RKT-48/2002

1 PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W KATOWICACH ____________________________________________________________________________ 40-024 Katowice, ul. Powstańców 41a Tel./Fax (0-32) 256-46-96, Tel./Fax (0-32) 255-26-47, Tel./Fax (0-32) 255-44-04 E-mail: katowice@uokik.gov.pl Katowice, dn. 30.09.2002r. RKT-564-s/02/02/SG Decyzja nr RKT- 48/2002 I. Na podstawie art. 104 k.p.a. i art. 28 ust. 6 oraz art. 10 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2000r. Nr 122, poz. 1319; Dz. U. z 2001r. Nr 110, poz. 1189; Nr 154, poz. 1800; Dz. U z 2002r. Nr 129, poz. 1102), po rozpatrzeniu sprawy wszczętej z urzędu przeciwko Panu Jaremie C. będącemu właścicielem Domu Towarowego w Komprachcicach oraz przeciwko „Minus” sp. z o.o. z siedzibą w Opolu przy ul. 1 Maja 52A, w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uznaje się , Ŝe działania Pana Jaremy C. oraz „Minus” sp. z o.o. stanowiły praktykę ograniczającą konkurencję i stwierdza się zaniechanie stosowania praktyki, polegającej na umieszczeniu w zawartej między w/w przedsiębiorcami dnia 25.07.2000r. w Opolu umowie najmu części Domu Towarowego w Komprachcicach klauzuli ograniczającej innym przedsiębiorcom moŜliwość prowadzenia działalności w określonych w tej klauzuli branŜach. II. Na podstawie art. 104 k.p.a. i art. 28 ust. 6 oraz art. 10 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2000r. Nr 122, poz. 1319; Dz. U. z 2001r. Nr 110, poz. 1189; Nr 154, poz. 1800; Dz. U z 2002r. Nr 129, poz. 1102), po rozpatrzeniu sprawy wszczętej z urzędu przeciwko Panu Jaremie C. będącemu właścicielem Domu Towarowego w Komprachcicach oraz przeciwko „Minus” sp. z o.o. z siedzibą w Opolu przy ul. 1 Maja 52A, w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uznaje się , Ŝe działania Pana Jaremy C. oraz przedsiębiorstwa Minus sp. z o.o. stanowiły praktykę ograniczającą konkurencję i stwierdza się zaniechanie stosowania praktyki, polegającej na ograniczaniu innym przedsiębiorcom dostępu do lokalnego rynku detalicznej sprzedaŜy produktów określonych w klauzuli umownej, o której mowa w pkt. I sentencji lub eliminowaniu z niego przedsiębiorców nieobjętych porozumieniem. III. Na podstawie art. 104 k.p.a. oraz art. 28 ust.6 i art. 101 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2000r. Nr 122, poz. 1319; Dz. U. z 2001r. Nr 110, poz. 1189; Nr 154, poz. 1800; Dz. U z 2002r. Nr 129, poz. 1102), w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, nakłada się na Pana Jaremę C. będącego właścicielem Domu Towarowego w Komprachcicach woj. opolskie karę pienięŜną w wysokości 3 521,9 PLN (słownie: trzy tysiące pięćset dwadzieścia jeden złotych dziewięćdziesiąt groszy) co odpowiada równowartości 1 000 euro, płatną do budŜetu państwa. IV. Na podstawie art. 104 k.p.a. oraz art. 28 ust. 6 i art. 101 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2000r. Nr 122, poz. 1319; Dz. U. z 2001r. Nr 110, poz. 1189; Nr 154, poz. 1800; Dz. U z 2002r. Nr 129, poz. 1102) w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakłada się na „Minus” Sp. z o.o. z siedzibą w Opolu przy ul. 1 Maja 52A karę pienięŜną w wysokości 35 219 2 PLN (słownie: trzydzieści pięć tysięcy dwieście dziewiętnaście złotych) co odpowiada równowartości 10 000 euro, płatną do budŜetu państwa. V. Na podstawie art. 28 ust. 6 oraz art. 75 w związku z art. 72 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2000r. Nr 122, poz. 1319; Dz. U. z 2001r. Nr 110, poz. 1189; Nr 154, poz. 1800; Dz. U z 2002r. Nr 129, poz. 1102), w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów po przeprowadzeniu postępowania wszczętego z urzędu przeciwko Panu Jaremie C. będącemu właścicielem Domu Towarowego w Komprachcicach oraz „Minus” sp. z o.o. z siedzibą w Opolu przy ul. 1 Maja 52A, nakazuje się w/w przedsiębiorcom ponieść koszty niniejszego postępowania w następujący sposób: - Panu Jaremie C. uiścić kwotę 39 PLN (słownie: trzydzieści dziewięć złotych) płatną do budŜetu państwa, tytułem zwrotu kosztów postępowania w w/w sprawie, - „Minus” Sp. z o.o. uiścić kwotę 39 PLN (słownie: trzydzieści dziewięć złotych) płatną do budŜetu państwa, tytułem zwrotu kosztów postępowania w w/w sprawie. Uzasadnienie W dniu 06.06.2002r. wszczęte zostało z urzędu, w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej Organem Antymonopolowym), postępowanie antymonopolowe w sprawie zawarcia przez Pana Jaremę C. będącego właścicielem Domu Towarowego w Komprachcicach (określanego dalej jako Jarema C.) oraz przez „Minus” Sp. z o.o. z siedzibą w Opolu przy ul. 1 Maja 52A porozumienia ograniczającego konkurencję polegającego na umieszczeniu w zawartej między w/w przedsiębiorcami, dnia 25.07.2000r. w Opolu, umowie najmu części Domu Towarowego w Komprachcicach, klauzuli ograniczającej innym przedsiębiorcom moŜliwość prowadzenia działalności w określonych w tej klauzuli branŜach, co mogło stanowić naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2000r. Nr 122, poz. 1319; Dz. U. z 2001r. Nr 110, poz. 1189; Nr 154, poz. 1800; Dz. U z 2002r. Nr 129, poz. 1102), przewidującego, Ŝe zakazane jest stosowanie w podobnych umowach z osobami trzecimi uciąŜliwych lub niejednolitych warunków umów, stwarzających tym osobom zróŜnicowane warunku konkurencji, poprzez ograniczenie innym przedsiębiorcom dostępu do lokalnego rynku detalicznej sprzedaŜy produktów określonych w w/w klauzuli umownej. Drugim z zarzutów było stosowanie praktyki ograniczającej konkurencję polegającej na ograniczaniu innym przedsiębiorcom dostępu do lokalnego rynku detalicznej sprzedaŜy produktów określonych w w/w klauzuli umownej lub eliminowaniu z niego przedsiębiorców nieobjętych porozumieniem co mogło stanowić naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 6 w/w ustawy stanowiącego, Ŝe zakazane są porozumienia których celem i skutkiem jest wyeliminowanie, ograniczenie lub naruszenie w inny sposób konkurencji na rynku właściwym polegające na ograniczaniu dostępu do rynku lub eliminowaniu z rynku przedsiębiorców nieobjętych porozumieniem. W odpowiedzi na postanowienie o wszczęciu postępowania antymonopolowego odnośnie postawionych zarzutów „Minus” Sp. z o.o. podniósł, iŜ sporządzony został aneks do umowy z Panem Jaremą C. przewidujący skreślenie punktu przewidującego dla wynajmującego zakaz wprowadzania konkurencji. Do w/w oświadczenia załączony został podpisany dnia 02.04.2002r. aneks do umowy najmu z dnia 25.07.2000r. Pan Jarema C. odnośnie zarzutu pierwszego wyjaśnił, iŜ w dniu 02.04.2002r. podpisano aneks do umowy najmu z dnia 25.07.2000r. i wykreślono tym samym ze wspomnianej umowy najmu klauzulę przewidującą obowiązek wynajmującego polegający na nie wprowadzaniu konkurencji w zakresie handlu artykułami spoŜywczymi i chemii gospodarczej. Pan C. wyjaśnił równieŜ, iŜ zapis ten nie był w praktyce wykorzystywany. Co do zarzutu drugiego Pan C. poinformował, iŜ w umowach najmu z najemcami powierzchni uŜytkowych w Domu 3 Towarowym wykreślono paragraf 2 przewidujący zobowiązanie do prowadzenia działalności w branŜy określonej w tym paragrafie. Załączone zostały równieŜ zmodyfikowane umowy z innymi najemcami (karty nr 79-83). W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego Organ Antymonopolowy ustalił następujący stan faktyczny. Umowa najmu części Domu Towarowego zawarta w dniu 25 lipca 2000r. pomiędzy Panem Jaremą C. oraz „Minus” Sp. z o.o. z siedzibą w Opolu w swej treści zawierała, określający zobowiązanie wynajmującego, § 3 pkt. 5 ppkt. (VI) (karta nr 57), statuujący zakaz wprowadzania przez wynajmującego konkurencji w zakresie handlu artykułami spoŜywczymi i chemii gospodarczej na terenie Domu Towarowego w Komprachcicach. Przeprowadzone postępowanie antymonopolowe wykazało, iŜ w Komprachcicach, według danych dostarczonych przez Urząd Gminy w Komprachcicach, powierzchnia uŜytkowa przeznaczona na działalność handlowo-usługową obejmuje łącznie ok. 2919 m 2 (karta nr 71). PrzybliŜony charakter tych danych spowodowany jest m.in. rozbieŜnością między wykazem załączonym przez Gminę, a danymi przedstawionymi przez pana Jaremę C., z których to danych wynika, iŜ łączna powierzchnia Domu Towarowego wynosi 984 m 2 , a wg wykazu załączonego przez Gminę łączna powierzchnia Domu Towarowego wynosi 600 m 2 (karty nr 3 oraz nr 71, poz. 7 i 8 wykazu). Gdyby przyjąć zatem dane przedstawione przez p. Jaremę C. łączna powierzchnia handlowa w Komprachcicach wynosi 3303m 2 . Liczba ta obejmuje sklepy róŜnych branŜ, restauracje, bary, kawiarnie oraz zakład fryzjerski. W stosunku do tak obliczonej ogólnej powierzchni uŜytkowej przeznaczonej na działalność handlowo-usługową w Komprachcicach naleŜący do p. Jaremy C. Dom Towarowy obejmuje 29,79 %, natomiast, jeŜeli dokonywać obliczeń według danych przedstawionych przez Urząd Gminy wówczas udział w/w przedsiębiorcy w rynku wynajmu powierzchni uŜytkowych przeznaczonych na działalność handlowo-usługową kształtuje się na poziomie 20,55 %. Pan Jarema C. wskazuje, iŜ „Minus” Sp. z o.o. poprzednio funkcjonował pod nazwą „Oscar” Sp. z o.o., a nowa umowa najmu została zawarta między Panem Jaremą C., z „Minus” Sp. z o.o. jako kontynuacja umowy z „Oscar” Sp. z o.o. (pismo p. Jaremy C. z dnia 20.02.2002r. karta nr 4 verte ). Z przedłoŜonego przez „Minus” Sp. z o.o. odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego nie wynika jednakŜe, iŜ następowały jakiekolwiek zmiany firmy spółki, takŜe według późniejszych twierdzeń obu przedsiębiorców brak jest powiązań między „Minus” Sp. z o.o., a „Oscar”; Sp. z o.o. (karty nr 66 oraz nr 96 i nr 99). Rokiem poprzedzającym zawarcie porozumienia był rok 1999. Zgodnie z danymi dostarczonymi przez Urząd Gminy, w Komprachcicach na koniec roku 1999 znajdowało się 14 punktów usługowych o łącznej powierzchni 2802 m 2 . Dane te określają, podobnie jak uprzednio, powierzchnię Domu Towarowego na 600m 2 , wskazując jednocześnie jako właściciela Gminną Spółdzielnię. Z akt sprawy wynika, Ŝe w dniu 28 lipca 1999 Pan Jarema C. nabył od Gminnej Spółdzielni „Samopomoc Chłopska” działkę, której częścią składową jest budynek Wiejskiego Domu Towarowego w Komprachcicach (karta nr 7 verte ). W celu oceny stanu faktycznego w sprawie przyjąć zatem naleŜy, iŜ dane podane przez Pana Jaremę C. są najbardziej wiarygodne czyli, iŜ budynek Domu Towarowego posiada powierzchnię 984 m 2 ,w związku z czym ogólna powierzchnia handlowa w Komprachcicach wynosiła na koniec roku 1999r. 3186 m 2 . Według tak obliczonej ogólnej powierzchni lokali uŜytkowych przeznaczonych na działalność handlowo-usługową, Pan Jarema C. posiadał po stronie podaŜowej 30,86 % udział w rynku wynajmu powierzchni uŜytkowych przeznaczonych na działalność handlowo-usługową. Określając stronę popytową rynku stwierdzić naleŜy, iŜ powierzchnia wynajmowana przez „Minus” Sp. z o.o. określana jest przez Pana C. jako 336 m 2 (karta nr 4 verte ) albo jako 300 m 2 (karta nr 64) z kolei gmina określa ją jako 300 m 2 (karta nr 71 poz. 7). W związku z tym Organ Antymonopolowy przyjął jako najbardziej wiarygodne dane wskazujące powierzchnię 300 m 2 4 podane przez Pana Jaremę C. w piśmie z dnia 19.03.2002r. i według tak przyjętej powierzchni uŜytkowej udział przedsiębiorstwa „Minus” Sp. z o.o. w w/w rynku po stronie popytowej w roku 2002 wyniósł 9,42 %. Mimo powyŜszego udział w rynku przedsiębiorstwa „Minus” Sp. z o.o. w roku poprzedzającym zawarcie porozumienia (tj. 1999r.) wyniósł 0 %. JednakŜe, mimo w/w okoliczności całkowity udział w rynku obu przedsiębiorców w roku kalendarzowym poprzedzającym zawarcie porozumienia przekracza 10 % z uwagi na fakt, iŜ Pan Jarema C. posiadał po stronie podaŜowej 30,86 % udział w rynku. Nadmienić naleŜy, iŜ wynikające z opisywanej klauzuli ograniczenie branŜy prowadzonej przez innych niŜ „Minus” Sp. z o.o. najemców, posłuŜyło Panu Jaremie C. jako argument mający prowadzić do wypowiedzenia umowy jednemu z najemców (karty nr 98 oraz nr 106 i 107). Pan Jarema C. podniósł, iŜ wypowiedzenie zostało dokonane zgodnie z § 7 umowy najmu (karty nr 98 oraz nr 104) aczkolwiek zauwaŜyć naleŜy, Ŝe zanim zostało dokonane w/w wypowiedzenie to wystosowane zostały do tego najemcy pisma wzywające do przestrzegania zapisów o ograniczeniu branŜy prowadzonej działalności pod rygorem natychmiastowego wypowiedzenia umowy. Zdaniem Pana Jaremy C. prowadzona przez w/w najemcę działalność gospodarcza była prowadzona z naruszeniem zasad higieny oraz w mało estetycznym pomieszczeniu, a w/w pisma miały pełnić funkcję dyscyplinującą najemcę do poprawy warunków, w których prowadzona była działalność gospodarcza. Zgodnie z dostarczonymi przez strony postępowania dokumentami przedmiotowa klauzula z dniem 02.04.2002r. została wykreślona z umowy najmu zawartej przez Pana Jaremę C. oraz „Minus” Sp. z o.o. (karta nr 74), takŜe w umowach z innymi najemcami powierzchni uŜytkowych wykreślono określenie branŜy prowadzonej działalności (karty nr 79-83). NaleŜy zaznaczyć, iŜ mimo, Ŝe powyŜsze zmiany wprowadzono przed wszczęciem postępowania antymonopolowego to dokonane zostały one dopiero w trakcie postępowania wyjaśniającego. Organ Antymonopolowy zwaŜył co następuje: Dla uznania, Ŝe sprawa ma charakter antymonopolowy niezbędne jest ustalenie czy w okolicznościach sprawy doszło do naruszenia interesu publicznoprawnego. W świetle art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ustawa określa warunki rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów. Pozwala to więc przyjąć, Ŝe ma ona charakter publicznoprawny i słuŜy ochronie interesu ogólnospołecznego. Znajduje zatem zastosowanie jedynie wówczas, gdy zagroŜony lub naruszony zostaje interes publiczny, polegający na zapewnieniu właściwych warunków funkcjonowania rynku gospodarczego. Ustawa w odniesieniu do przedsiębiorców, chroni konkurencję, a w odniesieniu do konsumentów, ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym. Działaniami wymierzonymi w tak rozumianą konkurencję, bądź wymierzonymi w tak pojmowane interesy konsumentów, są zatem jedynie takie działania, które dotykają sfery interesów szerszego kręgu uczestników rynku, a więc gdy dotyczą nie sytuacji pojedynczego przedsiębiorcy czy konsumenta, lecz zaburzeń na rynku, w rozumieniu negatywnych zjawisk charakteryzujących jego funkcjonowanie. Ingerencja Organu Antymonopolowego uzasadniona jest tylko wówczas, gdy słuŜy ochronie tak pojętej konkurencji lub interesu konsumentów. Celem ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie jest więc ochrona prywatnoprawnego interesu przedsiębiorcy bądź konsumenta. W rozpatrywanej sprawie skutkami porozumienia zawartego przez przedsiębiorców wymienionych w sentencji, bezpośrednio dotknięci zostali przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą na terenie Komprachcic, którym ograniczono zakres prowadzonej działalności gospodarczej, a takŜe ci, którym ograniczono dostęp do rynku detalicznej sprzedaŜy produktów wymienionych w opisywanej klauzuli umownej. Skutki zawartego porozumienia mogą być odczuwane równieŜ przez konsumentów, gdyŜ pośrednio ograniczono 5 im moŜliwość wyboru sklepu, w którym moŜliwy byłby zakup produktów określonych w przedmiotowej klauzuli. RównieŜ „Minus” Sp. z o.o. spotyka się z mniejszą konkurencją na rynku co skutkować moŜe większą swobodą w ustalaniu cen oferowanych produktów. Rozpatrywana sprawa wiąŜe się zatem z naruszeniem interesu publicznego. Aby stwierdzić, Ŝe w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przez Pana Jaremę C. oraz „Minus” Sp. z o.o. zakazu porozumień ograniczających konkurencję o jakim mowa w art. 5 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, konieczne jest wykazanie, Ŝe skutkiem lub celem zawarcia w/w porozumienia jest ograniczenie konkurencji na rynku. W przedmiotowej sprawie niezbędne jest w związku z powyŜszym wskazanie rynku właściwego, na którym porozumienie zostało zawarte. Zgodnie z art. 4 pkt 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów rynek właściwy to rynek towarów, które ze względu na ich przeznaczenie, cenę oraz właściwości, w tym jakość, są uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz są oferowane na obszarze, na którym ze względu na ich rodzaj i właściwości, istnienie barier dostępu do rynku, preferencje konsumentów, znaczące róŜnice cen oraz koszty transportu, panują zbliŜone warunki konkurencji. W niniejszej sprawie rynek właściwy produktowo obejmuje powierzchnie uŜytkowe przeznaczone na działalność handlowo-usługową, w przypadku których moŜliwa jest przy zastosowaniu relatywnie niskich nakładów, zmiana branŜy lub charakteru prowadzonej działalności. W związku z powyŜszym na potrzeby wyznaczenia rynku właściwego w niniejszej sprawie uwzględniono powierzchnie handlowe, na których prowadzona jest działalność handlowa (w róŜnych branŜach) oraz usługowa (gastronomia). Za rynek właściwy geograficznie przyjęto obszar Komprachcic, gdyŜ działalność prowadzona na wynajmowanych powierzchniach uŜytkowych, ma wymiar lokalny, nastawiony na zaspokajanie podstawowych potrzeb mieszkańców. TakŜe liczba ludności Komprachcic (w 2000r. 2825 osób; w 2001r. 2818 osób karta nr 3 verte ) pozwala przyjąć, iŜ klienci korzystając z placówek ulokowanych w Komprachcicach, przy ich wyborze kierują się przede wszystkim ich niewielką odległością od miejsca zamieszkania bądź zatrudnienia tak, aby korzystanie z oferowanych przez nie usług odbywało się bez konieczności uŜytkowania jakichkolwiek środków transportu. W związku z powyŜszym w niniejszej sprawie rynek właściwy określono jako rynek wynajmu powierzchni uŜytkowych przeznaczonych na działalność handlowo-usługową w Komprachcicach. Dla stwierdzenia praktyki ograniczającej konkurencję i polegającej na zawarciu porozumienia zakazanego treścią przepisów ustawy, niezbędnym jest równieŜ ustalenie, iŜ zawarte porozumienie nie podlega wyłączeniu spod zakazu przewidzianego w art. 5 ust 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Przesłanki takiego wyłączenia określa art. 6 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy, a mianowicie, dla porozumienia miedzy przedsiębiorcami działającymi na róŜnych szczeblach obrotu, przesłanką tą jest łączny udział w rynku w roku kalendarzowym poprzedzającym zawarcie porozumienia nie przekraczający 10 %. „Minus” Sp. z o.o. oraz Jarema C. w dniu 25 lipca 2000 roku zawarli umowę, w której zamieszczona została klauzula, o której mowa powyŜej. Zgodnie z art. 6 ust 1 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, aby zastosowanie znalazł art. 5 w/w ustawy łączny udział w rynku w roku poprzedzającym zawarcie porozumienia winien przekraczać 10 %. Jak wskazano w opisie stanu faktycznego na koniec 1999r. łączny udział w rynku przedsiębiorców uczestniczących w porozumieniu wyniósł ponad 10 % co oznacza, iŜ zawarte porozumienie nie korzysta z wyłączenia określonego w art. 6 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W art. 5 ust 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane zostały porozumienia, których celem lub skutkiem jest wyeliminowanie, ograniczenie lub naruszenie w inny sposób konkurencji na rynku właściwym, polegające na stosowaniu w podobnych umowach z osobami trzecimi uciąŜliwych lub niejednolitych warunków umów stwarzających 6 tym osobom zróŜnicowane warunki konkurencji. W opisywanej sprawie Pan Jarema C. oraz „Minus” Sp. z o.o. w dniu 25.07.2000r. zawarli umowę najmu części Domu Towarowego w Komprachcicach i, jak wspomniano powyŜej, zawarli w tejŜe umowie najmu klauzulę zobowiązującą wynajmującego do „nie wprowadzania konkurencji w obiekcie w zakresie handlu artykułami spoŜywczymi i chemii gospodarczej”. Umowa ta odnosi się do rynku wynajmu powierzchni uŜytkowych przeznaczonych na działalność handlowo-usługową w Komprachcicach i jako taka nosi cechy porozumienia zawieranego między podmiotami nie konkurującymi ze sobą lecz jednocześnie oddziałuje na powiązany z rynkiem wynajmu powierzchni uŜytkowych przeznaczonych na działalność handlowo-usługową w Komprachcicach, rynek detalicznej sprzedaŜy artykułów spoŜywczych i chemii gospodarczej zgodnie z treścią w/w klauzuli. Zawarcie umowy przewidującej w/w klauzulę spowodowało, iŜ jednemu z podmiotów będącemu stroną porozumienia, a jednocześnie uczestnikiem rynku detalicznej sprzedaŜy artykułów spoŜywczych i chemii gospodarczej w Komprachcicach („Minus” Sp. z o.o.) stworzone zostały odmienne, a zarazem bardziej korzystne, od pozostałych uczestników tego rynku, warunki prowadzenia działalności gospodarczej polegające na niemoŜliwości prowadzenia przez innych przedsiębiorców wynajmujących powierzchnie uŜytkowe w Domu Towarowym, działalności w zakresie wyłączonym opisywaną klauzulą. RównieŜ cel porozumienia został jasno określony przez jedną ze stron tj. „Minus” Sp. z o.o., gdyŜ zgodnie z treścią pisma z dnia 20.03.2002r. (karta nr 65), argumentem przemawiającym za umieszczeniem w umowie najmu przedmiotowej klauzuli było zapewnienie „Minus” Sp. z o.o. naleŜytych dochodów pozwalających na prawidłowe prowadzenie sklepu o charakterze ogólno-spoŜywczym. Nie sposób nie przyjąć, iŜ powyŜsze działanie jest uciąŜliwe dla innych niŜ „Minus” Sp. z o.o. najemców. MoŜliwe jest, iŜ w prowadzonej działalności zechcieliby rozszerzyć asortyment oferowanych towarów równieŜ na te, które zostały przewidziane przedmiotową klauzulą chociaŜby z uwagi na fakt, iŜ artykuły te, w taki czy inny sposób, byłyby powiązane z juŜ prowadzoną działalnością. Potwierdzeniem powyŜszego moŜe być umowa zawarta z jednym z najemców prowadzącym sklep zoologiczny (karta nr 53 verte ). W § 2 wyłączono moŜliwość prowadzenia działalności w tych samych branŜach co w klauzuli zawartej w umowie między „Minus” Sp. z o.o., a Panem Jaremą C. Umowny zakaz prowadzenia działalności w w/w branŜach z pewnością nie był przyjęty dobrowolnie zwaŜywszy na zbieŜność tego zapisu z postanowieniem umowy między „Minus” Sp. z o.o., a Panem Jaremą C. Biorąc powyŜsze pod uwagę Organ Antymonopolowy orzekł jak w pkt I sentencji. Art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stanowi, iŜ zakazane są porozumienia, których celem lub skutkiem jest wyeliminowanie, ograniczenie lub naruszenie w inny sposób konkurencji na rynku właściwym, polegające na ograniczaniu dostępu do rynku lub eliminowaniu z niego przedsiębiorców nieobjętych porozumieniem. Jak wskazano powyŜej, w umowie najmu między Panem Jaremą C., a „Minus” Sp. z o.o. zawarte zostało postanowienie przewidujące niewprowadzanie konkurencji w obiekcie w zakresie handlu artykułami spoŜywczymi i chemii gospodarczej. Umowa najmu ukształtowana w powyŜszy sposób, jak juŜ wspomniano, rodzi skutki nie tylko na rynku, na którym ją zawarto tj. rynku wynajmu powierzchni uŜytkowych przeznaczonych na działalność handlowo-usługową w Komprachcicach, ale takŜe na rynku detalicznej sprzedaŜy artykułów spoŜywczych i chemii gospodarczej w Komprachcicach. Wniosek powyŜszy oparty jest na treści przedmiotowej klauzuli, której efektem jest ograniczanie innym przedsiębiorcom dostępu do rynku detalicznej sprzedaŜy artykułów spoŜywczych i chemii gospodarczej w Komprachcicach, powiązanego z rynkiem, na którym zawarto porozumienie, a takŜe moŜliwość eliminowania z tegoŜ rynku przedsiębiorców, którzy juŜ takową działalność prowadzą, a wynajmują powierzchnie handlowe w Domu Towarowym naleŜącym do Pana Jaremy C. Jak wskazano w opisie stanu faktycznego niniejszej decyzji, ograniczenie branŜy prowadzonej działalności, wynikające z klauzuli przewidującej zakaz konkurencji zawartej w umowie najmu między Panem Jaremą C., 7 a „Minus” sp. z o.o., posłuŜyło jako pretekst do działań mających spowodować wypowiedzenie umowy jednemu z najemców. JeŜeli działalność prowadzona była w sposób nie odpowiadający wynajmującemu mógł on wypowiedzieć umowę z zastrzeŜonym umownie terminem wypowiedzenia i to bez uzasadnienia, co w końcu i tak nastąpiło. Celem zawartego porozumienia, jak to juŜ wskazano w uzasadnieniu pkt. I sentencji, było ograniczenie dostępu do rynku detalicznej sprzedaŜy artykułów spoŜywczych i chemii gospodarczej zgodnie z treścią w/w klauzuli, powiązanego z rynkiem właściwym tj. rynkiem wynajmu powierzchni uŜytkowych przeznaczonych na działalność handlowo-usługową. Porozumienie posłuŜyło równieŜ jako pretekst do działań zmierzających do eliminacji z tego rynku jednego z przedsiębiorców. Efektem przedmiotowego porozumienia jest równieŜ częściowe zamknięcie potencjalnym uczestnikom rynku detalicznej sprzedaŜy artykułów spoŜywczych i chemii gospodarczej w Komprachcicach moŜliwości prowadzenia działalności gospodarczej w określonych w porozumieniu branŜach, a przez to zakłócona została równieŜ konkurencja na rynku powiązanym z rynkiem właściwym, gdyŜ ilość konkurentów „Minus” Sp. z o.o. zarówno realnych jak i potencjalnych została zmniejszona. O tym jakie branŜe funkcjonują na danym rynku decyduje popyt. Zasadniczy wpływ na to, które z branŜ, w których prowadzona jest działalność handlowo-usługowa, utrzymają się na rynku i w jakim zakresie, a które z nich winny zostać ograniczone bądź zlikwidowane winny mieć zachowania konsumentów, gdyŜ to właśnie konsumenci poprzez swoje zachowania kształtują popyt na rynku. W związku z powyŜszym naleŜało orzec jak w pkt II sentencji. Zgodnie z art. 101 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów, w przypadku dopuszczenia się przez przedsiębiorcę naruszenia zakazu określonego w art. 5, w zakresie niewyłączonym na podstawie art. 6 w/w ustawy, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów moŜe nałoŜyć na tego przedsiębiorcę karę pienięŜną w wysokości stanowiącej równowartość od 1 000 do 5 000 000 euro, jednak nie większej niŜ 10 % przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałoŜenia kary. Wysokość nałoŜonej kary powinna spełniać funkcję prewencyjną tj. zapobiegać w przyszłości naruszeniom przepisów ustawy, a takŜe represyjną tj. stanowić reperkusje za jej naruszenie. W zaleŜności od stopnia naruszenia przepisów ustawy, ustala się funkcję prewencyjną lub represyjną za wiodącą. W punkcie I i II sentencji niniejszej decyzji, Organ Antymonopolowy uznał, iŜ Pan Jarema C. będący właścicielem Domu Towarowego w Komprachcicach oraz „Minus” sp. z o.o. zawarli porozumienie zakazane w art. 5 ust 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wobec czego, zgodnie z art. 101 ust. 2 pkt 1 w/w ustawy, istnieją przesłanki do nałoŜenia przez Organ Antymonopolowy na Pana Jaremę C., oraz na „Minus” sp. z o.o. kary pienięŜnej w wysokości stanowiącej równowartość od 1 000 do 5 000 000 euro jednak nie większej niŜ 10 % przychodu w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałoŜenia kary. O wysokości kary, decyduje zgodnie z art. 104 tej ustawy, okres, stopień oraz okoliczności uprzedniego naruszenia przepisów ustawy. Ponadto zgodnie z art. 112 tej ustawy, przy ustalaniu wysokości kary pienięŜnej bierze się pod uwagę równieŜ naruszenie przepisów ustawy z dnia 24 lutego 1990r. o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym i ochronie interesów konsumentów. Organ Antymonopolowy postanowił w pkt. III sentencji decyzji o nałoŜeniu na Pana Jaremę C. kary pienięŜnej w wysokości 3 521,9 PLN tj. równowartości 1 000 euro, oraz w pkt IV sentencji o nałoŜeniu na „Minus” sp. z o.o. kary pienięŜnej w wysokości 35 219 PLN tj. równowartości 10 000 euro. Zgodnie z art. 115 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, wartość euro podlega przeliczeniu na złote według kursu średniego walut obcych ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski w ostatnim dniu roku kalendarzowego poprzedzającego rok nałoŜenia kary pienięŜnej. Średni kurs euro ogłoszony przez NBP w ostatnim dniu roboczym, roku kalendarzowego poprzedzającego rok nałoŜenia kary, tj. w dniu 31.12.2001r. wyniósł 3,5219 PLN. 8 W związku z powyŜszym równowartość 1 000 euro na koniec grudnia 2001r. wynosiła 3 521,9 PLN (słownie: trzy tysiące pięćset dwadzieścia jeden złotych dziewięćdziesiąt groszy). Kwota nałoŜonej kary stanowi w przypadku Pana Jaremy C. karę minimalną z uwagi na fakt, iŜ był on podmiotem, który nie uzyskiwał wskutek zawartego porozumienia wymiernych korzyści w takim zakresie jak „Minus” Sp. z o.o., jednakŜe z drugiej strony aktywnie uczestniczył w realizacji celów zawartego porozumienia. Organ Antymonopolowy wziął równieŜ pod uwagę fakt, Ŝe kwota kary mimo, iŜ wymierzona w kwocie minimalnej to jednocześnie stanowi znaczny procent kary maksymalnej jaką zgodnie z art. 101 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, mógł nałoŜyć Organ Antymonopolowy za naruszenie przepisów tej ustawy. Równowartość 10 000 euro na koniec grudnia 2001 wyniosła 35 219 PLN (słownie: trzydzieści pięć tysięcy dwieście dziewiętnaście złotych) w związku z czym, w przypadku „Minus” Sp. z o.o., kwota kary stanowi 2,95 % kary maksymalnej jaką zgodnie z art. 101 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, mógł nałoŜyć Organ Antymonopolowy za naruszenie przepisów tej ustawy, gdyŜ 10 % procent przychodu „Minus” Sp. z o.o. wynosi 1 194 710 PLN. Nakładając karę na „Minus” Sp. z o.o. Organ Antymonopolowy wziął pod uwagę, iŜ przedsiębiorca ten osiągał wskutek zawartego porozumienia znaczne korzyści, poprzez ograniczenie rzeczywistej i potencjalnej konkurencji dla prowadzonej przez siebie działalności oraz uzyskanie przez to większej swobody kształtowania cen. TakŜe wielkość osiąganych przychodów uzasadnia nałoŜenie kary w wysokości wyŜszej niŜ na Pana Jaremę C. Ponadto zgodnie z art. 104 w/w ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Organ Antymonopolowy przy ustaleniu wysokości kary wziął pod uwagę, iŜ Ŝaden z przedsiębiorców uprzednio nie naruszył przepisów ustawy. Przy ustalaniu wysokości kary pienięŜnej Organ Antymonopolowy uwzględnił równieŜ fakt, iŜ przedsiębiorcy ci wycofali się z zawartego porozumienia przed wszczęciem postępowania antymonopolowego. Dlatego teŜ, aby kara pienięŜna spełniała przede wszystkim swą funkcję represyjną za naruszenie przepisów ustawy, przy uwzględnieniu równieŜ jej funkcji prewencyjnej, Organ Antymonopolowy postanowił o nałoŜeniu na Pana Jaremę C., w pkt III sentencji decyzji, kary pienięŜnej w wysokości równowartości 1 000 euro oraz o nałoŜeniu na „Minus” Sp. z o.o., w pkt IV sentencji decyzji, kary pienięŜnej w wysokości równowartości 10 000 euro. Karę naleŜy wpłacić na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000 w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Od niniejszej decyzji słuŜy odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Antymonopolowego za pośrednictwem Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach w terminie dwutygodniowym od dnia doręczenia decyzji. Zgodnie z art. 75 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Organ Antymonopolowy rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które moŜe być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie. W myśl art. 72 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jeŜeli postępowanie zostało wszczęte z urzędu i w jego wyniku Organ Antymonopolowy stwierdził naruszenie przepisów ustawy, przedsiębiorca, który dopuścił się tego naruszenia, zobowiązany jest ponieść koszty postępowania. Niniejsze postępowanie antymonopolowe zostało wszczęte z urzędu. W wyniku tego postępowania Organ Antymonopolowy w punkcie I i II sentencji decyzji stwierdził naruszenie przez Pana Jaremę C. oraz „Minus” Sp. z o.o. przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 9 Kosztem niniejszego postępowania dla Organu Antymonopolowego, są wydatki związane z wymianą korespondencji pomiędzy stronami, a Urzędem, które to koszty Organ Antymonopolowy obliczył w wysokości 78 PLN. Z uwagi na stwierdzone w punkcie I i II sentencji niniejszej decyzji naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przez Pana Jaremę C. oraz przedsiębiorstwo „Minus” Sp. z o.o. Organ Antymonopolowy w postanowieniu zawartym w punkcie V decyzji postanowił obciąŜyć Pana Jaremę C. oraz „Minus” Sp. z o.o. w/w kosztami postępowania w wysokości 39 PLN kaŜdy. Koszty niniejszego postępowania strony obowiązane są wpłacić na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000, w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Na postanowienie zawarte w punkcie V niniejszej decyzji, na podstawie art. 78 ust. 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przysługuje zaŜalenie do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Antymonopolowego, za pośrednictwem Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach w terminie tygodnia od dnia doręczenia. Dyrektor Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Alicja Kral