RLU-14/2011

1 PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Delegatura w Lublinie 20-012 Lublin, ul. Ochotnicza 10 Tel. (0-81) 532-35-31, 743-77-30, 532-54-48, Fax (0-81) 532-08-26 E-mail: lublin@uokik.gov.pl za p.o. Lublin, dnia 21 lipca 2011r. RLU – 61-22/11/EW DECYZJA RLU Nr 14/2011 Na podstawie art. 105 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów z dnia 16 lutego 2007 roku (Dz. U. Nr 50 poz. 331 ze zm.) i § 5 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107, poz. 887), po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko INVEST-NORD Sp. z o.o. z siedzibą w Białymstoku; działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurenci i Konsumentów- umarza się jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie działań INVEST-NORD Sp. z o.o. polegających na stosowaniu we wzorcu umownym: „Warunki uczestnictwa w imprezach organizowanych przez INVEST-NORD Sp. z o.o.” postanowienia o treści: VI Reklamacje pkt 6.4: „Organizator zobowiązuje się do rozpatrzenia reklamacji oraz udzielenia klientowi odpowiedzi na piśmie najpóźniej w terminie 30 dni od daty jej otrzymania”, co mogło stanowić praktykę polegającą na stosowaniu postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 (45) ustawy z dnia 17 listopada 1964r. – kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43 , poz.296 ze zm.), tj. praktykę określoną w art. 24 ust.1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Uzasadnienie W dniu 17 lutego 2011 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej w tekście: Prezes Urzędu lub Prezes UOKiK) wszczął z urzędu postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia, czy nastąpiło naruszenie uzasadniające wszczęcie postępowania w sprawie zakazu 2 stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów oraz czy miało miejsce naruszenie chronionych prawem interesów konsumentów uzasadniające podjęcie działań określonych w odrębnych ustawach, w zakresie wykonywania przez INVEST-NORD Sp. z o.o. z siedzibą w Białymstoku , działalności gospodarczej polegającej na świadczeniu usług turystycznych(dalej w tekście: Przedsiębiorca) W toku postępowania wyjaśniającego Prezes Urzędu ustalił, że głównym przedmiotem działalności gospodarczej Przedsiębiorcy jest działalność związana ze świadczeniem usług turystycznych. Przedsiębiorca przesłał kopie wzorców umów wraz z „Warunkami uczestnictwa w imprezach organizowanych przez INVET-NORD Sp. z o.o.” stosowane w roku 2010r. i 2011r., materiały reklamowe Lato 2010r. i 6 kopii umów faktycznie zawartych z klientami w 2010r i 2011r. W wyniku analizy dokumentów przedstawionych przez Przedsiębiorcę postanowieniem nr 124/11 z dnia 24 maja 2011 r. wszczęto postępowanie administracyjne RLU-61-22/11/EW w sprawie podejrzenia naruszenia przez INVEST-NORD Sp. z o.o. , zbiorowych interesów konsumentów, poprzez stosowaniu postanowienia zawartego w „Warunkach uczestnictwa w imprezach turystycznych organizowanych przez INVEST-NORD Sp. z o.o.” stanowiących integralną część wzorca Umowy o świadczenie usług turystycznych, które może być tożsame z postanowieniem uznanym za niedozwolone i wpisanym do rejestru postanowień niedozwolonych, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 Kodeks postępowania cywilnego (dalej w tekście: Rejestr), co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zm., dalej w tekście ustawa o okik). Treść zakwestionowanego postanowienia to VI Reklamacje pkt 6.4: „Organizator zobowiązuje się do rozpatrzenia reklamacji oraz udzielenia klientowi odpowiedzi na piśmie najpóźniej w terminie 30 dni od daty jej otrzymania”. Ustosunkowując się do Zawiadomienia Prezesa Urzędu z dnia 24 maja 2011r. Przedsiębiorca oświadczył, że zamierza zmienić stosowany wzorzec umowy poprzez modyfikację zapisu „Warunków uczestnictwa w imprezach organizowanych przez INVET-NORD Sp. z o.o.” na: VI Reklamacje pkt 6.4: „Organizator zobowiązuje się do rozpatrzenia reklamacji oraz udzielenia Klientowi odpowiedzi na piśmie najpóźniej w terminie 30 dni od daty jej złożenia przez klienta” i wniósł o wydanie w tym zakresie decyzji zobowiązaniowej. Prezes Urzędu ustalił następujący stan faktyczny w tej sprawie: INVEST-NORD Sp. z o.o. z siedzibą w Białymstoku jest przedsiębiorcą wpisanym do Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem 0000080815. Spółka prowadzi działalność gospodarczą polegającą na świadczeniu usług turystycznych. W związku z prowadzoną działalnością gospodarczą Przedsiębiorca stosuje w kontaktach z konsumentami wzorzec umowy o świadczenie usług turystycznych, którego integralną częścią jest wzorzec „Warunki uczestnictwa w imprezach organizowanych przez INVEST- NORD Sp. z o.o.”. Analiza wskazanych wyżej wzorców dała podstawy do postawienia Przedsiębiorcy zarzutu podejrzenia naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, poprzez zamieszczenie w jednym z nich „Warunkach uczestnictwa w imprezach organizowanych przez INVEST-NORD Sp. z o.o.” postanowienia, którego tożsama treść została wpisana do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, a to: VI Reklamacje pkt 6.4: „Organizator zobowiązuje się do rozpatrzenia reklamacji oraz udzielenia 3 klientowi odpowiedzi na piśmie najpóźniej w terminie 30 dni od daty jej otrzymania”. Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał za niedozwolone następujące postanowienie umowne, które zostało wpisane do Rejestru niedozwolonych postanowień umownych, prowadzonego przez Prezesa UOKiK pod numerem: • poz. 1779 w rejestrze niedozwolonych postanowień umownych: „BTiS Maka Tour ma obowiązek rozpatrzenia reklamacji w ciągu 30 dni od daty jej otrzymania” - Sygn. akt XVII AmC 339/09, wyrok SOKiK z dnia 25 czerwca 2009r. Mając na uwadze zebrany materiał dowodowy Prezes Urzędu zważył, co następuje: W niniejszym postępowaniu administracyjnym Prezes UOKiK zakwestionował jako praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów działania przedsiębiorcy INVEST- NORD Sp. z o.o. z siedzibą w Białymstoku polegające na stosowaniu we wzorcu umownym „Warunki uczestnictwa w imprezach organizowanych przez INVEST-NORD Sp. z o.o.” postanowienia o treści: VI Reklamacje pkt 6.4: „Organizator zobowiązuje się do rozpatrzenia reklamacji oraz udzielenia klientowi odpowiedzi na piśmie najpóźniej w terminie 30 dni od daty jej otrzymania”, co mogło stanowić praktykę polegającą na stosowaniu postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 (45) ustawy z dnia 17 listopada 1964r. – kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43 , poz.296 ze zm.), tj. praktykę określoną w art. 24 ust.1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W uzasadnieniu postanowienia o wszczęciu postępowania w powyższym zakresie Prezes UOKiK powołał się na tożsamość treści postanowienia stosowanego przez Przedsiębiorcę z treścią postanowienia wpisanego do rejestru klauzul niedozwolonych: „BTiS Maka Tour ma obowiązek rozpatrzenia reklamacji w ciągu 30 dni od daty jej otrzymania” ( s ygn. akt XVII AmC 339/09, wyrok SOKiK z dnia 25 czerwca 2009r.), wpis pod numerem 1779. Prezes UOKiK stawiając przedsiębiorcy zarzut, o którym mowa wyżej wskazał, że podstawą uznania zapisu z niedozwolony i wpisania go do rejestru klauzul niedozwolonych jest jego niezgodność z art. 16b pkt 5 ustawy o usługach turystycznych, gdzie termin na załatwienie reklamacji liczony jest od daty jej złożenia prze konsumenta (w tym nadania w placówce pocztowej), a nie od daty otrzymania przez biuro podróży. Tymczasem wdaje się, że rozpatrując pozew w tej sprawie SOKiK stanął na stanowisku, że klauzula zastrzegająca termin 30-dniowy na rozpatrzenie reklamacji jest zbyt długa i uznał, że reklamacje powinny być rozpatrywane niezwłocznie, a w przyjętej praktyce w ciągu 14 dni. W toku postępowania w niniejszej sprawie Prezes UOKiK uznał, że zachodzą przesłanki stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego w zakresie powyższego zarzutu, a w związku z tym występuje konieczność wydania decyzji o umorzeniu postępowania stosownie do art. 105 k.p.a. w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Okolicznością decydującą o bezprzedmiotowości postępowania w powyższym zakresie jest brak wystąpienia przesłanki bezprawności w stosunku do trybu złożenia/otrzymania reklamacji przez biuro podróży. Wobec powyższego należy stwierdzić, że w przypadku klauzuli stosowanej przez INVEST-NORD Sp. z o.o. nie zachodzą okoliczności świadczące o jej abuzywności, pomimo nawet występowania terminu 30 dniowego na rozpatrzenie reklamacji, gdyż w doktrynie uznaje się, że z treści art. 16b pkt 5 ustawy o usługach turystycznych wynika tylko skutek nierozpatrzenia reklamacji w ciągu 30 dni, a nie termin, w którym biuro podróży jest zobowiązane rozpatrzyć 4 reklamację. Natomiast zastrzeżenie terminów dłuższych (45, 60 dni) w ocenie Prezesa UOKiK powinno być oceniane negatywnie, jako sprzeczne z dobrymi obyczajami. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Umorzenie postępowania na tej podstawie jest obligatoryjne, co oznacza, iż ustalenie przesłanki bezprzedmiotowości postępowania stwarza obowiązek zakończenia postępowania w danej instancji przez jego umorzenie. Wprawdzie w kodeksie postępowania administracyjnego ustawodawca nie sformułował wskazówek pozwalających na bliższe ustalenie zakresu pojęciowego przesłanki bezprzedmiotowości, niemniej charakter i treść przedmiotowej przesłanki zostały doprecyzowane w orzecznictwie sądowym oraz poglądach przedstawicieli doktryny prawa. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle, bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 kwietnia 2003 r. (sygn. akt III SA 2225/01) wskazał, że bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość wynika z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z taką właśnie sytuacją. Prezes UOKiK postawił INVEST-NORD Sp. z o.o. zarzut stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów. W toku prowadzonego postępowania ustalono jednak, że z uwagi na brak bezprawności działania tego Przedsiębiorcy nie są spełnione przesłanki warunkujące rozpoznanie sprawy w oparciu o ustawę o ochronie konkurencji i konsumentów. Ze względu na to konieczne stało się umorzenie niniejszego postępowania w trybie art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wobec powyższego orzeczono, jak na wstępie niniejszej decyzji. Od niniejszej decyzji, na podstawie art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c., przysługuje stronie odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie, w terminie dwóch tygodni od dnia doręczenia decyzji. Z upoważnienia Prezesa UOKiK Ewa Wiszniowska Dyrektor Delegatury UOKiK w Lublinie Otrzymuje: INVEST-NORD Sp. z o. o. Ul. Grochowa 11 15-423 Białystok 5