RKT-14/2019

P REZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUM ENTÓW MAREK NIECHCIAŁ 1 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach ul. Tadeusza Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. 32 256 46 96 < faks 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl Katowice , 30 grudnia 201 9 r. RKT . 61 1 . 3 . 2018 . MZ Decyzja nr RKT - 14 / 2019 I. Na podstawie art. 2 3b ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów ( Dz.U. z 201 9 r. poz. 369 ze zm. ) oraz stosownie do art. 33 ust. 4 - 6 tej ustawy , po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania w sprawie o uznanie postanowie nia wzorca umowy za niedozwolone - działając w imieniu Prezesa Urzędu Oc hrony Konkurencji i Konsumentów - uznaje się postanowienie wzorca umowy stosowane przez Leroy - Merlin Polska spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie , o treści: „ Leroy Merlin nie ponosi odpowiedzialności za niedostarczenie towaru lub opóźnienie w dostarcz eniu zamówionego towaru lub realizacji zamówienia (…) a także gdy dostarczenie towaru jest niemożliwe w szczególności ze względu na brak odpowiedniego dostępu lub drogi do miejsca dostawy.” za niedozwolone postanowienie umowne w rozumieniu art. 385 1 § 1 us tawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r., poz. 1145), co stanowi naruszenie art. 23a ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, i zakazuje się jego wykorzystywania . II. Na podstawie art. 23 c ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. 2019 r. poz. 369 ze zm. ) – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – po złożeniu przez Leroy - Merlin Polska spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie w toku postępowania zobowiązania do podjęcia następując ego działa nia zmierzającego do zakończenia naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 23a ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2019 r. poz. 3 69 ze zm. ) : rezygnacji ze stosowania postanowie nia „Leroy Merlin nie ponosi odpowiedzialności za niedostarczenie towaru lub opóźnienie w dostarczeniu zamówionego towaru lub realizacji zamówienia (…) a także gdy dostarczenie towaru jest niemożliwe w szczególności ze względu na brak odpowiedniego dostępu lub drogi do miejsca dostawy.” , nakłada się na Leroy - Merlin Polska spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie obowiązek wykonania ww. zobowiązania w terminie jednego miesi ąca od d nia uprawomocnienia się niniejszej decyzji . III. Na podstawie art. 23c ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2019 r. poz. 369 ze zm.) – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – nakłada się na Leroy - Merlin Polska spółkę z ograni czoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie obowiązek przekazania informacji o stopniu realizacji ww. zobowiązania i dowodów potwierdzających jego wykonanie w terminie 2 miesięcy od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji poprzez p rzekazanie finaln ej wersji r egulaminu sklepu internetowego, obecnie dostępnego pod 2 adresem l eroy m erlin .pl, wraz ze zdjęciem ( zrzut em ekranu ) strony internetowej tego sklepu , na której zamieszczono jego r egulamin, wskazujących dokonanie zmian, o których mowa w pkt I I sentencji niniejszej decyzji . Uzasadnienie Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej jako „ Prezes Urzędu ” ) przeprowadził postępowanie wyjaśniające (RKT.405.2.2017.MZ) mające na celu wstępne ustalenie, czy nastąpiło naruszenie uzasadniające wszczęcie postępowania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów oraz w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone przez wybranych przedsiębiorców prowadzących sprzeda ż poprzez Internet, w tym przez Leroy - Merlin Polska spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie (dalej jako „ Spółka ” i „Przedsiębiorca” ). W związku z dokonan ymi na etapie postępowania wyjaśniającego ustalenia mi , Prez es Urzędu postanowien iem nr 1 z dnia 16 maja 2018 r. (dalej jako „ Postanowienie ” ) wszczął z urzędu postępowanie w sprawie o uznanie za niedozwolone postanowie nia wzorca umowy o następującej treści: „Leroy Merlin nie ponosi odpowiedzialności za niedostarczenie towaru lub opóźnienie w dostarczeniu zamówionego towaru lub realizacji zamówienia (…) a także gdy dostarczenie towaru jest niemożliwe w szczególności ze względu na brak odpowiedniego dostępu lub drogi do miejsca dostawy.”, które może stanowić niedozwolone postanowien ie umowne, o którym mowa w art. 385 1 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r., poz. 1145 – dalej jako „Kodeks cywilny” lub „KC” ), co może stanowić naruszenie art. 23a ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2019 r. poz. 369 ze zm., dalej jako „u.o.k.k.” lub „ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów ”) . Pismem z dnia 1 6 maja 2018 r. Spółk a została zawiadomiona o wszczęciu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy ko nsumentów i Prezes Urzędu wystąpił, na podstawie art. 50 ust. 1 i 2 u.o.k.k. , o ustosunkowanie się Przedsiębiorcy do postawionego zarzutu oraz o przesłanie określonych informacji (dowód: kart a nr 4 ). W toku postępowania Spółka ustosunkowała się do przedstawion ego zarzut u i jednocześnie składając pierwsze wyjaśnienia w sprawie zobowiązała się do wprowadzenia zmian mających na celu podjęcie działań zmierzających do zakończenia naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 23a ustawy o ochronie k onkurencji i konsumentów , poprzez usunięcie z wzorca postanowienia umownego kwestionowan ego przez Prezesa Urzędu (dowód: karty nr 25 - 44 ) . Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, pismem z dnia 31 lipca 2019 r., Spółka została poinformowana o zakończeniu zbierania materiału dowodowego. Przedsiębiorca nie skorzystał z prawa do zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym (dowód: kart a nr 50 ). Prez es Urzędu ustalił, co następuje Spółka prowadzi działalnoś ć gospodarczą na podstawie wpisu do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego pod nr 53665 , obejmującą między innymi sprzedaż za pośrednictwem ogólnodostępnego sklepu internetowego www.leroymerlin.pl (dowód: karty nr 7 - 10 ) . Spółka stosuje wzor ze c „Regulaminu” , dostępn y na stronie Spółki pod adresem https://www.leroymerlin.pl/obsluga - klienta - sklep - internetowy/regulamin - e - sklepu.htm, 3 ( dalej jako „Regulamin”) - dowód: karty nr 12 - 24. W Regulaminie Spółka zamieściła postanowienie o treści „Leroy Me rlin nie ponosi odpowiedzialności za niedostarczenie towaru lub opóźnienie w dostarczeniu zamówionego towaru lub realizacji zamówienia, wynikające z błędnie podanego przez Klienta lub niedokładnego adresu dostawy, a także gdy dostarczenie towaru jest niemo żliwe w szczególności ze względu na brak odpowiedniego dostępu lub drogi do miejsca dostawy.” (punkt VI.12 Regulaminu ) - dowód: karty nr 15 i 22 . Zgodnie z definicją zawartą w punkcie I.20 Regulaminu „Leroy Merlin” oznacza Leroy – Merlin Polska sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie. Na podstawie punktu VI.9 Regulaminu „Wszystkie przesyłki nie dostarczane na paletach, przy których waga paczki nie przekracza 31,5 kg, lub każdy z jej wymiarów (długość/szerokość/wysokość) jest mniejszy niż 200 cm dostarczane są do lo kalu zgodnie z adresem dostawy. Pozostałe przesyłki są dostarczane pod budynek wskazany w adresie dostawy, kurier jest zobowiązany wyładować przesyłkę z samochodu” (dowód: karty nr 12, 15 , 18 i 21 ) . Spółka podniosła, że k w estionowane postanowienie Regulaminu odnosi się do dwóch stanów faktycznych . W pierwszym do niedostarczenia towaru lub opóźnienia w dostarczeniu może dojść z powodu niedokładnego lub błędnie podanego adresu klienta. Przedsiębiorca wyjaśnił, że postanowienie to „miało na celu wzmożenie uważności klientów wypełniających formularz a także ukrócenie praktyk składania zamówień przez osoby nieuprawnione np. dla żartu na adresy osób trzecich”. Należy zauważyć, że opisana wyżej część postanowienia nie była kwestionowana w Pos tanowieniu. W drugiej części postanowienia Regulaminu określony został przypadek, gdy dostarczenie zamówionego towaru jest niemożliwe, w szczególności ze względu na brak odpowiedniego dostępu lub drogi do miejsca dostawy . Spółka podn i os ła , że postanowienie dotyczy etapu realizacji umowy podczas którego dostarczenie towaru jest niemożliwe w powodu okoliczności, które nie mogą zostać wyczerpująco wskazane ze względu na nieprzewidywalność sytuacji faktycznych, nie dotyczących Spółki, jakie mogą wystąpić, a któ re wskazane zostały przykładowo . Spółka stwierdziła, że postanowienie o niemożliwości dostarczenia towaru dotyczy zgodnie z jego literalnym brzmieniem, wyłącznie braku możliwości fizycznego przekazania towaru klientowi z powodów jakie dostawca może napotka ć na miejscu dostawy i na które ani Spółka ani dostawca nie mają wpływu . Przedsiębiorca wyjaśnił, że zdarzają się przypadki, gdy „ […] ” . Spółka oświadczyła, że […] ( dowód: karty nr 27 - 28 ) . Spółka podniosła, że nie wystąpiły żadne przypadki, w których zastosowałaby kwestionowane postanowienie Regulaminu do uniknięcia własnej odpowiedzialności lub odpowiedzialności za osoby , którymi posługuje się dla wykonania zobowiązań (dowód: kart a nr 29 ). Spółka oświadczyła , że „ Rozumiejąc jednak argumenty podniesione przez Prezesa UOKiK, [Spółka] zobowiązuje się wykreślić zakwestionowane postanowienie Regulaminu i w razie wystąpienia przeszkód w dostarczeniu towarów nie dotyczących [Spółki] lub osób z a które odpowiada, stosować będzie wyłącznie postanowieni a przepisów prawa ” . Spółka stwierdziła, że tym samym zobowiązuje się do podjęcia działań zmierzających do zakończenia stosowania zakwestionowanego postanowienia (dowód: karta nr 28 ). Prezes Urzędu zważył, co na stępuje Naruszenie interesu publicznego Artykuł 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ogranicza zastosowanie jej przepisów wyłącznie do ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów, podejmowanej w interesie publicznym. Oznacza to, że warunkiem koniec znym do uruchomienia procedu r i 4 zastosowania instrumentów określonych w tej ustawie jest zaistnienie takiego stanu faktycznego, w którym działania przedsiębiorców – naruszając jej przepisy – stanowią potencjalne zagrożenie interesu publicznego. Niniejsze postępowanie dotyczy działani a Spółki wobec nieograniczonego kręgu odbiorców korzystających z Internetu, posiadających status konsumentów. Spółka prowadzi działalność gospodarczą poprzez ogólnodostępny sklep internetowy. Wobec tego, że przy prowadzeniu działalności gospodarczej Przeds iębiorca wykorzystuje wzorce umowy, a zatem ustalone z góry przed zawarciem umowy klauzule umowne, na których treść konsument nie ma wpływu, stosowane przez Spółkę niedozwolone postanowieni e umowne zawarte we wzorc u mo że rażąco naruszyć interesy nieogranic zonego kręgu konsumentów – każdego aktualnego i potencjalnego klienta. W tym stanie rzeczy przyjąć należy, iż do oceny stanu faktycznego niniejszej sprawy zastosowanie mają przepisy ww. ustawy, a dotyczące jej postępowanie jest prowadzone w interesie publ icznym. Status przedsiębiorcy Zgodnie z art. 4 pkt 1 u.o.k.k. przez przedsiębiorcę rozumie się między innymi przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy Prawo przedsiębiorców z dnia 6 marca 2018 r. (Dz.U. z 201 9 r. poz. 1292 ze zm., dalej „ Prawo przedsiębiorców ” ). Stosownie do art. 4 ust. 1 i ust. 2 Praw a przedsiębiorców przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną wykonująca działalność gospodarczą . Za przedsiębiorców uznaje się także wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej . Stroną postępowania jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością prowadząca działalność gospodarczą, działająca na pod stawie wpisu do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Tym samym Spółka przy wykonywaniu działalności gospodarczej podlega rygorom określonym w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów, a jej działania mogą podlegać ocenie w aspekcie nar uszenia zakazu stosowania we wzorcach umów zawieranych z konsumentami niedozwolonych postanowień umownych, których mowa w art. 385 1 § 1 K odeksu cywilnego . Naruszenie art. 23a u.o.k.k Zgodnie z art. 23a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane j est stosowanie we wzorcach umów zawieranych z konsumentami niedozwolonych postanowień umownych, o których mowa w art. 385 1 § 1 K odeksu cywilnego. Źródłem polskiej regulacji dotyczącej nieuczciwych postanowień umownych jest Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dziennik Urzędowy L 095, 21/04/1993 P. 0029 – 0034 ), zgodnie z której treścią warunki umowy, które nie były indywidualnie negocjowane, mogą być uznane za nieuczciwe, jeśli stoją w sprzeczności z wymogami dobrej wiary, powodują znaczącą nierównowagę wynikających z umowy, praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta (art. 3 ust. 1). Zgodnie zaś z powoływanym w art. 23a u . o . k . k . przepisem art. 385 1 § 1 K odeksu cywilnego postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to pos tanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Możliwość uznania postanowienia za niedozwolone zależna jest zatem od łącznego spełnienia następujących przesłanek: 5 1) postanowie nie jest stosowane przez przedsiębiorcę wobec konsumentów, 2) postanowienie stosowane we wzorcu umowy nie zostało indywidualnie uzgodnione, 3) postanowienie kształtuje prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, 4) postanowienie narusza w sposób rażący interesy konsumenta, 5) postanowienie nie dotyczy sformułowanych w sposób jednoznaczny głównych świadczeń stron. Dla uznania danego postanowienia umowy za niedozwolone przesłanka sprzeczności z dobrymi obyczajami i rażącego naruszenia interesó w konsumenta muszą zachodzić równocześnie. Z reguły rażące naruszenie interesu konsumenta jest naruszeniem dobrych obyczajów, ale nie zawsze zachowanie sprzeczne z dobrymi obyczajami rażąco narusza ten interes (por. wyrok Sądu Najwyższego z 13 października 2010 r., sygn. akt I CSK 694/09). Kompetencja do uznania danego postanowienia za abuzywne należy do Prezesa Urzędu , który wydaje decyzję o uznaniu postanowienia wzorca umowy za niedozwolone i zakazującą jego wykorzystywania, jeżeli stwierdzi naruszenie za kazu określonego w art. 23a u.o.k.k . W decyzji Prezes Urzędu przytacza treść postanowienia wzorca umowy uznanego za niedozwolone. Decyzja ta po uprawomocnieniu, zgodnie z art. 23d u.o.k.k . , ma skutek wobec przedsiębiorcy, co do którego stwierdzono stosowan ie niedozwolonego postanowienia umownego oraz wobec wszystkich konsumentów, którzy zawarli z nim umowę na podstawie wzorca wskazanego w decyzji. Stosowanie wzorców umów przez Przedsiębiorcę w relacjach z konsumentami Spółka , w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, w stosunkach z konsumentami przy zawieraniu umów poprzez sklep internetowy , dostępny pod adresem www.leroymerlin.pl , posługuje się wzorc e m umowy o nazwie „ Regulamin ” . Przesłanka braku indywidualnego uzgodni enia Przepis art. 385 1 § 3 Kodeksu cywilnego nakazuje uznać za nieuzgodnione indywidualnie „te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta". Dokonanie oceny, czy postanowienie było indywidualnie negocjowane wymaga zatem zbadania okoliczności związanych z procesem kontraktowania. Jeśli przy zawieraniu umowy postanowienia nie były między stronami negocjowane, zostały przez przedsiębiorcę ustalone jednostronnie i konsument nie miał rzeczywistego wpływu na ich treść, to należy uznać, że nie były indywidualnie uzgodnione. Taka sytuacja ma miejsce, gdy przedsiębiorca w obrocie z konsumentami posługuje się odgórnie ustalonymi wzorcami umowy (wtedy post anowienie jest zawarte we wzorcu umowy). W przypadku postępowania w sprawie uznania postanowienia za niedozwolone przesłanka braku indywidualnego uzgodnienia nie ma znaczenia wobec abstrakcyjnego charakteru kontroli postanowienia wzorca umowy. Prezes UOKiK nie bada w niniejszym postępowaniu konkretnych stosunków istniejących pomiędzy kontrahentami, ale wzorzec i treść hipotetycznych stosunków, jakie powstałyby pomiędzy Spółką a potencjalnym konsumentem. Nie ma zatem znaczenia, czy jakaś konkretna umowa był a między stronami negocjowana ani nawet czy wzorzec był, czy też nie był zastosowany przy zawieraniu jakiejkolwiek konkretnej umowy. Kontrola ta ma bowiem charakter oceny ex ante 6 i obejmuje wzorzec, nie zaś konkretną umowę. Istotny jest zatem fakt, że Spó łka wprowadził a oceniane wzorce do obrotu poprzez wystąpienie z ofertą zawarcia umowy z ich wykorzystaniem. Mając na uwadze, iż Spółka w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, w stosunkach z konsumentami przy zawieraniu umów sprzedaży w sklepie inte rnetowym posługuje się wskazanym powyżej wzorc em um o w y , Prezes Urzędu uznał, że zakwestionowane postanowieni e stosowane przez Spółkę jest postanowieniem wzorc a um o w y , które nie jest indywidualnie negocjowany z konsumentami. Postanowienia określające główne świadczenia stron Przez pojęcie „głównych świadczeń stron” należy zasadniczo rozumieć elementy przedmiotowo istotne ( essentialia negotii ) umowy, które przyjmowane są przez strony na zasadzie wyraźnego, a nie domniemanego konsensusu, co wskazuje na indywid ualne uzgodnienie treści tych postanowień. Nie ulega wątpliwości, że w praktyce są to postanowienia określające cenę oraz przedmiot świadczeń stron umowy. Za postanowienia określające świadczenia główne stron nie są natomiast uznawane postanowienia dotyczą ce świadczeń ubocznych, np. odsetki za opóźnienie lub klauzule, które wywierają wpływ na wysokość świadczenia głównego, np. klauzule waloryzacyjne (por. wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z 1 marca 2007 r., sygn. akt XVII AmC 12/06, LEX nr 311031). Jak podkreśla się w orzecznictwie S ądu N ajwyższego , pojęcie głównych świadczeń stron należy interpretować raczej wąsko, w nawiązaniu do elementów przedmiotowo istotnych umowy. Ustawodawca posłużył się bowiem terminem „posta nowienia określające główne świadczenia stron”, a nie zwrotem „dotyczące” takiego świadczenia, który ma szerszy zakres (por. wyrok S ądu N ajwyższego z 8 czerwca 2004 r., sygn. akt I CK 635/03, LEX nr 846537). Z drugiej jednak strony należy odnotować pogląd, iż dla określenia pojęcia głównego świadczenia stron nie ma przesądzającego znaczenia to, czy dane świadczenie należy do essentialia negotii . Z tej przyczyny zasięg tego pojęcia musi być zawsze ustalany ad casum z uwzględnieniem wszystkich postanowień ora z charakteru i celu zawieranej umowy (wyrok S ądu N ajwyższego z 8 listopada 2012 r., sygn. akt I CSK 49/12). Nie ulega wątpliwości, że w praktyce w umowach, z którymi mamy do czynienia w niniejszej sprawie główne świadczenia stron będą polegać na sprzedaży przez przedsiębiorcę produktów oferowanych w sklepie internetowym , zaś po stronie konsumenta - na u re gulowaniu płatności za zakupiony towar . Sprzeczność z dobrymi obyczajami Klauzula generalna dobrych obyczajów stanowi odesłanie do ocen uzasadniających reg uły moralne opierające się na wartościach powszechnie akceptowanych w Polsce. Dobre obyczaje pojmowane są również jako reguły postępowania zgodne z etyką, moralnością i aprobowanymi społecznie normami i zasadami postępowania. Kryteriami decydującymi o sp rzeczności z dobrymi obyczajami są wymóg nieusprawiedliwionego pokrzywdzenia i działanie wbrew dobrej wierze i uczciwości. Przyjmuje się, iż nieusprawiedliwione pokrzywdzenie zachodzi wówczas, gdy stosując ogólne warunki umów lub wzorce, próbuje się chron ić własne interesy kosztem partnera, bez dostatecznego brania pod uwagę jego interesów i bez przyznania mu wyrównania z tego tytułu. Poprzez dobre obyczaje rozumiemy pewien powtarzalny wzorzec zachowań, który jest aprobowany przez daną społeczność lub grup ę. Są to pozaprawne normy postępowania, 7 którymi przedsiębiorcy winni się kierować. Ich treści nie da się określić w sposób wyczerpujący, ponieważ kształtowane są przez ludzkie postawy uwarunkowane zarówno przyjmowanymi wartościami moralnymi, jak i celami e konomicznymi i związanymi z tym praktykami życia gospodarczego. Wszystkie one podlegają zmianom w ślad za zmieniającymi się ideologiami politycznymi i społeczno - gospodarczymi oraz przewartościowaniami moralnymi. W szczególności zaś, dobre obyczaje to normy postępowania polecające nienadużywanie w stosunku do słabszego uczestnika obrotu posiadanej przewagi ekonomicznej. Dobre obyczaje pozostają klauzulą generalną, która podlega konkretyzacji na okoliczność danego stanu faktycznego. Zgodnie z poglądem doktryn y 1 , sprzeczne z dobrymi obyczajami są działania, które zmierzają do niedoinformowania, dezorientacji, wywołania błędnego przekonania u klienta, wykorzystania jego niewiedzy lub naiwności czyli takie działanie, które potocznie określone jest jako nieuczciwe, nierzetelne, odbiegające in minus od przyjętych standardów postępowania. W stosunkach z konsumentami „dobry obyczaj” powinien wyrażać się we właściwym informowaniu o przysługujących uprawnieniach, niewykorzystywaniu pozycji profesjonalisty i rzetelnym trak towaniu partnerów umów. W takich stosunkach szczególne znaczenie mają te oceny zachowań podmiotów w świetle dobrych obyczajów, które odwołują się do takich wartości jak: szacunek wobec partnera, uczciwość, szczerość, zaufanie, lojalność, rzetelność i facho wość. Działanie wbrew dobrym obyczajom w zakresie kształtowania treści stosunku obligacyjnego wyraża się w tworzeniu przez partnera konsumenta takich klauzul umownych, które godzą w równowagę kontraktową tego stosunku 2 . Pomocne przy ocenie abuzywnego chara kteru postanowienia wzorca umowy w kontekście dobrych obyczajów może być dokonanie testu weryfikacji „przyzwoitości” danej klauzuli. Należy w związku z tym zbadać, czy oceniane postanowienie wzorca umowy jest sprzeczne z ogólnym wzorcem zachowań przedsięb iorców wobec konsumentów. Wymaga to ustalenia, jak wyglądałyby prawa lub obowiązki konsumenta w braku takiej klauzuli lub przy zastosowaniu istniejących przepisów o charakterze dyspozytywnym. Jeżeli konsument byłby – na podstawie ogólnych przepisów – w lep szej sytuacji, gdyby konkretnego postanowienia wzorca nie było, wówczas należy przyjąć, że może ono mieć charakter abuzywny 3 . Rażące naruszenie interesów konsumenta Daną klauzulę będzie można uznać za abuzywną, kiedy umowne ukształtowanie praw i obowiązków konsumenta rażąco narusza jego interesy. Generalnie można przyjąć, iż chodzi tu o sytuacje, w których w sposób rażący naruszona została równowaga interesów stron umowy i to przez to, iż jedna z nich wykorzystała swoją przewagę, układając ogólne warunki lu b wzorce umowne. Pojęcie „interesów” konsumenta należy interpretować szeroko, nie tylko jako niekorzystne ukształtowanie jego sytuacji ekonomicznej. Należy tu uwzględnić także takie aspekty, jak niedogodności organizacyjne, stratę czasu, dezorganizację, wp rowadzenie w błąd, nierzetelne traktowanie, czy naruszenie prywatności konsumenta 4 . Interpretacji, kiedy mamy do czynienia z rażącym naruszeniem interesów konsumenta, a kiedy tylko ze zwykłym nie należy sprowadzać do kategorii czysto ekonomicznej, gdyż ni e chodzi tu o kryteria rachunkowe, a więc porównanie pieniężnej wartości świadczeń. 1 K. Pietrzykowski (red.), Kodeks cywilny. Komentarz , Warszawa 2002 r., str. 804. 2 Wyrok SN z dnia 13 lipca 2005 r., sygn. akt I CK 832/04. 3 Wyrok SN z dnia 19 marca 2007 r., sygn. akt III SK 21/06. 4 Wyrok SN z dnia 8 czerwca 2004 r., sygn. akt I CK 635/03. 8 Określenie „rażąco" należy odnieść do znacznego odbiegania przyjętego uregulowania od zasad uczciwego (słusznego) wyważenia praw i obowiązków. Za tego typu zasady konstruuj ące modelowe (optymalne) ukształtowanie praw i obowiązków umownych stron traktowane są przepisy ustawowe o charakterze dyspozytywnym. Stąd też nie jest możliwe ustalenie pewnych ogólnych kryteriów, których spełnienie w każdej sytuacji automatycznie prowadz ić będzie do uznania, że interesy danego konsumenta zostały rażąco naruszone. Oznacza to, że ocena, czy postanowienia zawartej umowy rażąco naruszają interesy konsumenta, powinna być dokonywana in concreto , przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności dane go przypadku. W tym zakresie zasadne jest sięgnięcie do Dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich która stanowi, że daną klauzulę należy uznawać za niedozwoloną, gdy naruszając zasadę wzajemn ego zaufania, powoduje znaczącą (istotną) i nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków na niekorzyść konsumenta (art. 3 ust. 1). W związku z tym pojęcie „rażącego naruszenia interesów konsumenta” można utożsamiać z istotną i nieusprawiedliwioną dys proporcją praw i obowiązków na jego niekorzyść. Ponadto, przy określaniu stopnia naruszenia interesów konsumenta należy stosować nie tylko kryteria obiektywne (np. wielkość poniesionych czy grożących strat), lecz również względy subiektywne związane bądź t o z przedsiębiorcą (np. renoma firmy), bądź to z konsumentami (np. seniorzy, dzieci). Konieczne jest zbadanie, jaki jest zakres grożących potencjalnemu konsumentowi strat lub niedogodności 5 . Jak wskazał w jednym z kluczowych orzeczeń Sąd Najwyższy - dokonu jąc wykładni art. 385 1 K odeksu cywilnego - rażące naruszenie interesów konsumenta oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków na jego niekorzyść w określonym stosunku obligacyjnym. Podsumowując, obie wskazane art. 385 1 KC formuły prawne (tj. dobre obyczaje oraz rażące naruszenie interesów konsumentów) służą do oceny tego, czy standardowe klauzule umowne zawarte we wzorcu umownym przekraczają zakreślone przez ustawodawcę granice rzetelności kontraktowej twórcy wzorca w zakresie kształtowania p raw i obowiązków konsumenta. Klauzule szare Narzędziem pomocnym do identyfikacji postanowień niedozwolonych pod kątem naruszenia dobrych obyczajów oraz rażącego naruszenia interesów konsumentów są tzw. klauzule szare. Ich przykładowy katalog określony został w art. 385 3 KC i zawiera najbardziej typowe i znane z praktyki obrotu postanowienia naruszające równowagę kontraktową stron. Samo jednak zamieszczenie klauzuli wśród postanowień wymienionych w omawianym katalogu nie powinno przesądzać automatycznie o jej niedozwolonym c harakterze. Nie jest bowiem wykluczone, iż konkretna klauzula, mimo iż objęta listą, nie ma niedozwolonego charakteru. W konkretnym przypadku może się okazać, iż nie prowadzi ona do rażącego naruszenia interesów konsumentów. Dlatego też katalog klauzul zaw arty w art. 385 3 KC należy traktować jako listę tzw. klauzul szarych. Jak wynika z orzecznictwa S ądu N ajwyższego , postanowienie umowne, które zostało umieszczone w przykładowym katalogu nieuczciwych postanowień umownych nie jest per se nieuczciwym postano wieniem umownym. Treść tego katalogu nie przesądza statusu danego postanowienia jako niedozwolonego postanowienia umownego (postanowienia wzorca umowy). Wykaz ten 5 Por. wyrok SA z Warszawy z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt VI ACa 1733/13; wyrok SOKiK z dnia 26 maja 2015 r., sygn. akt XVII AmC 2615 /14. 9 należy kwalifikować jako swoistą wskazówkę co do rodzaju postanowień, które mogą budzić zastr zeżenia z punktu widzenia ich zgodności z interesami i uprawnieniami konsumentów 6 . Na podstawie art. 385 3 pkt 2 KC w razie wątpliwości uważa się, że niedozwolonymi postanowieniami umownymi są te, które w szczególności wyłączają lub istotnie ograniczają od powiedzialność względem konsumenta za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania . Niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania polega na każdym uchybieniu zobowiązania przez dłużnika, niezależnie od tego, na czym miałoby ono polegać. Jest t o każda rozbieżność pomiędzy prawidłowym spełnieniem świadczenia określonego w treści zobowiązania a rzeczywistym zachowaniem się dłużnika. Jeżeli świadczenie polega na określonym działaniu, naruszeniem zobowiązania jest niedopełnienie tego działania w cał ości lub części albo też dopełnienie go w sposób niewłaściwy 7 . Przesłanki wydania decyzji zobowiązującej Wskazać także należy, że zgodnie z art. 23c ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jeżeli przedsiębiorca przed wydaniem decyzji, o której mowa w art. 23b ust. 1 u.o.k.k , zobowiąże się do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zakończenia naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 23a u.o.k.k , lub usunię cia skutków tego naruszenia, Prezes Urzędu może, wydając decyzję, o której mowa w art. 23b ust. 1 u.o.k.k , zobowiązać przedsiębiorcę do wykonania tych zobowiązań. W doktrynie podkreśla się, że decyzja zobowiązująca stanowi jeden z najbardziej skutecznych mechanizmów będących w dyspozycji Prezesa Urzędu , których celem jest doprowadzenie działań przedsiębiorców do stanu zgodności z prawem ochrony konkurencji i konsumentów. Można wręcz twierdzić, iż jest to modelowy – bo koncyliacyjny, niesporny – sposób ksz tałtowania przez regulatora zasad działania rynku sprzyjającego konsumentom. Przyczyną wysokiej skuteczności procedury zobowiązującej jest przede wszystkim proporcjonalne rozłożenie obciążeń i korzyści po obu stronach tej relacji administracyjno - prawnej. K ażda ze stron, tj. organ administracyjny i przedsiębiorca, wnosi swoisty „wkład” w doprowadzenie do stanu zgodności z prawem, poświęcając z reguły pewne wartości, w zamian zyskując natomiast inne. Istotne jest przede wszystkim to, iż ostatecznie zyskuje k onsument, którego interes podlega szczególnej ochronie. Podkreślenia wymaga, że rozstrzygnięcie dotyczące zobowiązań przedsiębiorcy jest elementem decyzji stwierdzającej naruszenie zakazu, o którym mowa w art. 23a u.o.k.k . Tym samym wydanie decyzji na pods tawie art. 23c u.o.k.k wymaga jednoznacznego stwierdzenia (udowodnienia), że doszło do naruszenia zakazu stosowania we wzorcach umów zawieranych z konsumentami niedozwolonych postanowień umownych, o których mowa w art. 385 1 § 1 KC , a także zobowiązania się przedsiębiorcy do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zakończenia naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 23a u.o.k.k , lub usunięcia skutków tego naruszenia. W związku z powyższym, dla zastosowania art. 23c u.o.k.k w przedmiotowe j sprawie zachodzi w pierwszej kolejności konieczność udowodnienia naruszenia przez Spółkę art. 23a u.o.k.k . Ocena postanowie nia wzorc a um o w y stosowanego przez Przedsiębiorcę 6 wyrok SN z 11 października 2007 r., sygn. akt III SK 19/07, LEX nr 496411. 7 Maciej Skory „ Klauzule abuzywne w polskim prawie ochrony konsumenta ”, Kraków 2005, str. 243. 10 W toku niniejszego postępowania Prezes Urzędu ustalił, że Spółka stos uje nie dozw olone postanowienie umowne o treści „ Leroy Merlin nie ponosi odpowiedzialności za niedostarczenie towaru lub opóźnienie w dostarczeniu zamówionego towaru lub realizacji zamówienia (…) a także gdy dostarczenie towaru jest niemożliwe w szczególności ze wzglę du na brak odpowiedniego dostępu lub drogi do miejsca dostawy” . Postanowienie wzorca umownego pozwala Przedsiębiorcy na wyłącz enie odpowiedzialnoś ci względem konsumenta za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania . Postanowienie o powyższej treści narusza zakaz stosowania we wzorcach umów zawieranych z konsumentami niedozwolonych postanowień umownych ze względu na sprzeczność z dobrymi obyczajami oraz rażące naruszanie interesów konsumentów. W przypadku niniejszego postanowienia skonkretyzowa ne pojęcie dobrego obyczaju wyraża się w niewykorzystywaniu przez przedsiębiorcę swej uprzywilejowanej pozycji kontraktowej do narzucania w stosowanym wzorcu umownym postanowienia pozwalającego przedsiębiorcy na zwolnienie się z odpowiedzialności za niewy konanie umowy, polegające na niedostarczeniu towaru oraz za nienależyte wykonanie umowy, polegające na opóźnieniu w dostarczeniu towaru, w sytuacji gdy dostarczenie towaru jest niemożliwe . Ponadto, za dobry obyczaj w niniejszej sprawie należy uznać konstr uowanie wzorca umowy z poszanowaniem zasady rzetelnego traktowania konsumenta, jako równorzędnego partnera umowy przejawiającej się w zachowaniu symetryczności praw i obowiązków k onsumenta i przedsiębiorcy, tj. równorzędnego traktowania stron umowy w zakre sie obowiązków, wynikających z realizacji tej umowy . Analizowana klauzula umowna narusza dobre obyczaje poprzez przerzucenie na konsumenta ryzyka niewykonania lub niewłaściwego wykonania umowy, na przykład opóźnienia w dostawie towaru . Kwestionowane posta nowienie pozwala Spółce na zwolnienie się z odpowiedzialności za niewykonanie umowy, polegające na niedostarczeniu towaru oraz za nienależyte wykonanie umowy, polegające na opóźnieniu w dostarczeniu towaru, w sytuacji gdy dostarczenie towaru jest niemożliw e. Wskazane w końcowej części postanowienia dwa stany faktyczne („brak odpowiedniego dostępu lub drogi do miejsca dostawy”) mają charakter wyłącznie przykładowy, na co wyraźnie wskazuje użyte sformułowanie „w szczególności”. Jak z tego wynika, Spółka wyłąc za swoją odpowiedzialność za wszelkie przypadki, w których „dostarczenie towaru jest niemożliwe”. Postanowienie umowne w żadnej sposób nie określa ani nie ogranicza przyczyn niemożności dostarczenia towaru, wobec czego może ono znaleźć zastosowanie także w przypadku, gdy przyczyny takie leżą po stronie przedsiębiorcy lub gdy ponosi on za nie odpowiedzialność. Dostarczenie towaru może okazać się niemożliwe na przykład z powodu braku dostępności towaru w magazynie, wynikającej z błędu systemu magazynowego czy uszkodzenia posiadanych egzemplarzy bądź innej przyczyny, za którą odpowiada przedsiębiorca . Opóźnienie dostawy wynikać może z działania lub zaniechania pracowników Spółki (np. błędne zaadresowanie paczki) lub podmiotów, którym powierza ona dostarczanie t owarów (np. uszkodzenie , zagubienie lub pomylenie przesyłki w trakcie transportu). W tym miejscu należy odnieść się do argumentów Spółki, iż postanowienie o niemożliwości dostarczenia towaru dotyczy zgodnie z jego literalnym brzmieniem, wyłącznie braku mo żliwości fizycznego przekazania towaru klientowi z powodów jakie dostawca może napotkać na miejscu dostawy i na które ani Spółka ani dostawca nie mają wpływu . Treść kwestionowanego postanowienia nie potwierdza takiego wąskiego zakresu jego zastosowania. Sp ółka wyraźnie zakreśliła zakres stosowania klauzuli do wszystkich przypadków, gdy dostarczenie towaru jest niemożliwe , wskazując jedynie dwa przykładowe (co potwierdza 11 użycie zwrotu „w szczególności” ) stany faktyczne. Te wskazane wprost przez Spółkę dwie p rzesłanki wyłączenia jej odpowiedzialności to , jak wspomniano wyżej, „brak odpowiedniego dostępu lub drogi do miejsca dostawy”. P owyższe p rzyczyny przedstawione zostały bardzo ogólnie, nie wskazują z jakiego powodu brak jest odpowiedniego dostępu lub drog i – mogą być to także przyczyny leżące po stronie Przedsiębiorcy lub zjawiska, na które konsument może nie mieć żadnego wpływu i za których zaistnienie nie ponosi odpowiedzialności . Tak ogólne i nieprecyzowane postanowienie pozwala Spółce na dowolną ocenę, czy w konkretnym przypadku dojazd do miejsca dostawy był odpowiedni. Regulamin zawiera jedynie informację, iż w szystkie przesyłki nie dostarczane na paletach, przy których waga paczki nie przekracza 31,5 kg, lub każdy z jej wymiarów (długość/szerokość/wys okość) jest mniejszy niż 200 cm dostarczane są do lokalu zgodnie z adresem dostawy. Pozostałe przesyłki są dostarczane pod budynek wskazany w adresie dostawy, kurier jest zobowiązany wyładować przesyłkę z samochodu (pkt VI.9). Konsument nie otrzymuje w tre ści Regulaminu informacji jakie kryteria musi spełnić lokalizacja dostawy, aby mogła ona zostać dokonana, a jednocześnie w razie braku ich spełnienia, musi liczyć się z jej opóźnieniem lub nawet z brakiem możliwości dostawy, przy jednoczesnym wyłączeniu od powiedzialności Spółki z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania jej zobowiązania. Takie postanowienie umowne godzi w równowagę kontraktową stron, gdyż wprowadza dysproporcję praw i obowiązków stron umowy, przyznając jedynie jednej z nich uprawnien ie do dowolnego ustalania kryteriów wpływających na realizację jej zobowiązania do dostarczenia towaru. Zgodnie z art. 471 KC dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykon anie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Na podstawie art. 474 KC dłużnik odpowiedzialny jest jak za własne działanie lub zaniechanie za działania i zaniechania osób, z których pomocą zobo wiązanie wykonywa, jak również osób, którym wykonanie zobowiązania powierza. Zakwestionowan a klauzula narusza przede wszystkim ekonomiczne interesy konsumenta , albowiem pozbawia konsumenta roszczeń wynikających z niewykonania lub nienależytego wykonanie zobowiązania przez przedsiębiorcę. Konsument nie otrzyma zamówionego towaru lub usługi albo realizacja jego zamówienia zostanie opóźniona i mimo tego nie będzie mógł on uzyskać od przedsiębiorcy żadnego odszkodowania za niewłaściwe wykonanie umowy lub brak jej wykonania. Brak dostępu do zamówionego towaru lub opóźnienie dostawy może mieć liczne negatywne konsekwencje dla konsumenta, jak choćby wstrzymać prowadzony remont. Postanowienie to godzi w zasadę ekwiwalentności świadczeń oraz równowagi kontraktowej stron, gdyż przewiduje wyłączenie odpowiedzialności wyłącznie przedsiębiorcy . Z uwagi na powyższe, przyjęty przez Spółkę w niniejszym postanowieniu sposób ukształtowania stosunku prawnego pomiędzy przedsiębiorcą a konsumentem należy uznać za sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszający interesy słabszej strony tego stosunku prawnego, tj. konsumenta. Rozwiązanie to narusza wewnętrzną równowagę umowy i słuszność kontraktową, dyskryminując konsumenta. Ma to miejsce w szczególnośc i w przypadku, gdy dostawa towaru nie zostanie zrealizowana lub zostanie opóźniona z przyczyn, które zgodnie z zakwestionowanym postanowieniem pozwalają przedsiębiorcy na zwolnienie się z odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy, a na podstawie ogólnych przepisów Kodeksu cywilnego Spółka ponosi łaby w takim przypadku odpowiedzialność . Nie ulega wątpliwości, że gdyby wobec konsument a zastosowanie miały ogóln e przepis y prawa, byłby on w lepszej sytuacji, niż gdyby zastosowano wobec nie go kwestionowane postanowieni e wzorca. 12 W świetle powyższego, w ocenie Prezesa Urzędu, postanowienie określon e w punkcie I sentencji decyzji narusza zakaz stosowania we wzorcach umów zawieranych z konsumentami niedo zwolonych postanowień umownych, o których mowa w art. 385 1 § 1 K odeksu c ywilnego . Z uwagi na powyższe orzeczono jak w punkcie I sentencji decyzji. Złożenie zobowiązania przez przedsiębiorcę i nałożenie przez Prezesa Urzędu obowiązku wykonania tego zobowiązania Spółka złożyła wniosek o wydanie decyzji zobowiązującej na podstawie art. 23c ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w pierwszym piśmie stanowiącym odpowiedź na zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie o uznanie postanowie nia wzorca umowy za niedozwolone. We wniosku tym Spółka zobowiązała się do podjęcia działań zmierzających do rezygnacji ze stosowania postanowienia kwestionowan ego przez Prezesa Urzędu, określon ego w punk cie I sentencji niniejszej decyzji . W ocenie Prezesa Urzędu, zaproponowa ne przez Spółkę zobowiązanie nie budzi zastrzeżeń, a jego treść jest jednoznaczna i precyzyjna. Zobowiązanie Spółki zmierza do usunięcia wątpliwości Prezesa Urzędu dotyczących kwestionowan ego postanowie nia , a także do zakończenia naruszenia zakazu, o który m mowa w art. 23a u.o.k.k . Realizacja wnioskowanego przez Spółkę zobowiązania pozwoli osiągnąć efektywność załatwienia sprawy dla dobra interesu publicznego , zapewni ając eliminację niedozwolon ego postanowie nia umown ego decyzji, co niewątpliwie będzie korzy stne dla konsumentów. Mając powyższe na uwadze Prezes UOKiK uznał za celowe nałożenie na Spółkę obowiązku wykonania przedłożonego przez nią zobowiązania. Tym samym spełnione zostały warunki niezbędne do wydania decyzji na podstawie art. 23c ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Stosownie do art. 23c ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urzędu może określić termin wykonania zobowiązań. W związku z powyższym, Prezes Urzędu nałożył na Spółkę obowiązek wykonania tego zobowiąza nia w terminie jednego miesi ąca od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Termin ten jest, w oce nie Prezesa UOKiK, odpowiedni i wystarczający do realizacji zobowiązania. Wobec powyższego Prezes Urzędu orzekł jak w punkcie I I sentencji decyzji. Nałoż enie przez Prezesa Urzędu na przedsiębiorcę obowiązku składania informacji o stopniu realizacji zobowiązania Stosownie do art. 23 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, elementem obligatoryjnym decyzji zobowiązującej jest nałożenie przez Preze sa Urzędu obowiązku składania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji zobowiązania. Na podstawie tego przepisu Spółka została zobowiązana do złożenia – w termin ie wskazany m w punkcie I I I sentencji niniejszej decyzji – informacji o stopniu realizacji zadeklarowanego przez Spółkę zobowiązania i dowodów potwierdzających jego wykonanie. O bowiązki n ałożone na Spółkę w tym zakresie są odpowiednie do tego, aby Prezes Urzędu uzyskał wyczerpujące informacje o stopniu realizacji zobowiązania, które S półka zobligowana jest wykonać. Wyznaczon y przez Prezesa Urzędu termin dotycząc y przekazania informacji o stopniu realizacji zobowiązania jest racjonaln y z punktu widzenia możliwości wykonania przez Przedsiębiorc ę obowiązku sprawozdawczego. Jednocześnie te rmin te n umożliwi Prezesowi U rzędu weryfikację realizacji zobowiązania przez Spółkę. Wobec powyższego Prezes Urzędu orzekł jak w punkcie I I I sentencji decyzji. Pouczenie 13 Stosownie do treści art. 81 ust. 1 u.o.k.k. w zw. z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 l istopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 201 9 r. poz. 1 4 60 ze zm., dalej jako „ k.p.c. ” ) – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie miesiąca od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 9 w związku z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 785 , dalej jako „ u.k.s.c. ” ), odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów podlega opłacie stałej w kwocie 1000 zł. Zgodnie z art. 103 u.k.s.c. , Sąd może przyznać zwolnienie od kosztów sądow ych osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej niebędącej osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną, jeżeli wykazała, że nie ma dostatecznych środków na ich uiszczenie. Zgodnie z art. 105 ust. 1 u.k.s.c. , wniosek o przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych należy zgłosić na piśmie lub ustnie do protokołu w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. Stosownie do treści art. 117 § 1,3 i 4 k.p.c. strona zwolniona przez sąd od kosztów sądowych w całości lub części, może domagać się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna, której ustawa przyznaje zdolność sądową, niezwolniona przez sąd od kosztów sądowych, może się domagać ustanowienia adwokata lub radcy prawnego, jeżeli wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego. Wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego strona zgłasza wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych lub osobno, na piśmie lub ustnie do protokołu , w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. Dyrektor Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Maciej Fragsztajn