RŁO-38/2012

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA w ŁODZI ul. Piotrkowska 120 90-006 Łódź tel. (42) 636 36 89, fax (42) 636 07 12 e’mail: lodz@uokik.gov.pl RŁO-61-34(24)11/RB Łódź, dnia 28 czerwca 2012 r. DECYZJA Nr RŁO 38/2012 I. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów wszczętego z urzędu przeciwko Pożyczce Polskiej Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we Wrocławiu, – w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów : uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów , o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, bezprawne działanie Pożyczki Polskiej Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we Wrocławiu, polegające na braku zamieszczenia w umowie „ Przedwstępna UMOWA Pożyczki Pieniężnej ” oraz „ ostateczna UMOWA POŻYCZKI PIENIĘŻNEJ ” lub zamieszczeniu obligatoryjnych postanowień umowy o kredyt konsumencki odnoszących się do zasad i terminów spłaty kredytu, opłaty i prowizje oraz inne koszty związane z udzieleniem kredytu, w tym opłatę za rozpatrzenie wniosku kredytowego oraz przygotowanie i zawarcie umowy kredytowej, zwanej dalej "opłatą przygotowawczą", będących elementem całkowitego kosztu kredytu, oraz warunki ich zmiany, informacji o łącznej kwocie wszystkich kosztów, opłat prowizji, do których zapłaty zobowiązany jest konsument, informacji o rocznej stopie oprocentowania zadłużenia przeterminowanego oraz warunków jej zmiany, a także informacji o innych kosztach ponoszonych przez konsumenta w związku z niewykonaniem przez niego zobowiązań wynikających z umowy, w tym o kosztach upomnień lub wezwań do zapłaty, kosztach sądowych i postępowania egzekucyjnego w załączniku do umowy o nazwie „ PRZEDSWSTĘPNA UMOWA POŻYCZKI PIENIĘŻNEJ PROMOCYJNEJ – WYBÓR WARIANTU ” a nie w umowie „ Przedwstępna UMOWA Pożyczki Pieniężnej ”, oraz „ ostateczna UMOWA POŻYCZKI PIENIĘŻNEJ ”, co jest sprzeczne: z art. 30 ust. 1 pkt 7, 8, 10, 12 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. Nr 126, poz. 715 ze zm.), a do dnia 17 grudnia 2011 r. z art. 4 ust. 2 pkt. 3, 5, 9, 13 ustawy z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim i stwierdza się zaniechanie stosowania tej praktyki z dniem 06 czerwca 2012 r. 2 II. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów wszczętego z urzędu przeciwko Pożyczce Polskiej Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we Wrocławiu – w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów : uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów , o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, bezprawne działanie Pożyczki Polskiej Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we Wrocławiu, polegające na stosowaniu w umowach zawieranych z konsumentami na podstawie wzorca umów pod nazwą „ ostateczna UMOWA POŻYCZKI PIENIĘŻNEJ ” postanowienia, o treści: „ Weksle gwarancyjne zostaną zniszczone niezwłocznie po spłacie pożyczki. Klient ma prawo zażyczyć sobie protokołu ze zniszczenia weksli. ”, co jest sprzeczne z: art. 41 ust. 4 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. Nr 126, poz. 715 ze zm.), a do dnia 17 grudnia 2011 r. art. 9 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. Nr 100, poz. 1081 ze zm.), i stwierdza się zaniechanie stosowania tej praktyki z dniem 06 czerwca 2012 r. III. Na podstawie art. 27 ust. 4 w związku z art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zmianami) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy, po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko Pożyczce Polskiej Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we Wrocławiu – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów : nakłada się na Pożyczkę Polską Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we Wrocławiu środek usunięcia trwających skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w postaci obowiązku doręczenia, w terminie trzech miesięcy od dnia uprawomocnienie się decyzji, dowodów wysłania propozycji aneksów mających doprowadzić do zgodności z prawem treści obowiązujących w obrocie z konsumentami umów zawartych w oparciu o kwestionowany przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wzorzec umowy, w zakresie naruszeń określonych w punktach I i II sentencji niniejszej decyzji. IV. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy, po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów wszczętego z urzędu przeciwko Pożyczce Polskiej Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we Wrocławiu – w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: 1. nakłada się na Pożyczkę Polską Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we Wrocławiu, karę pieniężną w wysokości 1 076 zł (słownie: tysiąc siedemdziesiąt sześć złotych), płatną do budżetu państwa, z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w pkt I sentencji niniejszej decyzji; 3 2. nakłada się na Pożyczkę Polską Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we Wrocławiu, karę pieniężną w wysokości 1 076 zł (słownie: tysiąc siedemdziesiąt sześć złotych), płatną do budżetu państwa, z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w pkt II sentencji niniejszej decyzji. V. Na podstawie art. 77 ust. 1 i art. 80 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.) oraz art. 263 § 1 i art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1964 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.) w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosownie do jej art. 33 ust. 6 – w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: postanawia się obciążyć Pożyczkę Polską Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we Wrocławiu, kosztami niniejszego postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów w kwocie 22,60 zł (słownie: dwadzieścia dwa złote sześćdziesiąt groszy) oraz zobowiązuje się Pożyczkę Polską Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we Wrocławiu do ich zwrotu Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie 7 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Uzasadnienie W dniu 26 listopada 2010 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – zwany dalej: „Prezesem Urzędu” – wszczął postępowanie wyjaśniające, którego celem było wstępne ustalenie, czy na rynku udzielania pożyczek gotówkowych za pośrednictwem środków porozumiewania się na odległość miało miejsce naruszenie chronionych prawem interesów konsumentów uzasadniające podjęcie działań określonych w odrębnych ustawach oraz czy nastąpiło naruszenie uzasadniające wszczęcie postępowania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów (sygn. akt RŁO-405- 21/10/RB). Na podstawie analizy materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania Prezes Urzędu stwierdził, że mogło dojść do naruszenia przez Pożyczkę Polską Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we Wrocławiu – zwaną dalej „Spółką” – art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) – zwanej dalej „ustawą o ochronie konkurencji i konsumentów”. W związku z ustaleniami dokonanymi w postępowaniu wyjaśniającym Prezes Urzędu postanowieniem Nr 1/61-34/11 (dowód: karty Nr 1-2) z dnia 25 października 2011 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie podejrzenia stosowania przez Spółka, praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów określonych w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegających na: 1) bezprawnym działaniu polegającym na braku zamieszczenia lub zamieszczeniu obligatoryjnych postanowień umowy o kredyt konsumencki odnoszących się do zasad i terminów spłaty kredytu, opłat i prowizji oraz innych kosztów związanych z udzieleniem kredytu, w tym opłaty za rozpatrzenie wniosku kredytowego oraz przygotowanie i 4 zawarcie umowy kredytowej, zwanej dalej "opłatą przygotowawczą", będących elementem całkowitego kosztu kredytu, oraz warunków ich zmiany, informacji o łącznej kwocie wszystkich kosztów, opłat i prowizji, do których zapłaty zobowiązany jest konsument, informacji o rocznej stopie oprocentowania zadłużenia przeterminowanego oraz warunków jej zmiany, a także informacji o innych kosztach ponoszonych przez konsumenta w związku z niewykonaniem przez niego zobowiązań wynikających z umowy, w tym o kosztach upomnień lub wezwań do zapłaty, kosztach sądowych i postępowania egzekucyjnego w załączniku do umowy o nazwie „PRZEDWSTĘPNA UMOWA POŻYCZKI PIENIĘŻNEJ PROMOCYJNEJ – WYBÓR WARIANTU” a nie w umowie o nazwie „Przedwstępna UMOWA Pożyczki Pieniężnej” – zwana dalej „Przedwstępna UMOWA”, oraz „ostateczna UMOWA POŻYCZKI PIENIĘŻNEJ” – zwana dalej „ ostateczna UMOWA ”, co stanowi naruszenie art. 4 ust. 2 pkt 3, 5, 9, 13 ustawy z dnia 20 lipca 2001 roku o kredycie konsumenckim (Dz. U. Nr 100, poz. 1081, ze zm.) – zwana dalej „ustawa z dnia 20 lipca 2001 roku o kredycie konsumenckim”, co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 cytowanej na wstępie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 2) bezprawnym działaniu polegającym na stosowaniu w umowach zawieranych z konsumentami na podstawie wzorca umów o nazwie „Ostateczna UMOWA POŻYCZKI PIENIĘŻNEJ” postanowienia, które narusza art. 9 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim, o treści tj.: „Weksle gwarancyjne zostaną zniszczone niezwłocznie po spłacie pożyczki. Klient ma prawo zażyczyć sobie protokołu ze zniszczenia weksli.”, co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 cytowanej na wstępie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów., o czym zawiadomił Spółkę pismem z dnia 25 października 2011 r. (dowód: karta Nr 3 i Nr 3 odwrót). W odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu postępowania Spółka w piśmie z dnia 15 listopada 2011 r. odniosła się do postawionych jej zarzutów. Odnosząc się do zarzutu zamieszczenia obligatoryjnych postanowień umowy kredytu konsumenckiego w załącznikach do umowy Spółka wyjaśniła, iż zasady spłaty udzielonej pożyczki wyjaśnione zostały w § 8 „Przedwstępnej UMOWY”, z kolei terminy i wysokości poszczególnych rat znajdują się w § 3 „Ostatecznej UMOWY” wraz z dołączonym harmonogramem. Informacje dotyczące opłat i prowizji oraz innych kosztów związanych z udzieleniem kredytu, w tym opłaty przygotowawczej, będących elementem całkowitego kosztu kredytu oraz warunków ich zmiany oraz informacje o łącznej kwocie wszystkich kosztów, opłat i prowizji, do których zobowiązany jest konsument szczegółowo zawarte zostały w § 2 ust. 3 „Przedwstępnej UMOWY”, w tym w stanowiącej jej integralną część „PRZEDWSTĘPNEJ UMOWIE POŻYCZKI PIENIĘŻNEJ PROMOCYJNEJ – WYBÓR WARIANTU”. Takie umieszczenie ma uchronić konsumenta przed pominięciem tej treści umowy. Wszystkie załączniki stanowią nieodłączną, integralną część umowy. Zapoznanie się z ich treścią i warunkami sygnowane jest każdorazowo podpisem pożyczkobiorcy, zarówno pod tekstem tej umowy, jak i jej załącznika. Informacja o innych kosztach ponoszonych przez konsumenta w związku z niewykonaniem przez niego zobowiązań z umowy, w tym o kosztach upomnień lub wezwań do zapłaty, kosztach sądowych i postępowania egzekucyjnego zamieszczona została w „Przedwstępnej UMOWIE” w jej § 14 ust. 1. (dowód: karty Nr 176 – 178). W przypadku zarzutu zamieszczenia we wzorcu umowy „Ostateczna UMOWA” postanowienia o treści wskazanej w punkcie II sentencji niniejszej decyzji, Spółka podniosła, 5 iż zgodnie z celowościową wykładnią art. 9 ust. 4 ustawy o kredycie konsumenckim, nie stanowi jego naruszenia postanowienie zapewniające jego szerszą i większą ochronę od tej sytuowanej w tym przepisie. Zniszczenie weksla zapewnia najlepszą ochronę konsumenta w tym zakresie. (dowód: karty Nr 178 – 180). W związku ze zmianą stanu prawnego i obowiązywaniem ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. z 2011 r. Nr 126, poz. 715, ze zm.) zaszła konieczność zmiany punktów pierwszego i drugiego postanowienia Nr 1/61-34/11 nadając im następujące brzmienie: 1) „bezprawnym działaniu polegającym na braku zamieszczenia lub zamieszczeniu obligatoryjnych postanowień umowy o kredyt konsumencki odnoszących się do zasad i terminów spłaty kredytu, opłaty i prowizje oraz inne koszty związane z udzieleniem kredytu, w tym opłatę przygotowawczą, będących elementem całkowitego kosztu kredytu, oraz warunki ich zmiany, informacji o łącznej kwocie wszystkich kosztów, opłat prowizji, do których zapłaty zobowiązany jest konsument, informacji o rocznej stopie oprocentowania zadłużenia przeterminowanego oraz warunków jej zmiany, a także informacji o innych kosztach ponoszonych przez konsumenta w związku z niewykonaniem przez niego zobowiązań wynikających z umowy, w tym o kosztach upomnień lub wezwań do zapłaty, kosztach sądowych i postępowania egzekucyjnego w załączniku do umowy o nazwie „ PRZEDSWSTĘPNA UMOWA POŻYCZKI PIENIĘŻNEJ PROMOCYJNEJ – WYBÓR WARIANTU ” a nie w umowie „ Przedwstępna UMOWA Pożyczki Pieniężnej ”, oraz „ ostateczna UMOWA POŻYCZKI PIENIĘŻNEJ ”, co jest sprzeczne: z art. 30 ust. 1 pkt 7, 8, 10, 12 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. Nr 126, poz. 715 ze zm.), a do dnia 17 grudnia 2011 r. z art. 4 ust. 2 pkt. 3, 5, 9, 13 ustawy z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim, co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.). 2) bezprawnym działaniu polegającym na stosowaniu w umowach zawieranych z konsumentami na podstawie wzorca umów pod nazwą „ ostateczna UMOWA POŻYCZKI PIENIĘŻNEJ ” postanowienia, o treści: „ Weksle gwarancyjne zostaną zniszczone niezwłocznie po spłacie pożyczki. Klient ma prawo zażyczyć sobie protokołu ze zniszczenia weksli. ”, co jest sprzeczne z: art. 41 ust. 4 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. Nr 126, poz. 715 ze zm.), a do dnia 17 grudnia 2011 r. art. 9 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. Nr 100, poz. 1081 ze zm.), co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. W związku z powyższym Postanowieniem Nr 4/61-34/11 z dnia 17 maja 2012 r. Prezes Urzędu zmienił Postanowienie Nr 1/61-34/11 z dnia 25 października 2011 r. (dowód: karty Nr 198 i 199). W odpowiedzi na zmianę Postanowienia Nr 1/61-34/11, pismem z dnia 06 czerwca 2012 r. Spółka poinformowała, iż celem uniknięcia dalszych zarzutów, w treści zawieranych z konsumentami umów o kredyt konsumencki wprowadzono odpowiednie zmiany. Do wskazanego pisma załączony został obecnie stosowany wzorzec umów pod nazwą „Przedwstępna UMOWA Pożyczek Gotówkowych” oraz „Ostateczna UMOWA Pożyczek Gotówkowych”. Obecnie stosowany wzorzec zawiera w treści umowy informacje dotyczące obligatoryjnych postanowień umowy o kredyt konsumencki odnoszących się do zasad i terminów spłaty kredytu, opłaty i prowizje oraz inne koszty związane z udzieleniem kredytu, w tym opłatę przygotowawczą, będących elementem całkowitego kosztu kredytu, oraz 6 warunki ich zmiany, informacji o łącznej kwocie wszystkich kosztów, opłat prowizji, do których zapłaty zobowiązany jest konsument, informacji o rocznej stopie oprocentowania zadłużenia przeterminowanego oraz warunków jej zmiany, a także informacji o innych kosztach ponoszonych przez konsumenta w związku z niewykonaniem przez niego zobowiązań wynikających z umowy, w tym o kosztach upomnień lub wezwań do zapłaty, kosztach sądowych i postępowania egzekucyjnego. Natomiast postanowieniu odnoszącemu się do weksli służących zabezpieczeniu kredytu konsumenckiego nadano brzmienie „Weksle gwarancyjne zostaną zwrócone pożyczkobiorcy niezwłocznie po spłacie pożyczki.”. (dowód: karty Nr 203 – 225). Prezes Urzędu ustalił, co następuje: Pożyczka Polska Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we Wrocławiu jest przedsiębiorcą wpisanym pod numerem 0000339051 do rejestru przedsiębiorców prowadzonego przez Krajowy Rejestr Sądowy (dowód: odpis karta Nr 122-124). Spółka prowadzi działalność gospodarczą polegającą między innymi na udzielaniu pożyczek konsumenckich przeznaczonych na dowolny cel. Spółka, w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, zawiera umowy o kredyt konsumencki na odległość, to jest bez jednoczesnej obecności obu stron, przy wykorzystaniu środków porozumiewania się na odległość. Przedmiotem analizy Prezesa Urzędu w ramach niniejszego postępowania był wzorzec umowy (a także umowy zawarte na jego podstawie) pod nazwą „Przedwstępna UMOWA Pożyczki Pieniężnej”, oraz „ostateczna UMOWA POŻYCZKI PIENIĘŻNEJ” wraz z załącznikami „PRZEDWSTĘPNA UMOWA POŻYCZKI PIENIĘŻNEJ PROMOCYJNEJ – WYBÓR WARIANTU” oraz „ODSTĄPIENIE KLIENTA”. Są to wzorce umowy w rozumieniu art. 384 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, ze zm.) – zwanej dalej: „k.c.”. Wzorcem umownym jest bowiem każde postanowienie umowne narzucone przez jedną stronę stosunku prawnego z wyłączeniem możliwości rzeczywistego wpływu drugiej strony na istnienie i treść tego postanowienia, a tym samym na kształt nawiązywanego stosunku prawnego [zob. np. F. Zoll, Niedozwolone klauzule w umowach konsumenckich. (wprowadzenie do tłumaczenia dyrektywy nr 93/13 o niedozwolonych klauzulach w umowach konsumenckich), KPP 1993, nr 2, s. 191 i n.]. Konsument po wyrażeniu woli zawarcia umowy otrzymywał pakiet wzorców umów pod nazwą „KOMPLET DOKUMENTÓW DLA KLIENTA.”. W jego skład weszły „Przedwstępna UMOWA Pożyczki Pieniężnej” wraz z załącznikami „PRZEDWSTĘPNA UMOWA POŻYCZKI PIENIĘŻNEJ PROMOCYJNEJ – WYBÓR WARIANTU” oraz „ODSTĄPIENIE KLIENTA”. W załączniku pod nazwą „PRZEDWSTĘPNA UMOWA POŻYCZKI PIENIĘŻNEJ PROMOCYJNEJ – WYBÓR WARIANTU” Spółka zawarła informacje o danych personalnych klienta i danych pożyczki (w tym krotność pożyczki, czas spłaty, RRSO, itp.). Po zawarciu „Przedwstępnej UMOWY” i ustanowieniu oraz weryfikacji zabezpieczeń strony zawierały „ostateczną UMOWĘ”. (dowód: karty Nr 12 – 15). We wzorcu umowy pn. „Przedwstępna UMOWA” i „ostateczna UMOWA” (a co za tym idzie także w umowach z konsumentami zawieranych na jego podstawie) Spółka nie umieściła wymaganych prawem informacji odnoszących się do: zasad i terminów spłaty kredytu, opłat i prowizji oraz innych kosztów związanych z udzieleniem kredytu, w tym opłaty przygotowawczej, będących elementem całkowitego kosztu kredytu, oraz warunków ich zmiany, informacji o łącznej kwocie wszystkich kosztów, opłat i prowizji, do których zapłaty zobowiązany jest konsument, informacji o rocznej stopie oprocentowania zadłużenia przeterminowanego oraz warunków jej zmiany, a także informacji o innych kosztach 7 ponoszonych przez konsumenta w związku z niewykonaniem przez niego zobowiązań wynikających z umowy, w tym o kosztach upomnień lub wezwań do zapłaty, kosztach sądowych i postępowania egzekucyjnego. We wzorcu umowy „ostateczna UMOWA” Spółka ustaliła jednostronnie postanowienie o treści: – „Weksle gwarancyjne zostaną zniszczone niezwłocznie po spłacie pożyczki. Klient ma prawo zażyczyć sobie protokołu ze zniszczenia weksli.” – § 8 „ostateczna UMOWA”. (dowód: karta Nr 35) Wskazane powyżej wzorce umowy Spółka stosuje nadal w obrocie z konsumentami. Prezes Urzędu ustalił ponadto, że: Art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim określa zakres informacji, które muszą zostać zawarte w umowie o kredyt konsumencki. Zgodnie z jego brzmieniem powinna ona zawierać następujące dane: imię, nazwisko konsumenta i jego adres oraz imię, nazwisko (nazwę) i adres (siedzibę) kredytodawcy, a gdy kredytodawcą jest osoba prawna - także określenie organu, który zarejestrował działalność kredytodawcy, i numer w rejestrze, pod którym kredytodawca został wpisany, wysokość kredytu, zasady i terminy spłaty kredytu, roczną stopę oprocentowania oraz warunki jej zmiany, opłaty i prowizje oraz inne koszty związane z udzieleniem kredytu, w tym opłatę za rozpatrzenie wniosku kredytowego oraz przygotowanie i zawarcie umowy kredytowej, zwaną dalej "opłatą przygotowawczą", będące elementem całkowitego kosztu kredytu, oraz warunki ich zmiany, informację o całkowitym koszcie kredytu i rzeczywistej rocznej stopie oprocentowania, o których mowa w art. 7 ust. 1 i 2, sposób zabezpieczenia, jeżeli umowa je przewiduje, oraz opłaty należne kredytodawcy z tego tytułu, informację o pozostałych kosztach, do których zapłaty zobowiązany jest konsument w związku z zawartą umową, informację o łącznej kwocie wszystkich kosztów, opłat i prowizji, do których zapłaty zobowiązany jest konsument, informację o uprawnieniu i skutkach przedterminowej spłaty kredytu przez konsumenta, informację o terminie, sposobie i skutkach wykonania uprawnienia do odstąpienia od umowy przez konsumenta, o którym mowa w art. 11, informację o skutkach uchybienia postanowieniom dotyczącym zasad i terminu spłaty kredytu, informację o rocznej stopie oprocentowania zadłużenia przeterminowanego oraz warunki jej zmiany, a także informację o innych kosztach ponoszonych przez konsumenta w związku z niewykonaniem przez niego zobowiązań wynikających z umowy, w tym o kosztach upomnień lub wezwań do zapłaty, kosztach sądowych i postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 9 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim kredytodawca jest obowiązany niezwłocznie po spełnieniu przez konsumenta świadczenia wynikającego z umowy o kredyt konsumencki zwrócić weksel konsumentowi. W dniu 18 grudnia 2011 r. weszła w życie ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. Nr 126, poz. 715 ze zm.) – zwana dalej „ustawą z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim”. Zgodnie z jej art. 67 traci moc ustawa z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim. Natomiast zgodnie z jej art. 66 ust. 1 do umów zawartych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim stanowi, iż umowa o kredyt konsumencki, powinna określać: imię, nazwisko i adres konsumenta oraz imię, nazwisko (nazwę) i adres (siedzibę) kredytodawcy i pośrednika kredytowego; rodzaj kredytu; czas obowiązywania umowy; całkowitą kwotę kredytu; terminy i sposób wypłaty kredytu; stopę oprocentowania kredytu oraz warunki jej zmiany z podaniem indeksu lub 8 stopy referencyjnej, o ile ma zastosowanie do pierwotnej stopy oprocentowania kredytu; jeżeli umowa o kredyt konsumencki przewiduje różne stopy oprocentowania, informacje te podaje się dla wszystkich stosowanych stóp procentowych w danym okresie obowiązywania umowy; rzeczywistą roczną stopę oprocentowania oraz całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta ustaloną w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia; zasady i terminy spłaty kredytu, w szczególności kolejności zaliczania rat kredytu konsumenckiego na poczet należności kredytodawcy, w tym informację o prawie, o którym mowa w art. 37 ust. 1; zestawienie zawierające terminy i zasady płatności odsetek oraz wszelkich innych kosztów kredytu, w przypadku gdy kredytodawca lub pośrednik kredytowy udziela karencji w spłacie kredytu; informację o innych kosztach, które konsument zobowiązany jest ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki, w szczególności opłatach, prowizjach, marżach oraz kosztach usług dodatkowych, jeżeli są znane kredytodawcy, oraz warunki na jakich koszty te mogą ulec zmianie; roczną stopę oprocentowania zadłużenia przeterminowanego, warunki jej zmiany oraz ewentualne inne opłaty z tytułu zaległości w spłacie kredytu; skutki braku płatności; informację o konieczności poniesienia opłat notarialnych, o ile wystąpią; sposób zabezpieczenia i ubezpieczenia spłaty kredytu, jeżeli umowa je przewiduje; termin, sposób i skutki odstąpienia konsumenta od umowy, obowiązek zwrotu przez konsumenta udostępnionego przez kredytodawcę kredytu oraz odsetek zgodnie z rozdziałem 5, a także kwotę odsetek należnych w stosunku dziennym; prawo konsumenta do spłaty kredytu przed terminem; informację o prawie kredytodawcy do zastrzeżenia w umowie prowizji za dokonanie spłaty kredytu przed terminem i zasady ustalenia wysokości tej prowizji; informację o prawie, o którym mowa w art. 59 ust. 1; warunki wypowiedzenia umowy; informację o możliwości korzystania z pozasądowego rozstrzygania sporów oraz zasadach dostępu do tej procedury, jeżeli takie prawo przysługuje konsumentowi; wskazanie organu nadzoru właściwego w sprawach ochrony konsumentów. Zgodnie z art. 41 ust. 4 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim kredytodawca jest zobowiązany niezwłocznie po spełnieniu przez konsumenta świadczenia wynikającego z umowy o kredyt konsumencki zwrócić weksel konsumentowi. W 2011 r. całkowity przychód Spółki z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wyniósł ( tajemnica Przedsiębiorcy ) zł. (dowód: karty Nr 192 - 194). Prezes Urzędu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do art. 24 ust. 2 tej ustawy, przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy. Konsumentem w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest osoba fizyczna dokonująca czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową (art. 22 1 k.c. w związku z art. 4 pkt. 12 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). Wskazany przepis zawiera otwarty katalog działań stanowiących praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów. Naruszenie interesu publicznoprawnego Podstawą do rozstrzygania przez Prezesa Urzędu sprawy w oparciu o przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest uprzednie zbadanie, czy w przedmiotowej 9 sprawie doszło do naruszenia interesu publicznoprawnego. Stwierdzenie, że to nastąpiło pozwala na realizację wskazanego w art. 1 ust. 1 celu tej ustawy, którym jest określenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasad podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów. Warunkiem koniecznym do uruchomienia procedur i zastosowania instrumentów określonych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów jest wobec tego, aby działania przedsiębiorców, którym zarzucono naruszenie jej przepisów, stanowiły potencjalne zagrożenie interesu publicznego, nie zaś interesu jednostki lub grupy. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów w odniesieniu do przedsiębiorców chroni zatem konkurencję, a w odniesieniu do konsumentów ich interesy, jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym. Zdaniem Prezesa Urzędu rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem dotyczy potencjalnych klientów Spółki, którzy korzystali lub mogli skorzystać z jej usług. Interes publicznoprawny przejawia się także w postaci zbiorowego interesu konsumentów. Innymi słowy, naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest jednocześnie naruszeniem interesu publicznoprawnego. Zatem uzasadnione było w niniejszej sprawie podjęcie przez Prezesa Urzędu działań przewidzianych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów. Naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów W przedmiotowym postępowaniu Prezes Urzędu postawił Spółce zarzut stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów polegających na bezprawnym działaniu w związku z naruszeniem przepisów ustawy o kredycie konsumenckim, co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do art. 24 ust. 2 tej ustawy, przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy. Tym samym dla stwierdzenia stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest wykazanie kumulatywnego spełnienia trzech przesłanek: 1) kwestionowane działanie jest działaniem przedsiębiorcy, 2) działanie to jest bezprawne, 3) działanie przedsiębiorcy godzi w zbiorowy interes konsumentów. Ad. 1) Stosownie do art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ilekroć w ustawie jest mowa o przedsiębiorcy, rozumie się przez to przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej (…). Przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jednolity Dz. U. z 2010 Nr 220, poz. 1447, ze zm.) – zwanej dalej „ustawą o swobodzie działalności gospodarczej” – jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną – wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Za przedsiębiorców uznaje się także wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. Przepis art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej definiuje działalność gospodarczą, jako zarobkową działalność wytwórczą, budowlaną, handlową, usługową oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodową, wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły. 10 Pożyczka Polska Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we Wrocławiu jest przedsiębiorcą wpisanym pod numerem 0000339051 do rejestru przedsiębiorców prowadzonego przez Krajowy Rejestr Sądowy. Zgodnie z art. 12 ustawy z dnia 15 września 2000 r. kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2000 r., Nr 94, poz. 1037, ze zm.) z chwilą wpisu do rejestru spółka z ograniczoną odpowiedzialnością uzyskuje osobowość prawną. Spółka ta prowadzi działalność gospodarczą w zakresie między innymi udzielania kredytów konsumenckich. Tym samym jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W związku z powyższym Prezes Urzędu stwierdził, że pierwsza przesłanka niezbędna dla uznania działań Spółki za niezgodne z zawartym w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów została spełniona. Ad. 2) Dla uznania działania przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest, aby działanie to miało charakter bezprawny. Bezprawność tradycyjnie ujmowana jest jako sprzeczność z obowiązującym porządkiem prawnym. Porządek prawny obejmuje normy prawa powszechnie obowiązującego, a także nakazy i zakazy wynikające z zasad współżycia społecznego i dobrych obyczajów (m.in. wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z 13 listopada 2007 r., XVII AmA 45/07). Bezprawność jest kategorią obiektywną. Rozważenia przy ocenie bezprawności wymaga kwestia, czy zachowanie przedsiębiorcy było zgodne, czy też niezgodne z obowiązującymi zasadami porządku prawnego. O bezprawności działania decyduje w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego całokształt okoliczności konkretnego stanu faktycznego (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 2002 r., I PKN 267/2001). Dla stwierdzenia bezprawności działania przedsiębiorcy bez znaczenia pozostaje strona podmiotowa czynu, a zatem wina sprawcy (w znaczeniu subiektywnym, oznaczającym wadliwość procesu decyzyjnego sprawcy) i stopień tej winy (umyślność bądź nieumyślność), a także świadomość istnienia naruszonych norm prawnych. Przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie regulują konstrukcji bezprawności działań przedsiębiorcy. Zwrócił na to uwagę Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z dnia 23 czerwca 2006 r. (sygn. XVIII AmA 32/05) wskazując, iż art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, (którego odpowiednikiem w ustawie z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów jest art. 24 ust. 2), nie ma samodzielnego znaczenia prawnego, lecz powinien być interpretowany oraz stosowany w określonym kontekście normatywnym. W związku z tym, w celu konkretyzacji przesłanki bezprawności należy sięgnąć do przepisów innych ustaw, gdyż dopiero na ich podstawie możliwe jest dokonanie oceny działań przedsiębiorcy w aspekcie ich zgodności z prawem. Ustawa z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim, jak i ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim regulują zasady i tryb zawierania umów o kredyt konsumencki, zasady ochrony konsumenta, który zawarł umowę o kredyt konsumencki, oraz obowiązki kredytodawcy lub podmiotu pośredniczącego w zawarciu umowy kredytowej. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim, przez umowę o kredyt konsumencki rozumie się umowę, na mocy, której przedsiębiorca w zakresie swojej działalności, udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi kredytu w jakiejkolwiek postaci. Zgodnie 11 z art. 3 ust. 1 i 2 pkt 1ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim Przez umowę o kredyt konsumencki rozumie się umowę o kredyt w wysokości nie większej niż 255.550 zł albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż waluta polska, który kredytodawca w zakresie swojej działalności udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi. Za umowę o kredyt konsumencki uważa się w szczególności: umowę pożyczki. Wspomniane ustawy określają wymagania, jakim muszą odpowiadać umowy o kredyt konsumencki, a także warunki wykonania tejże umowy. W wyroku z dnia 13 czerwca 2005 r. sygn. akt XVII Ama 30/04 Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów stwierdził, co następuje „Przepis art. 4 ust. 2 ustawy kredycie konsumenckim określa zatem w sposób szczegółowy obowiązek kredytodawcy w zakresie informowania konsumenta. Obowiązek ten istniał od 19 września 2002 r., (...). Istotą stwierdzonej praktyki jest więc zaniechanie obowiązku poinformowania konsumenta w zakresie określonym w art. 4 ust. 2 pkt 8, 10, 11 i art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o kredycie konsumenckim, a nie praktyka wykonywania umów przez powoda. Należy zatem podzielić stanowisko Prezesa UOKiK, zajęte w zaskarżonej decyzji, że usunięcie skutków praktyki może nastąpić w drodze uzupełnienia umów z konsumentami, zawartych 19 września 2002 r. i później, o brakujące elementy. (...) Zdaniem sądu, skoro ustawodawca wyraźnie określił zakres niezbędnych danych, zawartych w umowie kredytu konsumenckiego, to oczywistym jego celem było zagwarantowanie konsumentowi wiedzy w tym zakresie, jako niezbędnej dla ochrony jego praw i interesów. Bez znaczenia jest przy tym, czy konsument z informacji tych uczyni użytek, czy nie.” Również w wyroku z dnia 23 listopada 2005 r. Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów sygn. akt XVII Ama 37/04, Gazeta Prawna 2005/229 str. 26, stwierdził, że „Bank powinien dostosować umowy pożyczek zawieranych z konsumentami do wymogów ustawy o kredycie konsumenckim. Umowa powinna informować konsumenta m.in. o całkowitym koszcie kredytu, rzeczywistej rocznej stopie oprocentowania, o pozostałych kosztach związanych z umową, o łącznej kwocie wszystkich kosztów, opłat i prowizji, a także o skutkach niedotrzymania terminu i naruszenia zasad spłaty kredytu. Jeżeli konsument zalega z zapłatą dwóch pełnych rat kredytu, kredytodawca ma prawo wypowiedzieć umowę. Wcześniej powinien jednak wezwać konsumenta do zapłaty zaległych rat w terminie nie krótszym niż 7 dni od otrzymania wezwania. Termin wypowiedzenia umowy nie może być krótszy niż 30 dni.”. W wyroku z dnia 20 czerwca 2006 r. w sprawie o sygn. akt III SK 7/06 (OSNP 2007/13-14/207) Sąd Najwyższy stwierdził, iż obligatoryjne postanowienia umowy o kredyt konsumencki powinny być w umowie uzgodnione wyraźnie, wyczerpująco i bezpośrednio, a nie przez odesłanie do informacji zawartych we wzorcach umownych, regulaminach lub inaczej nazwanych ogólnych warunkach stosowanych przy zawieraniu umów kredytowych. W uzasadnieniu powyższego orzeczenia Sąd Najwyższy zauważył, że umowa o kredycie konsumenckim, która nie została skonstruowana i zawarta z indywidualnym i bezpośrednim uzgodnieniem wszystkich obligatoryjnych postanowień wymienionych w art. 4 ust. 2 ustawy o kredycie konsumenckim, ale w tych istotnych sprawach (uzgodnieniach) odsyła do postanowień wzorca umownego (regulaminu kredytowania), traktując go jako „integralną” część umowy, nie spełnia wymagań określonych w tym przepisie, który ma jednoznaczną wymowę normatywną. Wymusza on bezpośrednie uwzględnienie w umowie konsumenckiej wszystkich informacji ważnych z punktu widzenia ochrony konsumenta, kreując prawo kredytobiorcy do pełnej wiedzy o zakresie jego praw i obowiązków określonych w umowie, bez konieczności poszukiwania tych istotnych informacji w załącznikach do umowy lub wzorcach umownych. Stanowisko takie wynika z zastosowania kategorycznej formuły w art. 12 4 ust. 2 ustawy o kredycie konsumenckim, który jednoznacznie stanowi, że umowa o kredyt konsumencki powinna zawierać wszystkie ściśle określone w tym przepisie konkretne postanowienia. Nadaje to analizowanemu przepisowi charakter normatywny obligatoryjnego nakazu zamieszczenia w umowie wszystkich istotnych postanowień umownych, które z woli ustawodawcy gwarantują konsumentowi prawo do wiedzy o zakresie jego praw i obowiązków określonych bezpośrednio w dokumencie umowy kredytowej, co uzyskuje się zarówno przez łatwość bezpośredniego dostępu do istotnych informacji kredytowych, jak i możliwość ich porównania na etapie kontraktowania z konkurencyjnymi ofertami innych kredytodawców. Wprawdzie nie ma przeszkód prawnych, aby umowa o kredyt konsumencki zawierała także załączniki w postaci regulaminów kredytowania, ale nie mogą one zastępować istotnych postanowień umownych określonych w art. 4 ust. 2, które powinny być uzgodnione na piśmie indywidualnie i bezpośrednio w dokumencie umownym. Zgodnie z powyżej przytoczonymi orzeczeniami, umowy zawierane z konsumentami, do których zastosowanie mają przepisy ustawy o kredycie konsumenckim muszą zawierać minimum informacji wymaganych przez tą ustawę. Dodatkowo w sytuacji, gdy sposób postępowania zarówno konsumenta jak i kredytodawcy w trakcie realizacji umowy reguluje ww. ustawa, umowa musi wyczerpująco przekazywać informacje umożliwiające postępowanie zgodnie z nakazami ustawy, a także umożliwiające weryfikację działań przedsiębiorcy. Ustalając katalog informacji, które musi zawierać umowa o kredyt konsumencki, ustawodawca wyszedł z założenia, że ich przekazanie zrównoważy deficyt informacji konsumenta w stosunkach z profesjonalistą. Pozwoli tym samym zrealizować podstawowy cel nałożenia na przedsiębiorców obowiązków informacyjnych, mianowicie umożliwienie dokonania racjonalnego wyboru oraz orientację w sytuacji prawnej, w jakiej znalazł się na skutek zawarcia umowy 1 . Biorąc pod uwagę powołane w niniejszej decyzji orzeczenia, Prezes Urzędu stwierdził, że w sytuacji, gdy treść wzorca umowy (a co za tym idzie także umowy zawierane na jego podstawie) nie zawiera wszystkich wymaganych przez ustawę o kredycie konsumenckim informacji, bez względu na to, czy będą one wykorzystywane w trakcie jej realizacji, oraz gdy warunki realizacji umowy zostały określone w sposób mniej korzystny niż określa je ustawa, Spółka zawierając z konsumentami umowy na podstawie takiego wzorca narusza obowiązek nałożony prawem, przez co godzi w zbiorowe interesy konsumentów. Dlatego też praktyka dotycząca sformułowania wzorca umowy w taki sposób, że nie zapewnia on minimalnej ochrony interesów konsumentów przez brak wymaganych prawem informacji lub podanie ich w sposób niepełny, jest bezprawna. Przy czym ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim także wymaga wskazania w umowie informacji, o których mowa w sentencji niniejszej decyzji. Uznać można zatem, iż unormowanie zawarte w obecnie obowiązującym pozostawia te same obowiązki informacyjne co poprzednio obowiązujące przepisy. Biorąc pod uwagę powyższe wskazać trzeba, iż także wszelkie twierdzenia zawarte w stanowiskach judykatury czy doktryny, odnoszące się do obowiązków informacyjnych kredytodawcy, a poczynione pod rządami nieobowiązującej już ustawy o kredycie konsumenckim, pozostają nadal aktualne. I tak odpowiednikiem art. 4 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim jest art. 30 ust. 1 pkt. 8 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim stanowiący, iż umowa o kredyt konsumencki powinna określać zasady i terminy spłaty kredytu. Odpowiednikiem art. 4 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim jest art. 30 ust. 1 pkt. 10 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim stanowiący, iż umowa o kredyt 1 zob. J. Pisuliński, „Podstawowe założenia ustawy o kredycie konsumenckim” Prawo Bankowe z 2001 r., nr 6, s. 56 13 konsumencki powinna określać informację o innych kosztach, które konsument zobowiązany jest ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki. Odpowiednikiem art. 4 ust. 2 pkt 9 ustawy z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim jest art. 30 ust. 1 pkt. 7 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim stanowiący, iż umowa o kredyt konsumencki powinna określać całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta ustaloną w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia. Odpowiednikiem art. 4 ust. 2 pkt 13 ustawy z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim jest art. 30 ust. 1 pkt. 12 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim stanowiący, iż umowa o kredyt konsumencki powinna określać skutki braku płatności. Prezes Urzędu dokonał także analizy wymienionych wyżej przepisów w kontekście możliwości stwierdzenia zaniechania stosowanej praktyki ze względu na zmianę stanu prawnego. Jednakże biorąc pod uwagę ich zbieżność oraz fakt, iż oba te przepisy ustalają taki sam obowiązek informacyjny, uznać należało, iż w tym przypadku o takim zaniechaniu nie może być mowy. Odnosząc się do argumentów strony postępowania co do zasad i terminów spłaty oraz opłat i prowizji oraz innych kosztów związanych z udzieleniem kredytu, w tym opłaty za rozpatrzenie wniosku kredytowego oraz przygotowanie i zawarcie umowy kredytowej, będących elementem całkowitego kosztu kredytu, oraz warunków ich zmiany zauważyć należy, iż nie mają one uzasadnienia w ustalonym stanie faktycznym. Prezes Urzędu nie kwestionował faktu, iż harmonogram spłat nie jest uzgadniany indywidualnie z konkretnym pożyczkobiorcą. Tym niemniej, tak uzgodnione terminy spłat winny znaleźć się w samym dokumencie umowy. Ponadto, również zapisy mające charakter informacyjny, a odnoszące się do zasad i terminów spłaty kredytu winny znaleźć się w samym dokumencie umowy, a nie w innym, stanowiącym załącznik do umowy w postaci „PRZEDWSTĘPNA UMOWA POŻYCZKI PIENIĘŻNEJ PROMOCYJNEJ – WYBÓR WARIANTU”. Ustawodawca wskazał bowiem, iż w umowie kredytu konsumenckiego powinny być zamieszczone zasady spłaty kredytu (a więc wszystkie, bez podziału na te o charakterze informacyjnym i innym) oraz całkowita kwota do zapłaty wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia. Tymczasem Spółka w § 8 „Przedwstępnej UMOWY” umieściła zapis, iż „Klient zobowiązany jest do spłaty udzielonej pożyczki pieniężnej zgodnie z przesłanym przez pożyczkodawcę aktualnym harmonogramem spłat”. Natomiast w § 2 ust. 3 „Przedwstępnej UMOWY” Spółka wskazała, iż informacja o wysokości opłat znajdują się w załączniku nr 1 – to jest w „PRZEDWSTĘPNEJ UMOWIE POŻYCZKI PIENIĘŻNEJ PROMOCYJNEJ – WYBÓR WARIANTU”. (dowód: karty Nr 13 -15). Tak sformułowane postanowienia umowne nie czynią zadość udzieleniu konsumentowi pełnych informacji wskazanych w cytowanych przepisach. Ponadto, nie można uznać, że Spółka wykazała wszystkie skutki braku płatności (w ustawie z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim informacji o innych kosztach ponoszonych przez konsumenta w związku z niewykonaniem przez niego zobowiązań wynikających z umowy, w tym o kosztach upomnień lub wezwań do zapłaty, kosztach sądowych i postępowania egzekucyjnego) w § 14 ust. 1 pkt c „Przedwstępnej UMOWY”. Jest tam bowiem jedynie informacja o opłacie windykacyjnej, nie ma natomiast danych o kosztach postępowań sądowych, czy też egzekucyjnych. Nie ma także podanych informacji skąd takie dane czerpać (przykładowo przez wskazanie aktu normatywnego, który ustala wysokość tychże kosztów). Ustalając katalog informacji, które winny być zawarte w umowie o kredyt konsumencki, ustawodawca wyszedł z założenia, że ich przekazanie zrównoważy deficyt informacji konsumenta w stosunkach z profesjonalistą. Pozwoli tym samym zrealizować 14 podstawowy cel nałożenia na przedsiębiorców obowiązków informacyjnych, mianowicie umożliwienie dokonania racjonalnego wyboru oraz orientację w sytuacji prawnej, w jakiej znalazł się znalazł na skutek zawarcia umowy [zob. szerzej w: K. Włodarska-Dziurzyńska, Sankcje w prawie konsumenckim na przykładzie wybranych umów , Warszawa 2009, str. 233- 234.]. O rzetelności i pełności informacji trzeba mówić także w kontekście jej dostępności dla przeciętnego konsumenta. Prezes Urzędu (w ślad za orzecznictwem Sądu Najwyższego) przyjął, iż umieszczenie informacji w jednym dokumencie umowy o kredyt konsumencki spowoduje, że konsument będzie miał ułatwiony do nich dostęp. Umieszczenie opisanych wyżej informacji w jednym dokumencie powoduje, iż klient Spółki nie będzie ich musiał „poszukiwać” w kilku dokumentach stanowiących załącznik do umowy o pożyczkę. Zbiór pewnych informacji zamieszczony w jednym miejscu będzie zawsze czytelniejszy od pojedynczych danych umiejscowionych w różnych lokalizacjach. Ustawa z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim, jak i ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim wprowadziły unormowanie, zgodnie z którym kredytodawca jest obowiązany niezwłocznie po spełnieniu przez konsumenta świadczenia wynikającego z umowy o kredyt konsumencki zwrócić weksel konsumentowi. Tymczasem Spółka jednostronnie ustaliła w umowach zawieranych z konsumentami na podstawie wzorca umów pod nazwą „ostateczna UMOWA” postanowienie o treści: „Weksle gwarancyjne zostaną zniszczone niezwłocznie po spłacie pożyczki. Klient ma prawo zażyczyć sobie protokołu ze zniszczenia weksli.”. Spółka powinna weksle te zwrócić konsumentowi, a nie je niszczyć. Opisana zasada stanowi w zamyśle ustawodawcy dodatkowy instrument ochrony konsumenta, zabezpieczający go przed ryzykiem puszczenia w obieg przez kredytodawcę weksla wystawionego na zabezpieczenie wierzytelności z umowy kredytu po spełnieniu zabezpieczonego świadczenia. Jako że kredytodawcy mogą przyjmować od konsumentów (w zakresie obowiązywania ustawy) jedynie weksle zawierające klauzulę "nie na zlecenie" lub inną równoznaczną, przeniesienie uprawnień z weksla może nastąpić jedynie ze skutkiem przelewu, co oznacza, iż konsument mógłby podnosić przeciw nabywcy weksla zarzuty ze stosunku łączącego go z kredytodawcą (w tym zarzut wygaśnięcia zobowiązania). Mimo to opisane unormowanie ma charakter ochronny, gdyż zapobiega wytoczeniu przeciw konsumentowi procesu, w którym co prawda mógłby podnieść wskazane powyżej zarzuty, niemniej jednak stanowiłoby to dla niego dodatkową uciążliwość. Realne zagrożenie interesów konsumenta istnieje natomiast w sytuacji, gdy wbrew analizowanej dyspozycji kredytodawca przyjmie od konsumenta weksel bez klauzuli "nie na zlecenie". W takim przypadku obowiązek zwrotu weksla stanowi instrument ochrony konsumenta. Odnosząc się do twierdzeń Spółki zawartych w ustosunkowaniu się do zarzutów, to wskazać należy, iż Prezes Urzędu dokonując interpretacji przepisu ustawy posłużył się jedynie wykładnią językową. Uznał bowiem za słuszny pogląd, iż jeżeli przy wykorzystaniu językowych dyrektyw wykładni można z jednego lub kilku przepisów wyprowadzić normę bądź normy postępowania, które nie są ze sobą sprzeczne, to odwoływanie się do innych pozajęzykowych dyrektyw wykładni prowadziłoby do naruszenia dyrektywy państwa prawnego, zasady „ clara non sunt interpretanda ” . W powyższym przypadku brak jest zatem dostatecznych powodów by normę tą interpretować za pomocą wykładni celowościowej. Ponadto tylko zwrot weksla da konsumentowi pewność, iż nie zostanie on użyty już po spełnieniu przez niego świadczenia. Zapewnienie złożone przez kredytodawcę już takiej pewności nie jest w stanie zagwarantować. Zwrot weksla korzystny jest również, jeżeli weźmiemy pod uwagę pewność obrotu gospodarczego. Konsument uzyskuje świadomość, że nie będzie musiał dowodzić swoich praw w stosownym postępowaniu. 15 W związku z powyższym, Prezes Urzędu stwierdził, że druga przesłanka niezbędna dla uznania działań Spółki za niezgodne z zawartym w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów w zakresie zarzutu wskazanego w pkt I sentencji niniejszej decyzji została spełniona. Ad. 3) Przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie definiują pojęcia zbiorowego interesu konsumentów. Przepis art. 24 ust. 3 tej ustawy stanowi jedynie, że nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Z całą pewnością mamy do czynienia ze zbiorowym interesem konsumentów wówczas, gdy działanie przedsiębiorcy dotyczy, bądź może dotyczyć nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da się zindywidualizować. W wyroku z dnia 10 kwietnia 2008 r. sygn. akt III SK 27/07 Sąd Najwyższy stwierdził, że sformułowanie z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów o treści „nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów” 2 należy rozumieć w ten sposób, że liczba indywidualnych konsumentów, których interesy zostały naruszone, nie decyduje o tym, czy dana praktyka narusza zbiorowe interesy konsumentów. Praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest bowiem takie zachowanie przedsiębiorcy, które podejmowane jest w warunkach wskazujących na powtarzalność zachowania w stosunku do indywidualnych konsumentów wchodzących w skład grupy, do której adresowane są zachowania przedsiębiorcy, w taki sposób, że potencjalnie ofiarą takiego zachowania może być każdy konsument będący klientem lub potencjalnym klientem przedsiębiorcy”. W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem praw nieograniczonej i nieokreślonej liczby konsumentów, którzy zapoznali się, bądź mogli zapoznać się z dostępnym powszechnie wzorcem umowy zawierającym postanowienia, które naruszają obowiązujące przepisy prawa i zawarli, bądź mogli zawrzeć umowę ze Spółką. W tej sytuacji bezprawne zachowanie Spółki nie dotyczy interesów poszczególnych osób, których sprawy mają charakter jednostkowy, indywidualny i nie dający się porównać z innymi, lecz mamy do czynienia z naruszonymi uprawnieniami określonego kręgu konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla całej grupy kontrahentów Spółki. Przedmiotowe praktyki dotyczyły informacji i postanowień ważnych zarówno dla konsumentów, którzy chcą zawrzeć umowy, jak i tych, którzy je realizują. Tym samym zakwestionowane praktyki naruszały interesy konsumentów, którzy na podstawie przedmiotowego wzorca zawarli i realizują umowy, a także przyszłych potencjalnych klientów Spółki. Od momentu obowiązywania ustawy z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim, praktyki polegająca na niepodawaniu pełnych, wymaganych ustawą informacji oraz braku doręczenia weksli konsumentowi są bezprawne. Skoro umowy mogą zawrzeć wszystkie osoby nią zainteresowane, należy uznać, że oferta zawarcia umowy pożyczki skierowana jest do nieograniczonej grupy konsumentów. W związku z powyższym Prezes Urzędu stwierdził, że trzecia przesłanka niezbędna dla uznania działań Spółki za niezgodne z zawartym w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie 2 W dniu 21 kwietnia 2007 r. weszła w życie ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. Na podstawie art. 137 ww. ustawy straciła moc ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. Obecnie problematyka zbiorowego interesu konsumentów została uregulowana w przepisie art. 24 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. 16 konkurencji i konsumentów zakazem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów została spełniona. Z ustaleń dokonanych w niniejszej decyzji wynika, że Spółka zaprzestała z dniem 6 czerwca 2012 r. stosowania kwestionowanych przez Prezesa Urzędu praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Obecnie Spółka zawierając z konsumentami umowy stosuje wzorzec umowny, który nie zawiera postanowień zakwestionowanych przez Prezesa Urzędu. W związku z powyższym Prezes Urzędu uznał, iż nastąpiło zaniechanie przez Spółkę stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów w dniu 6 czerwca 2012 r. Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nie wydaje się decyzji o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazującej zaniechanie jej stosowania, jeżeli przedsiębiorca zaprzestał stosowania praktyki, o której mowa w art. 24 tej ustawy. W takim przypadku, Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającą zaniechanie jej stosowania, przy czym ciężar udowodnienia okoliczności zaniechania stosowania zarzucanej praktyki spoczywa na przedsiębiorcy. Wobec spełnienia przesłanek koniecznych do stwierdzenia praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów określonej w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz przesłanek wydania decyzji o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającą zaniechanie jej stosowania wskazanych w art. 27 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu orzekł jak w punktach I i II sentencji niniejszej decyzji. Rozstrzygnięcie o obowiązku zmiany umów. Zgodnie z art. 27 ust. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w przypadku wydania decyzji o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającej zaniechanie jej stosowania, stosuje się odpowiednio przepis art. 26 ust. 2 tej ustawy, zgodnie z którym Prezes Urzędu może w decyzji określić środki usunięcia trwających skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów . W niniejszej sprawie, Prezes Urzędu uznał za zasadne nałożyć na Spółkę środek usunięcia trwających skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w postaci obowiązku doręczenia, w terminie trzech miesięcy od dnia uprawomocnienie się decyzji, dowodów wysłania propozycji aneksów mających doprowadzić do zgodności z prawem treści obowiązujących w obrocie z konsumentami umów zawartych w oparciu o kwestionowany przez Prezesa Urzędu wzorzec umowy, w zakresie naruszeń określonych w punktach I i II sentencji niniejszej decyzji. Prezes Urzędu wskazuje, że bezprawne praktyki Spółki wskazane w niniejszej decyzji zostały już zaniechane, co ustalono w toku niniejszego postępowania. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż Spółka nie dokonała jednakże zmiany wszystkich dotychczas zawartych umów z konsumentami. Powyższa sytuacja może prowadzić do swoistego usankcjonowania nierównoprawnego traktowania konsumentów, z którymi zawarto umowy na nowych i starych zasadach. Pozostawienie tym konsumentom, z którymi wcześniej przedsiębiorca zawarł umowy na starych zasadach, a które nie zostały aneksowane, jako jedynej możliwości, dochodzenia swych praw na drodze cywilnoprawnej, czyniłoby ochronę, jaką zapewnia ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów iluzoryczną. Prowadziłoby to do zniweczenia funkcji, jaką mają do spełnienia zawarte w tej ustawie uregulowania. Mając na uwadze konieczność zapewnienia realizacji celu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, wskazanego w art. 1 ust. 1, którym jest m.in. podejmowanie 17 w interesie publicznym ochrony interesów konsumentów oraz celem zapobieżenia nierównoprawnego traktowania konsumentów, Prezes Urzędu uznał za zasadne nakazanie Spółce aneksowanie umów. Wobec powyższego, Prezes Urzędu orzekł jak w pkt III sentencji niniejszej decyzji. Nałożenie kary pieniężnej Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urzędu może nałożyć na przedsiębiorcę, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, jeżeli przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie dopuścił się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Z treści powyższego przepisu wynika, iż ww. kara ma charakter fakultatywny, a zatem do Prezesa Urzędu zależy – w ramach uznania administracyjnego – uznanie w decyzji zasadności nałożenia kary pieniężnej wraz z określeniem jej wysokości. Wprawdzie ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów, nie zawiera katalogu przesłanek, od których uzależniona jest decyzja o nałożeniu kary, jednakże art. 111 wskazuje, że ustalając wysokość kary Prezes Urzędu winien wziąć pod uwagę w szczególności okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Ustalając wysokość kary pieniężnej w decyzjach stwierdzających naruszenie zakazów określonych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów, należy zatem uwzględnić wagę tego naruszenia, rozmiar skutków stosowanej praktyki ograniczającej konkurencję, bądź praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, jak również zaistniałe okoliczności obciążające i łagodzące. W niniejszej sprawie Prezes Urzędu uznał za zasadne nałożenie na Spółkę kary pieniężnej za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów opisaną w punktach I i II sentencji niniejszej decyzji. Ustalając wymiar kary za powyższą praktykę Prezes Urzędu dokonał w pierwszej kolejności oceny wagi naruszenia, na podstawie której ustalono kwotę bazową, stanowiącą podstawę do dalszej kalkulacji kary, a następnie uwzględniając wszystkie okoliczności łagodzące i obciążające odpowiednio modyfikował ustaloną wysokość kwoty bazowej. Podkreślić należy, iż nakładana przez Prezesa Urzędu kara finansowa pełnić powinna funkcje: represyjną, prewencyjną i edukacyjną. Ustalając wymiar kary Prezes Urzędu wziął przede wszystkim pod uwagę funkcję prewencyjną kar, w tym prewencję ogólną. Kara bowiem winna być ustalona tak, aby powstrzymywać przedsiębiorcę stosującego praktykę oraz innych przedsiębiorców przed stosowaniem w przyszłości tego typu praktyk w obrocie z konsumentami. Zachodzi zatem konieczność wymierzenia kary o takiej wysokości, która zniechęci przedsiębiorców zajmujących się udzielaniem kredytów konsumenckich do stosowania postanowień umownych sprzecznych z obowiązującym prawem, a tym samym zobliguje ich do bieżącego uaktualniania, stosowanych przez siebie wzorców. W zakresie zarzutu opisanego w pkt I sentencji niniejszej decyzji, Prezes Urzędu przyjął, iż naruszenie nastąpiło na etapie zawierania kontraktu (z wpływem na jego wykonywanie). Istotą tego etapu jest zachowanie przedsiębiorcy wobec konsumenta 18 wyrażającego zamiar zawarcia kontraktu, polegające na naruszeniu przepisów prawa i wpływające na treść kontraktu. W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której konsument zainteresowany ofertą Spółki wyraża zamiar zawarcia kontraktu. Z kolei działanie Spółki to stosowanie praktyki polegającej na takim opracowaniu wzorca umowy, który zawiera regulacje, które powinny być zawarte w umowie o kredyt konsumencki (zgodnie z ówczesną ustawą z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim oraz obecnie obowiązującą ustawą z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim), w załącznikach do umowy, a nie w treści samej umowy. Konsument podejmując decyzję o zawarciu umowy w oparciu o narzucony mu przez Spółkę wzorzec umowy nie zawierający wszystkich niezbędnych regulacji, nie ma możliwości rzeczywistego wpływu na istnienie i treść zawartych w nim postanowień. Strona zawierająca umowę według narzuconego wzorca jest nim związana z chwilą zawarcia umowy. Mając na uwadze opisaną powyżej praktykę, Prezes Urzędu wziął również pod uwagę fakt, iż wprawdzie naruszenie nastąpiło na etapie zawierania kontraktu, jednak z wpływem na jego wykonywanie. Na Spółce prowadzącej działalność gospodarczą, jako na profesjonaliście ciąży obowiązek działania zgodnie z obowiązującymi normami prawa. Prezes Urzędu uznał, że stosowanie zakwestionowanych postanowień od 8 marca 2010 roku do dnia 6 czerwca 2012 roku świadczy o długotrwałości naruszenia przez Spółkę zbiorowych interesów konsumentów. Prezes Urzędu ustalając karę wziął ponadto pod uwagę okoliczność, iż Spółka po raz pierwszy naruszyła ustawę o ochronie konkurencji i konsumentów w zakresie stosowania niedozwolonych postanowień. Nakładając karę pieniężną, o której mowa w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu wziął pod uwagę konieczność ustalenia, czy określone w tym przepisie naruszenie dokonane było co najmniej nieumyślnie. Konieczność brania pod uwagę tej przesłanki w przypadku stosowania kar pieniężnych wynika bezpośrednio z art. 106 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Z tego względu, nakładając karę pieniężną, Prezes Urzędu wziął pod uwagę całokształt okoliczności sprawy, które wskazywać mogą na nieumyślny charakter naruszenia przez Spółkę zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Zdaniem Prezesa Urzędu, opisane w niniejszej decyzji działania – podejmowane przez Spółkę w zakresie stosowania w obrocie z udziałem konsumentów wzorca umowy pn. „Przedwstępna UMOWA Pożyczki Pieniężnej” –oraz „ostateczna UMOWA POŻYCZKI PIENIĘŻNEJ” wraz z załącznikami, zawierającego postanowienia, których treść pozostawała w sprzeczności z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa – powinny były się kojarzyć z nieuchronnością bezprawnego naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Należy jednak przyznać, że w zgromadzonym materiale dowodowym nie ma jednoznacznych dowodów wyraźnej intencji Spółki naruszenia tych interesów. Zebrane w trakcie niniejszego postępowania wyjaśnienia i informacje mogą zatem wskazywać na wspomniane wyżej nieumyślne działanie Spółki. Pomimo tego – jak już wcześniej wskazano – samo stwierdzenie nieumyślności zakwestionowanej praktyki daje podstawę do nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 106 ust. pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W związku z powyższym Prezes Urzędu uznał, iż natura naruszenia polegająca na stosowaniu wzorca umowy, który zawiera regulacje, które powinny być zawarte w umowie o kredyt konsumencki w załącznikach do niej, a nie w treści samej umowy uzasadnia ustalenie wyjściowego poziomu wymiaru kary pieniężnej na poziomie ( tajemnica Przedsiębiorcy )% przychodu uzyskanego przez Spółkę w 2011 r. ( tajemnica Przedsiębiorcy ), co jest równe kwocie 1 196 zł. 19 Prezes Urzędu ustalając karę wziął pod uwagę okoliczność wykazania przez Spółkę zaniechania stosowania niedozwolonej praktyki. Po zmianie postanowienia o wszczęciu niniejszego postępowania Spółka poinformowała o zaprzestaniu stosowania zakwestionowanej praktyki z dniem 6 czerwca 2012 r. W związku z powyższym uznać należało, iż Spółka niezwłocznie zaniechała stosowania praktyki polegającej na braku zamieszczenia w umowie „Przedwstępna UMOWA Pożyczki Pieniężnej” oraz „ostateczna UMOWA POŻYCZKI PIENIĘŻNEJ” obligatoryjnych postanowień umowy o kredyt konsumencki. Powyższe należy poczytać jako okoliczność łagodzącą, tym samym uzasadniającą obniżenie poziomu wymiaru kary o 30%. Prezes Urzędu ustalając karę wziął pod uwagę okoliczność, iż stosowana przez Spółka praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów swoim zasięgiem obejmowała teren całego kraju. Powyższe należy poczytać jako okoliczność obciążającą, tym samym uzasadniającą zwiększenie poziomu wymiaru kary o 20%. Biorąc powyższe pod uwagę, Prezes Urzędu postanowił nałożyć na Spółkę karę w wysokości 1 076 zł (słownie: tysiąc siedemdziesiąt sześć złotych), co odpowiada ( tajemnica Przedsiębiorcy )% przychodu Spółki osiągniętego w 2011 r. i równocześnie stanowi ( tajemnica Przedsiębiorcy )% kary maksymalnej. Kara w takim wymiarze jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i współmierna do możliwości finansowych Spółki. Prezes Urzędu uznał, że orzeczona kara prawidłowo spełni zarówno funkcję represyjną, jak i swoje zadania w zakresie prewencji generalnej i indywidualnej, zapobiegając stosowaniu podobnych naruszeń w przyszłości zarówno przez Spółkę, jak i przez innych przedsiębiorców wykonujących usługi związane z udzielaniem kredytów konsumenckich. W związku z powyższym Prezes Urzędu orzekł jak w punkcie IV.1 sentencji niniejszej decyzji. Stosowanie przez Spółkę we wzorcu umowy postanowień, które stanowią naruszenie obowiązku zwrotu weksla – punkt II sentencji niniejszej decyzji – w ocenie Prezesa Urzędu nastąpiło na etapie zawierania kontraktu jednak z wpływem na jego wykonywanie. Istotą tego etapu jest zachowanie przedsiębiorcy wobec konsumenta wyrażające zamiar zawarcia kontraktu, polegające na naruszeniu przepisów prawa i wpływające na treść kontraktu, a co za tym idzie również na jego późniejsze wykonanie. W przedmiotowej sprawie Prezes Urzędu ma czynienia z sytuacją, w której konsument zainteresowany ofertą Spółki wyraża zamiar zawarcia kontraktu. Z kolei działanie Spółki to stosowanie praktyki polegającej na takim opracowaniu wzorca umowy, który narusza obowiązującą normę prawną zawartą w ustawie z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim. Zakwestionowane postanowienie pozwala Spółce na zniszczenie weksla, zamiast przewidywać obowiązek jego zwrotu konsumentowi. Konsument podejmując decyzję o zawarciu umowy w oparciu o narzucony mu przez Spółkę wzorzec umowy zawierający regulacje sprzeczne z porządkiem prawnym, nie ma możliwości rzeczywistego wpływu na istnienie i treść zawartych w nim postanowień. Strona zawierająca umowę według narzuconego wzorca jest nim związana z chwilą zawarcia umowy. Na przedsiębiorcy prowadzącym działalność gospodarczą, jako na profesjonaliście ciąży obowiązek działania zgodnie z obowiązującymi normami prawa. Prezes Urzędu uznał, że stosowanie zakwestionowanych postanowień od 8 marca 2010 roku do dnia 6 czerwca 2012 roku świadczy o długotrwałości naruszenia przez Spółkę zbiorowych interesów konsumentów. Prezes Urzędu ustalając karę wziął ponadto pod uwagę 20 okoliczność, iż Spółka po raz pierwszy naruszyła ustawę o ochronie konkurencji i konsumentów w zakresie stosowania niedozwolonych postanowień. Nakładając karę pieniężną, o której mowa w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu wziął pod uwagę konieczność ustalenia, czy określone w tym przepisie naruszenie dokonane było co najmniej nieumyślnie. Konieczność brania pod uwagę tej przesłanki w przypadku stosowania kar pieniężnych wynika bezpośrednio z art. 106 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Z tego względu, nakładając karę pieniężną, Prezes Urzędu wziął pod uwagę całokształt okoliczności sprawy, które wskazywać mogą na nieumyślny charakter naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Zdaniem Prezesa Urzędu, opisane w niniejszej decyzji działania – podejmowane przez Spółkę w zakresie stosowania w obrocie z udziałem konsumentów wzorca umowy wraz z załącznikiem, zawierającego postanowienia, których treść pozostawała w sprzeczności z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa – powinny były się kojarzyć z nieuchronnością bezprawnego naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Należy jednak przyznać, że w zgromadzonym materiale dowodowym nie ma jednoznacznych dowodów wyraźnej intencji ww. przedsiębiorcy naruszenia tych interesów. Zebrane w trakcie niniejszego postępowania wyjaśnienia i informacje mogą zatem wskazywać na wspomniane wyżej nieumyślne działanie Spółki. Pomimo tego – jak już wcześniej wskazano – samo stwierdzenie nieumyślności zakwestionowanej praktyki daje podstawę do nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W związku z powyższym Prezes Urzędu uznał, iż natura naruszenia polegająca na stosowaniu wzorca umowy, który zawiera regulacje naruszające obecnie obowiązujące w art. 41 ust. 4 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim uzasadnia ustalenie wyjściowego poziomu wymiaru kary pieniężnej na poziomie ( tajemnica Przedsiębiorcy )% przychodu uzyskanego przez Spółkę w 2011 r., co jest równe kwocie 1 196 zł. Prezes Urzędu ustalając karę wziął pod uwagę okoliczność wykazania przez Spółkę zaniechania stosowania niedozwolonej praktyki. Po zmianie postanowienia o wszczęciu niniejszego postępowania Spółka poinformowała o zaprzestaniu stosowania zakwestionowanej praktyki z dniem 6 czerwca 2012 r. W związku z powyższym uznać należało, iż Spółka niezwłocznie zaniechała stosowania praktyki naruszającej obecnie obowiązujące w art. 41 ust. 4 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim Powyższe należy poczytać jako okoliczność łagodzącą, tym samym uzasadniającą obniżenie poziomu wymiaru kary o 30%. Prezes Urzędu ustalając karę wziął pod uwagę okoliczność, iż stosowana przez Spółka praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów swoim zasięgiem obejmowała teren całego kraju. Powyższe należy poczytać jako okoliczność obciążającą, tym samym uzasadniającą zwiększenie poziomu wymiaru kary o 20%. Biorąc powyższe pod uwagę, Prezes Urzędu postanowił nałożyć na Spółkę karę w wysokości 1 076 zł (słownie: tysiąc siedemdziesiąt sześć złotych), co odpowiada ( tajemnica Przedsiębiorcy )% przychodu Spółki osiągniętego w 2011 r. i równocześnie stanowi ( tajemnica Przedsiębiorcy )% kary maksymalnej. Kara w takim wymiarze jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i współmierna do możliwości finansowych Spółki. Prezes Urzędu uznał, że orzeczona kara prawidłowo spełni zarówno funkcję represyjną, jak i swoje zadania w zakresie prewencji generalnej i indywidualnej, zapobiegając stosowaniu podobnych naruszeń w przyszłości zarówno przez Spółkę, jak i przez innych przedsiębiorców wykonujących usługi związane 21 z udzielaniem kredytów konsumenckich. W związku z powyższym Prezes Urzędu orzekł jak w punkcie IV.2 sentencji niniejszej decyzji. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania Zgodnie z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które może być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie. W myśl art. 77 tej ustawy, jeżeli postępowanie zostało wszczęte z urzędu i w jego wyniku Prezes Urzędu stwierdził naruszenie przepisów tejże ustawy, przedsiębiorca, który dopuścił się tego naruszenia, zobowiązany jest ponieść koszty postępowania. Zgodnie z art. 263 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 98 poz. 1071, ze zm.) – zwanej dalej: „k.p.a.”, w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56 k.p.a., a także koszty spowodowane oględzinami na miejscu, jak również koszty doręczenia stronom pism urzędowych. Niniejsze postępowanie zostało wszczęte z urzędu. W jego wyniku Prezes Urzędu w punktach I, II sentencji przedmiotowej decyzji stwierdził naruszenie przez Spółkę art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Kosztami niniejszego postępowania są wydatki związane z prowadzoną w toku tego postępowania korespondencją. W związku z powyższym Prezes Urzędu postanowił obciążyć Spółkę kwotą kosztów w wysokości 22,60 zł (słownie: dwadzieścia dwa złotych sześćdziesiąt groszy). W związku z powyższym Prezes Urzędu postanowił jak w punkcie V sentencji niniejszej decyzji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie: NBP O/O Warszawa 51101010100078782231000000 . Stosownie do art. 264 § 1 k.p.a. w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów koszty niniejszego postępowania Spółka obowiązana jest wpłacić na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231 000000 w terminie 7 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 1 i 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Łodzi. Jednak w przypadku kwestionowania wyłącznie postanowienia o kosztach zawartego w punkcie IV niniejszej decyzji, stosownie do art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 264 § 2 k.p.a. w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z 479 32 § 1 i 2 k.p.c., przysługuje zażalenie do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie tygodniowym od dnia doręczenia niniejszej decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Łodzi. 22 Z upoważnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury Barbara Romańczak-Graca Otrzymuje: Pożyczka Polska Sp. z o.o. ul. Tęczowa 57 53-601 Wrocław