ocenie Prezesa UOKiK, formularz informacyjny powinien być sporządzany w formie odrębnego dokumentu, co umożliwia doręczanie go konsumentom przed zawarciem umowy pożyczki. W toku postępowania przedsiębiorca zmodyfikował stosowany przez siebie formularz informacy jny wyłącznie poprzez uzupełnienie danych kredy todawcy o jego imię i nazwisko, natomiast w pozostałym zakresie formularz ten w dalszym ciągu pozostaje niezgodnym z określonym ustawowo wzorem. [dowód: karty nr 53-56, 98, 123] praktyka, o której mowa w pkt V. decyzji Stosownie do art. 53. ust. 3. ustawy o kredycie konsumenckim kredytodawca lub pośrednik kredytowy jest zobowiązany przy zawarciu umowy wręczyć konsumentowi, na trwałym nośniku, wzór oświadczenia o odstąpieniu od umowy, z oznaczeniem swojego imienia, nazwiska (nazwy) i adresu zamieszkania (siedziby). W toku postępowania wyjaśniającego wezwano przedsiębiorcę do przedłożenia wszystkich wzorców, formularzy, stosowanych przez niego w obrocie z konsumentami. Wśród przedłożonych w odpowiedzi z dnia 18 maja 2015 r. wzorców, jak i wśród kopii dokumentów dotyczących przykładowych umów pożyczek, brak było wzoru oświadczenia o odstąpieniu od umowy . [dowód: karty nr 44, 47-64] W toku post ę powania , w piśmie z dnia 28 września 2015 r. przedsiębiorca oświadczył , że "od początku swojej działalności udostępnia klientom pismo dotyczące możliwości odstąpienia od umowy w ciągu 14 dni. Druk zawsze jest do dyspozycji klienta, o czym jest informowany, druk ten leży na ladzie w miejscu gdzie klienci zawsze podpisują umowę." Jako dowód stosowania takiej praktyki przedsiębiorca przedłożył przy piśmie wzorzec dokumentu zatytułowanego "Oświadczenie o odstąpieniu od umowy pożyczki lombardowej" oraz zdjęcie lady w pomieszczeniu lombardu , na której wyłożon y został pli k kilku formularzy tego oświadczenia . [dowód: karty nr 81, 94-95] W piśmie z dnia 21 października 2015 r. przedsiębiorca ponownie oświadczył, że "konsumenci byli i są informowani o możliwości odstąpienia od umowy, od początku prowadzenia działalności gospodarczej. Druki odstąpienia od umowy są dostępne na ladzie w miejscu widocznym i w pełni dostępnym dla klienta. Konsumenci korzystali z takiej możliwości, załącznik nr 1,2" W załączeniu do tego pisma przedsiębiorca przedłożył kopie dwóch przykładow ych umów pożyczki lombardowej z września i listopada 2014 roku, wraz z kopią oświadczeń o odstąpieniu od tych umów, złożonych przez pożyczkobiorców , odpow iednio: we wrześniu i grudniu 2014 r. Oświadczenia te zostały złożone na formularzu zgodnym ze wzorem przedłożonym przy piśmie z dnia 28 września 2015 roku. W przedłożonych oświadczeniach o odstąpieniu od umowy z 2014 roku przedsiębiorca określony jest przez podanie samej nazwy strona 15 z 45 pod którą prowadzi działalność (Lombard Mielec), natomiast przedłożony w toku p ostępowania wzorzec oświadczenia uzupełniony jest także o dane stanowiące imię i nazwisko przedsiębiorcy. [dowód: karty nr 115-118] praktyka, o której mowa w pkt VI. decyzji Na stronie internetowej przedsiębiorcy zamieszczane były hasła reklamowe, w f ormie wyświetlan ych naprzemiennie informacji, przewijanych w animowanym banerze, wśród których znajdowało się m.in. hasło o treści: „Najniższy procent w Polsce. Tylko 0,3 % dziennie” . Przedsiębiorca wyjaśnił, że posługiwał się tym hasłem w oparciu o wynik i przeprowadzonych przez niego telefonicznie wraz z żoną i innymi osobami badań, w ramach których dokonano sprawdzenia oferty każdego lombardu w Polsce, z których to badań wynikało, że żaden inny lombard w Polsce nie oferował niższego od niego „oprocentowa nia" pożyczek. [dowód: kart y nr 29, 48] W odniesieniu do tego hasła przedsiębiorca wyjaśnił także, że kwota wskazywana przez niego jako "odsetki" dotyczy całkowitych kosztów związanych z pożyczką, potocznie nazywanych przez klientów „odsetkami”. Na tak rozumiane "odsetki" składają się: "odsetki ustawowe" (przedsiębiorca przytacza tu wartości stopy procentowej w różnych okresach wskazujące, że przez "odsetki ustawowe" rozumie on "odsetki maksymalne", w rozumieniu art. 359 § 2 1 kodeksu cywilnego ), "prowizja ustawowa 5 %" oraz "koszt zabezpieczenia pożyczki, indywidualnie uzgadniany z klientem, wynika to z różnych metod zabezpieczeń i przechowywania zastawu". Przedsiębiorca w toku postępowania wyjaśniającego usunął powyższe hasło ze swojej strony internetowej z dniem 8 maja 2015 r. [dowód: kart a nr 48 ] praktyka, o której mowa w pkt VII. decyzji Na stronie internetowej przedsiębiorca zamieszczał także hasło reklamowe w formie hasła prezentowanego w formie grafiki umieszczonej przy odnośniku do zakładki : "Chwilówki", o treści: "Chwilówki bez BIK – na sam dowód". [dowód: kart y nr 30, 48] W świetle złożonych przez przedsiębiorcę wyjaśnień treść tego hasła była "nieaktualna". Przedsiębiorca miał w planach wprowadzić własne pożyczki "chwiló wki" bez sprawdzania klienta w Biurze Informacji Kredytowej, ale nie udało mu się tego zrealizować, strona 16 z 45 ani zaoferować choćby jednej takiej umowy, ze względu na brak dobrego oprogramowania, na który m mógłby drukować takie umowy. W dziale "Chwilówki", prowadzonym w formie podstrony, zamieszczone były wyłącznie kredyty konsumenckie oferowane przez przedsiębiorcę jako pośrednika kredytowego. Udzielane przez niego we własnym imieniu pożyczki lombardowe prezentowane były natomiast w odrębnym dziale, oznaczonym ha słem prezentowanym w formie grafiki, o treści "Lombard – pożyczki pod zastaw wszystkiego". Sposób prezentacji tych informacji na stronie internetowej przedsiębiorcy sugerował jednoznacznie, że kredyty określane na niej jako "Chwilówki" stanowią odrębną kategorię od "pożyczek lombardowych". Przedsiębiorca w toku postępowania wyjaśniającego usunął zakwestionowane hasło ze swojej strony internetowej z dniem 8 maja 2015 r. [dowód: kart a nr 48 ] praktyki , o któr ych mowa w pkt VIII. decyzji We wzorcu "Umow y pożyczki lombardowej" stosowanym przez przedsiębiorcę oraz zawieranych na jego podstawie umowach, zawarte były następujące oświadczenia, składane przez kredytobiorców : - „Uprzedzony o odpowiedzialności karnej wynikającej z art. 233 k.k. za składanie fałszywych oświadczeń Pożyczkobiorca oświadcza, że towar wymieniony w pkt 1 nie pochodzi z przestępstwa, nie ma innych wad prawnych i nie mają do niego praw osoby trzecie.”, - „Oświadczenie: Świadom(a) odpowiedzialności karnej za złożenie nieprawdziwego oświadczenia, oświadczam, że posiadam dochody lub środki wystarczające do spłaty kwoty pożyczki wraz z kosztami” . [dowód: karty nr 53-56] Odnośnie pierwszego z powyższych postanowień przedsiębiorca wyjaśnił, że jest ono "stosowane w celu ochrony kredytodawcy przed konsekwencjami karnymi w sytuacji, w której okazałoby się, że przedmiot zastawu pochodzi z kradzieży, co wiązałoby się z przedstawieniem kredytodawcy zarzutu o paserstwo. W wyniku braku takiego oświadczenia pożyczkobiorca [prawdopodobnie : "pożyczkod awca" – przyp. UOKiK] mógłby zostać pociągnięty do odpowiedzialności karnej" . [dowód: karty nr 113-114] W toku postępowania przedsiębiorca zmodyfikował wzorzec w powyższym zakresie i w prowadził go do stosowania od dnia 19 paź dziernika 2015 r. W zmienionym wzorcu powyższe postanowienia otrzymały brzmienie: - „Uprzedzony o odpowiedzialności karnej wynikającej z art. 233 k.k. za składanie fałszywych oświadczeń Pożyczkobiorca oświadcza, że towar wymieniony w pkt 1 nie pochodzi z przestępstwa, nie ma innych wad prawnych i nie mają do niego praw osoby trzecie. Pożyczkobiorca oświadcza ponadto, że jeżeli okaże się, że przedmiot umowy pochodził z kradzieży bierze na siebie całą odpowiedzialność, zwalniając z odpowiedzialności Pożyczkodawcę i zobowiązuje się do zwrotu pożyczki.”, - „Oświadczenie: oświadczam, że posiadam dochody lub środki wystarczające do spłaty kwoty pożyczki wraz z kosztami” . [dowód: kart a nr 123] strona 17 z 45 W 2014 roku przedsiębiorca osiągnął obrót w wysokości 217 757,87 zł. W latach poprzednich prze dsiębiorca nie prowadził działalności gospodarczej . [dowód: karty nr 81-93] Prezes UOKiK zważył, co następuje interes publiczny Treść art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ogranicza zastosowanie jej przepisów wyłącznie do ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów, podejmowanej w interesie publicznym. Oznacza to, że warunkiem koniecznym do uruchomienia procedur i zastosowania instrumentów określonych w tej ustawie jest zaistnienie takiego stanu faktycznego, w którym działania przedsiębiorców - naruszając jej przepisy – stanowią potencjalne zagrożenie interesu publicznego. Niniejsze postępowanie dotyczyło informacji dotyczących kredytów konsumenckich, kierowanych do nieograniczonego kręgu adresatów, posiadający ch status konsumentó w oraz treści zawieranych z konsumentami umów i stosowanych przy tym dokumentów. W ocenie Prezesa UOKiK rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, wiąże się bowiem z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy zawarli, mogli zawrzeć lub zawrą z przedsiębiorcą umowę pożyczki, lub w inny sposób zainteresują się jego ofertą. Interes publicznoprawny przejawia się także w postaci zbiorowego interesu konsumentów, co oznacza, iż każde naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest jednocześnie naruszeniem interesu publicznoprawnego. W niniejszej sprawie uzasadnione było zatem podjęcie przez Prezesa UOKiK działań przewidzianych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów . W tym stanie rzeczy przyjąć należy, iż do oceny stanu faktycznego w niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy tej ustawy , a dotyczące jej postępowanie było prowadzone w interesie publicznym. p rzesłanki stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów Stosownie do treści art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów – „przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezpra wne działanie przedsiębiorcy”. W związku z powyższym dla stwierdzenia stosowania przez przedsiębiorcę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zachodzi w niniejszej sprawie konieczność stwierdzenia naruszenia przez przedsiębiorcę art. 24 ustawy . Wymaga to wykazania łącznego zaistn ienia następujących przesłanek: - kwestionowane działania są działaniami przedsiębiorcy, - działania te mają bezp rawny charakter, - działania te godzą zbiorowe interesy konsumentów. strona jako p rzedsiębiorca Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , pod pojęciem przedsiębiorcy należy m.in. rozumieć przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r., poz. 584 z późn. zm.). Natomiast, stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej , przedsiębiorcą jest m.in. osoba fizyczna wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. D ziałalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły (art. 2 strona 18 z 45 tej ustawy ). Daniel Osnowski prowadzi we własnym imieniu działalność gospodarczą pod firmą Daniel Osnowski Lombard Mielec . Nie ulega zatem wątpliwości, iż posiada on status przedsiębiorcy w rozumieniu powoływanego powyżej art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , a jego działania podejmowane w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej podlega ją rygorom określonym w tej ustawie , w tym mogą podlegać ocenie pod kątem naruszenia zakazu stosowania praktyk narus zających zbiorowe interesy konsumentów. b ezprawność Bezprawność w rozumieniu regulacji dotyczących ochrony konkurencji i konsumentów jest taką cechą działania, która polega na jego sprzeczności z normami prawa, ale także z zasadami współżycia społecznego bądź dobrymi obyczajami , bez względu na winę, a nawet świadomość sprawcy. Dla ustalenia bezprawności działania wystarczy zatem ustalenie, że określone zachowanie koliduje z przepisami prawa, zasadami współżycia społecznego lub dobrymi obyczajami. W niniejs zej sprawie bezprawność działań przedsiębiorcy, o których mowa w pkt I. -V. decyzji wynika z ich niezgodności z regulacjami zawartymi w przepisach ustawy o kredycie konsumenckim . Bezprawność działań przedsiębiorcy, o których mowa w pkt VI. -VIII. decyzji wynika natomiast z ich niezgodności z regulacjami określonymi w przepisach ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym . godzenie w zbiorowe interesy konsumentów Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie objaśnia znaczenia pojęć „godzenia w interesy konsumentów” oraz „zbiorowego interesu konsumentów”, wskazując jedynie w art. 24 ust. 3, że nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Nie ulega jednak wątpliwości, że działanie przedsiębiorcy godzi w int eresy konsumentów wtedy, gdy wywołuje negatywne skutki w sferze ich praw i obowiązków. Natomiast przez interes zbiorowy należy rozumieć interes dotyczący konsumentów jako określonej zbiorowości. Stąd konkluzja, iż naruszenie zbiorowego interesu konsumentów ma miejsce wówczas, gdy negatywnymi skutkami działań przedsiębiorcy dotknięty jest szerszy krąg uczestników rynku, mających status konsumentów. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów oznacza zatem narażenie na uszczerbek interesów znacznej grupy lub w szystkich konsumentów, poprzez stosowaną przez przedsiębiorcę praktykę, obejmującą tak działania, jak i zaniechania. Ponadto, godzenie w zbiorowe interesy konsumentów może polegać zarówno na dokonaniu ich naruszenia, jak i na jedynie stworzeniu dla nich za grożenia. Kwestionowane w nin iejszym postępowaniu działania przedsiębiorcy dotyczyły konsumentów, jako klientów (choćby potencjalnych) lombardu . W ramach świadczenia usług związanych z udzielaniem kredytów konsumenckich p rzedsiębiorca naruszał prawo konsum entów do ukształtowania zawieranych z nimi umów kredytów konsumenckich zgodnie z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa . Działanie przedsiębiorcy naruszało również prawo konsumentów do uzyskiwania rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji wskutek nien ależytej realizacji obowiązków informacyjnych sprecyzowanych w przepisach regulujących zasady udzielania kredytów konsumenckich. Inne działania przedsiębiorcy, stanowiące nieuczciwe praktyki rynkowe, mogły natomiast w istotny sposób zniekształcać zachowanie rynkowe klienta lombardu przed zawarciem umowy o kredyt strona 19 z 45 konsumencki lub po jej zawarciu, godząc tym samym w ich interesy, w szczególności te o charakterze ekonomicznym. W ocenie Prezesa UOKiK nie ulega również wątpliwości, iż interesy konsumentów w które godziły kwestionowane działania p rzedsiębiorcy, miały charakter zbiorowy. Praktyki stosowane przez p rzedsiębiorcę skierowane były bowiem do nieokreślonego kręgu konsumentów, których nie sposób jednoznacznie zidentyfikować. Działanie p rzedsiębiorcy mogło dotykać zarówno wszystkich konsumentów poszukujących w internecie oferty kredytu konsumenckiego , jak i zawierających z przedsiębiorcą umowy w lokalu prowadzonego przez niego lombardu. Wykazanie zatem w niniejszej sprawie, że działania p rzedsiębiorcy mają c harakter bezprawny i naruszają zbiorowy interes konsumentów, przesądza, iż działania te mają charakter praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. praktyka, o której mowa w pkt I. decyzji Stosownie do art. 7. ust. 1 i 2 ustawy o kredycie konsumenckim kredytodawca lub pośrednik kredytowy w reklamach dotyczących kredytu konsumenckiego zawierających dane dotyczące kosztu kredytu konsumenckiego podaje konsumentowi w sposób jednoznaczny, zrozumiały i widoczny: - stopę oprocentowania kredytu wraz z wyodrębnieniem opłat uwzględnianych w całkowitym koszcie kredytu; - całkowitą kwotę kredytu; - rzeczywistą roczną stopę oprocentowania; a w stosownych przypadkach, dodatkowo: - czas obowiązywania umowy; - całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta oraz wysokość rat; - cenę towaru lub usługi oraz kwotę wszystkich zaliczek w przypadku umowy o kredyt przewidującej odroczenie płatności. Stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim informacje wskazane w art. 7 ust. 1-3 tej ustawy należy podać na podsta wie reprezentatywnego przykładu. Przy określaniu reprezentatywnego przykładu przedsiębiorca powinien określić warunki umowy o kredyt konsumencki, na których spodziewa się zawrzeć co najmniej dwie trzecie umów danego rodzaju przy uwzględnieniu przez te umowy średniego okresu kredytowania, całkowitej kwoty kredytu i częstotliwości występowania na rynku umów danego rodzaju - w tym przypadku pożyczek lombardowych. W tym celu kredytodawca lub pośrednik kredytowy jest zobowiązany gromadzić odpowiednie dane w c elu ustalenia na ich podstawie reprezentatywnego przykładu. Kalkulator pożyczkowy zamieszczany na stronie internetowej przedsiębiorcy można uznać za element reklamy prowadzonej przez niego działalności, zawierający dane dotyczące kosztu oferowanych przez n iego pożyczek. Reklama ta nie zawierała jednak ww. informacji dotyczących reprezentatywnego przykładu umowy, wymaganych zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim . Nie prezentowała ona również stosownych danych dotyczących reprezentatywnego przykładu umowy (a jedynie dla wariantów wybranych przez korzystającego ze strony), wymienionych w art. 7 ust. 2 pkt 1 i 2 ww. ustawy , tj. czasu obowiązywania oraz całkowitej kwoty do zapłaty, mimo że składają się one na pełną informację dotyczącą obciążenia konsumenta kosztami reprezentatywnej pożyczki. Natomiast, zgodnie z art. 7 ust. 3. ustawy o kredycie konsumenckim - jeżeli do zawarcia umowy o kredyt konsumencki, na warunkach określonych w reklamie, niezbędne strona 20 z 45 jest zawarcie umowy dodatkowej, w szczególnośc i umowy ubezpieczenia, a kosztu takiej umowy nie można z góry określić, kredytodawca lub pośrednik kredytowy podaje konsumentowi w sposób jednoznaczny, zrozumiały i widoczny informację o tym obowiązku wraz z rzeczywistą roczną stopą oprocentowania. W świetle wyjaśnień przedsiębiorcy t aki charakter ma umowa zastawu, zawierana w ramach udzielanej przez przedsiębiorcę pożyczki "lombardowej ", a związanego z tą umowa kosztu nie można z góry określić. Informacja o tym nie jest natomiast podawana przez przedsiębiorcę w reklamie. Wprowadzoną przez przedsiębiorcę w toku postępowania modyfikację, polegającą na dodaniu w kalkulatorze postanowienia – w świetle którego wysokość całkowitego kosztu pożyczki może ulec nieznacznej zmianie, co wynika z różnych metod zabezpieczeń i przechowania zastawu – ocenia się jako niewystarczającą na potrzeby realizacji tego obowiązku. Użycie we wprowadzonym przez przedsiębiorcę postanowieniu zwrotu "nieznacznie" stoi w sprzeczności z wyjaśnieniami przedsiębiorcy, w świetle których koszt zabezpieczenia " zależy od wielu czynników " a jego oszacowanie ma charakter " zupełnie orientacyjny ". W świetle wyjaśnień przedsiębiorcy nie jest zatem przesądzone, że rzeczywisty koszt zabezpieczenia będzie odbiegał tylko nieznacznie od kosztu założonego . Z astosowane określenie "nieznacznie" jest nieostre i nieprecyzyjne, a w niektórych sytuacjach może być wprost nieprawdziwe – gdy rzeczywisty koszt będzie odbiegał "znacznie" od kosztu uwzględnionego w całości kosztów prezentowanych w reklamie (kalkulatorze). W związku z tym wprowadzone przez przedsiębiorcę postanowienie nie czyni zadość wymogom wynikającym z art. 7 ust. 3 ustawy o kredycie konsumenckim. Działania przedsiębiorcy w powyższym zakresie są bezprawne, poprzez ich sprzeczność z normami zawartymi w przepisach art. 7 ust. 1 –3 w związku z art. 8 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim . Działania te naruszają prawo konsumentów do otrzymywania rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji , a przez to narusza ją art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, godząc w interes konsumentów . W związku z dalszym zamieszczaniem tak skonstruowanego kalkulatora pożyczkowego na stronie internetowej przedsiębiorcy, której działanie zostało wznowione, nie można uznać, że stosowanie zakwestionowanej praktyki zostało zaniechane. Zgodnie z art. 26 ust. 1. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , jeżeli Prezes UOKiK stwierdzi naruszen ie zakazu określonego w art. 24, wówczas wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazującą zaniechanie jej stosowania. Wobec powyższego orzeczono, jak w pkt I. sentencji. praktyka, o której mowa w pkt II. decyzji Zgodnie natomiast z art. 7 ust. 4 ustawy o kredycie konsumenckim pośrednik kredytowy w reklamach dotyczących kre dytu konsumenckiego podaje konsumentowi w sposób jednoznaczny, zrozumiały i widoczny: - zakres umocowania do dokonywania czynności faktycznych lub prawnych; - informację, czy pośrednik kredytowy współpracuje z kredytodawcami. Na stronie głównej swojej witryny internetowej przedsiębiorca reklamował kredyty konsumenckie udzielane przez innych kredytodawców, oferowane przez niego w charakterze pośrednika kredytowego. W reklamach tych przedsiębiorca nie podawał informacji określonych w powyższym przepisie. Dodane w toku postępowania na stronie internetowej przedsiębiorcy postanowienie, informujące, iż działa on w charakterze pośrednika kredytowego również nie dostarczało informacji wskazanych w wyżej przywołanym przepisie. Stwierdzone naruszenie zostało zaniechane dopiero z chwilą zawieszenia przez strona 21 z 45 przedsiębiorcę, z dniem 21 października 2015 r. – w omówiony wcześniej sposób – działania jego witryny internetowej, w tym usunięcia zakwestionowanych reklam kredytów. Reklamy te nie są już umieszczane na stronie, której działanie przedsiębiorca wznowił w listopadzie 2015 roku. Działania przedsiębiorcy w powyższym zakresie były bezprawne, poprzez ich niezgodność z regulacjami z przepisu art. 7 ust. 4 ustawy o kredycie konsumenckim . Działania te naruszały prawo konsumen tów do otrzymywania rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji , godząc w ich interesy , a przez to narusza ły art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Stosownie do art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumen tów, w przypadku, gdy przedsiębiorca zaprzestał stosowania praktyki, o której mowa w art. 24 tej ustawy Prezes UOKiK wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającą zaniechanie jej stosowania. Wobec powyższ ego orzeczono, jak w pkt II. sentencji. praktyki , o któr ych mowa w pkt III. decyzji Zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 1, 15, 16 i 21 ustawy o kredycie konsumenckim umowa o kredyt konsumencki powinna zawierać m.in.: - imię, nazwisko i adres konsumenta oraz imię, nazwisko (nazwę) i adres (siedzibę) kredytodawcy i pośrednika kredytowego; - termin, sposób i skutki odstąpienia konsumenta od umowy, obowiązek zwrotu przez konsumenta udostępnionego przez kredytodawcę kredytu oraz odsetek zgodnie z rozdziałem 5 tej ustawy , a także kwotę odsetek należnych w stosunku dziennym; - prawo konsumenta do spłaty kredytu przed terminem; - wskazanie organu nadzoru właściwego w sprawach ochrony konsumentów. Umowy zawierane przez przedsiębiorcę z konsumentami nie zawierały tych informacji. Działanie przedsiębiorcy w tym zakresie było bezprawne poprzez jego niezgodność z regulacjami wyżej powołanego przepisu ustawy o kredycie konsumenckim . Działanie to naruszało prawo konsumentów do otrzymywania rzetelnej, prawdziwej i pełnej informa cji, potrzebnej im dla zadbania o własny interes i świadome wykonywanie umowy zawartej z przedsiębiorcą. Działanie to godziło zatem w interesy konsumentów, naruszając art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . W toku postępowania przedsiębiorca dokonywał zmian wzorca umowy pożyczki, stosowanego w obrocie z konsumentami, uzupełniając go o niektóre brakujące, a wymagane elementy. Wzorzec ten nie został jednak uzupełniony o informacje wskazane w art. 30 ust. 1 pkt 15 ustawy o kredycie konsumenckim , to jest: sposób i skutki odstąpienia konsumenta od umowy, obowiązek zwrotu przez konsumenta udostępnionego przez kredytodawcę kredytu oraz odsetek zgodnie z rozdziałem 5 tej ustawy , a także kwotę odsetek należnych w stosunku dziennym, w związku z czym naruszenie w tym zakresie jest przez przedsiębiorcę kontynuowane. Zgodnie z art. 26 ust. 1. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , jeżeli Prezes UOKiK stwierdzi naruszen ie zakazu określonego w art. 24, wówczas wydaje decyzję o uznan iu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazującą zaniechanie jej stosowania. Wobec powyższego orzeczono, jak w pkt III.1. sentencji. strona 22 z 45 Wzorzec umowy pożyczki lombardowej , na podstawie którego przedsiębiorca zawiera umowy z konsumentami, został natomiast przez niego uzupełniony w toku postępowania : - o informacje wskazane w art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy o kredycie konsumenckim (imię i nazwisko kredytodawcy) – z dniem 28 wrześni a 2015 r, - o informacje wskazane w art. 30 ust. 1 pkt 16 i pkt 21 ( prawo konsumenta do spłaty kredytu przed terminem oraz organ nadzoru właściwego w sprawach ochrony konsumentów ) – z dniem 19 października 2015 r, w związku z czym należy uznać, że przedsiębiorca zaniechał w tym zakresie naruszeń. Stosownie do art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w przypadku, gdy przedsiębiorca zaprzestał stosowania praktyki, o której mowa w art. 24 tej ustawy Prezes UOKiK wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającą zaniechanie jej stosowania. Wobec powyższego orzeczono, jak w pkt III.2. sentencji. p raktyka, o której mowa w pkt IV . decyzji Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim kredytodawca przed zawarciem umowy o kredyt konsumencki jest zobowiązany podać konsumentowi, na trwałym nośniku, szereg informacji dotyczących oferowanego mu kredytu. Stosownie natomiast do art. 14. ust. 1 tej ustawy kredytodawca przekazuje konsumentowi te dane na formularzu informacyjnym dotyczącym kredytu konsumenckiego, którego wzór określa załącznik nr 1 do tej ustawy . Stosowany przez przedsiębiorcę "formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego" jest niezgodny z wzorem ustalonym przez ustawodawcę, zarówno pod względem formy, jak i treści. Działanie to zatem jest sprzeczne z powołanym przepisem ustawy o kredycie konsumenckim . Stosowanie formularza informacyjnego, niezgodnego z obligatoryjnym wzorem, a zatem odmiennego niż formularze informacyjne stosowane przez innych przedsiębiorców oferujących kredyty konsumenckie, może powodować dezorientację u konsumenta oraz utrudniać mu porównanie oferowanej pożyczki z ofertą kredytową innych przedsiębiorców. Ponadto, zastosowanie rozwiązania polegającego na połączeniu w formie jednego dokumentu formularza informa cyjnego wraz z umową pożyczki lombardowej , również może naruszać prawidłowe wywiązanie się przez przedsiębiorcę z obowiązku podania konsumentowi formularza informacyjnego przed zawarciem umowy, jak i wywoływać dezorientację co do samego charakteru tego dokumentu. Rozwiązanie to również stoi w sprzeczności z powołanym przepisem ustawy o kredycie konsumenckim , gdyż sporządzony w ten sposób formularz informacyjny siłą rzeczy będzie niezgodny z wzorem określonym w tej ustawie . Wprowadzenie obowiązku stosowani a u standaryzowanego, co do treści i formy, formularza informacyjnego było celowym zamysłem ustawodawcy i został on ujęty w przepisach ustawy o kredycie konsumenckim w ramach wdra ż ania dyrektywy 2008/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki (…). Ustawodawca, określając przyjęte nią regulacj e , miał na uwadze, że wzór formularza jest objęty maksymalną harmonizacją w celu zapewnienia we wszystkich państwach członkowskich względnej jednolitości nie tylko co do treści, ale również formy przekazu informacji przed zawarciem umowy. Pozwoli to konsumentowi na łatwe porównanie ofert kredytowych również w stosunku do ofert z różnych państw członkowskich. (z uzasadnienia projektu ustawy ). strona 23 z 45 Stosowanie przez przed siębiorcę formularza informacyjnego, niezgodnego z wzorem określonym ustawą o kredycie konsumenckim , narusza zatem prawo konsumentów do otrzymywania rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, utrudniając im porównanie oferowanego kredytu z ofertą innych kredytodawców, godząc w ich interes, a przez to narusza art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Zgodnie z art. 26 ust. 1. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , jeżeli Prezes UOKiK stwierdzi naruszen ie zakazu określonego w art. 24, wówczas wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazującą zaniechanie jej stosowania. Wobec powyższego orzeczono jak w pkt IV. sentencji. praktyka, o której mowa w pkt V. decyzji Zgodnie art. 53 ust. 3 ustawy o kredycie konsumenckim k redytodawca lub pośrednik kredytowy jest zobowiązany przy zawarciu umowy wręczyć konsumentowi, na trwałym nośniku, wzór oświadczenia o odstąpieniu od umowy, z oznaczeniem swojego imienia, nazwiska (nazwy) i adresu zamieszkania (siedziby). Z wyjaśnień złożonych przez przedsiębiorcę w toku postępowania wynika, że nie wręcza on konsumentom przy zawieraniu umowy wzoru oświadczenia o odstąpieniu od tej umowy, a jedynie wzory te są wyłożone na ladzie w miejscu dostępnym dla klienta, o czym klient jest przez przedsiębiorcę ustnie informowany. W ocenie organu ochrony konsumentów postępowanie takie jest niewystarczające, stwarzające pole do nieprawidłowości lub nadużyć. Samo wyłożenie formularzy w miejscu dostępnym dla klienta nie daje gwarancji, że klient – zaabsorbowany dopełnianiem formalności związanych z zawieraniem umowy pożyczki – wykaże się ad hoc odpowiednią zapobiegliwością i inicjatywą, aby taki wzór odstąpienia sobie zabrać, aby móc się z nim później zapoznać . Konsume nt, otrzymując wzór odstąpienia od umowy może się z nim zapoznać np. w domu, a więc w warunkach, które pozbawione są czynników wywołujących potencjalną presję na konsumenta, takich jak obecność pracownika kredytodawcy lub pośrednika kredytowego, obecność innych osób znajdujących się w lokalu przedsiębiorcy, a także bez presji czasu. Użyty przez ustawodawcę termin "wręczyć " oznacza «podać coś komuś do rąk, zwykle w sposób uroczysty lub oficjalny» 2 . Przedsiębiorca nie wręcza konsumentom z którymi zawiera umowy wzoru odstąpienia. Dokument ten może być przez to pomijany w relacjach z konsumentami. Zadeklarowana przez przedsiębiorcę praktyka wiąże się z ryzykiem , że informacja przekazywana ustnie przez pracownika lombardu na temat wzoru odstąpienia od umowy może zostać zniekształcona lub w ogóle pominięta w trakcie zawierania umowy , a konsument może przeoczyć leżącą w jego interesie potrzebę pobrania sobie tego wzoru. Również sam przedsiębiorca wezwany w toku postępowania wyjaśniającego do przedłożenia wszystkich wzorców i formularzy stosowanych w obrocie z konsumentami – nie przedłożył między nimi wzoru odstąpienia od umowy , a uczynił to dopiero ustosunkowując się do postawionego mu w tym zakresie zarzutu. Uprawdopodabnia to przypuszczenie, że stosowanie tego wzoru może być przez niego w praktyce zaniedbywane. Należy ponadto wskazać, że stosowany przez przedsiębiorcę wzór odstąpienia od umowy nie zawierał wszystkich obligatoryjnych elementów - to jest imienia i nazwiska przedsiębiorcy - które zostały wprowadzone do niego dopiero po zmodyfikowaniu wzoru w toku niniejszego postępowania. Szkodliwość stwierdzonej praktyki przedsiębiorcy potęguje okoliczn ość, że przedsiębiorca narusza obowiązki informacyjne dotyczące uprawnienia 2 http://sjp.pwn.pl/sjp/wreczyc;2537766.html strona 24 z 45 konsumentów do odstąpienia od umowy również w treści zawieranych z nimi umów (vide: pkt III.1 niniejszej decyzji). Działanie przedsiębiorcy może zatem skutkować niedostatecznym – w świetle standardów ustalonych przepisami regulującymi zasady udzielania kredytów konsumenckich – wypełnieniem obowiązku udzielenia konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji , w tym przypadku informacji dotyczącej możliwości odstąpienia od umowy. Godzi to w interes konsumentów , jako stron umów zawieranych z przedsiębiorcą , a przez to narusza art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Zgodnie z art. 26 ust. 1. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , jeżeli Prezes UOKiK stwierdzi naruszen ie zakazu określonego w art. 24, wówczas wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazującą zaniechanie jej stosowania. Wobec powyższego orzeczono jak w pkt V. sentencji. praktyka , o któr ej mowa w pkt VI. decyzji Praktyka stwierdzona w pkt VI. polega ła na zamieszczaniu przez przedsiębiorcę na jego stronie internetowej nieprawdziwych informacji o tym , że udzielane przez niego pożyczki są pożyczkami o najniższym oprocentowaniu w Polsce. Bezprawność tej praktyki wynika z naruszenia przez przedsiębiorcę art. 5 ust. 1 i 2 pkt 1 w zw. z art. 4 ust. 1 i 2 us tawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym . Przez praktykę rynkową rozumie się działanie lub zaniechanie przedsiębiorcy, sposób postępowania, oświadczenie lub informację handlową, w szczególności reklamę i marketing, bezpośrednio związane z promocją lub nabyciem produktu przez konsumenta. Pojęcie produktu ma znaczenie szerokie i obejmuje także usługi (art. 2 pkt 3 i 4 tej ustawy ). Niewątpliwie działania przedsiębiorcy polegające na reklamowaniu oferowanych konsumentom pożyczek lombardowych na jego stronie internetowej mieszczą się w pojęciu praktyki rynkowej. W art. 4 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym określono dwie przesłanki, których łączne spełnienie pozwala na zakwalifikowanie praktyki przedsiębiorcy jako nieuczciwej, a mianowicie: sprzeczność z dobrymi obyczajami oraz rzeczywiste lub potencjalne zniekształcenie w istotny sposób zachowania rynkowego przeciętnego konsumenta przed zawarciem umowy dotyczącej produktu, w trakcie jej zawierania lub po jej zawarciu . Przepis ten ma charakter klauzuli generalnej, która w celu wykazania stosowania danej praktyki wymaga odpowiedniej konkretyzacji. Art. 4 ust. 2 ustawy, który zawiera otwarty katalog nieuczciwych praktyk rynkowych, wyróżnia m.in. praktyki rynkowe wprowadzające w błąd . Uznanie praktyki rynkowej wprowadzającej w błąd za nieuczciwą praktykę rynkową nie wymaga poddania jej ocenie pod kątem zaistnienia przesłanek określonych w art. 4 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym . Praktyki wpr owadzające w błąd mogą polegać na działaniu (art. 5) bądź zaniechaniu (art. 6) . Działanie wprowadzające w błąd może polegać natomiast m.in. na rozpowszechnianiu nieprawdziwych informacji (art. 5 ust. 2 pkt 1). Przepisy ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym posługują się pojęciem przeciętnego konsumenta, z punktu widzenia którego powinna być dokonana ocena każdej praktyki rynkowej. W świetle a rt. 2 pkt 8 tej ustawy za przeciętnego uznaje konsumenta, który jest dostatecznie dobrze poinformowany, uważny i ostrożny. Oceny tych cech dokonuje się z uwzględnieniem czynników społecznych, kulturowych, językowych i strona 25 z 45 przynależności danego konsumenta do szczególnej grupy konsumentów, przez którą rozumie się dającą się jednoznacznie zidentyfikować grupę konsumentów, szczególnie podatną na oddziaływanie praktyki rynkowej lub na produkt, którego praktyka rynkowa dotyczy, ze względu na szczególne cechy, takie jak wiek, niepełnosprawność fizyczna lub umysłowa. Adresatem zakwestionowanej w niniejszym przypadku reklamy był ogół konsumentów , będących użytkownikami internetu . Przekaz pr zedsiębiorcy nie był kierowany do określonej, dającej się wyodrębnić na podstawie wspólnej cechy grupy konsumentów, ale do nieograniczonego kręgu odbiorców - ogółu konsumentów zain teresowanych uzyskaniem środków finansowych w formie kredytu konsumenckiego. Brak szczególnych wymagań dotyczących kredytobiorców związanych z udzieleniem pożyczki lombardowej wskazuje, że przekaz reklamowy by ł kierowany do nieograniczonego i nieoznaczoneg o kręgu konsumentów. W ocenie Prezesa UOKiK, adresatem reklamy był konsument nie bardziej niż przeciętnie zorientowany w specyfice działań przedsiębiorców związanych z reklamą . Jest to osoba , która oczekuje, że podane w reklamach informacje o ofercie są rz etelne i nie wprowadzają w błąd. Uzasadnia to przyjęcie, że ocena praktyki stosowanej przez przedsiębiorcę powinna być dokonana z punktu widzenia przeciętnego konsumenta - osoby zainteresowanej uzyskaniem środków finansowych, która jest dostatecznie dobrz e poinformowana, uważna i ostrożna przy zaciąganiu zobowiązań finansowych, przy uwzględnieniu czynników społecznych, kulturowych i językowych charakterystycznych dla polskiego konsumenta. Należy przy tym podkreślić, że wskazanie na takie cechy , jak dostateczne poinformowanie, uwaga i ostrożność określa pewien zespół cech mentalnych konsumenta znajdujących wyraz w tym, że z jednej strony możemy wymagać od niego pewnego stopnia wiedzy i orientacji w rzeczywistości, jednak nie do tego stopnia, aby uznać, że jego wiedza jest kompletna i profesjonalna, a konsument nie ma prawa pewnych rzeczy nie wiedzieć. Przeciętny konsument nie posiada wiedzy specjalistycznej w danej dziedzinie, ale rozumie kierowane do niego informacje i potrafi je wykorzystać do podjęcia świ adomej decyzji dotyczącej produktu. Nie jest naiwny, ale nie potrafi też ocenić sytuacji tak jak profesjonalista. Ustalony w powyższy sposób model nie pozbawia przeciętnego konsumenta prawa do bycia rzetelnie poinformowanym o reklamowanym produkcie. Przed siębiorca ma obowiązek informowania klientów w sposób rzetelny i prawdziwy o cechach oferowanego towaru już w reklamie, a klient zwabiony jego ofertą nie ma obowiązku jej weryfikacji w lokalu przedsiębiorcy 3 . Przeciętny konsument ma prawo odbierać kierowan e do niego przekazy reklamowe w sposób dosłowny zakładając, że przedsiębiorca, od którego pochodzą, przekazuje mu informacje w sposób dostatecznie jasny, jednoznaczny i niewprowadzający w błąd. Zarzucona przedsiębiorcy praktyka, o której mowa w pkt VI. decyzji, polegała na prezentowaniu w reklamie nieprawdziwej informacji, któr a wprost wskazywała, że udziela on pożyczek o najniższym oprocentowaniu w całym kraju. Zgodnie z art. 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym , praktykę rynkową uznaje się za działanie wprowadzające w błąd, jeżeli działanie to w jakikolwiek sposób powoduje lub może powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął, przy czym działaniem tym może być w szczególności rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji. 3 wyrok SOKiK z dnia 19 grudnia 2007 r., sygn. XVII Ama 64/07. strona 26 z 45 W zakwestionowanym materiale o charakterze reklamowym przedsiębiorca wykorzystywał hasło o treści: „Najniższy procent w Polsce” wskazując obok niego wysokość – 0,3 % dziennie (czyli 109,5 % w skali roku) . Jak wykazano, informacja ta nie mogła być literalnie prawdziwa – oprocentowanie w wysokości wskazanej przez przedsiębiorcę wielokrotnie przekraczało maksymalną dopuszczalną wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej . Informacja ta mogłaby być prawdziwa wyłącznie w sytuacji, w której wszyscy pożyczkodawcy w kraju prowadzili by działalność z naruszeniem przepisu art. 359 § 2 1 kodeksu cywilnego , stosując oprocentowanie udzielanych pożyczek w wysokości wielokrotnie wyższej, niż dopuszczalna. Założenie takie jest wysoce nieprawdopodobne i bez trudu falsyfikowalne, np. informacje posiadane przez Prezesa UOKiK dotyczące wysokości oprocentowania pożyczek, stosowanego w tym samym okresie przez innych kredytodawców, potwierdzają wprost , że założenie to jest nieprawdziwe. 4 Przeprowadzona przez Prezesa UOKiK w 2013 roku kontrola podmiotów udzielających pożyczek konsumentom wykazała, że oprocentowanie takich pożyczek ustalane jest z reguły na poziomie odsetek maksymalnych lub niższym . 5 Nieprawdzi wości zakwestionowanego hasła reklamowego nie niweluje również wyjaśnienie przedsiębiorcy, w świetle którego hasło to dotyczy procentu w "potocznym rozumieniu", jako "całkowitych kosztów związanych z pożyczką" . Wyjaśnienie to stoi w sprzeczności z literalnym brzmieniem hasła, w którym użyty jest termin "procent" . Termin ten jest synonimem określenia "odsetki", które są " wynagrodzeniem za korzystanie z cudzych pieniędzy lub rzeczy zamiennych bądź rekompensatą za opóźnienie w zapłacie sumy pieniężnej, przy czym ich wysokość ustalana jest jako ułamek (procent) należności głównej za określony czas (np. za rok) korzystania z tych dóbr (lub czas opóźnienia) " 6 . Z kolei całkowity koszt kredytu, zgodnie z art. 5 pkt 6 ustawy o kredycie konsumenckim, to wszelkie koszty, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt, w szczególności: odsetki, opłaty, prowizje, podatki i marże jeżeli są znane kredytodawcy oraz koszty usług dodatkowych w przypadku gdy ich poniesienie jest niezbędne do uzyskania kred ytu z wyjątkiem kosztów opłat notarialnych ponoszonych przez konsumenta. Całkowity koszt kredytu to zatem parametr wyrażany w pieniądzu, w formie kwoty, natomiast "procent" jest to ułamek wyrażony jako ilość setnych części danej wielkości . Te dwa parametry mają różne znaczenia i nie mogą być używane zamiennie. Całkowitych kosztów kredytu nie wyraża się w formie procentu, w związku z czym nie mogło się do nich odnosić zakwestionowane hasło reklamowe, jak to wyjaśnił przedsiębiorca. Owszem, istnieje parametr, który umożliwia wyrażenie całkowitego koszt kredytu, ponoszonego przez konsumenta, jako wartość procentową całkowitej kwoty kredytu w stosunku rocznym - jest nim rzeczywista roczna stopa procentowa (r.r.s.o.), o której mowa w art. 5 pkt 12 ustawy o kredycie konsumenckim. Nie ulega jednak najmniejszej wątpliwości, że zakwestionowane hasło reklamowe nie odnosi ło się do tego parametru. Rzeczywista roczna stopa procentowa obliczana jest według formuły określonej w ustawie o kredycie konsumenckim: gdzie pos zczególne litery i symbole użyte we wzorze oznaczają: X – rzeczywistą roczną stopę oprocentowania; m – numer kolejny ostatniej wypłaty raty kredytu; 4 np. w decyzji Prezesa UOKiK nr RBG-45/2014 z dn. 31 grudnia 2014 - ustalono stosowanie przez przedsiębiorcę oprocentowania udzielanych kredytów konsumenckich w wysokości 4 % rocznie. 5 "Opłaty stosowane przez instytucje parabankowe", UOKiK, Warszawa, czerwiec 2013, s.14. 6 " Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania - część ogólna. ", pr. zb. pod red. A. Kidyba, komentarz do art. 359 k.c., LEX 2014. strona 27 z 45 k – numer kolejny wypłaty, zatem 1 ≤ k ≤ m; C k – kwotę wypłaty k; t k – okres, wyrażony w latach lub ułamkac h lat, między dniem pierwszej wypłaty a dniem każdej kolejnej wypłaty, zatem t 1 = 0; mʹ – numer kolejny ostatniej spłaty lub wnoszonych opłat; l – numer kolejny spłaty lub wnoszonych opłat; D l – kwotę spłaty lub wnoszonych opłat; S l – okres, wyrażony w lat ach lub ułamkach lat, między dniem pierwszej wypłaty a dniem każdej spłaty lub wniesienia opłat. Na wartość tego parametru mają wpływ wszelkie przepływy finansowe pomiędzy kredytodawcą a kredytobiorcą (wypłaty, spłaty – zarówno kapitału jak i odsetek oraz opłat pozaodsetkowych) oraz ich rozkład w czasie. W efekcie tego r.r.s.o. może przybierać różną wartość dla różnych kredytów o takim samym oprocentowaniu, w przypadku gdy różnią się one harmonogramami spłat. W przypadku różnych pożyczek udzielonych przez samego przedsiębiorcę, przedstawionych w toku postępowania jako przykładowe , r.r.s.o. przyjmowało różne wartości, np: 185 %, 296 %, 456 %, 756 % podczas, gdy w zakwestionowanej reklamie przedsiębiorca odnosi się jednolicie do procentu o stałej wysokości – 0,3 % dziennie. Wyjaśnienie przedsiębiorcy, w świetle którego zakwestionowane hasło reklamowe dotyczy ło całkowitych kosztów związanych z pożyczką , stoi również w sprzeczności z jego własnymi wyjaśnieniami, w świetle których całkowity koszt pożyczki nie jest z góry znany, w związku z koniecznością indywidualnej oceny kosztu przechowania przedmiotu zabezpieczenia. W tej sytuacji przedsiębiorca nie jest również w stanie określić z góry na potrzeby reklamy całkowitego kosztu udzielanych przez siebie pożyczek , zarówno w postaci kwoty jaki i w formie procentowej, a tym bardziej porównać go z całkowitymi kosztami pożyczek udzielanych przez inne lombardy (przypuszczalnie również szacowanymi indywidualnie i nieznanymi z góry), tak jak to rzekomo uczynił w ramach bad ania , którego wyniki miały stanowić podstawę do sformułowania i używania zakwestionowanego hasła reklamowego. Powyższe przesłanki jednoznacznie wskazują, że uzasadnienie stosowanego hasła, na które powołuje się przedsiębiorca, jest nieprawdziwe , podobnie jak i zawarta w nim informacja. Pod wpływem tej informacji przeciętny konsument mógłby podjąć decyzję odnośnie umowy z przedsiębiorcą, której inaczej by nie podjął, w szczególności mógłby on zaniechać poszukiwań tańszej oferty. Zgodnie z art. 2 pkt 7 ustaw y o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym , przez decyzję dotyczącą umowy rozumie się decyzję podejmowaną przez konsumenta dotycząca oferowanego mu towaru bez względu na to, czy konsument ostatecznie postanowi dokonać określonej czynności, czy też powstrzyma się od jej dokonania. Nieuczciwa praktyka rynkowa polegająca na wprowadzającym w błąd działaniu nie musi finalnie prowadzić do dokonania przez przeciętnego konsumenta czynności prawnej. Decyzja dotycząca umowy, o której mowa w tej ustawie , ma szerszy zakres niż instytucja błędu uregulowana w art. 84 i nast. kodeksu cywilnego . Elementem konstrukcyjnym decyzji konsumenta nie jest objęty sam fakt jej dokonania, czyli w analizowanym przypadku - skorzystanie z reklamowanej oferty, a więc zawarcie umowy z przedsiębiorcą. Wystarczająca jest sama potencjalna możliwość wprowadzenia w błąd przeciętnego konsumenta. W niniejszej sprawie decyzja dotycząca umowy sprowadzać będzie się do sytuacji, w której konsument - pod wpływem informacji znalezionych na stronie internetowej przedsiębiorcy - zainteresuje się jego ofertą lub podejmie działania w celu uzyskania dodatkowych informacji, np. uda się do lombardu, aby poznać szczegóły oferty. Kluczowe strona 28 z 45 znaczenie odgrywa wewnętrzne przekonanie konsumenta i dokonany przez niego odbiór komunikatu reklamowego, który prowadzi do przyjęcia i zrozumienia najważniejszych informacji jakie z niego płyną. Samo zainteresowanie się ofertą przedsiębiorcy, pod wpływem rozpowszechnianych informacji stanowi o podjęciu przez przeciętn ego konsumenta decyzji dotyczącej umowy w rozumieniu art. 2 pkt 7 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym . Poprzez zakwestionowane hasło reklamowe, wskazujące na wyjątkowe i niepowtarzalne cechy pożyczki w skali całego kraju , oferta przed siębiorcy mogła jawić się dla przeciętnego konsumenta jako bardziej atrakcyjna, niż w rzeczywistości. Przeciętny konsument, zakładający , że twierdzenie przedsiębiorcy zawarte w komunikacie reklamowym ma jakieś oparcie w rzeczywistości (np. wynika z faktycz nie przeprowadzonych badań rynku , tak jak to deklarował w składanych wyjaśnieniach przedsiębiorca ), mógł uznać, że rzeczywiście może skorzystać z pożyczki o najniższym, a zatem najbardziej korzystnym dla niego pod względem finansowym, oprocentowaniu i zani echać poszukiwań tańszej oferty . Przeciętny konsument mógłby natomiast nie podjąć takiej decyzji dotyczącej umowy, gdyby posiadał wiedzę o niepr awdziwości przekazu reklamowego . Zakwestionowane działanie przedsiębiorcy było ponadto sprzeczne z dobrymi obyc zajami i mogło w istotny sposób zniekształc a ć zachowanie rynkowe przeciętnego konsumenta. P od pojęciem sprzeczności z dobrymi obyczajami należy rozumieć naruszenie swego rodzaju klauzuli rzetelności, oznaczającej zakaz takiego zachowania przedsiębiorcy, kt óre mogłoby prowadzić do zakłócenia zachowania konsumenta na rynku poprzez brak rzetelnego informowania go o istotnych cechach produktu. Chodzi tu przede wszystkim o staranność i uczciwość zawodową oraz dobrą wiarę. W orzecznictwie uznaje się , że w stosunkach przedsiębiorcy z konsumentami istota dobrego obyczaju sprowadza się do właściwego informowania o przysługujących uprawnieniach, niewykorzystywania uprzywilejowanej pozycji profesjonalisty i rzetelnego traktowania partnerów umowy. Sprzecznymi z dobrymi obyczajami są działania zmierzające do niedoinformowania, dezorientacji, wywołania błędnego przekonania u konsumenta, a także wykorzystania jego niewiedzy lub naiwności 7 . W rozpatrywanej sprawie, za dobre obyczaje należy uznać przestrzeganie prawa konsumenta do uzyskania prawdziwej i rzetelnej informacji, co obejmuje również informacje kierowane do niego przez przedsiębiorcę w reklamach jego usług. Zdaniem Prezesa UOKiK, naruszenie tak rozumianych dobrych obyczajów nastąpić może właśnie wskutek przekazania nieprawdziwych informacji o najniższym oprocentowaniu udzielanych przez przedsiębiorcę pożyczek. Informacja taka mogła w istotny sposób zniekształcić zachowani e rynkowe przeciętnego konsumenta przed zawarciem umowy w wyniku wprowadzenia go w błąd co do istotnej cechy kierowanej do niego oferty, to jest kosztów, jakie poniesie w związku z oferowaną pożyczką. Działanie to mogło w efekcie skutkować podjęcie m przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął. Prezes UOKiK uz nał tym samym, że działania przedsiębiorcy spełniały przesłanki nieuczciwej praktyki rynkowej w rozumieniu art. 5 ust. 1 i 2 pkt 1 w zw. z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym . Działanie to stanowiło jednocześnie praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsu mentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . W toku postępowania przedsiębiorca zaniechał stosowania tej praktyki, usuwając z dniem 8 maja 2015 r. zakwestionowane hasło reklamowe ze swojej strony internetowej. 7 wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 23 lutego 2006 r., sygn. akt XVII Ama 118/04. strona 29 z 45 Stosownie do art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w przypadku, gdy przedsiębiorca zaprzestał stosowania praktyki, o której mowa w art. 24 tej ustawy Prezes UOKiK wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającą zaniechanie jej stosowania. Wobec powyższego orzeczono, jak w pkt VI. sentencji. praktyka , o któr ej mowa w pkt VII. decyzji Praktyka stwierdzona w pkt VII. polega ła na zamieszczan iu przez przedsiębiorcę na jego stronie internetowej nieprawdziwych informacji – w formie hasła reklamowego o treści „Chwilówki bez BIK – na sam dowód” , stanowiącego element grafiki prezentowanej na stronie internetowej - o tym, że pożyczki z oferty kred ytowej prezentowane w dziale "Chwilówki" udzielane są wyłącznie n a podstawie dowodu osobistego, bez badania zdolności kredytowej pożyczkobiorcy . Informacja ta była, jak przyznał przedsiębiorca, nieprawdziwa i odnosiła się do jego zamierzeń zaoferowania takiej pożyczki w przyszłości. Uwzględniając, że zarzut sformułowany odnośnie tej praktyki, podobnie jak w przypadku praktyki, o której mowa w pkt VI. decyzji, dotyczy stosowania nieuczciwej praktyki rynkowej wprowadzającej w błąd, aktualne pozostają wszystkie rozważania prawne przedstawione w pkt VI. uzasadnienia decyzji. Oznacza to, że ocena tej praktyki dokonana zostanie z punktu widzenia ustalonego już modelu przeciętnego konsumenta (osoby zainteresowanej uzyskaniem środków finansowych, która jest dostatec znie dobrze poinformowana, uważna i ostrożna przy zaciąganiu zobowiązań finansowych, przy uwzględnieniu czynników społecznych, kulturowych i językowych charakterystycznych dla polskiego konsumenta), a jej istota - z punktu widzenia przesłanek określonych w art. 5 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym . Przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym , praktykę rynkową uznaje się za działanie wprowadzające w błąd, jeżeli działanie to w jakikolwiek sposób powoduje lub może powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął, przy czym działaniem tym może być w szczególności rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji. W niniejszej sprawie należy zatem rozważyć, czy zakwestionowane hasło reklamowe mogło wprowadzić przeciętnego konsumenta w błąd co do dostępności pożyczki, wynikającej ze stosowanych przez przedsiębiorcę zasad weryfikacji zdolności kredytowej pożycz kobiorcy, a przez to, czy mogły powodować podjęcie przez niego decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął. W ocenie Prezesa UOKiK, przekaz wynikający z zakwestionowanego hasła mógł wywołać mylne wrażenie przeciętnego konsumenta, że wszystkie pożyczki z oferty zebranej i prezentowanej w dziale "Chwilówki" udzielane są niezależnie od tego, czy konsumenci są zadłużeni i czy figurują w rejestrach dłużników. Pod wpływem tego hasła przeciętny konsument mógł uznać, że jego ewentualne zadłużenie i wpis do rejestru dłużników nie mają w ogóle znaczenia przy podejmowaniu przez kredytodawcę decyzji o udzieleniu pożyczki, ponieważ w procesie oceny ryzyka kredytowego potencjalnego pożyczkobiorcy nie bierze tych przesłanek pod uwagę. Mógł tym samym dojść do wniosku, że proces uzyskania pożyczki nie jest sformalizowany , a kredytodawca nie występuje o informacje do innych podmiotów, lecz oferuje pożyczki bez sprawdzania w BIK. Stosownie do art. 5 pkt 16 ustawy o kredycie konsumenckim , ocena ryzyka kredytowego to d okonywana przez kredytodawcę ocena zdolności konsumenta do spłaty strona 30 z 45 zaciągniętego kredytu wraz z odsetkami, w terminach określonych w umowie o kredyt konsumencki. W celu oceny ryzyka kredytowego pożyczkodawca może korzystać z baz danych prowadzonych przez biura informacji kredytowych oraz biura informacji gospodarczych (por. art. 5 pkt 15 ww. ustawy ). Art. 9 ust. 1 tej ustawy zobowiązuje kredytodawcę do dokonania oceny ryzyka kredytowego przed zawarciem umowy. Zdaniem Prezesa UOKiK , uważny i dostatecznie zorientowany przeciętny konsument utożsamia skróty: BIK, KRD lub BIG ogólnie z podmiotami, które gromadzą dane o zobowiązaniach finansowych osób wynikające m.in. z zaciągniętych przez nich pożyczek i kredytów. Hasł o : „bez BIK – na sam dowód”, jednoznacznie kojarzy więc z faktem rezygnacji pożyczkodawcy ze sprawdzenia, w ramach procedury udzielania pożyczek, czy potencjalny pożyczkobiorca figuruje w rejestrze takiego podmiotu. Należy wskazać, że z przekazów reklamowych zawierających hasła „bez BIK” lub równoznacznych nie korzystają banki. Mogło to wzmacniać przeświadczenie przeciętnego konsumenta, że wszystkie pożyczki z oferty przedsiębiorcy - jako podmiotu niebędącego bankiem – udzielane były bez względu na fakt figurowania (lub nie) potencjalnego kredytobiorcy w określonej bazie dłużników. Jak wynika z raportu TNS Polska opracowanego na zlecenie Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów najczęstszym powodem, ze względu na który konsumenci zdecydowaliby się na pożyczkę w pozabankowej instytucji finansowej, jest szybsze uzyskanie pozytywnej opinii odnośnie pożyczki 8 . Kwestie dotyczące zdolności kredytowej mają bez wątpienia zasadnicze znaczenie przy wyborze tego rodzaju instytucji finansowej przez konsumentów. W opinii Prezesa UOKiK, zakwestionowane hasło mogł o k ształtować mylne wyobrażenie konsumentów o łatwej dostępności oferowanych kredytów , w tym ich bezwarunkowym i natychmiastowym udzieleniu. Prezes UOKiK uznaje, że pod wpływem zakwestionowanych reklam przeciętny konsument mógł zostać wprowadzony w błąd co do pewności uzyskania pożyczki. Błąd ten mógł jednocześnie mieć wpływ na podjęcie przez niego decyzji dotyczącej umowy, której w przeciwnym razie by nie podjął. W pkt VI. uzasadnienia niniejszej decyzji wskazano, że decyzja dotycząca umowy w rozumieniu art. 2 pkt 7 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowy m nie musi prowadzić do faktycznego dokonania czynności przez przeciętnego konsumenta, a więc w niniejszym przypadku do zawarcia umowy pożyczki. Wystarczająca jest sama potencjalna możliwość wprowadzenia w błąd przeciętnego konsumenta. Podobnie jak w przypadku praktyki omówionej powyżej, decyzja ta polegać może m.in. na zainteresowaniu się przeciętnego konsumenta - pod wpływem reklamy – ofertą przedsiębiorcy bądź podjęciu działań w celu uzyskan ia d odatkowych informacji o ofercie, np. poprzez osobistą wizytę w lokalu lombardu. Posłużenie się zakwestionowanym hasł em wpływa na atrakcyjność oferty kredytowej dla przeciętnego klienta firmy pożyczkowej, zapoznającego się z t ą reklamą. Dla osób poszuku jących możliwości szybkiego finansowania lub posiadających negatywną historię kredytową informacja, że przedsiębiorca nie bierze pod uwagę przy podejmowaniu decyzji o udzieleniu pożyczki danych figurujących w dostępnych rejestrach dłużników i braku dochodów, ma podstawowe znaczenie. Przeciętny konsument mógłby nie podjąć decyzji dotyczącej umowy w rozumieniu art. 2 pkt 7 powołanej ustawy , gdyby posiadał pełną wiedzę o dostępności oferowanego produktu, to jest miał świadomość, że kredytodawca dokonuje w rzec zywistości oceny jego zdolności kredytowej, a wynik podjętych czynności może decydować o udzieleniu przez niego pożyczki. Mając szczegółową wiedzę o faktycznych warunkach, na jakich udzielane są wszystkie pożyczki , przeciętny konsument mógłby tym 8 " Konsument na rynku usług finansowy ch", TNS Polska, 2012, http://uokik.gov.pl/download.php?plik=12138 . strona 31 z 45 samym uzn ać, że oferta przedsiębiorcy może nie być w pełni dostępna dla osób zadłużonych. Mógłby w wyniku tego kontynuować poszukiwanie realnie dostępnej dla niego oferty, zamiast decydować się na wizytę lokalu przedsiębiorcy. Z uwagi na powyższe, Prezes UOKiK uzna ł, że rozpowszechnianie przez przedsiębiorcę tej informacji stanowiło wprowadzające w błąd działanie w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym , które mogło zniekształcić zachowanie rynkowe przeciętnego ko nsumenta przed zawarciem umowy. Prezes Urzędu uznał tym samym, że działania przedsiębiorcy spełniały przesłanki nieuczciwej praktyki rynkowej w rozumieniu art. 5 ust. 1 i 2 pkt 1 w zw. z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym . Dzi ałanie to stanowiło jednocześnie praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsu mentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . W toku postępowania przedsiębiorca zaniechał stosowania praktyki, usuwając z dniem 8 maja 2015 r. zakwestionowane hasło reklamowe ze swojej strony internetowej. Stosownie do art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w przypadku, gdy przedsiębiorca zaprzestał stosowania praktyki, o której mowa w art. 24 tej ustawy P rezes UOKiK wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającą zaniechanie jej stosowania. Wobec powyższego orzeczono, jak w pkt VII. sentencji. praktyka , o któr ej mowa w pkt VIII. decyzji Praktyka dotyczy stosowania w e wzorcu "Umowy pożyczki lombardowej" następujących oświadczeń, składanych przez pożyczkobiorców zawierających umowy na podstawie tego wzorca: - „Uprzedzony o odpowiedzialności karnej wynikającej z art. 233 k.k. za składanie fałszywych oświadczeń Pożyczkobiorca oświadcza, że towar wymieniony w pkt 1 nie pochodzi z przestępstwa, nie ma innych wad prawnych i nie mają do niego praw osoby trzecie.”, - „Oświadczenie: Świadom(a) odpowiedzialności karnej za złożenie nieprawdziwego oświadczenia, oświadczam, że posiadam dochody lub środki wystarczające do spłaty kwoty pożyczki wraz z kosztami”. Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. kodeks karny (Dz.U. z 1997 r. nr 88, poz. 553, z późn. zm.) odpowiedzialności karnej podlega ten tylko, kto popełnia czyn zabroniony pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia. Natomiast zgodnie z art. 233 kodeksu karnego odpowiedzialności karnej podlega zeznanie nieprawdy lub zatajenie prawdy w postępowaniu sądowym lub w innym postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy, a regulujące tą kwestie przepisy stosuje się odpowiednio do osoby, która składa fałszywe oświadczenie, jeżeli przepis ustawy przewiduje możliwość odebrania oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej. Przestę pstwa fałszywych zeznań można dopuścić się jedynie w postępowaniu sądowym (cywilnym, karnym, w sprawach gospodarczych, z zakresu prawa pracy itp.) albo w innym postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy. Należy do nich zaliczyć postępowanie przygotowawcz e w sprawach karnych, postępowanie administracyjne, podatkowe, karno -skarbowe, dyscyplinarne, a także postępowanie przed sejmową komisją śledczą (…). Zgodnie z art. 233 § 6, przepisy o fałszywych zeznaniach stosuje się odpowiednio do fałszywych oświadczeń złożonych w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy, jeżeli przepis ustawowy dotyczący tego postępowania wyraźnie przewiduje odebranie oświadczenia pod rygorem strona 32 z 45 odpowiedzialności karnej.” . 9 Zarówno przepisy ustawy o kredycie konsumenckim, jak i przepis y innych ustaw, nie przewidują możliwości odbierania przez firmy pożyczkowe od swoich klientów oświadczeń na temat ich sytuacji majątkowej pod rygorem odpowiedzialności karnej. Zakwestionowana praktyka może wprowadzać kredytobiorców w błąd, co do charakt eru i skutków oświadczeń składanych przez nich w związku z zawieraniem umów z przedsiębiorcą, a także wpływać na zachowanie rynkowe przeciętnego konsumenta na etapie wykonywania kontraktu lub po zakończeniu jego wykonywania. Pierwsze z zakwestionowanych o świadczeń, według wyjaśnień przedsiębiorcy, miało gwarantować, że przedmioty deponowane w lombardzie jako zastaw na zabezpieczenie pożyczek lombardowych nie pochodzą z przestępstwa, a przez to zabezpieczać pożyczkodawcę przed zarzutem paserstwa i grożącą z tego tytułu odpowiedzialnością karną. Paserstwo to zachowanie polegające na nabyciu rzeczy uzyskanej za pomocą czynu zabronionego (najczęściej kradzieży), lub udzieleniu innej osobie pomocy do jej zbycia, albo na przyjęciu tej rzeczy lub pomocy w jej ukry ciu. Przestępstwo paserstwa zostało uregulowane w przepisach art. 291- 294 rozdziału XXXV kodeksu karnego „Przestępstwa przeciwko mieniu”. W odniesieniu do mienia, którego wartość nie przekracza 1/4 minimalnego wynagrodzenia analogiczne zachowanie stanowi wykroczenie, stosownie do art. 122 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. k odeks wykroczeń (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 1094, z późn. zm.). Stosownie do art. 291 § 1 kodeksu karnego przestępstwo paserstwa popełnia ten, kto rzecz uzyskaną za pomocą czynu zabronionego nabywa lub pomaga do jej zbycia albo tę rzecz przyjmuje lub pomaga do jej ukrycia (paserstwo umyślne). Natomiast stosownie do art. 292 § 1 kodeksu karnego przestępstwo to popełnia ten, kto rzecz, o której na podstawie towarzyszących okoliczności powinien i może przypuszczać, że została uzyskana za pomocą czynu zabronionego, nabywa lub pomaga do jej zbycia albo tę rzecz przyjmuje lub pomaga do jej ukrycia (paserstwo nieumyślne). W świetle powyższego odebranie przez osobę przyjmującą od innej osoby rzecz uzys kaną za pomocą czynu zabronionego w ramach dokonywanej pomiędzy tymi osobami czynności o charakterze cywilnoprawnym, oświadczenia o tym, że rzecz ta nie pochodzi z przestępstwa, nie zwalnia jej z odpowiedzialności z tego tytułu, jeżeli spełnione są jednocz eśnie przesłanki wymienione w przepisach penalizujących paserstwo, a w szczególności , gdy osoba przyjmująca rzecz przypuszcza, lub powinna i może przypuszczać na podstawie towarzyszący ch temu okoliczności, że przyjmowana rzecz uzyskana została za pomocą cz ynu zabronionego. Osoby uczestniczące w paserstwie nie mogą się również skutecznie umówić co do zakresu ich odpowiedzialności karnej z tego tytułu, gdyż przesłanki tej odpowiedzialności wynikają wprost z bezwzględnie obowiązujących przepisów ustaw y. W toku postępowania przedsiębiorca rozbudował zakwestionowane postanowienie, dodając w nim drugie zdanie o treści: " Pożyczkobiorca oświadcza ponadto, że jeżeli okaże się, że przedmiot umowy pochodził z kradzieży bierze na siebie całą odpowiedzialność, zwalniając z odpowiedzialności Pożyczkodawcę i zobowiązuje się do zwrotu kwoty pożyczki" . Ta modyfikacja nie usuwa nieprawidłowości związanej ze stosowaniem zakwestionowanego oświadczenia , a wręcz intensyfikuje nieprawdziwość wynikających z niego informacji. Nie u lega wątpliwości, że z uwagi na charakter działalności obejmującej przyjmowanie przedmiotów jako zabezpieczenia udzielanych pożyczek istnieje ryzyko tego, iż kontrahent zaoferuje prowadzącemu lombard rzecz pochodzącą z czynu 9 A. Marek, "Kodeks karny. Komentarz", LEX 2010, komentarz do art. 233. strona 33 z 45 zabronionego. Przyjęcie takiego przedmiotu przez przedsiębiorcę stanowi paserstwo, nawet jeżeli działał on nieumyślnie, tzn. jeżeli nie zachował należytej ostrożności wymaganej w odniesieniu do profesjonalnych uczestników obrotu gospodarczego przy zawieraniu transakcji, mimo że co najmniej mógł przewidzieć nielegalne źródło pochodzenia danego przedmiotu. Kluczowe znaczenie przy ustalaniu odpowiedzialności z tytułu paserstwa po stronie przyjmującego rzecz, ma znamię "towarzyszących okoliczności" tej czynności , na podstawie których sprawca może i powinien przypuszczać, że rzecz została uzyskana za pomocą czynu zabronionego. Pojęcie to jest nieostre. Można jedynie stwierdzić, że są to okoliczności, na podstawie których sprawca ma możliwość powzięcia przypuszczenia, że rzecz pochodzi z czynu zabronionego. Do tego rodzaju okoliczności należą m.in. zaoferowanie sprawcy rzeczy do kupna po cenie znacznie niższej niż rynkowa, sam status rzeczy np. jej zabytkowy charakter, wiek, ślady używania lub przeciwnie - ich całkowity brak, a nawet pozostawanie rzeczy w opakowaniu fabrycznym, co może wskaz ywać na pochodzenie z kradzieży ze sklepu bądź hurtowni. Okoliczności te mogą dotyczyć także osoby, od której sprawca otrzymał rzecz, a więc np. wiedzy sprawcy o jej uprzedniej karalności, wiedzy, czy popełniała ona w przeszłości przestępstwa, w wypadku kiedy sprawca nie zna tej osoby - jej wyglądu, młodego wieku. Okolicznościami mogącymi wskazywać, że przedmiot pochodzi z czynu zabronionego może być także sytuacja, w której ma miejsce przekazanie rzeczy, np. nietypowe miejsce, pora nocna, czy zaoferowanie rzeczy w znacznej ilości, w sytuacji, w której sprawcy wiadome jest, że zbywca nie prowadzi działalności w zakresie obrotu rzeczami danego rodzaju. 10 Oświadczenia odbierane od klientów przez przedsiębiorcę prowadzącego lombard nie zwalniają go z obowiązku zachowania na leżytej ostrożności wymaganej od niego , jako uczestnika obrotu gospodarczego dokonującego czynności z którymi wiąże się m.in. przyjmowanie od klientów rzeczy jako przedmiotu zabezpieczenia pożyczk i, jak i nie zastępują tego obowiązku. Kształtując treść tych oświadczeń w sposób sprzeczny z powszechnie obowiązującymi przepisami przedsiębiorca wprowadza klientów w błąd , co do kontekstu prawnego czynności dokonywanych z ich udziałem, w tym co do zakres u i rodzaju odpowiedzialności spoczywającej na stronach tych czynności oraz skutków składanych w ramach zawieranych umów oświadczeń. Przedsiębiorca prowadzący lombard nie jest uprawniony do odbierania od swoich klientów oświadczeń pod rygorem odpowiedzialności karnej z tytułu składania fałszywych oświadczeń na podstawie art. 233 kodeksu karnego dotyczących rzeczy deponowanych w charakterze zabezpieczenia udzielanej pożyczki lombardowej. Kierując taką informację do klientów wprowadza on ich w tym zakresie w błąd. D rugie z oświadczeń, zakwestionowanych w związku z tą praktyk ą , odbierane od klientów lombardu w treści zawieranych z nimi umów pożyczki, dotycz y posiadania przez pożyczkobiorcę dochodów lub środków wystarczających do spłaty kwoty pożyczki wraz z kos ztami. W treści tego oświadczenia zawarta była informacja, sugerująca, że jest ono składane "pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie nieprawdziwego oświadczenia". Zarówno przepisy ustawy o kredycie konsumenckim, jak i przepisy innych ustaw, nie przewidują możliwości odbierania przez firmy pożyczkowe od swoich klientów oświadczeń na temat ich sytuacji majątkowej pod rygorem odpowiedzialności karnej. Stosowania zakwestionowanego oświadczenia nie uzasadnia także regulacja zawarta w art. 286 kodeksu karnego , ustanawiająca odpowiedzialność karną za czyny polegające na: 10 por. "Kodeks karny. Komentarz", M. Mozgawa (red.) Budyn- Kulik M., Kozłowska -Kalisz P., Kulik M., LEX 2014, komentarz do art. 292. strona 34 z 45 - doprowadzeniu innej osoby, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, do niekorzystnego rozporządzenia własnym lub cudzym mieniem za pomocą wprowadzenia jej w błąd albo wyzyskania błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania, - żądaniu korzyści majątkowej w zamian za zwrot bezprawnie zabranej rzeczy. Hipoteza zawarta w przepisach art. 286 kodeksu karnego dotyczy zatem innej sytuacji (tzw. przestępstwo oszustwa), niż w przypadku przestępstwa, o którym mowa w art. 233 § 6 kodeksu karnego (złożenie fałszywego oświadczenia) do którego nawiązuje zakwestionowane postanowienie. Pociągnięcie osoby do odpowiedzialności karnej przewidzianej w tych przepisach wymaga za istnienia rożnych przesłanek. Odpowiedzialność karną należy także odróżnić przy tym od odpowiedzialności cywilno -prawnej strony stosunku o charakterze zobowiązaniowym. Jak zauważono w orzecznictwie: „Podstawowym kryterium rozgraniczającym oszustwo od niewywiązania się ze zobowiązania o charakterze cywilno - prawnym (…) jest istnienie w chwili zawierania umowy wymaganego przez przepis karny zamiaru bezpośredniego o szczególnym zabarwieniu. Nie każda przecież, nawet nierzetelna realizacja stosunku zobowiązanio wego, oznacza automatycznie zrealizowanie znamion oszustwa ” 11 . Stosowaniem w obrocie z konsumentami zakwestionowanych oświadczeń przedsiębiorca próbuje - w sposób nieprawidłowy – zabezpieczyć się przed konsekwencjami potencjalnych niedozwolonych działań zachodzących z udziałem jego klientów, związanych np. z próbami wprowadzania do obrotu rzeczy pochodzących z przestępstwa czy wyłudzenia środków finansowych pożyczkodawcy. Czyny takie faktycznie mogą wiązać się z odpowiedzialnością karną dla ich sprawców , aczkolwiek z pewnością nie na podstawie art. 233 kodeksu karnego z tytułu składania fałszywych zeznań w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy . Podkreślenia wymaga, że interwencja organu ochrony konsumentów w niniejszej sprawie, kwalifikuj ąca zachowanie przedsiębiorcy w przedstawionym zakresie jako praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, nie ma na celu ułatwi enie tego rodzaju zachowań lub ochronę ich sprawców. Działania przedsiębiorcy mogą bowiem również wprowadzać w błąd pozostałych, uczc iwych, klientów lombardu, co do charakteru składanych przez nich przedsiębiorcy oświadczeń, w tym nieprawdziwie sugerować istnienie odpowiedzialności karnej, w sytuacjach, w których nie wynika to z dyspozycji powoływanych przez przedsiębiorcę przepisów pra wa karnego. W wyniku informacji kierowanych do klienta może on na przykład odnieść wrażenie, że w przypadku zwłoki w spłacie pożyczki pożyczkodawca, w ramach działań windykacyjnych, może uruchomić – poprzez zawiadomienie organów ścigania - postępowanie właściwe w sprawach karnych. Zakwestionowana praktyka może zatem wprowadzać w błąd i wpływać na zachowanie rynkowe przeciętnego konsumenta na etapie wykonywania kontraktu lub po zakończeniu jego wykonywania, co może wyczerpywać znamiona nieuczciwej praktyki rynkowej. Zgodnie z art. 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym , praktykę rynkową uznaje się za działanie wprowadzające w błąd, jeżeli działanie to w jakikolwiek sposób powoduje lub może powodować podjęcie przez prz eciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął, przy czym działaniem tym może być w szczególności rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji. Uwzględniając, że zarzut sformułowany odnośnie tej praktyki, podobnie jak w przypad ku praktyki, o której mowa w pkt VI. decyzji, dotyczy stosowania nieuczciwej praktyki rynkowej wprowadzającej w błąd, aktualne pozostają wszystkie rozważania prawne przedstawione w pkt VI. uzasadnienia decyzji. Oznacza to, że ocena tej praktyki dokonana 11 wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 18 listopada 2008 r. (sygn. akt II AKa 167/08). strona 35 z 45 zostanie z punktu widzenia ustalonego już modelu przeciętnego konsumenta (osoby zainteresowanej uzyskaniem środków finansowych, która jest dostatecznie dobrze poinformowana, uważna i ostrożna przy zaciąganiu zobowiązań finansowych, przy uwzględnieniu czynników społecznych, kulturowych i językowych charakterystycznych dla polskiego konsumenta). Przeciętny konsument, klient firmy pożyczkowej, w ocenie Prezesa UOKiK nie posiada dostatecznej wiedzy, aby samodzielnie ocenić charakter i skutki prawne złożenia zakwestionowanych w niniejszym postępowaniu oświadczeń, w tym zweryfikować prawdziwość udzielanych mu w ich treści przez przedsiębiorcę informacji. Wprowadzenie konsumenta w błąd w tym zakresie może zniekształcić jego zachowanie w odniesieniu do działań przedsiębiorcy podejmowanych wobec niego po zawarciu umowy, w szczególności na etapie windykacji wynikających z niej należności. Działanie to należy zakwalifikować jako sprzeczne z dobrymi obyczajami, a jako takie uznaje się w doktrynie działania, które zmierzają do niedoinformowania, dezorientacji, wywołania błędnego przekonania u klienta, wykorzystania jego niewiedzy lub naiwności (...) czyli takie działanie, które potocznie określone jest jako nieuczciwe, nierzetelne, odbiegające in minus od przyjętych standardów postępowania . 12 W niniejszej sprawie należy uznać, że działani a przedsiębiorcy o który ch mowa w pkt VIII. decyzji, stanowi ą nieuczciwe praktyki rynkowe i narusza ją zakaz stosowania takich praktyk, a jako takie są bezprawne. Godząc jednocześnie w zbiorowe interesy konsumentów działani a te stanowi ą praktyki naruszając e zbiorowe interesy konsumentów, o któr ych mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Przedsiębiorca w dalszym ciągu stosuje w umowach zawieranych z kon sumentami pierwsze z zakwestionowanych oświadczeń, w związku z czym stwierdzone naruszenie jest w tym zakresie przez niego kontynuowane. Zgodnie z art. 26 ust. 1. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , jeżeli Prezes UOKiK stwierdzi naruszenie zakazu określonego w art. 24, wówczas wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazującą zaniechanie jej stosowania. Wobec powyższego orzeczono, jak w pkt VIII.1. sentencji. W toku postępowania przedsiębiorca dokonał natomiast modyfikacji drugiego z zakwestionowanych postanowień, polegającej na usunięciu z treści tego oświadczenia fragmentu stanowiącego zwrot: " Świadom(a) odpowiedzialności karnej za złożenie nieprawdziwego oświadczenia ", będącego powodem zastrzeżeń, w związku z czym stosowanie zarzucanej praktyki w tym zakresie zostało przez niego zaniechane z dniem 19 października 2015 r. Stosownie do art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w przypadku, gdy przedsiębiorca zaprzestał stosowania praktyki, o której mowa w art. 24 tej ustawy Prezes UOKiK wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającą zaniechanie jej stosowania. Wobec powyższego orzeczono, jak w pkt VIII.2. sentencji. 12 K. Pietrzykowski (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, Warszawa 2002 r., s. 804. strona 36 z 45 wniosek o wydanie decyzji zobowiązującej U stosunkowując się do postawionych zarzutów przedsiębiorca złożył wniosek o wydanie decyzji na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ("decyzja zobowiązująca"). Zgodnie z tym przepisem, j eżeli w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione , że został naruszony zakaz stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów , a przedsiębiorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego zakazu, zobowiąże się do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zakończenia naruszenia lub usunięcia jego skutków, Prezes UOKiK może, w drodze decyzji, zobowiązać przedsiębiorcę do wykonania tych zobowiązań. Decyzja taka może zostać wydana również w sytuacji, gdy przedsiębiorca zaprzestał naruszania zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów i zobowiązał się do usunięcia skutków tego naruszenia. Do wydania decyzji zobowiązującej niezbędne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: 1) uprawdopodobnienie w toku postępowania, że przedsiębiorca stosuje praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów; 2) zobowiązanie się przedsiębiorcy do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zakończenia naruszenia lub usunięcia jego skutków . Należy podkreślić, że Prezes UOKiK nie ma obowiązku wydania decyzji zobowiązującej w każdym przypadku, gdy przedsiębiorca wystąpi z wnioskiem o jej wydanie. Przepis art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie obliguje bowiem organu ochrony konsumentów do wydania decyzji zobowiązującej, a jedynie stwarza mu , w ramach uznania administracyjnego, prawną możliwość wydania takiej decyzji, o ile spełnione są powyższe przesłanki. W celu zwiększenia przejrzystości prowadzenia postępowań Prezes UOKiK wydał i opublikował na stronie internetowej Urzędu " Wyjaśnienia w sprawie wydawania decyzji zobowiązującej w sprawie praktyk ograniczających konkurencję oraz praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów " 13 . Wyjaśnienia te nie mają charakteru prawnie wiążącego, niemniej odzwierciedlają praktykę stosowania przez Prezesa UOKiK przepisu art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . W niniejszej sprawie nie zaistniała druga z przesłanek, niezbędnych do wydania decyzji z obowiązującej – przedsiębiorca nie sprecyzował działań, do jakich zamierzał się zobowiązać w celu zakończenia naruszeń lub usunięcia ich skutków . W świetle natomiast treści przepisu art. 28 ustawy, pra ktyki orzeczniczej oraz ww. wyjaśnień przyjmuje się, że bez złożenia przez stronę pisemnej propozycji zobowiązania, Prezes UOKiK nie ma możliwości wydania decyzji zobowiązującej, nawet jeżeli byłoby to uzasadnione charakterem zarzucanej praktyki. Na stronie postępowania spoczywa obowiązek odpowiedniego sformuł owania propozycji zobowiązania. Musi być ono jednoznaczne i precyzyjne w swej treści, tak aby umożliwić skontrolowanie jego wykonania. Przedmiot zobowiązania powinien pozostawać w bezpośrednim związku z zarzucanymi przez Prezesa UOKiK praktykami. Realizacj a zobowiązania nie może powodować kolejnych naruszeń prawa, w tym zwłaszcza ograniczenia konkurencji lub naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. (…) Prezes UOKiK może w odpowiedzi na propozycję zobowiązania lub ogólną deklarację przedsiębiorcy wyrażającą wolę jego złożenia przedstawić swoje stanowisko. Jeżeli zobowiązanie (deklaracja) nie spełnia wymogów, np. jest zbyt ogólne, niejasno sformułowane, czy też nie doprowadzi do zakończenia wszystkich naruszeń lub usunięcia ich skutków, Prezes UOKiK może wskazać 13 https://uokik.gov.pl/wyjasnienia_i_wytyczne.php strona 37 z 45 swoje zastrzeżenia, wyznaczając termin na modyfikację zobowiązania i wskazując, że niedostosowanie się do wskazówek Prezesa UOKiK doprowadzi do zakończenia konsultacji i braku akceptacji zobowiązania. W toku postępowania Prezes UOKiK, w odpowiedzi n a ogólną deklarację przedsiębiorcy usunięcia wszelkich nieprawidłowości, przedstawił mu wymagania, jakim powinno odpowiadać zobowiązanie, mogące być przedmiotem decyzji zobowiązującej, oraz wyznaczył przedsiębiorcy dodatkowy termin na uzupełnienie zobowiąz ania. W ramach udzielanych wyjaśnień wskazano przedsiębiorcy m.in. że " Wyjaśnienia w sprawie wydawania decyzji zobowiązującej (…) " dostępne są na stronie internetowej Urzędu. Przedsiębiorca został także poinformowany, że w postępowaniu zachodzi jeszcze możliwość rozważenia rozstrzygnięcia go w drodze decyzji zobowiązującej, w przypadku, gdy w wyznaczonym terminie 10 dni od daty pisma w tej sprawie przedłoży precyzyjne i jasne zobowiązanie do podjęcia działań, których realizacja zapewni wyeliminowanie zarzuc anych praktyki lub ich skutków. Przedsiębiorca nie uzupełnił zobowiązania i nie przedłożył deklaracji podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zapobieżenia zarzuconym mu naruszeniom lub usunięcia ich skutków. Wobec powyższego rozstrzygnięcie, o któr ym mowa w art. 28 ustawy o ochronie konkurencji konsumentów nie znalazło zastosowania w decyzji kończącej niniejsze postępowani e. kary z tytułu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , Prezes UOKiK może w drodze decyzji nałożyć na przedsiębiorcę, który dopuścił się naruszenia zakazu określonego w art. 24 ustawy, karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10% obrotu osiągniętego w roku obroto wym poprzedzającym rok nałożenia kary. Przy tym, w myśl art. 106 ust. 3 pkt 2 ustawy, przez obrót należy rozumieć sumę przychodów wykazanych w rocznym sprawozdaniu finansowym równoważnym do rachunku zysków i strat sporządzanym na podstawie przepisów o rach unkowości lub w innym dokumencie podsumowującym przychody w roku obrotowym, w tym w sprawozdaniu z wykonania budżetu – w przypadku przedsiębiorcy, który nie sporządza rachunku zysków i strat na podstawie przepisów o rachunkowości. Stosownie natomiast do art. 106 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , w przypadku gdy przedsiębiorca w roku obrotowym poprzedzającym rok nałożenia kary nie osiągnął obrotu lub osiągnął obrót w wysokości nieprzekraczającej równowartości 100 000 euro (w niniejszej spra wie 426 230 zł po przeliczeniu na złote, przy uwzględnieniu treści art. 5 ustawy ), Prezes UOKiK , nakładając karę pieniężną na podstawie ust. 1, uwzględnia średni obrót osiągnięty przez przedsiębiorcę w trzech kolejnych latach obrotowych poprzedzających rok nałożenia kary. W przypadku gdy przedsiębiorca nie osiągnął obrotu w okresie trzyletnim, o którym mowa w ust. 5, lub gdy obrót przedsiębiorcy obliczony na podstawie tego przepisu nie przekracza równowartości 100.000 euro, Prezes U OKiK może nałożyć na przedsiębiorcę, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości nieprzekraczającej równowartości 10.000 euro, czyli w wysokości nieprzekraczającej w niniejszym przypadku kwoty 42 623 zł. Przedsiębiorca w 2014 r. osiągnął obrót w wysokości: . W latach 2012-2013 p rzedsiębiorca nie prowadził natomiast działalności gospodarczej. Z uwagi na fakt, że obrót przedsiębiorcy w roku poprzedzającym rok nałożenia kary, jak i średni obrót w okresie strona 38 z 45 trzyletnim poprzedzającym rok nałożenia kary , nie przekracza r ównowartości 100 000 euro, maksymalna kara za naruszenie zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, jaką Prezes UOKiK może nałożyć na p rzedsiębiorcę, wynosi 42 623 zł . Z art. 106 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsument ów wynika, że kara pieniężna ma charakter fakultatywny. Zatem o tym, czy w konkretnej sprawie w odniesieniu do wskazanego przedsiębiorcy zasadne jest nałożenie kary pieniężnej decyduje, w ramach uznania administracyjnego, Prezes UOKiK . Ustalając wysokość nakładanej kary pieniężnej, Prezes UOKiK uwzględnia w szczególności okoliczności naruszenia przepisów ustawy oraz uprzednie naruszenie przepisów ustawy , a także okres, stopień oraz skutki rynkowe naruszenia przepisów ustawy, przy czym stopień naruszenia Pre zes UOKiK ocenia, biorąc pod uwagę okoliczności dotyczące natury naruszenia oraz działalności przedsiębiorcy, która stanowiła przedmiot naruszenia (art. 111 ust. 1 pkt 1 ustawy ). Ustalając wysokość kar pieniężnych, Prezes UOKiK bierze pod uwagę okolicznośc i łagodzące lub obciążające, które wystąpiły w sprawie. Okolicznościami łagodzącymi w sprawach dotyczących praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów są w szczególności : dobrowolne usunięcie skutków naruszenia, zaniechanie stosowania zakazanej pra ktyki przed wszczęciem postępowania lub niezwłocznie po jego wszczęciu, podjęcie z własnej inicjatywy działań w celu zaprzestania naruszenia lub usunięcia jego skutków, współpraca z Prezesem UOKiK w toku postępowania (w szczególności przyczynienie się do szybkiego i sprawnego przeprowadzenia postępowania). Natomiast okolicznościami obciążającymi są znaczny zasięg terytorialny naruszenia lub jego skutków, znaczne korzyści uzyskane przez przedsiębiorcę w związku z dokonanym naruszeniem, dokonanie uprzednio po dobnego naruszenia oraz umyślność naruszenia (art. 111 ust. 3 i 4 ustawy ). Biorąc pod uwagę okoliczności sprawy, przede wszystkim charakter zarzuconych p rzedsiębiorcy praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów oraz okres, stopień oraz skutki rynko we naruszenia przepisów ustawy , Prezes UOKiK uznał, że uzasadnione jest nałożenie kar pieniężn ych na przedsiębiorcę za praktyki, których stosowanie stwierdzono niniejszą decyzją. kara z tytułu naruszenia, o którym mowa w pkt I. decyzji Na profesjonalnych uczestnikach obrotu rynkowego spoczywa obowiązek dochowania należytej staranności przy ocenie zgodności ich działań z obowiązującymi przepisami prawa, przy czym ową należytą staranność należy określać przy uwzględnieniu zawodowego charakteru prowadzonej d ziałalności. Przedsiębiorca, również niedoświadczony, nie może skutecznie zasłaniać się nieznajomością przepisów prawa czy brakiem profesjonalnej obsługi prawnej. Przedsiębiorca ponosi odpowiedzialność za naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , nawet w sytuacji, gdy naruszenia te wynikają z jego niewiedzy czy niedoświadczenia. Obowiązkiem profesjonalisty jest bowiem prowadzenie działalności gospodarczej w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami prawa. Oceniając stopień szkodliwości naruszenia, o którym mowa w pkt I. decyzji, Prezes UOKiK uwzględnił, ż e przedsiębiorca naruszył główny obowiązek ustawowy dotyczący reklamy. Wbrew przepisom ustawy o kredycie konsumenckim przedsiębiorca nie podaje informacji, które muszą być podane w każdej reklamie zawierającej dane dotyczące kosztu kredytu konsumenckiego w sposób jednoznaczny, zrozumiały i widoczny. Brak obowiązkowych danych o poż yczce, przedstawionych na reprezentatywnym przykładzie, mo że prowadzić do pozbawienia konsumenta mo żliwości porównania tej pożyczki z ofertami strona 39 z 45 innych przedsiębiorców oferujących kredyty konsumenckie na etapie poprzedzającym zawarcie umowy. Może to także zaburzyć ocenę konsumenta całokształtu kosztów i ciężarów związanych z oferowanym mu kredytem oraz ocenę at rakcyjności tej oferty, a tym samym wpłynąć na proces podjęcia przez niego decyzji o skorzystaniu z tej oferty. Praktyka ma charakteru długotrwał y, gdyż trwa dłużej niż 1 rok. Przy ustalaniu wysokoś ci kary Prezes UOKiK dokonał także oceny zaistniałych okoliczności łagodzących i obciążających , mogących mieć wpływ na wymiar kary. Okoliczności sprawy nie wskazują, żeby naruszeni e ze strony przedsiębiorcy miało charakter umyślny. W ocenie Prezesa UOKiK naruszenie może wynikać z braku umiejętności zorganizowania przez przedsiębiorcę prowadzonej działalności w sposób profesjonalny, zgodny z wymogami określonymi dla dziedziny, w której zdecydował si ę on prowadzić działalność. Przedsiębiorca podejmując działalność polegającą na udzielaniu kredytów konsumenckich powinien mieć świadomość , że jest to obszar dość szczegółowo uregulowany, w tym przepisami chroniącymi interesy konsumentów. W przypadku, gdy przedsiębiorca nie potrafił samodzielnie zorganizować swojej działalności w sposób zgodn y z normującym i ją przepisami, a mimo to decydował się na rozpoczęcie działalności gospodarczej w tym obszarze – mógł w tym zakresie skorzystać z profesjonalnej obsługi prawnej. Zaniedbanie przedsiębiorcy w tym zakresie pozwala na przypisanie jego działaniu (w tym zaniechaniu) znamiona winy, która polega na naruszeniu zasad ostrożności i niedochowaniu staranności, wymaganych od profesjonalnego uczestnika obrotu gospodarczego. Rozważania te są aktualne również w odniesieniu do kolejnych naruszeń, z tytułu których nakładane są niniejszą decyzją kary pieniężne. W odniesieniu do tej praktyki nie stwierdzono okoliczności łagodzących lub obciążających zasługujących na uwzględnienie przy ustalaniu wymiaru kary. Jako okoliczność obciążającą uznaje się znaczny zasięg oddziaływania praktyki, co często ma miejsce w przypadku praktyk stosowanych za pośrednictwem internetu, mogących oddziaływać na konsumentów z obszaru całego kraju. W niniejszej sprawie, choć kwestionowane działanie przedsiębiorcy odbywało się właśnie z wykorzystaniem prowadzonej prz ez niego strony internetowej, która mogła być odwiedzana przez użytkowników z obszaru całego kraju, uznaje się, ze zasięg oddziaływania praktyki nie był znaczny. Zawieranie umów z przedsiębiorcą, w tym zdeponowanie przedmiotu zastawu, wymaga bowiem osobist ej wizyty pożyczkodawcy w lombardzie, w związku z tym oferta przedsiębiorcy mogła leżeć tylko w obszarze zainteresowania konsumentów zamieszkałych w stosunkowo niedalekiej odległości, dla których uciążliwość związana z koniecznością udania się do lokalu przedsiębiorcy nie dyskwalifikowałaby jej z punktu widzenia klienta. Biorąc pod uwagę okoliczności sprawy i charakter praktyki, o której mowa w pkt I decyzji, okres jej stosowania , stopień oraz skutki rynkowe naruszenia przepisów ustawy , Prezes UOKiK uznał, że uzasadnione jest nałożenie na przedsiębiorcę z tego tytułu kary pieniężnej w wysokości 800 ,00 zł. Wobec powyższego orzeczono, jak w pkt IX.1. sentencji. kara z tytułu naruszenia, o którym mowa w pkt II. decyzji W pkt. II. decyzji stwierdzono stosowani e przez przedsiębiorcę praktyki polegającej na naruszeniu ciążących na nim obowiązków informacyjnych związanych z prezentowaniem na stronie internetowej informacji o kredytach konsumenckich oferowanych przez przedsiębiorcę w charakterze pośrednika kredytow ego. Praktyka ta była stosowana przez okres dłuższy niż 1 rok. Okoliczności sprawy nie wskazują, aby działanie przedsiębiorcy miało w tym zakresie charakter umyślny, odnośnie winy przedsiębiorcy mają odpowiednie zastosowanie rozważania, dotyczące kary z tytułu naruszenia, o którym mowa w pkt I. strona 40 z 45 decyzji. W odniesieniu do tego naruszenia nie stwierdzono okoliczności obciążających, natomiast jako okoliczność łagodzącą uznaje się fakt zaniechania praktyki w toku przeprowadzonego postępowania. Praktyka, o które j mowa w pkt II decyzji, ujawnia ła się na etapie przedkontraktowym, którego istotą jest zachowanie przedsiębiorcy ukierunkowane na pozyskiwanie klientów lub złożenie oferty konsumentom, mające na celu skłonienie ich do zawarcia kontraktu. Oceniając stopień szkodliwości naruszenia Prezes UOKiK uwzględnił, ż e przedsiębiorca naruszył obowiązek ustawowy dotyczący reklamy. Wbrew przepisom ustawy o kredycie konsumenckim przedsiębiorca nie podawał informacji, które muszą być podane w sposób jednoznaczny, zrozumiał y i widoczny w każdej reklamie kredytu konsumenckiego kierowanej do kredytobiorców przez pośrednika kredytowego . Przedsiębiorca rozpowszechniał, za pośrednictwem swojej strony internetowej, informacje o szerokiej ofercie kredytów udostępnianej przez niego konsumentom, w celu zainteresowania ich tą ofertą oraz zwiększenia prawdopodobieństwa skorzystania z jego usług. W tym celu przedsiębiorca prezentował w ramach tej oferty również kredyty, oferowane prze z niego w charakterze pośrednika kredytowego, pomijają c w przekazie reklamowym informacje o roli odgrywanej przez niego w procesie udzielania tych kredytów. Mogło to wprowadzać konsumentów w błąd w odniesieniu do tych kredytów, co do osoby kredytodawcy, podmiotu faktycznie decydującego o udzieleniu kredytu oraz kompetencji przedsiębiorcy w tym zakresie, a także procedury zawierania umowy o kredyt konsumencki, jak i sposobu jej późniejszego wykonywania. Biorąc pod uwagę okoliczności sprawy i charakter praktyki, o której mowa w pkt II. decyzji, okres jej stosowania , stopień oraz skutki rynkowe naruszenia przepisów ustawy , Prezes UOKiK uznał, że uzasadnione jest nałożenie na przedsiębiorcę z tego tytułu kary pieniężnej w wysokości 300,00 zł. Wobec powyższego orzeczono, jak w pkt IX. 2. sentencji. kara z tytułu na rusze ń, o który ch mowa w pkt III. decyzji W pkt. III. decyzji stwierdzono stosowanie przez przedsiębiorcę praktyk polegając ych na nieprawidłowym kształtowaniu treści umów o kredyt konsumencki, zawieranych przez niego z konsumentami, poprzez pominięcie info rmacji, które obligatoryjnie powinny być w tych u mowach zamieszczane, co naruszało prawo konsumentów do otrzymywania od przedsiębiorcy rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji. Część brakujących informacji została uzupełniona w toku postępowania, w związ ku z czym stwierdzono w tym zakresie zaniechanie stosowania zakwestionowanej praktyki, natomiast w pozostałym zakresie praktyka trwa nadal. B iorąc pod uwagę charakter stwierdzonych naruszeń, Prezes UOKiK postanowił w niniejszej sprawie dokonać łącznego wym iaru kary z tytułu naruszeń, o których mowa w pkt III. decyzji. Przy analizie stopnia szkodliwości stwierdzonych naruszeń Prezes UOKiK wziął pod uwagę, ż e p rzedsiębiorca naruszył prawo konsumenta do uzyskania informacji o istotnych postanowieniach umowy po ż yczki. Przepisy ustawy o kredycie konsumenckim precyzyjnie formułują zakres danych, jakie muszą być zawarte w umowie kredytu konsumenckiego, gwarantując tym samym konsumentowi określony poziom wiedzy. Dlatego ka ż dy brak formalny w umowach zawieranych przez p rzedsiębiorcę z konsumentami narusza prawo konsumenta do informacji. W szczególności niewskazyw anie w umowach sposobu i skutków odstąpienia konsumenta od umowy czy warunków zwrotu udostępnionej poż yczki, pozbawia konsumenta informacji o podstawowym prawie przyznanym mu przez ustawę i o tym, w jaki sposób może z niego skorzystać oraz jakie są tego konsekwencje. Brak tych informacji moż e nawet powodować, ż e konsument nie skorzysta z tego prawa. Niewskazanie kwoty odsetek strona 41 z 45 nale ż nych w stosunku dziennym mo że utrudniać konsumentowi ustalenie, jaką kwotę odsetek powinien zwrócić p rzedsiębiorcy za okres korzystania z poż yczki w razie odstąpienia od umowy. Podobnie brak informacji o prawie spłaty pożyczki przed terminem może wpłynąć na zachowanie kredytobiorcy n a etapie jej wykonywania, powodując, że konsument nie skorzysta z tego prawa w sytuacji, w której mogłoby to dla niego być korzystne. Precyzyjne wskazanie przedsiębiorcy ( z imienia i nazwiska) jak i organu właściwego w sprawie ochrony konsumentów również stanowi wypełnienie obowiązku dostarczenia konsumentowi istotnych dla niego informacji, które mogą być mu przydatne w związku z wykonywaniem zawartej z przedsiębiorcą umowy. Stwierdzone w tym zakresie praktyki przedsiębiorcy mogą zatem naruszać ekonomiczne i pozaekonomiczne interesy konsumentów . Stwierdzone w pkt III.2 decyzji naruszenia miały miejsce przez okres przekraczający 1 rok , podobnie jak praktyka, o której mowa w pkt III.1. decyzji, która trwa nadal. Okoliczności sprawy nie wskazują, aby działanie przedsiębiorcy miało w tym zakresie charakter umyślny, odnośnie winy przedsiębiorcy mają odpowiednie zastosowanie rozważania, dotyczące kary z tytułu naruszenia, o którym mowa w pkt I. decyzji. W odniesieniu do tego naruszenia nie stwierdzono okoliczności obciążających, natomiast w odniesieniu do praktyki o której mowa w pkt III.2 decyzji, jako okoliczność łagodzącą uznaje się fakt jej zaniechania w toku przeprowadzonego postępowania. Biorąc pod uwagę okoliczności sprawy i charakter praktyk, o któr ych mowa w pkt III. decyzji, okres ich stosowania , stopień oraz skutki rynkowe naruszenia przepisów ustawy , Prezes UOKiK uznał, że uzasadnione jest nałożenie na przedsiębiorcę z tego tytułu kary pieniężnej w wysokości 800,00 zł. Wobec powyższego orzeczono, jak w pkt IX.3. sentencji. kara z tytułu naruszenia, o którym mowa w pkt IV. decyzji W pkt. IV. decyzji stwierdzono stosowanie przez przedsiębiorcę praktyki polegającej na stosowaniu formularza informacyjnego, niezgodnego z wzorem ustalonym przez ustawodawcę. O ceniają c szkodliwość tego działania Prezes UOKiK wziął pod uwagę, że naruszało ono prawo konsumentów do otrzymywania od przedsiębiorcy rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, a w szczególności mogło u trudniać porównanie jego oferty z ofertą innych przed siębiorców i dokonanie optymalnego wyboru kredytu. Działanie to może również utrudniać konsumentom uzyskanie w sposób jasny, pełny i wystandaryzowany informacji o warunkach ekonomicznych oraz pozaekonomicznych na jakich zawierane są oferowane im umowy poży czki, a tym samym zakłócać proces podejmowania decyzji o zawarciu umowy. Praktyka jest stosowana przez okres przekraczający 1 rok. Okoliczności sprawy nie wskazują, aby działanie przedsiębiorcy miało w tym zakresie charakter umyślny, odnośnie winy przedsię biorcy mają odpowiednie zastosowanie rozważania, dotyczące kary z tytułu naruszenia, o którym mowa w pkt I. decyzji. W odniesieniu do tego naruszenia nie stwierdzono okoliczności łagodzących ani obciążających. Biorąc pod uwagę okoliczności sprawy i charakter praktyki, o której mowa w pkt IV. decyzji, okres jej stosowania , stopień oraz skutki rynkowe naruszenia przepisów ustawy , Prezes UOKiK uznał, że uzasadnione jest nałożenie na przedsiębiorcę z tego tytułu kary pieniężnej w wysoko ści 5 00,00 zł. Wobec po wyższego orzeczono, jak w pkt IX.4. sentencji. kara z tytułu naruszenia, o którym mowa w pkt V. decyzji W pkt. V. decyzji stwierdzono stosowanie przez przedsiębiorcę praktyki polegającej na naruszaniu obowiązku wręczania konsumentom przy zawarciu umowy o kredyt konsumencki strona 42 z 45 wzoru oświadczenia o odstąpieniu od tej umowy. Działanie to może narusza ć prawo konsumentów do otrzymywania od przedsiębiorcy rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, a w szczególności skutkować niedostatecznym poinformowaniem konsumentów o przysługującym im prawie odstąpienia od umowy i sposobie skorzystania z tego uprawnienia. Praktyka była stosowana przez okres przekraczający 1 rok. Okoliczności sprawy nie wskazują, aby działanie przedsiębiorcy miało w tym zakresie charakter umyślny, odnośnie winy przedsiębiorcy mają odpowiednie zastosowanie rozważania, dotyczące kary z tytułu naruszenia, o którym mowa w pkt I. decyzji. W odniesieniu do tego naruszenia nie stwierdzono okoliczności łagodzących ani obciążających. Biorąc pod uwagę okoliczności sprawy i charakter praktyki, o której mowa w pkt V. decyzji, okres jej stosowania , stopień oraz skutki rynkowe naruszenia przepisów ustawy , Prezes UOKiK uznał, że uzasadnione jest nałożenie na przedsiębiorcę z tego tytułu kary pieniężnej w wysokości 800,00 zł. Wobec powyższego orzeczono, jak w pkt IX.5. sentencji. kara z tytułu naruszenia, o którym mowa w pkt VI. decyzji W pkt. VI. decyzji stwierdzono stosowanie przez przedsiębiorcę praktyki polegającej na umieszczeniu na jego stronie internetowej ni eprawdziwych informacji dotyczących oferowanych przez niego kredytów konsumenckich, sugerujących, że są one najniżej oprocentowane w kraju. Oceniając stopień szkodliwości naruszenia Prezes UOKiK uwzględnił , że działanie to stanowiło nieuczciwą praktykę ryn kową, która mogła wpływać na decyzje podejmowane przez konsumentów odnośnie umowy z przedsiębiorcą. Pod wpływem tej praktyki pożyczkobiorcy mogli rezygnować z poszukiwania alternatywnej, tańszej oferty kredytowej, a w konsekwencji podejmować niekorzystne d la siebie decyzje o wyborze oferty nieoptymalnej. W ocenie Prezesa UOKiK naruszenie to, w odróżnieniu od pozostałych , miało charakter umyślny. Przedsiębiorca formułując i kierując do konsumentów zakwestionowany przekaz reklamowy musiał mieć pełną świadomoś ć jego nieprawdziwości . Przedsiębiorca powołując się w nim na fikcyjne wyniki porównania ofert wszystkich kredytodawców, którego nie mógł przeprowadzić, rozpowszechni ał nieprawdz iw ą informacj ę dotycz ącą jednego z najważniejszych dla konsumentów parametru oferowane go im produktu. Stanowi to okoliczność obciążającą, natomiast jako okoliczność łagodzącą uznaje się zaniechanie przez przedsiębiorcę stosowania tej praktyki na wczesnym etapie postępowania. Biorąc pod uwagę okoliczności sprawy i charakter praktyki, o której mowa w pkt V I. decyzji, okres jej stosowania , stopień oraz skutki rynkowe naruszenia przepisów ustawy , Prezes UOKiK uznał, że uzasadnione jest nałożenie na przedsiębiorcę z tego tytułu kary pieniężnej w wysokości 1 000,00 zł. Wobec powyższego orzeczono, jak w pkt IX.6. sentencji. kara z tytułu naruszenia, o którym mowa w pkt VII. decyzji W pkt. VII. decyzji stwierdzono stosowanie przez przedsiębiorcę praktyki polegającej na umieszczeniu na stronie internetowej przedsiębiorcy informacji dotyczących kredytów konsumenckich , sugerujących, że są one udzielane wyłącznie na podstawie dokumentu tożsamości pożyczkobiorcy, bez dodatkowych czynności weryfikujących ich wiarygodność kredytową. Działanie to stanowiło nieuczciwą praktykę rynkową, która mogła wpływać na decyzje podejmowane przez konsumentów odnośnie umowy z przedsiębiorcą. Szkodliwość tego działania polegała na możliwości wywierania wpływu na konsumentów, skłaniając ich do podejmowania decyzji związanych z oferowanymi przez przedsiębiorcę umowam i, strona 43 z 45 któr ych inaczej by nie podjęli. W przypadku negatywnej weryfikacji klienta jako kredytobiorcy i odmowy udzielania mu kredytu, może się to wiązać z uszczerbkiem dla jego interesu, powodowanego koniecznością poświęcenia czasu na odbycie daremnej wizyty w lokalu przedsiębiorcy i rozpoczęcie starań o uzyskanie reklamowanego kredytu, którą to aktywność mógłby poświęcić na działa nia zmierzając e do zaspokojenia jego potrzeb pożyczkowych w inny sposób. Praktyka była stosowana przez przedsiębiorcę przez okres oko ło 1 roku. Okoliczności sprawy nie wskazują, aby działanie przedsiębiorcy miało w tym zakresie charakter umyślny, odnośnie winy przedsiębiorcy mają odpowiednie zastosowanie rozważania, dotyczące kary z tytułu naruszenia, o którym mowa w pkt I. decyzji. Bi orąc pod uwagę okoliczności sprawy i charakter praktyki, o której mowa w pkt V II. decyzji, okres jej stosowania , stopień oraz skutki rynkowe naruszenia przepisów ustawy , Prezes UOKiK uznał, że uzasadnione jest nałożenie na przedsiębiorcę z tego tytułu kary pieniężnej w wysokości 600,00 zł. Wobec powyższego orzeczono, jak w pkt IX.7. sentencji. kara z tytułu naruszeń, o który ch mowa w pkt VIII. decyzji W pkt. VIII. decyzji stwierdzono stosowanie przez przedsiębiorcę praktyk polegając ych na zamieszczaniu w treści oświadczeń, składanych przez konsumentów w umowach pożyczki lombardowej , postanowień sugerujących, że do oświadczeń tych mają zastosowanie przepisy o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań mających służyć za dowód w postępowaniu sąd owym lub w innym postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy . Jedno z tych oświadczeń zostało zmodyfikowane w toku postępowania, w sposób prowadzący do usunięcia nieprawidłowości wiążącej się z jego stosowaniem, w związku z czym stwierdzono w tym zakresie zaniechanie stosowania zakwestionowanej praktyki, natomiast w odniesieniu do drugiego z oświadczeń praktyka trwa nadal. Biorąc pod uwagę zbliżony i wzajemnie u zupełniający się charakter tych naruszeń Prezes UOKiK postanowił w niniejszej sprawie dokonać łą cznego wymiaru kary z tytułu naruszeń, o których mowa w pkt VIII. decyzji. Oceniając szkodliwość tych naruszeń Prezes UOKiK wziął pod uwagę, że d ziałani a przedsiębiorcy stanowił y w tym zakresie nieuczciw e praktyk i rynkow e , zniekształcając e wyobrażenie kon sumentów odnośnie charakteru i skutków czynności dokonywanych przez nich z przedsiębiorcą i mogąc e ich wprowadzać w błąd , co do możliwości uruchomienia przez przedsiębiorcę postępowania skutkującego dla nich o dpowiedzialnością karną. Mogło to wpływać na za chowanie kredytobiorców na etapie wykonywania kontraktu w sposób dla nich niekorzystny. Naruszeni e stwierdzone w pkt VIII.2 decyzji był o stosowan e przez okres przekraczający 1 rok , podobnie jak naruszenie, o którym mowa w pkt VIII.1. decyzji, które trwa na dal. W ocenie Prezesa UOKiK brak jest podstaw aby uznać, że działani a te m ają charakter umyślny, biorąc pod uwagę, że być może przedsiębiorca sam nie rozumie w pełni złożon ych aspekt ów prawn ych konstruowanych przez niego oświadczeń, zamieszczanych w umowac h zawieranych z pożyczkobiorcami . Odnośnie winy przedsiębiorcy w tym zakresie mają odpowiednie zastosowanie rozważania, dotyczące kary z tytułu naruszenia, o którym mowa w pkt I. decyzji. W odniesieniu do tych narusze ń nie stwierdzono okoliczności obciążaj ących, natomiast jako okoliczność łagodzącą uznaje się zaniechanie praktyki w zakresie dotyczącym jednego z oświadczeń. Biorąc pod uwagę okoliczności sprawy i charakter praktyk, o któr ych mowa w pkt VIII. decyzji, okres ich stosowania , stopień oraz skutki rynkowe naruszenia przepisów ustawy , Prezes UOKiK uznał, że uzasadnione jest nałożenie na przedsiębiorcę z tego tytułu kary pieniężnej w wysokości 800,00 zł. strona 44 z 45 Wobec powyższego orzeczono, jak w pkt IX. 8. sentencji. Prezes UOKiK orzekając o wysokości kar nakładanych niniejszą decyzją wziął pod uwagę, że winny być one ustalone na poziomie wystarczającym do osiągnięcia zamierzonego celu, w tym być odczuwalne dla przedsiębiorcy . Zdaniem Prezesa UOKiK kar y w wysokości ustalonej w niniejszej decyzji są adekwatne d o potencjału ekonomicznego przedsiębiorcy i spełnią zarówno rolę represyjną, jako sankcja i dolegliwość za naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , jak i prewencyjną, zapobiegającą ponownemu ich naruszeniu przez przedsiębiorcę . Nie bez znaczenia jest również walor wychowawczy, w tym wymiar prewencji ogólnej, służący powstrzymaniu innych przedsiębiorców przed podobnym naruszaniem słusznych interesów konsumentów. koszty postępowania Zgodnie z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i k onsumentów Prezes UOKiK rozstrzyga o kosztach, w drodze postanowienia, które może być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie. Natomiast, stosownie do art. 77 ust. 1 tej ustawy , jeżeli w wyniku postępowania stwierdzono naruszenie jej przepisów, przedsiębiorca, który dopuścił się tego naruszenia, jest obowiązany ponieść koszty postępowania. Zgodnie z art. 263 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego , do kosztów postępowania zalicza się m.in. koszty doręczenia stronom pism urzędowych. Natomiast, zgodnie z art. 264 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego , jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustala w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. Postępowanie zakończone niniejszą decyzją zostało wszczęte z urzędu, a w jego wyniku Prezes UOKiK stwierdził naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Kosztami niniejszego postępowania są wydatki związane z korespondencją prowadzoną ze stroną przez Prezesa UOKiK w toku tego postępowania. Mając powyższe na uwadze, Prezes UOKiK orzekł, jak w pkt X. decyzji. pouczenia Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów kary pieniężne, określone w pkt IX. decyzji należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na rachunek Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP O/O Warszawa 51101010100078782231000000. Koszty niniejszego postępowania określone w pkt X. decyzji, należy wpłacić na ten sam, wyżej wskazany, rachunek Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji . Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r., poz. 101 ze zm.) – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie miesiąca od dnia jej doręczenia, wnoszone za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Krakowie, pl. Szczepański 5, 31 - 011 Kraków. strona 45 z 45 Na postanowienie rozstrzygające o kosztach, zawarte w punkcie X. sentencji niniejszej decyzji, na podstawie art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , w zw. z art. 479 32 § 1 i 2 kodeksu postępowania cywilnego oraz art. 264 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , przysługuje zażalenie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, wnoszone za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Krakowie, pl. Szczepański 5, 31 - 011 Kraków, w terminie tygodnia od dnia doręczenia niniejszej decyzji, w przypadku zaskarżenia jedynie rozstrzygnięcia o kosztach. z upoważnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów o trzymują: 1. Lombard Mielec Daniel Osnowski w Mielcu ul. Mickiewicza 23, 39-300 Mielec 2. RKR a/a