RKR-21/2011

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Delegatura Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Krakowie RKR-61-9/11/PP-6/11 Kraków, dnia 5 lipca 2011 r. DECYZJA NR RKR -21/2011 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, z późn. zm.) i § 2 ust. 4 i § 5 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 107, poz. 887) - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - po przeprowadzeniu z urzędu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów: I. Na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje się za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów praktykę stosowaną przez przedsiębiorcę działającego pod firmą Gospodarka Komunalna sp. z o.o. z siedzibą w Boguchwale, polegającą na zamieszczeniu we wzorcu umowy o dostawę wody i odprowadzanie ścieków stosowanym w obrocie z konsumentami, postanowienia, zgodnie z którym należności wynikające z tej umowy winny być regulowane w terminie 14 dni od daty wystawienia faktury, co określa obowiązki odbiorcy niezgodnie z § 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz.U. Nr 127, poz. 886), a przez to naruszającą art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , oraz nakazuje się jej zaniechanie. II. Na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje się za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów praktykę stosowaną przez przedsiębiorcę działającego pod firmą Gospodarka Komunalna sp. z o.o. z siedzibą w Boguchwale, polegającą na zamieszczeniu we wzorcu umowy o dostawę wody i odprowadzanie ścieków stosowanym w obrocie z konsumentami, postanowienia, zgodnie z którym umowa może być rozwiązana przez każdą ze stron z zachowaniem 3 miesięcznego okresu wypowiedzenia, przypadającego na koniec miesiąca kalendarzowego, co uprawnia przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne do wstrzymania świadczenia usług na rzecz odbiorcy w innych przypadkach, niż określone w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst. jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858, z późn. zm.), a przez to naruszającą art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , oraz nakazuje się jej zaniechanie . III. Na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje się za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów praktykę stosowaną przez przedsiębiorcę strona 2 z 15 działającego pod firmą Gospodarka Komunalna sp. z o.o. z siedzibą w Boguchwale, polegającą na tym, że we wzorcu umowy o dostawę wody i odprowadzanie ścieków, stosowanym w obrocie z konsumentami nie zamieszczono pełnej informacji na temat praw i obowiązków stron umowy, poprzez zaniechanie objęcia treścią umów postanowień określających obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo kanalizacyjnego w zakresie standardów i terminów rozpatrywania zgłaszanych przez konsumentów reklamacji, wbrew wymogowi określonemu w art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków , co narusza art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , oraz nakazuje się jej zaniechanie . IV. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nakłada się na przedsiębiorcę działającego pod firmą Gospodarka Komunalna sp. z o.o. z siedzibą w Boguchwale kary pieniężne w wysokości: 1) 4 699,00 zł (słownie: cztery tysiące sześćset dziewięćdziesiąt dziewięć złotych 00/100) z tytułu naruszenia ustawy o którym mowa w pkt I. niniejszej decyzji, 2) 4 027,00 zł (słownie: cztery tysiące dwadzieścia siedem złotych 00/100) z tytułu naruszenia ustawy o którym mowa w pkt II. niniejszej decyzji, 3) 3 356,00 zł (słownie: trzy tysiące trzysta pięćdziesiąt sześć złotych 00/100) z tytułu naruszenia ustawy o którym mowa w pkt III. niniejszej decyzji, płatne do budżetu Państwa. V. Na podstawie art. 77 ust. 1 w związku z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji konsumentów oraz art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) w związku z art. 83 ustawy ochronie konkurencji i konsumentów , postanawia się obciążyć przedsiębiorcę działającego pod firmą Gospodarka Komunalna sp. z o.o. z siedzibą w Boguchwale kosztami niniejszego postępowania w wysokości 1 7,00 zł (słownie: siedemnaście złotych 00/100) i zobowiązać ww. przedsiębiorcę do ich zwrotu na rzecz Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. UZASADNIENIE Na podstawie ustaleń dokonanych w toku postępowania wyjaśniającego, mającego na celu ustalenie zasad przyłączania do sieci kanalizacyjnej nowych odbiorców usług na terenie Gminy Boguchwała, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Krakowie (dalej: „organ antymonopolowy”, „Prezes Urzędu”) wszczął w dniu 19 stycznia 2011 r. postępowanie antymonopolowe pod zarzutem nadużywania przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne Gospodarka Komunalna sp. z o.o. z siedzibą w Boguchwale (dalej: Przedsiębiorstwo”) pozycji dominującej na lokalnym rynku zarządzania infrastrukturą wodociągową i kanalizacyjną, poprzez narzucanie przynoszącego mu nieuzasadnione korzyści warunku osobom ubiegającym się o przyłączenie do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej. Ustalenia dokonane w toku postępowania wyjaśniającego oraz antymonopolowego, a w szczególności kontrola treści stosowanego w obrocie z odbiorcami usług wzorca umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków uprawdopodobniły ponadto, że działalność Przedsiębiorstwa może się odbywać z naruszeniem zbiorowego interesu konsumentów. strona 3 z 15 Wobec powyższego, postanowieniem nr RKR-49/2011 w dniu 24 lutego 2011 r. wszczęte zostało postępowanie w sprawie naruszenia przez Przedsiębiorstwo zbiorowego interesu konsumentów przez poprzez stosowanie w obrocie z konsumentami wzorca umowy o dostawę wody i odprowadzanie ścieków, który: - zawiera postanowienie, zgodnie z którym należności wynikające z tej umowy winny być regulowane w terminie 14 dni od daty wystawienia faktury, co określa obowiązki odbiorcy niezgodnie z § 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz.U. Nr 127, poz. 886), - zawiera postanowienie, zgodnie z którym umowa może być rozwiązana przez każdą ze stron z zachowaniem 3 miesięcznego okresu wypowiedzenia, przypadającego na koniec miesiąca kalendarzowego, co uprawnia przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne do wstrzymania świadczenia usług na rzecz odbiorcy w innych przypadkach, niż określone w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst. jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858, z późn. zm.), - nie zawiera pełnej informacji na temat praw i obowiązków stron umowy poprzez zaniechanie objęcia treścią umów postanowień określających obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo kanalizacyjnego w zakresie standardów i terminów rozpatrywania zgłaszanych przez konsumentów reklamacji, wbrew wymogowi określonemu w art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków , co mogło naruszać art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Postanowieniem nr RKR-75/2011 z dnia 14 kwietnia 2011 r. zaliczono w poczet dowodów w niniejszym postępowaniu dokumenty i wyjaśnienia uzyskane w toku postępowania wyjaśniającego o sygnaturze RKR-400 32/10/PP, stanowiące: - pismo Urzędu Miejskiego w Boguchwale oznaczone datą 8 października 2010 r. zarejestrowane pod numerem RKR-400-32/10/PP-3/10 oraz załączone do niego: algorytm postępowania w sprawie przyłączenia do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej na terenie Gminy Boguchwała, uchwała nr XXVI/464/06 Rady Gminy Boguchwała z dn. 16 lutego 2007 r. w sprawie przyjęcia regulaminu zbiorowego zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków, oraz w toku dokumenty i wyjaśnienia uzyskane w toku postępowania antymonopolowego o sygnaturze RKR-411-1/11/PP, stanowiące: - pismo Przedsiębiorstwa z dn. 7 lutego 2011 r. zarejestrowane pod nr RKR-411-1/11/PP- 6/11 oraz załączony do niego: wzorzec umowy o dostawę wody i odbiór ścieków, - zezwolenie nr UGI-K/88/03 Wójta Gminy Boguchwała z dnia 2 czerwca 2003 r. na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, załączone przy piśmie Urzędu Miejskiego w Boguchwale z dn. 2 lutego 2011 r. zarejestrowanym pod numerem RKR-411-1/11/PP-7/11, - pismo Przedsiębiorstwa z dn. 11 marca 2011 r. zarejestrowane pod nr RKR-411- 1/11/PP-10/11. Przedsiębiorstwo nie ustosunkowało się do sformułowanych zarzutów, przedstawionych w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Pismem z dnia. 11 maja 2011 r. strona została poinformowana o zakończeniu zbierania materiału dowodowego oraz możliwości zapoznania się z nim. strona 4 z 15 W toku postępowania organ antymonopolowy ustalił, co następuje. Na terenie gminy Boguchwała (miejscowości: Boguchwała, Lutoryż, Mogielnica, Zarzecze, Niechobórz, Racławówka, Kielanówka, Nosówka, Zgłobień) oraz leżącego w granicach administracyjnych Rzeszowa osiedla Zwięczyca, zadania z zakresu zbiorowego zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków realizowane są przez przedsiębiorstwo działające pod firmą Gospodarka Komunalna sp. z o.o. z siedzibą w Boguchwale (poprzednia nazwa firmy: Zakład Gospodarki Komunalnej i Usług Wielobranżowych „GO-KOM”), zwane dalej „Przedsiębiorstwem”. Przedsiębiorstwo prowadzi działalność gospodarczą w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Spółka jest zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym przy Sądzie Rejonowym w Rzeszowie, XII Wydział Gospodarczy, pod numerem KRS 0000007830. Do przedmiotu działalności Przedsiębiorstwa należy m.in. odprowadzanie ścieków oraz pobór i uzdatnianie wody. Przedsiębiorstwo prowadzi działalność w tym zakresie na podstawie zezwolenia zn. UGI-K/88/03 z dnia 2 czerwca 2003 r. udzielonego przez Wójta Gminy Boguchwała [dowód: k. nr 55-66] . Zgodnie z art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 123 poz. 858 ze zm.) – zwanej dalej „ ustawą o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę ” – prawa i obowiązki Przedsiębiorstwa i odbiorców jego usług określa regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków przyjęty uchwałą nr XXVI/464/06 Rady Gminy Boguchwała z dnia 16 lutego 2006 r. [dowód: k. nr 26-45] Stosownie do art. 6 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę Przedsiębiorstwo zawiera z odbiorcami świadczonych przez siebie usług, w tym z konsumentami, pisemne umowy, na podstawie których odbywa się dostawa wody i odbiór ścieków. Przedsiębiorstwo posługuje się jednym wzorcem umowy, nie różnicując umów zawieranych w obrocie konsumenckim i obrocie pozakonsumenckim. [dowód: k. nr 47] Wszystkie czynności związane z zawarciem umowy o dostawę wody i/lub odprowadzanie ścieków załatwiane są w Przedsiębiorstwie. W przypadku przyłączenia nowego odbiorcy usług, zawarcie umowy o ich świadczenie poprzedzone jest czynnościami: - uzyskanie warunków przyłączenia na dostawę wody i odprowadzanie ścieków, - wykonanie projektu przyłącza wodociągowo-kanalizacyjnego, - uzgodnienie projektu technicznego, - uzyskanie zgłoszenia na budowę przyłącza wodociągowo-kanalizacyjnego lub budowa przyłącza bez zgłoszenia, - wykonanie przyłącza, - przyłączenie przyłącza do sieci, - wykonanie inwentaryzacji geodezyjnej wykonanego nowo wybudowanego przyłącza, - odbiory techniczne, po czym następuje zawarcie umowy na dostawę wody i odbiór ścieków. [dowód: k. nr 24-25] . Przedsiębiorstwo świadczy usługi w zakresie dostarczania wody dla 3 571 odbiorców oraz odprowadzania ścieków dla 4 150 odbiorców. Wzorzec umowy, którego stosowanie jest przedmiotem zarzutów sformułowanych przez organ antymonopolowy, stosowany jest od dnia 13 października 2009 r. Na podstawie aktualnie stosowanego wzorca umowy zawartych zostało od tej daty 121 umów o dostawę wody oraz 364 umowy o odbiór ścieków, w tym 121 umów o dostawę wody oraz 353 umów o odbiór ścieków zostało zawartych z konsumentami, w rozumieniu art. 22 1 kodeksu cywilnego . [dowód: k. 10] strona 5 z 15 Stosowany przez Przedsiębiorstwo wzorzec umowy na dostawę wody i odbiór ścieków zawiera m.in. następujące postanowienia [dowód: k. nr 53-54] : - § 9 ust. 4. wzorca umowy: „Należności wynikające z niniejszej umowy winny być regulowane w terminie 14 dni od daty wystawienia faktury VAT przelewem na konto Przedsiębiorstwa, Konto nr 25 9163 0009 2001 0006 1854 0001 BS Niechobórz, lub gotówką w kasie Przedsiębiorstwa.” - § 11 ust. 2 lit. a wzorca umowy: „Umowa może zostać rozwiązana przez każdą ze stron z zachowaniem 3-miesięcznego okresu wypowiedzenia, przypadającego na koniec miesiąca kalendarzowego.” Wzorzec ten nie zawiera natomiast w swej treści postanowień odnoszących się do terminów i standardów rozpatrywania składanych przez konsumentów reklamacji oraz terminu ich załatwiania. Postanowienia regulujące w tym zakresie prawa i obowiązki Przedsiębiorstwa oraz odbiorców usług są natomiast ujęte w regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ścieków obowiązującym na terenie Gminy Boguchwała - w rozdziale XII „ Standardy obsługi odbiorców usług, a w szczególności sposoby załatwiania reklamacji oraz wymiany informacji dotyczących w szczególności zakłóceń w dostawie wody i odprowadzaniu ścieków .”, zgodnie z którym (§ 26): 1. Odbiorca ma prawo zgłaszania reklamacji dotyczących ilości i jakości świadczonych usług oraz wysokości opłat za usługi. 2. Reklamacje, o których mowa w ust. 1, wnoszone są na piśmie osobiście przez zainteresowanego w siedzibie Przedsiębiorstwa, listem poleconym lub za pomocą poczty elektronicznej i rozpatrywane są przez Zarząd Przedsiębiorstwa. 3. Przedsiębiorstwo zobowiązane jest do powiadomienia zainteresowanego o sposobie załatwiania reklamacji w terminie 14 dni od daty wpływu. Zgodnie z oświadczeniem Przedsiębiorstwa oraz przedłożonym przez nie zeznaniem CIT-8 w roku obrotowym 2010 osiągnęło ono przychód w wysokości 6 712 253,44 zł (słownie: sześć milionów siedemset dwanaście tysięcy dwieście pięćdziesiąt trzy złote 44/100), w tym 4 008 851,47 zł stanowi przychód zrealizowany w związku z działalnością w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków. [dowód: k. 11-17] Oceniając ustalony stan faktyczny organ antymonopolowy zważył, co następuje. interes publiczny Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji jej przepisy mają zastosowanie wyłącznie do ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów podejmowanej w interesie publicznym. Oznacza to, że warunkiem koniecznym do uruchomienia procedur i zastosowania instrumentów określonych w tej ustawie jest zaistnienie takiego stanu faktycznego, w którym działania przedsiębiorców - naruszając jej przepisy – stanowią potencjalne zagrożenie interesu publicznego. Ma to miejsce wówczas, gdy skutkami działań sprzecznych z przepisami prawa antymonopolowego dotknięty jest szerszy krąg uczestników rynku, względnie, gdy działania te wywołują na rynku inne niekorzystne zjawiska 1 . Niniejsze postępowanie dotyczy treści wzorca umowy stosowanego przez Przedsiębiorstwo wobec nieograniczonego kręgu adresatów, tj. wszystkich zainteresowanych korzystaniem z usług zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków. 1 por: wyroki Sądu Apelacyjnego w Warszawie oraz Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: z dn. 24 stycznia 1991 r., (sygn. akt XV Amr 8/90), z dn. 4 lipca 2001r, (sygn. akt XVII Ama 108/00) oraz z dn. 23 lutego 2002 r, (sygn. akt XVII Ama 133/2001). strona 6 z 15 W ocenie organu antymonopolowego rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy są, lub będą, klientami Przedsiębiorstwa. Interes publicznoprawny przejawia się także w postaci zbiorowego interesu konsumentów, co oznacza, iż naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest jednocześnie naruszeniem interesu publicznoprawnego. W tym stanie rzeczy przyjąć należy, iż do oceny stanu faktycznego niniejszej sprawy mają zastosowanie przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , a dotyczące jej postępowanie prowadzone było w interesie publicznym . Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do art. 24 ust. 2 tej ustawy przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy. Konsumentem w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (art. 4 pkt 12 w związku z art. 22 1 kodeksu cywilnego ) jest osoba fizyczna dokonująca czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. Zbiorowe interesy konsumentów podlegają zatem ochronie przed wymierzonymi w nie naruszeniami polegającymi na sprzecznych z prawem działaniach przedsiębiorców. Uznanie określonego działania przedsiębiorcy za niezgodne z zakazem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów wymaga wykazania, że spełnione zostały kumulatywnie następujące przesłanki: - ocenianego zachowania dopuszcza się podmiot będący przedsiębiorcą, - zachowanie przedsiębiorcy nosi znamiona bezprawności. - praktyka godzi w zbiorowe interesy konsumentów. strona jako przedsiębiorca Zgodnie z art. 4 pkt. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przez przedsiębiorcę rozumie się m.in. przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. W świetle art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tj. Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447, ze zm.) przedsiębiorcą jest m.in. osoba prawna, która we własnym imieniu wykonuje działalność gospodarczą. Stroną w niniejszej sprawie jest spółka prawa handlowego, posiadająca osobowość prawną, prowadząca działalność gospodarczą na podstawie wpisu do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Podmiot ten jest zatem bezspornie przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . bezprawność działań Przesłanką, jaką należy rozważyć w celu udowodnienia naruszenia zakazu określonego w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , jest również bezprawność podejmowanych przez przedsiębiorcę zachowań, rozumiana jako sprzeczność z obowiązującymi przepisami prawa. Działania przedsiębiorcy muszą być zatem wymierzone w uprawnienia, jakie konsumentom przyznają obowiązujące przepisy prawa. Same przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie precyzują przesłanki bezprawności działań przedsiębiorcy. Katalog praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, określony w art. 24 ust. 2 ustawy ma charakter przykładowy, nie wyczerpujący. W celu konkretyzacji przesłanki bezprawności należy sięgnąć do przepisów innych ustaw. Na ich podstawie możliwe jest dokonanie oceny działań przedsiębiorcy w aspekcie ich zgodności z prawem. Oprócz praktyk wskazanych bezpośrednio przez ustawodawcę w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów „za praktyki naruszające strona 7 z 15 zbiorowe interesy konsumentów można uznać zachowania naruszające przepisy innych ustaw, które nakładają na przedsiębiorcę określone obowiązki względem konsumenta.” 2 Podkreślenia wymaga także, że bezprawność jest kategorią obiektywną. Rozważenia przy ocenie bezprawności wymaga zatem kwestia, czy zachowanie przedsiębiorcy było zgodne, czy też niezgodne z obowiązującymi zasadami porządku prawnego. O bezprawności działania decyduje całokształt okoliczności konkretnego stanu faktycznego 3 . Dla stwierdzenia bezprawności działania przedsiębiorcy bez znaczenia pozostaje ponadto strona podmiotowa czynu, a zatem wina sprawcy (w znaczeniu subiektywnym, oznaczającym wadliwość procesu decyzyjnego sprawcy) i stopień tej winy, a także świadomość istnienia naruszonych norm prawnych. naruszenie zbiorowych interesów konsumentów Kolejną przesłanką, jaką należy wziąć pod uwagę w niniejszej sprawie jest to, czy zakwestionowane zachowania przedsiębiorcy godzą w zbiorowe interesy konsumentów. W orzecznictwie uznaje się, że dochodzi do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów gdy zachowanie przedsiębiorcy nie jest podejmowane w stosunku do zindywidualizowanych konsumentów, lecz względem członków danej grupy (określonego kręgu podmiotów) wyodrębnionych spośród ogółu konsumentów za pomocą wspólnego dla nich kryterium. Praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest bowiem takie zachowanie przedsiębiorcy, które podejmowane jest w warunkach wskazujących na powtarzalność tego zachowania w stosunku do indywidualnych konsumentów wchodzących w skład grupy, do której adresowane są zachowania przedsiębiorcy w taki sposób, iż potencjalnie ofiarą takiego zachowania może być każdy konsument będący klientem lub potencjalnym klientem przedsiębiorcy. Działanie o takim charakterze jest w stanie wywołać niekorzystne następstwa nie tylko w odniesieniu do konkretnych konsumentów, lecz wobec każdego z członków danej zbiorowości. Przy tym zaistnienie przesłanki naruszenia zbiorowego interesu konsumenta nie jest bezpośrednio uzależnione od liczby konsumentów, których interesy zostały rzeczywiście naruszone wskutek działań przedsiębiorcy. Istotne jest to, że przedmiotowe działanie może zagrozić, przynajmniej potencjalnie, interesom pewnego kręgu nieprofesjonalnych uczestników rynku. 4 W niniejszej sprawie zakwestionowane zachowania Przedsiębiorstwa dotyczą zbiorowego interesu konsumentów, gdyż skierowane są do szerokiego ich kręgu. Stosowane praktyki wymierzone są we wszystkich rzeczywistych odbiorców świadczonych przez Przedsiębiorstwo usług, z którymi zawarło ono umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków na podstawie wzorca zakwestionowanego w toku niniejszego postępowania, jak również w potencjalnych kontrahentów Przedsiębiorstwa. Zakwestionowane zachowania podejmowane są w sposób powtarzalny i powszechny, co wynika zresztą z samej natury wzorca umowy, jakim Przedsiębiorstwo posługuje się w obrocie gospodarczym. Są one skierowane do szerokiego kręgu odbiorców, co z założenia oznacza, iż działanie przedsiębiorcy jest ustalone, jednakowe i powtarzalne we wszystkich przypadkach, gdy dany wzór umowy znajduje zastosowanie. W powyższym kontekście podkreślenia wymaga, iż usługi zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków są usługami o charakterze użyteczności publicznej. Z uwagi na swój charakter usługi te są niezbędne do prawidłowego 2 uchwała Sądu Najwyższego z 13 lipca 2006 roku, sygn. akt III SZP 3/06, niepubl. 3 wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 2002 r. (sygn. akt I PKN 267/2001). 4 por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 kwietnia 2008 r. (sygn. akt III SK 27/07). strona 8 z 15 funkcjonowania wszystkich gospodarstw domowych. Dostęp do wody to podstawowa życiowa potrzeba każdego człowieka. Okoliczność ta dodatkowo potwierdza uznanie, że zakwestionowane przez organ antymonopolowy zachowania Przedsiębiorstwa dotyczą interesu ogółu konsumentów jako zbiorowości. naruszenie, o którym mowa w pkt I. decyzji. Stwierdzona w tym punkcie decyzji praktyka polega na zamieszczeniu we wzorcu umowy o dostawę wody i odprowadzanie ścieków postanowienia, zgodnie z którym należności wynikające z tej umowy winny być regulowane w terminie 14 dni od daty wystawienia faktury. Stosownie do § 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz.U. Nr 127, poz. 886) termin zapłaty za usługi z zakresu zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków określony w fakturze powinien wynosić co najmniej 14 dni licząc od dnia jej „wysłania lub dostarczenia w inny sposób”. Minimalny obowiązek, jaki przepis ten nakłada na przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne, to wysłanie faktury konsumentowi nie później niż 14 dni przed terminem płatności wskazanym w rachunku. Unormowanie to zostało uwzględnione w regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ścieków obowiązującego na terenie Gminy Boguchwała, zgodnie z którym (§ 14 ust. 1) „odbiorca usług dokonuje zapłaty za dostarczoną wodę i odprowadzone ścieki w terminie określonym w fakturze, który nie może być krótszy niż 14 dni od daty jej dostarczenia.” Zakwestionowane postanowienie stosowane w umowach zawieranych przez Przedsiębiorstwo, wbrew wiążącym je unormowaniom, nakłada na konsumentów obowiązek uiszczenia należności w terminie 14 dni od daty wystawienia faktury, bez względu na to, kiedy faktura zostanie im wysłana lub doręczona. Umowy nie gwarantują przy tym, iż nadanie lub dostarczenie faktury do konsumenta nastąpi w terminie 14 dni przed datą płatności widniejącą na rachunku, a zatem nie gwarantują, że termin płatności określony w fakturze będzie – stosownie do § 17 ust. 1 rozporządzenia w sprawie określania taryf (…) – nie krótszy, niż 14 dni od daty jej wysłania lub dostarczenia w inny sposób. Może to doprowadzić do sytuacji, w której przysługujący konsumentowi termin na uregulowanie należności ulegnie skróceniu, w konsekwencji wysłania lub doręczenia faktury konsumentowi w terminie późniejszym, niż 14 dni przed datą płatności. W tym przypadku przedsiębiorca samodzielnie ustala datę, od której rozpoczyna się bieg terminu na uiszczenie należności przez konsumenta, jak również sam decyduje o dacie wysłania (doręczenia) faktury konsumentowi. Wyłącznie od przedsiębiorcy zależy zatem, jaki czas będzie przysługiwał konsumentom na uiszczenie należności. Może zatem zaistnieć sytuacja, w której w wyniku wysłania lub doręczenia faktury w terminie późniejszym niż 14 dni przed datą płatności, przysługujący konsumentom czas na uiszczenie należności będzie na tyle krótki, że konsument, nawet przy dochowaniu należytej staranności, nie będzie w stanie uiścić należności w terminie podanym na rachunku. W skrajnych przypadkach faktura może zostać doręczona konsumentom nawet po terminie płatności. Stwierdzone naruszenie istnieje niezależnie od tego, jak w praktyce odbywa się doręczanie faktur konsumentom. Dla naruszenia zakazu określonego w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie jest bowiem konieczne faktyczne wystąpienie na rynku skutków określonej praktyki. Wystarczające jest, że istnieje zagrożenie wystąpienia takich skutków, gdyż zadaniem organu antymonopolowego jest nie tylko eliminowanie skutków działań stanowiących praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów, ale również przeciwdziałanie ich wystąpieniu. Kluczowe znaczenie posiada strona 9 z 15 natomiast okoliczność, iż na podstawie umowy przedsiębiorca wodociągowo-kanalizacyjno ma możliwość arbitralnego ustalania terminu, w którym dokonywać będzie wysyłki lub doręczania faktur i nie można wykluczyć sytuacji, że nastąpi to w terminie późniejszym niż 14 dni przed datą płatności wskazaną na rachunku. W konsekwencji stosowania zakwestionowanego postanowienia może dojść do tego, iż konsumenci, nie z własnej winy, nie będą w stanie terminowo wywiązać się z obowiązku płatności na rzecz dostawcy, co będzie skutkowało prawem żądania przez Przedsiębiorstwo zapłaty odsetek umownych. Stwierdzona praktyka jest zatem bezprawna i godzi w zbiorowy interes konsumentów. Stanowisko takie znajduje odzwierciedlenie w dotychczasowym orzecznictwie, zarówno Prezesa Urzędu 5 jak i Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów 6 . Wobec powyższego należało orzec jak w pkt. I. decyzji. naruszenie, o którym mowa w pkt II. decyzji Stwierdzona w tym punkcie decyzji praktyka polega na zamieszczeniu we wzorcu umowy o dostawę wody i odprowadzanie ścieków postanowienia, zgodnie z którym mowa może zostać rozwiązana przez każdą ze stron z zachowaniem 3-miesięcznego okresu wypowiedzenia, przypadającego na koniec miesiąca kalendarzowego. Okoliczności, w jakich przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne uprawnione jest do wstrzymania świadczenia usług na rzecz odbiorcy, określone są w art. 8 ust. 1 pkt 1-4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i odprowadzaniu ścieków . Przepis ten stanowi, że przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne może odciąć dostawę wody lub zamknąć przyłącza kanalizacyjne, jeżeli: - przyłącze wodociągowe lub przyłącze kanalizacyjne wykonano niezgodnie z przepisami prawa; - odbiorca usług nie uiścił należności za pełne dwa okresy obrachunkowe, następujące po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaległej opłaty; - jakość wprowadzanych ścieków nie spełnia wymogów określonych w przepisach prawa lub stwierdzono celowe uszkodzenie albo pominięcie urządzenia pomiarowego; - został stwierdzony nielegalny pobór wody lub nielegalne odprowadzanie ścieków, to jest bez zawarcia umowy, jak również przy celowo uszkodzonych albo pominiętych wodomierzach lub urządzeniach pomiarowych. Formułując powyższy przepis ustawodawca nie posłużył się sformułowaniem „w szczególności” lub podobnym. Oznacza to, że katalog okoliczności, które stanowią podstawę do wstrzymania świadczenia usług ma charakter zamknięty, który nie może być dowolnie i arbitralnie rozszerzany przez przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne w treści umowy. Odcięcie dostawy wody lub zamknięcie przyłącza kanalizacyjnego może nastąpić zatem wyłącznie wówczas, gdy wystąpi któraś z przesłanek określonych w art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i odprowadzaniu ścieków . W ocenie Prezesa Urzędu kwestionowane postanowienie umowne statuuje możliwość przekroczenia przez Przedsiębiorstwo jego uprawnień, jako dostawcy usług wodociągowych i kanalizacyjnych, w zakresie możliwości wstrzymania świadczenia usług. Postanowienie to przewiduje bowiem możliwość podjęcia działań skutkujących odcięciem dostaw wody lub zamknięciem przyłącza kanalizacyjnego w sytuacjach, które nie zostały objęte art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę . Pozbawienie konsumentów przysługującej im z 5 np. decyzja Prezesa Urzędu: Nr RKT-41/2010 z dn. 30 listopada 2010 r; Nr RKR-20/2009 z dn. 14 października 2009 r; 6 np. wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: z dn. 27 maja 2009 r. (sygn. akt XVII Ama 82/08). strona 10 z 15 mocy ustawy ochrony przed wstrzymaniem świadczenia usług dostawy wody i odprowadzania ścieków, w wyniku rozwiązania umowy w drodze jednostronnego wypowiedzenia jej przez przedsiębiorcę, świadczy o bezprawności kwestionowanego postanowienia umownego. Takie zachowanie godzi w interesy konsumentów, gdyż stosowanie we wzorcu umowy kwestionowanej klauzuli pozbawia odbiorców możliwości korzystania z usługi o charakterze powszechnym, niezbędnej dla prawidłowego funkcjonowania każdego gospodarstwa domowego. Stwierdzona praktyka jest zatem bezprawna i godzi w zbiorowy interes konsumentów. Stanowisko takie znajduje odzwierciedlenie zarówno w orzecznictwie Prezesa Urzędu 7 , jak i Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów 8 . Wobec powyższego należało orzec jak w pkt. II. decyzji. naruszenie, o którym mowa w pkt III. decyzji Kolejną praktyką sformułowaną w sentencji niniejszego postanowienia, która może naruszać zbiorowe interesy konsumentów, jest niewypełnienie dyspozycji art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i odprowadzanie ścieków , tj. zaniechanie ujęcia w treści umowy postanowień odnoszących się do terminów i standardów rozpatrywania składanych przez konsumentów reklamacji oraz terminu ich załatwiania. Postanowienia odnoszące się do zagadnień reklamacji są natomiast ujęte w regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ścieków obowiązującym na terenie Gminy Boguchwała - w rozdziale XII „ Standardy obsługi odbiorców usług, a w szczególności sposoby załatwiania reklamacji oraz wymiany informacji dotyczących w szczególności zakłóceń w dostawie wody i odprowadzaniu ścieków .” Organ antymonopolowy, biorąc pod uwagę ochronę interesu konsumentów ocenia, że ich prawa i obowiązki powinny być ujęte w umowie jak najszerzej, tak, aby zapewnić im możliwie szeroką wiedzę na temat sposobu dochodzenia swoich praw. Umowy zawierane z konsumentami powinny w możliwie najszerszy sposób informować ich o przysługujących im prawach, w przeciwnym wypadku działanie przedsiębiorcy może mieć znamiona wprowadzania w błąd. Nieświadomość co do obowiązków jakie ciążą na drugiej stronie umowy, może skutkować pozbawieniem konsumenta prawa do dochodzenia swoich racji. Przedsiębiorstwo, jako profesjonalista świadczący usługi o charakterze użyteczności publicznej, powinno formułować treść umowy w taki sposób, aby nie doprowadzić do sytuacji, w której konsument – z uwagi na fakt, że nie otrzymuje za pośrednictwem umowy pełnej informacji na temat praw i obowiązków stron – nie jest w stanie korzystać z pełni swoich praw. Podkreślić również należy, iż z punktu widzenia konsumenta kluczowe znaczenie ma prawo do otrzymania usługi o należytej jakości w sposób ciągły i niezawodny, w dalszej zaś kolejności prawo do podejmowania działań w celu wyegzekwowania od dostawcy, aby świadczenie usług realizowane było w sposób należyty. Służyć ma temu właśnie tryb reklamacyjny. Zasady postępowania reklamacyjnego stanowią istotne, ważne z punktu widzenia konsumenta informacje, konieczne do posiadania pełnej wiedzy o zakresie jego praw i obowiązków, wobec czego powinny być określone w umowie, stosownie do art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę , bez konieczności poszukiwania tych istotnych 7 np. decyzje Prezesa Urzędu: Nr RKT-45/2010 z dn. 23 grudnia 2010 r; Nr RKT-20/2010 z dn. 22 lipca 2010 r; Nr RKT-12/2010 z dn. 29 czerwca 2010 r; Nr RKT-41/2009 z dn. 18 grudnia 2009 r; Nr RKR-20/2009 z dn. 14 października 2009 r. 8 np. wyroki Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: z dn. 10 września 2010 r. (sygn. akt XVII Ama 122/09); z dn. 15 lipca 2010 r. (sygn. akt Ama 28/09). strona 11 z 15 informacji w innych dokumentach. Przepis ten, stanowiący, że umowa powinna zawierać postanowienia określające prawa i obowiązki stron, został sformułowany przez ustawodawcę w sposób ogólny, lecz okoliczność ta nie może zwalniać przedsiębiorcy świadczącego usługi na rzecz konsumentów od obowiązku ustalenia treści umowy w taki sposób, aby w maksymalnie szerokim zakresie poinformować konsumenta o prawach i obowiązkach stron związanych z realizacją objętych umową usług. Takie działanie ma na celu ochronę interesów konsumentów, jako słabszej strony stosunku zobowiązaniowego nawiązywanego w wyniku zawarcia umowy z użyciem wzorca umownego. Niezamieszczenie przez Przedsiębiorstwo w stosowanym wzorcu umowy o dostawę wody i odbiór ścieków postanowień dotyczących praw i obowiązków stron umowy, które rzutują na dochodzenie przez konsumenta jego praw, jest zatem działaniem bezprawnym, naruszającym zbiorowy interes konsumentów. Stanowisko takie znajduje odzwierciedlenie w ustalonym orzecznictwie, zarówno Prezesa Urzędu 9 jak i Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów 10 . Wobec powyższego należało orzec jak w pkt. III. decyzji. kara z tytułu naruszenia przepisów ustawy Artykuł 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stanowi, iż organ antymonopolowy może nałożyć na przedsiębiorcę karę pieniężną w wysokości nie większej, niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, jeżeli przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie, dopuścił się stosowania praktyki naruszającej zbiorowy interes konsumentów. Przychód rozumie się przy tym, stosownie do art. 4 pkt 15 ustawy, zgodnie z obowiązującymi przedsiębiorcę przepisami o podatku dochodowym. Kary pieniężne nakładane przez Prezesa Urzędu na podstawie przepisów art. 106 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów są karami fakultatywnymi. Organ antymonopolowy, wydając decyzję o nałożeniu kary pieniężnej, działa zatem w ramach uznania administracyjnego, co oczywiście nie jest równoznaczne z dowolnością. W tym zakresie powinien on kierować się zasadą równości i proporcjonalności, jak również uwzględnić w szczególności okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy , a także uprzednie naruszenie przepisów ustawy . Wskazać również należy, że kara pieniężna może być nałożona na przedsiębiorcę niezależnie od tego, czy dopuścił się on naruszenia przepisów ustawy umyślnie, czy też nieumyślnie. Z powyższego wynika, że kara może być nałożona bez względu na okoliczność występowania po stronie przedsiębiorcy winy rozumianej jako świadomość bezprawności zachowania. Nałożona przez Prezesa Urzędu kara powinna pełnić funkcję represyjną (tj. stanowić dolegliwość za naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów), a także prewencyjną, dyscyplinującą (tj. zapobiegać podobnym naruszeniom w przyszłości). W punktach I-III sentencji niniejszej decyzji organ antymonopolowy stwierdził stosowanie przez Przedsiębiorstwo praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, co daje podstawę do nałożenia na nie kary pieniężnej, stosownie do art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . 9 np. decyzje Prezesa Urzędu: Nr RKT-45/2010 z dn. 23 grudnia 2010 r; Nr RKT-20/2010 z dn. 22 lipca 2010 r; Nr RKT-12/2010 z dn. 29 czerwca 2010 r; Nr RKT-41/2009 z dn. 18 grudnia 2009 r. 10 np. wyroki Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: z dn. 16 października 2009 r. (sygn. akt XVII Ama 95/08); z dn. 27 maja 2009 r. (sygn. akt XVII Ama 82/08), dnia 27 października 2005 r. (sygn. akt XVII Ama 78/04). strona 12 z 15 Ustalając wymiar kar pieniężnych Prezes Urzędu w pierwszej kolejności dokonał oceny wagi stwierdzonych praktyk. W kontekście analizy wagi stwierdzonego naruszenia wzięto także pod uwagę okoliczność, iż naruszenia dopuścił się przedsiębiorca o bardzo silnej pozycji rynkowej, działający w warunkach monopolu naturalnego. W związku z tym po stronie konsumentów brak jest możliwości wyboru alternatywnego dostawcy usług, co również wpływa na dotkliwość zakwestionowanych praktyk. Uwzględniono także specyfikę rynku, na jakim doszło do naruszenia konkurencji. Zważono, że usługi zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, których dotyczą stwierdzone naruszenie, należą do usług użyteczności publicznej, które są świadczone w sposób powszechny i które są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania wszystkich gospodarstw domowych. Stwierdzone naruszenia dotyczą zatem towaru, który należy uznać za niezbędny z punktu widzenia konsumentów, z którego nie mogą oni zrezygnować i którego nie mogą oni zastąpić towarem o częściowej choćby substytucyjności. Jednocześnie wzięto także pod uwagę geograficzny zasięg działania przedsiębiorstwa, który ogranicza terytorialny zasięg oddziaływania przedsiębiorcy do wymiaru lokalnego. Uwzględniono również długotrwały okres stosowania stwierdzonych naruszeń, wynikający z ustalenia, że zakwestionowany wzorzec wprowadzono do obrotu w 2009 r. W kontekście określania wysokości wyjściowego poziomu kary uwzględniono, że naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, których dopuszcza się Przedsiębiorstwo, następują na etapie zawierania kontraktu i polegają na naruszeniu przepisów prawa, mającym wpływ na treść kontraktu. Podstawą obliczenia wysokości kar jest przychód osiągnięty przez przedsiębiorcę w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, tj. w 2010 r. Ponieważ w roku 2010 Przedsiębiorstwo uzyskało przychód w wysokości 6 712 253,44 zł (słownie: sześć milionów siedemset dwanaście tysięcy dwieście pięćdziesiąt trzy złote 44/100) maksymalna wysokość kar pieniężnych, jaka mogły zostać nałożone na przedsiębiorcę w związku ze stwierdzonymi naruszeniami ustawy wynosi 671 225 złote (słownie: sześćset siedemdziesiąt jeden tysięcy dwieście dwadzieścia pięć złotych). Naruszenia, stwierdzone niniejszą decyzją, zaistniały w tym samym czasie i w związku z wprowadzeniem do stosowania tego samego wzorca umowy, jednak nie są one ściśle ze sobą powiązane, mogłyby być przedmiotem odrębnych postępowań. Ze względu na autonomiczny charakter naruszeń, nałożone za nie kary pieniężne zostały ustalone odrębnie. kara z tytułu naruszenia, o którym mowa w pkt I. decyzji Praktyka ta polega na zamieszczeniu we wzorcu umowy o dostawę wody i odprowadzanie ścieków postanowienia, zgodnie z którym należności wynikające z tej umowy winny być regulowane w terminie 14 dni od daty wystawienia faktury. Prezes Urzędu zważył, iż w wyniku powyższego zachowania sytuacja konsumentów została osłabiona, gdyż na podstawie przedmiotowego postanowienia konsument może być zobowiązany od wnoszenia opłat za usługi w terminie wcześniejszym, niż wynika to z przepisów prawa. Jednocześnie w razie wniesienia opłaty w terminie ustalonym zgodnie z obowiązującymi regulacjami branżowymi, ale przy jednoczesnym braku zachowania terminu wynikającego z kwestionowanego postanowienia umownego, na podstawie umowy konsument zobowiązany jest do poniesienia negatywnych konsekwencji tego faktu, to jest zapłaty ustawowych odsetek za zwłokę. Prezes Urzędu uznał, iż natura naruszenia uzasadnia nałożenie kary pieniężnej i ustalił jej wyjściowy poziomu na poziomie 0,07% przychodu Przedsiębiorstwa. strona 13 z 15 W niniejszej sprawie tej nie wystąpiły okoliczności łagodzące i obciążające, które mogłyby mieć wpływ na wymiar kary. W związku z powyższym z tytułu naruszenia, o którym mowa w pkt I. sentencji niniejszej decyzji, ustalono wysokość kary na kwotę 4 699,00 zł. W ocenie Prezesa Urzędu wymierzona kara , stanowiąca 0,7 % maksymalnego wymiaru kary przewidzianego w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ww. ustawy i współmierna do możliwości finansowych Przedsiębiorstwa. Prezes Urzędu uznał, że orzeczona kara powinna pełnić funkcję dyscyplinującą i prewencyjną tak, aby zapobiec w przyszłości stosowaniu podobnych naruszeń. Niniejsza kara powinna pełnić również funkcję edukacyjną i wychowawczą, a także podkreślać naganność zakwestionowanego zachowania przedsiębiorcy. Wobec powyższego orzeczono, jak w pkt IV.1. niniejszej decyzji. kara z tytułu naruszenia, o którym mowa w pkt II. decyzji Praktyka ta polega na zamieszczeniu we wzorcu umowy o dostawę wody i odprowadzanie ścieków, stosowanym w obrocie z konsumentami postanowienia, zgodnie z którym umowa może być rozwiązana przez każdą ze stron z zachowaniem 3 miesięcznego okresu wypowiedzenia, przypadającego na koniec miesiąca kalendarzowego Prezes Urzędu zważył, iż w wyniku powyższego zachowania sytuacja konsumentów została osłabiona, gdyż umowa o dostarczanie wody i odbiór ścieków może zostać rozwiązana w sytuacji nie przewidzianej powszechnie obowiązującymi przepisami prawa. Rozwiązanie umowy jest równoznaczne z zaprzestaniem dostarczania wody lub odbierania ścieków, a więc pozbawia konsumenta dostępu do towaru, korzystanie z którego jest podstawową życiową potrzebą każdego człowieka. Prezes Urzędu uznał, iż natura naruszenia uzasadnia nałożenie kary pieniężnej i ustalił jej wyjściowy poziomu na poziomie 0,06% przychodu Przedsiębiorstwa. W niniejszej sprawie tej nie wystąpiły okoliczności łagodzące i obciążające, które mogłyby mieć wpływ na wymiar kary. W związku z powyższym z tytułu naruszenia, o którym mowa w pkt II. sentencji niniejszej decyzji, ustalono wysokość kary na kwotę 4 027,00 zł. W ocenie Prezesa Urzędu wymierzona kara , stanowiąca 0,6 % maksymalnego wymiaru kary przewidzianego w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ww. ustawy i współmierna do możliwości finansowych Przedsiębiorstwa. Prezes Urzędu uznał, że orzeczona kara powinna pełnić funkcję dyscyplinującą i prewencyjną tak, aby zapobiec w przyszłości stosowaniu podobnych naruszeń. Niniejsza kara powinna pełnić również funkcję edukacyjną i wychowawczą, a także podkreślać naganność zakwestionowanego zachowania przedsiębiorcy. Wobec powyższego orzeczono, jak w pkt IV.2. niniejszej decyzji. kara z tytułu naruszenia, o którym mowa w pkt III. decyzji Praktyka ta polega na odstąpieniu od zamieszczania w treści umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków zawieranych z konsumentami pełnej informacji na temat praw i obowiązków stron umowy poprzez zaniechanie objęcia treścią ww. umów postanowień określających obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego w zakresie standardów i terminów rozpatrywania zgłaszanych przez konsumentów reklamacji Prezes Urzędu zważył, iż w wyniku powyższego zachowania sytuacja konsumentów strona 14 z 15 została osłabiona, gdyż nie są oni informowani o całości ciążących na nich obowiązków oraz uprawnieniach i obowiązkach przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego. Oceniając charakter stwierdzonych naruszeń zwrócono uwagę, iż niemożność zapoznania się w treści umowy z całokształtem uprawnień i obowiązków może prowadzić do zaniechania przez konsumentów skorzystania z niektórych przysługujących im uprawnień, zaniechania wykonania spoczywających na nich obowiązków z narażeniem się na sankcje z tego tytułu, jak również do zaniechania wyegzekwowania od dostawcy usług odpowiednich zachowań. W związku z powyższym Prezes Urzędu uznał, iż natura naruszenia uzasadnia ustalenie wyjściowego poziomu kary pieniężnej na poziomie 0,05% przychodu Przedsiębiorstwa. W sprawie tej nie wystąpiły okoliczności obciążające. W związku z powyższym ustalono wysokość kary na kwotę 3 356,00. W ocenie Prezesa Urzędu wymierzona kara, stanowiąca 0,5% maksymalnego wymiaru kary przewidzianego w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ww. ustawy i współmierna do możliwości finansowych Przedsiębiorstwa. Prezes Urzędu uznał, że orzeczona kara powinna pełnić funkcję dyscyplinującą i prewencyjną tak, aby zapobiec w przyszłości stosowaniu podobnych naruszeń. Niniejsza kara powinna pełnić również funkcję edukacyjną i wychowawczą, a także podkreślać naganność zakwestionowanego zachowania przedsiębiorcy. Wobec powyższego orzeczono, jak w pkt IV.3. niniejszej decyzji. koszty postępowania Zgodnie z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów organ antymonopolowy rozstrzyga o kosztach, w drodze postanowienia, które może być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie. Natomiast, stosownie do art. 77 ust. 1 tej ustawy , jeżeli w wyniku postępowania organ antymonopolowy stwierdził naruszenie jej przepisów, przedsiębiorca, który dopuścił się tego naruszenia, jest obowiązany ponieść koszty postępowania. Postępowanie zakończone niniejszą decyzją zostało wszczęte z urzędu, a w jego wyniku Prezes Urzędu stwierdził naruszenie przepisów ustawy antymonopolowej. Kosztami niniejszego postępowania są wydatki związane z korespondencją prowadzoną przez organ antymonopolowy w toku postępowania. Mając powyższe na uwadze, organ antymonopolowy orzekł, jak w pkt V. sentencji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , określone w punkcie IV. decyzji kary pieniężne należy uiścić, w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji, na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000 Koszty postępowania, określone w punkcie V. decyzji, należy uiścić w tym samym terminie i na to samo konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c. - od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Krakowie, pl. Szczepański 5, 31-011 Kraków. W przypadku zakwestionowania wyłącznie postanowienia o kosztach postępowania, zawartego w punkcie V. niniejszej decyzji - stosownie do treści art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w związku z 479 32 § 1 i 2 k.p.c. oraz art. 264 § 2 k.p.a. stronie przysługuje zażalenie do Sądu Okręgowego w Warszawie – strona 15 z 15 Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie tygodniowym od dnia doręczenia niniejszej decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Krakowie. z upoważnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Marek Szarzyński zastępca Dyrektora Delegatury w Krakowie otrzymują: 1. Gospodarka Komunalna sp. z o.o. z siedzibą w Boguchwale ul. Kolejowa 15A, 36-040 Boguchwała 2. RKR a/a