RLU-22/2013

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Delegatura w Lublinie 20-012 Lublin, ul. Ochotnicza 10 Tel. (81) 532-35-31, 743-77-30, 532-54-48, Fax (81) 532-08-26 E-mail: lublin@uokik.gov.pl za p.o. RLU – 61 –9/13/JS Lublin, dnia 30 września 2013r. DECYZJA RLU Nr 22/13 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. nr 50 poz. 331 ze zm.) i § 5 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie określenia właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 107 poz. 887), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu wobec przedsiębiorcy Przedsiębiorstwo Usług Komunalnych Spółka z o.o. z siedzibą w Tyszowcach, - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów I. Na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, wobec uprawdopodobnienia w toku postępowania administracyjnego stosowania przez przedsiębiorcę Przedsiębiorstwo Usług Komunalnych Spółka z o.o. z siedzibą w Tyszowcach, praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 1 i 2 ww. ustawy, polegającej na bezprawnym działaniu poprzez stosowanie we wzorcach „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę” i „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” oraz „Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków”, postanowień, które mogą być sprzeczne z przepisami ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. Nr 123 poz. 858), przepisami rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczania za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz.U. Nr 127 poz. 886) oraz przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), tj.: a. § 4 ust. 1 i 6 „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę” oraz „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” o treści: „Przedsiębiorstwo nie ponosi odpowiedzialności odszkodowawczej za przerwy w świadczeniu usług spowodowane: 1. brakiem wody na ujęciu. 6. przerwami w zasilaniu energetycznym urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych.” , co narusza art. 471 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny. 2 b. § 7 ust. 19 „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę” i § 7 ust. 18 „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” o treści: Odbiorca usług zobowiązuje się do: „pokrycia kosztów wymiany i napraw wodomierzy głównych i przyłączy wodociągowych powstałych w wyniku nie zabezpieczenia ich przed działaniem warunków atmosferycznych bądź uszkodzeń mechanicznych” , co narusza art. 15 ust. 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i odprowadzaniu ścieków. c. § 8 ust. 3 „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę” oraz § 8 ust. 5 „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” o treści „ w przypadku niesprawności wodomierza głównego lub innych, ilości pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w czasie 6 okresów obrachunkowych przed stwierdzeniem niesprawności wodomierza, a gdy nie jest to możliwe na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego. W przypadku awarii wodomierza zamontowanego po raz pierwszy ilości zużytej wody ustala się na podstawie przeciętnych norm zużycia określonych zgodnie z art. 27 ust. 3 Ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków” , co narusza § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Budownictwa w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczania za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków. d. § 8 ust. 9 „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę” oraz § 8 ust. 14 „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” o treści : „W przypadku celowego uszkodzenia bądź pominięcia wodomierza głównego lub urządzenia pomiarowego ilość dostarczonej wody lub odprowadzanych ścieków ustala się odpowiednio do ilości która mogła przepłynąć pełnym przekrojem rury przyłącza wodociągowego w okresie od ostatniego odczytu” , co narusza § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Budownictwa w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczania za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków. e. § 8 ust. 10 „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę” oraz § 8 ust. 15 „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” o treści : „odbiorca usług dokonuje zapłaty za dostarczoną wodę na podstawie faktury wystawianej przez przedsiębiorstwo w kasie lub na rachunek bankowy w terminie wskazanym na fakturze”, co narusza § 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Budownictwa w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczania za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków. f. § 12 ust. 1 „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę” oraz „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” o treści : „umowa może być rozwiązana przez każdą ze stron z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia bądź na mocy porozumienia stron” , co narusza art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i odprowadzaniu 3 ścieków. g. § 12 ust. 2 „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę” oraz „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” o treści : „Przedsiębiorstwo ma prawo odstąpić od umowy z 7 dniowym okresem wypowiedzenia w przypadku: a) Nie dotrzymywania przez Odbiorcę Usług ustaleń zawartych w § 7. d) Zerwania założonej plomby przez Przedsiębiorstwo na zaworach, kształtkach, wodomierzach i w przypadku uszkodzenia cechy legalizacyjnej wyżej wymienionych przyrządów pomiarowych” , co narusza art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i odprowadzaniu ścieków. h. § 17 „Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków” o treści „ „ w przypadku niesprawności wodomierza głównego, jeżeli umowa nie stanowi inaczej, ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w czasie 6 okresów obrachunkowych przed stwierdzeniem niesprawności wodomierza, a gdy nie jest to możliwe na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego. W przypadku awarii wodomierza zamontowanego po raz pierwszy ilości zużytej wody ustala się na podstawie przeciętnych norm zużycia określonych zgodnie z art. 27 ust. 3 Ustawy” , co narusza § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Budownictwa w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczania za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków. i. § 19 „Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków” o treści „ „ w przypadku niesprawności urządzeń pomiarowych, jeżeli umowa nie stanowi inaczej, ilość odprowadzanych ścieków ustala się na podstawie średniej ilości odprowadzanych ścieków w czasie 6 okresów obrachunkowych przed stwierdzeniem niesprawności urządzeń pomiarowych, a gdy nie jest to możliwe na podstawie średniego odprowadzania ścieków w analogicznym okresie roku ubiegłego” , co narusza § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Budownictwa w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczania za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków. oraz II. Na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, wobec uprawdopodobnienia w toku postępowania administracyjnego stosowania przez przedsiębiorcę Przedsiębiorstwo Usług Komunalnych Spółka z o.o. z siedzibą w Tyszowcach, praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 1 i 2 ww. ustawy, polegającej na bezprawnym działaniu poprzez nieumieszczeniu we wzorcach „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę” i „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” postanowień, co może być sprzeczne z przepisami ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. Nr 123 poz. 858), przepisami rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz 4 warunków rozliczania za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz.U. Nr 127 poz. 886) dotyczących,: a. sposobu postępowania w przypadku niedotrzymania ciągłości usług i odpowiednich parametrów dostarczanej wody i wprowadzanych do sieci kanalizacyjnej ścieków, wymaganych art. 6 ust. ust. 3 pkt. 1 i 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, b. sposobu i terminów wzajemnych rozliczeń, o których mowa w art. 6 ust. 3 pkt. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków oraz § 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Budownictwa w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków, po zobowiązaniu się przez przedsiębiorcę Przedsiębiorstwo Usług Komunalnych Spółka z o.o. z siedzibą w Tyszowcach, w piśmie z dnia 5 czerwca 2013 roku do podjęcia działań zmierzających do zaniechania naruszania zbiorowych interesów konsumentów tj. wprowadzenia nowego wzorca umowy i wystąpienia do Przewodniczącego Rady Miejskiej w Tyszowcach z projektem Uchwały wprowadzającej zmiany w Regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ścieków, nakłada się na Przedsiębiorstwo Usług Komunalnych Spółka z o.o. z siedzibą w Tyszowcach, obowiązek wykonania tego zobowiązania poprzez: 1 . wprowadzenie do obrotu z konsumentami, w okresie 1 miesiąca od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji, nowych wzorców umownych („Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę” i „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków”), z których zostaną usunięte postanowienia kwestionowane przez Prezesa Urzędu, w niniejszym postępowaniu administracyjnym i zastąpienie ich w tych wzorcach postanowieniami o treści: -pkt. I. a sentencji- § 4 ust. 1 i 6 „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę” oraz „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” – usunięcie postanowień- „Przedsiębiorstwo nie ponosi odpowiedzialności odszkodowawczej za przerwy w świadczeniu usług spowodowane: 1. brakiem wody na ujęciu. 6. przerwami w zasilaniu energetycznym urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych.” , -pkt. I. b sentencji- § 7 ust. 19 „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę” i § 7 ust. 18 „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” - usunięcie postanowienia- Odbiorca usług zobowiązuje się do: „pokrycia kosztów wymiany i napraw wodomierzy głównych i przyłączy wodociągowych powstałych w wyniku nie zabezpieczenia ich przed działaniem warunków atmosferycznych bądź uszkodzeń mechanicznych”, -pkt.I. c sentencji - § 8 ust. 3 „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę” i § 8 ust. 5 „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków”- „W przypadku niesprawności wodomierza głównego, ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w czasie 3 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności działania wodomierza, a gdy nie jest to możliwe - na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średniomiesięcznego zużycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy nieprawidłowego działania wodomierza. W przypadku awarii wodomierza zamontowanego po raz pierwszy ilości zużytej wody ustala się na podstawie przeciętnych norm zużycia 5 określonych zgodnie z art.27 ust.3 Ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków.” Zmiana tego zapisu, zdaniem Zarządu Spółki wymaga wcześniejszej zmiany regulaminu i wejścia jego w życie. O zmianę regulaminu Zarząd wystąpi do Rady Miasta w Tyszowcach, - pkt.I. d sentencji - § 8 ust. 9 „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę” oraz § 8 ust. 14 „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” - usunięcie postanowienia, : „W przypadku celowego uszkodzenia bądź pominięcia wodomierza głównego lub urządzenia pomiarowego ilość dostarczonej wody lub odprowadzanych ścieków ustala się odpowiednio do ilości która mogła przepłynąć pełnym przekrojem rury przyłącza wodociągowego w okresie od ostatniego odczytu”, -pkt.I. e sentencji -§ 8 ust. 10 „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę” oraz § 8 ust. 15 „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” wzorca „Umowa o dostarczenie wody” - „Odbiorca Usług dokonuje zapłaty za dostarczoną wodę lub odprowadzone ścieki na podstawie faktury wystawianej przez Przedsiębiorstwo w terminie wskazanym na fakturze, który nie może być krótszy niż 14 dni od daty jej wysłania lub dostarczenia w inny sposób”, -pkt.I. f sentencji -§ 12 ust. 1 „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę” oraz „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” - „Umowa może być rozwiązana przez odbiorcę usługi z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia bądź na mocy porozumienia stron w każdym czasie”, -pkt.I. g sentencji -§ 12 ust. 2 „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę” oraz „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków”- „Przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne może odciąć dostawę wody lub zamknąć przyłącze kanalizacyjne, jeżeli: 1) przyłącze wodociągowe lub przyłącze kanalizacyjne wykonano niezgodnie z przepisami prawa; - - 2) odbiorca usług nie uiścił należności za pełne dwa okresy obrachunkowe, następujące po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaległej opłaty; 3) jakość wprowadzanych ścieków nie spełnia wymogów określonych w przepisach prawa lub stwierdzono celowe uszkodzenie albo pominięcie urządzenia pomiarowego; 4) został stwierdzony nielegalny pobór wody lub nielegalne odprowadzanie ścieków, to jest bez zawarcia umowy, jak również przy celowo uszkodzonych albo pominiętych wodomierzach lub urządzeniach pomiarowych. – 5) Przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, które odcięło dostawę wody z przyczyny, o której mowa w ust. 1 pkt 2, jest obowiązane do równoczesnego udostępnienia zastępczego punktu poboru wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi i poinformowania o możliwościach korzystania z tego punktu. 6) Przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne o zamiarze odcięcia dostawy wody lub zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego oraz o miejscach i sposobie udostępniania zastępczych punktów poboru wody zawiadamia powiatowego inspektora sanitarnego, wójta (burmistrza, prezydenta miasta) oraz odbiorcę usług co najmniej na 20 dni przed planowanym terminem odcięcia dostaw wody lub zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego.”, -pkt.I. h sentencji: w „Regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ścieków” poprzez przygotowanie wystąpienia do Przewodniczącego Rady Miejskiej z projektem 6 Uchwały zmieniającej treść § 17 tego Regulaminu na - „W przypadku niesprawności wodomierza głównego, ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w czasie 3 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności działania wodomierza, a gdy nie jest to możliwe - na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średniomiesięcznego zużycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy nieprawidłowego działania wodomierza. W przypadku awarii wodomierza zamontowanego po raz pierwszy ilości zużytej wody ustala się na podstawie przeciętnych norm zużycia określonych zgodnie z art.27 ust.3 Ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków.”, -pkt.I. i § 19 „Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków” o treści „ w przypadku niesprawności urządzeń pomiarowych, jeżeli umowa nie stanowi inaczej, ilość odprowadzanych ścieków ustala się na podstawie średniej ilości odprowadzanych ścieków w czasie 6 okresów obrachunkowych przed stwierdzeniem niesprawności urządzeń pomiarowych, a gdy nie jest to możliwe na podstawie średniego odprowadzania ścieków w analogicznym okresie roku ubiegłego”- usunięcie postanowienia - poprzez przygotowanie wystąpienia do Przewodniczącego Rady Miejskiej z projektem Uchwały usuwającej treść § 19 tego Regulaminu, -pkt.II. a i b sentencji - wprowadzenie do wzorca „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę” oraz „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” § 12 ust. 3 o treści- „O planowanych przerwach lub ograniczeniach w dostawie wody oraz przewidywanym obniżeniu jej jakości Przedsiębiorstwo jest zobowiązane poinformować Odbiorcę Usług w sposób zwyczajowo przyjęty na terenie Gminy Tyszowce co najmniej 2 dni przed planowanym terminem. W razie przerwy w dostawie wody przekraczającej 12 godzin Przedsiębiorstwo powinno zapewnić zastępczy punkt poboru wody i poinformować Odbiorcę Usług o jego lokalizacji i warunkach korzystania. Wstrzymanie zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków bez uprzedniego zawiadomienia Odbiorcy Usług może nastąpić wyłącznie w przypadkach, gdy występują warunki stwarzające zagrożenie życia, zdrowia i środowiska lub umożliwiające świadczenie usług, w szczególności gdy z powodu awarii nie ma możliwości prowadzenia zaopatrzenia w wodę lub odprowadzenia ścieków. Usługobiorca może domagać się od Usługodawcy obniżenia należności za dostarczoną wodę o obniżonych parametrach (pogorszenie jakości, obniżenie ciśnienia uniemożliwiającego korzystania z wody). Obniżenie należności będzie proporcjonalne do ilości dostarczonej wody o obniżonych parametrach lub złej jej jakości” oraz - wprowadzenie do wzorca „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę” oraz „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” § 8 ust. 1 o treści- „Rozliczenia należności z tytułu dostarczania wody i odprowadzania ścieków odbywa się w jednomiesięcznych okresach obrachunkowych na podstawie cen i stawek opłat określonych w obowiązujących taryfach, z uwzględnieniem ilości dostarczonej wody ustalanej według wskazań wodomierza głównego oraz ilości odprowadzonych ścieków ustalonych na podstawie wskazań urządzenia pomiarowego. W przypadku braku urządzenia pomiarowego, ilość odprowadzonych ścieków jest równa ilości wody pobranej ustalonej na podstawie wskazań wodomierza głównego”. 7 2. dostarczenie odbiorcom projektu nowej umowy dostawy wody i odbioru ścieków zgodnej z wprowadzonym wzorcem umownym w terminie 1 miesiąca od daty uprawomocnienia się decyzji. III. Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nakłada się na Przedsiębiorstwo Usług Komunalnych Spółka z o.o. z siedzibą w Tyszowcach obowiązek złożenia sprawozdania o stopniu realizacji przyjętego zobowiązania, w terminie 2 miesięcy od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji, które powinno zawierać: 1. informację na temat liczby odbiorców, z którymi zawarto umowy według nowego wzorca umownego wraz z kopią 5 takich umów, 2. informację na temat liczby dotychczasowych odbiorców którym dostarczono projekty nowej umowy po wprowadzonych zmianach wynikających z niniejszej decyzji wraz z przesłaniem 5 kopii takich umów. 3. informację potwierdzająca złożenie do Rady Miasta wniosku o zmianę Regulaminu dostarczania wody i odbioru ścieków. Uzasadnienie Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów- Delegatura w Lublinie (dalej: Prezes Urzędu) wszczął z urzędu postępowanie wyjaśniające, mające na celu wstępne ustalenie, czy przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą w zakresie zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków w Tyszowcach (Postanowieniem Nr 18/13 z dnia 30 stycznia 2013 r.), nie narusza przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W odpowiedzi na otrzymane zawiadomienie Przedsiębiorstwo Usług Komunalnych Spółka z o.o. z siedzibą w Tyszowcach (dalej również Przedsiębiorca, Spółka lub Zakład komunalny) przedstawiło wzorce umów o dostarczenie wody o nazwach: „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę” i „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” oraz Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków, które zostały poddane analizie pod kątem przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wzorzec „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę” wprowadzono w życie od 1 stycznia 2009 roku a „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” od 1 stycznia 2012 roku. Liczba obowiązujących umów w zakresie dostarczania wody (stan na dzień 15 lutego 2013 r.) wynosiła 1149 sztuk. Prezes Urzędu dokonał analizy treści wzorców umów stosowanych przez Przedsiębiorcę w ramach prowadzonej działalności gospodarczej i Postanowieniem z dnia 22 maja 2013 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w związku z podejrzeniem stosowania przez Przedsiębiorstwo Usług Komunalnych Spółka z o.o. z siedzibą w Tyszowcach, praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, polegającej na stosowaniu we wzorcach mowy oraz regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ścieków, postanowień które mogą być sprzeczne z przepisami ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. Nr 123 poz. 858), przepisami rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczania za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz.U. Nr 127 poz. 886) oraz przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), co mogło stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 8 Prezes Urzędu ustalił, co następuje: Przedsiębiorstwo Usług Komunalnych Spółka z o.o. z siedzibą w Tyszowcach, ul. Wielka 62 została zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym pod numerem 0000126386 w dniu 9 sierpnia 2002 roku. Przedmiot działalności Spółki określony w Dziale 3 KRS jest szeroki i zawiera między innymi: pobór, uzdatnianie i rozprowadzanie wody. Umowy z konsumentami Przedsiębiorca zawierał w oparciu o wzorce umowne o nazwach: „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę” oraz „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” i „Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków” zwany dalej Regulaminem. W prowadzonym postępowaniu Prezes Urzędu zakwestionował postanowienia wzorców umów i Regulaminu uznając, że mogą stanowić praktykę polegającą na bezprawnym działaniu, tj. naruszeniu art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zakwestionowane postanowienie umowne to: - § 4 ust. 1 i 6 „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę” oraz „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” o treści: „Przedsiębiorstwo nie ponosi odpowiedzialności odszkodowawczej za przerwy w świadczeniu usług spowodowane: 1. brakiem wody na ujęciu. 6. przerwami w zasilaniu energetycznym urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych.” . - § 7 ust. 19 „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę” i § 7 ust. 18 „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” o treści: Odbiorca usług zobowiązuje się do: „pokrycia kosztów wymiany i napraw wodomierzy głównych i przyłączy wodociągowych powstałych w wyniku nie zabezpieczenia ich przed działaniem warunków atmosferycznych bądź uszkodzeń mechanicznych” . - § 8 ust. 3 „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę” oraz § 8 ust. 5 „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” o treści „ w przypadku niesprawności wodomierza głównego lub innych, ilości pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w czasie 6 okresów obrachunkowych przed stwierdzeniem niesprawności wodomierza, a gdy nie jest to możliwe na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego. W przypadku awarii wodomierza zamontowanego po raz pierwszy ilości zużytej wody ustala się na podstawie przeciętnych norm zużycia określonych zgodnie z art. 27 ust. 3 Ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków” . - § 8 ust. 9 „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę” oraz § 8 ust. 14 „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” o treści : „W przypadku celowego uszkodzenia bądź pominięcia wodomierza głównego lub urządzenia pomiarowego ilość dostarczonej wody lub odprowadzanych ścieków ustala się odpowiednio do ilości która mogła przepłynąć pełnym przekrojem rury przyłącza wodociągowego w okresie od ostatniego odczytu” . - § 8 ust. 10 „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę” oraz § 8 ust. 15 „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” o treści : „odbiorca usług dokonuje zapłaty za dostarczoną wodę na podstawie faktury wystawianej przez przedsiębiorstwo w kasie lub na rachunek bankowy w terminie wskazanym na fakturze” . 9 - § 12 ust. 1 „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę” oraz „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” o treści : „umowa może być rozwiązana przez każdą ze stron z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia bądź na mocy porozumienia stron” . - § 12 ust. 2 „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę” oraz „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” o treści : „Przedsiębiorstwo ma prawo odstąpić od umowy z 7 dniowym okresem wypowiedzenia w przypadku: a) Nie dotrzymywania przez Odbiorcę Usług ustaleń zawartych w § 7. d) Zerwania założonej plomby przez Przedsiębiorstwo na zaworach, kształtkach, wodomierzach i w przypadku uszkodzenia cechy legalizacyjnej wyżej wymienionych przyrządów pomiarowych” . - § 17 Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków o treści „ w przypadku niesprawności wodomierza głównego, jeżeli umowa nie stanowi inaczej, ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w czasie 6 okresów obrachunkowych przed stwierdzeniem niesprawności wodomierza, a gdy nie jest to możliwe na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego. W przypadku awarii wodomierza zamontowanego po raz pierwszy ilości zużytej wody ustala się na podstawie przeciętnych norm zużycia określonych zgodnie z art. 27 ust. 3 Ustawy” . - § 19 Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków o treści „ w przypadku niesprawności urządzeń pomiarowych, jeżeli umowa nie stanowi inaczej, ilość odprowadzanych ścieków ustala się na podstawie średniej ilości odprowadzanych ścieków w czasie 6 okresów obrachunkowych przed stwierdzeniem niesprawności urządzeń pomiarowych, a gdy nie jest to możliwe na podstawie średniego odprowadzania ścieków w analogicznym okresie roku ubiegłego.” Prezes Urzędu zakwestionował także nieumieszczenie we wzorcach umowy postanowień na temat sposobu postępowania w przypadku niedotrzymania ciągłości usług i odpowiednich parametrów dostarczanej wody i wprowadzanych do sieci kanalizacyjnej ścieków oraz sposobu i terminów wzajemnych rozliczeń. Ustosunkowując się do przedstawionych zarzutów Zakład komunalny w pierwszym piśmie z dnia 5 czerwca 2012 roku, zobowiązał się do wyeliminowania z wzorców umów postanowień zakwestionowanych przez Prezesa Urzędu, poprzez usunięcie lub zmianę tych postanowień w stopniu zapewniającym zgodność z przepisami prawa. Pismem z dnia 11 lipca 2013 roku, Przedsiębiorca przesłał zmodyfikowane (doprecyzowane) zobowiązanie oraz projekt wystąpienia do Przewodniczącego Rady Miejskiej w Tyszowcach z propozycją wprowadzenia zmian w Regulaminie uchwalanym przez Radę w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków. Przedsiębiorca zaproponował postanowienia o treści: - § 4 ust. 1 i 6 „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę” oraz „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” – usunięcie postanowień, 10 - § 7 ust. 19 „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę” i § 7 ust. 18 „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” - usunięcie postanowienia, - § 8 ust. 3 „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę” i § 8 ust. 5 „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków”- „W przypadku niesprawności wodomierza głównego, ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w czasie 3 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności działania wodomierza, a gdy nie jest to możliwe - na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średniomiesięcznego zużycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy nieprawidłowego działania wodomierza. W przypadku awarii wodomierza zamontowanego po raz pierwszy ilości zużytej wody ustala się na podstawie przeciętnych norm zużycia określonych zgodnie z art.27 ust.3 Ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków.” Zmiana tego zapisu, zdaniem Zarządu Spółki wymaga wcześniejszej zmiany regulaminu i wejścia jego w życie. O zmianę regulaminu Spółka wystąpi do Rady Miasta w Tyszowcach, - § 8 ust. 9 „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę” oraz § 8 ust. 14 „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” - usunięcie postanowienia, -§ 8 ust. 10 „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę” oraz § 8 ust. 15 „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” wzorca „Umowa o dostarczenie wody” - „Odbiorca Usług dokonuje zapłaty za dostarczoną wodę lub odprowadzone ścieki na podstawie faktury wystawianej przez Przedsiębiorstwo w terminie wskazanym na fakturze, który nie może być krótszy niż 14 dni od daty jej wysłania lub dostarczenia w inny sposób. -§ 12 ust. 1 „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę” oraz „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” - „Umowa może być rozwiązana przez odbiorcę usługi z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia bądź na mocy porozumienia stron w każdym czasie”, -§ 12 ust. 2 „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę” oraz „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” - „Przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne może odciąć dostawę wody lub zamknąć przyłącze kanalizacyjne, jeżeli: 1) przyłącze wodociągowe lub przyłącze kanalizacyjne wykonano niezgodnie z przepisami prawa; - - 2) odbiorca usług nie uiścił należności za pełne dwa okresy obrachunkowe, następujące po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaległej opłaty; 3) jakość wprowadzanych ścieków nie spełnia wymogów określonych w przepisach prawa lub stwierdzono celowe uszkodzenie albo pominięcie urządzenia pomiarowego; 4) został stwierdzony nielegalny pobór wody lub nielegalne odprowadzanie ścieków, to jest bez zawarcia umowy, jak również przy celowo uszkodzonych albo pominiętych wodomierzach lub urządzeniach pomiarowych. – 5) Przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, które odcięło dostawę wody z przyczyny, o której mowa w ust. 1 pkt 2, jest obowiązane do równoczesnego udostępnienia zastępczego punktu poboru wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi i poinformowania o możliwościach korzystania z tego punktu. 6) Przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne o zamiarze odcięcia dostawy wody lub zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego oraz o miejscach i sposobie udostępniania zastępczych 11 punktów poboru wody zawiadamia powiatowego inspektora sanitarnego, wójta (burmistrza, prezydenta miasta) oraz odbiorcę usług co najmniej na 20 dni przed planowanym terminem odcięcia dostaw wody lub zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego.”, - przygotowanie wystąpienia do Przewodniczącego Rady Miejskiej z projektem Uchwały zmieniającej treść Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków: § 17 - „W przypadku niesprawności wodomierza głównego, ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w czasie 3 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności działania wodomierza, a gdy nie jest to możliwe - na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średniomiesięcznego zużycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy nieprawidłowego działania wodomierza. W przypadku awarii wodomierza zamontowanego po raz pierwszy ilości zużytej wody ustala się na podstawie przeciętnych norm zużycia określonych zgodnie z art.27 ust.3 Ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków.”, § 19 - usunięcie postanowienia. oraz w celu uzupełnienia brakujących zapisów określonych w pkt. II. a i b sentencji decyzji – wprowadzenie do wzorca „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę” oraz „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” § 12 ust. 3 o treści - „O planowanych przerwach lub ograniczeniach w dostawie wody oraz przewidywanym obniżeniu jej jakości Przedsiębiorstwo jest zobowiązane poinformować Odbiorcę Usług w sposób zwyczajowo przyjęty na terenie Gminy Tyszowce co najmniej 2 dni przed planowanym terminem. W razie przerwy w dostawie wody przekraczającej 12 godzin Przedsiębiorstwo powinno zapewnić zastępczy punkt poboru wody i poinformować Odbiorcę Usług o jego lokalizacji i warunkach korzystania. Wstrzymanie zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków bez uprzedniego zawiadomienia Odbiorcy Usług może nastąpić wyłącznie w przypadkach, gdy występują warunki stwarzające zagrożenie życia, zdrowia i środowiska lub umożliwiające świadczenie usług, w szczególności gdy z powodu awarii nie ma możliwości prowadzenia zaopatrzenia w wodę lub odprowadzenia ścieków. Usługobiorca może domagać się od Usługodawcy obniżenia należności za dostarczoną wodę o obniżonych parametrach (pogorszenie jakości, obniżenie ciśnienia uniemożliwiającego korzystania z wody). Obniżenie należności będzie proporcjonalne do ilości dostarczonej wody o obniżonych parametrach lub złej jej jakości.” - wprowadzenie § 8 ust. 1 o treści- „Rozliczenia należności z tytułu dostarczania wody i odprowadzania ścieków odbywa się w jednomiesięcznych okresach obrachunkowych na podstawie cen i stawek opłat określonych w obowiązujących taryfach, z uwzględnieniem ilości dostarczonej wody ustalanej według wskazań wodomierza głównego oraz ilości odprowadzonych ścieków ustalonych na podstawie wskazań urządzenia pomiarowego. W przypadku braku urządzenia pomiarowego, ilość odprowadzonych ścieków jest równa ilości wody pobranej ustalonej na podstawie wskazań wodomierza głównego”. Przedsiębiorca przy piśmie z dnia 11 lipca 2013 r. przesłał zmodyfikowane (doprecyzowane) zobowiązanie oraz projekt wystąpienia do Przewodniczącego Rady Miejskiej w Tyszowcach z propozycją wprowadzenia zmian w Regulaminie uchwalanym przez Radę w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków. Nowe wzorce umowne zostaną dostarczone konsumentom do podpisania, jako projekty umów w terminie 1 miesiąca od uprawomocnienia się decyzji Prezesa Urzędu. 12 Przedsiębiorca nie skorzystał z prawa zapoznania się z materiałem dowodowym zebranym w prowadzonym postępowaniu dowodowym. Prezes Urzędu zważył, co następuje: Treść art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wskazuje, że jej przepisy mają zastosowanie wyłącznie do ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów, podejmowanej w interesie publicznym. Zatem warunkiem koniecznym do uruchomienia instrumentów określonych w tej ustawie jest zaistnienie takiego stanu faktycznego, w którym działania przedsiębiorców naruszają jej przepisy i jednocześnie stanowią zagrożenie dla interesu publicznego bądź też naruszają ten interes. Niniejsze postępowanie dotyczy stosowanych przez Zakład komunalny wzorców umownych przy świadczeniu usług dostawy wody i odprowadzania ścieków o nazwach: „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę” oraz „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków”. Wzorce te mają zastosowanie przy zawieraniu umów z konsumentami. Dotyczą one zatem obecnych i wszystkich potencjalnych kontrahentów Przedsiębiorcy co oznacza, że mogą mieć zastosowanie do nieokreślonego z góry kręgu adresatów. Zatem, niniejsze postępowanie prowadzone było w interesie publicznym. Zarzut naruszenia przepisów ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (zwanej dalej ustawą o okik) mógł zostać postawiony przedsiębiorcy. W związku z tym, oceny wymaga przesłanka spełnienia przez Zakład komunalny statusu przedsiębiorcy w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o okik. W związku z powyższym należy stwierdzić, że Przedsiębiorstwo Usług Komunalnych Spółka z o.o. z siedzibą w Tyszowcach prowadzące działalność gospodarczą polegającą na świadczeniu usług komunalnych (między innymi: pobór, uzdatnianie i rozprowadzanie wody), wpisane w Krajowym Rejestrze Sądowym pod numerem 0000126386 jest przedsiębiorcą w rozumieniu przepisu art. 4 pkt 1 ustawy o okik. Przedsiębiorstwo Usług Komunalnych Spółka z o.o. z siedzibą w Tyszowcach prowadzi działalność gospodarczą we własnym imieniu, w sposób zorganizowany i ciągły. Nie budzi wątpliwości, iż działalność ta ma charakter zarobkowy. Jest zatem przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy o ochronie (…) i jego działania mogą być poddane ocenie w toku postępowania przed Prezesem Urzędu. Przedsiębiorca posiadał, wg. stanu na 15 lutego 2013 roku 1149 umów podpisanych z konsumentami w gminie Tyszowce. Ad. I i II Zgodnie z art. 28 ustawy o okik, jeżeli w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione - na podstawie okoliczności sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu, o którym mowa w art. 100 ust. 1, lub innych informacji będących podstawą wszczęcia postępowania - że przedsiębiorca stosuje praktykę, o której mowa w art. 24 powołanej ustawy a przedsiębiorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, zobowiąże się do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom, Prezes Urzędu może w drodze decyzji nałożyć obowiązek wykonania tego zobowiązania. Przytoczony przepis jako przesłanki warunkujące możliwość wydania decyzji przez Prezesa Urzędu wskazuje: uprawdopodobnienie naruszenia zakazu określonego w art. 24 ustawy oraz 13 zobowiązanie się przedsiębiorcy, któremu jest zarzucane takie naruszenie, do podjęcia lub zaniechania działań zmierzających do zapobieżenia naruszeniu. Niezbędne jest rozważenie, czy zaistniały w odniesieniu do działań i zobowiązań ww. Przedsiębiorcy warunki do wydania decyzji z art. 28 ustawy. W pierwszej kolejności ustalenia wymaga okoliczność, czy stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów zostało uprawdopodobnione na obecnym etapie postępowania. Przedsiębiorcy zarzucono stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o okik, tj. bezprawne działania polegające na stosowaniu we wzorcach umownych postanowień naruszających obowiązujące przepisy prawa. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o okik, zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Art. 24 ust. 2 ustawy stanowi, że przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działania przedsiębiorcy. Stwierdzenie przedmiotowej praktyki wymaga uprawdopodobnienia spełnienia dwóch przesłanek: bezprawności działania przedsiębiorcy i naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Bezprawność wynika ze sprzeczności stosowanych przez Przedsiębiorcę w stosunku do którego wszczęto postępowanie administracyjne, postanowień wzorców umownych pod nazwą: „Umowa o dostarczenie wody” oraz „Umowa o dostarczenie wody nr….” z przepisami ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. Nr 123 poz. 858), przepisami rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczania za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz.U. Nr 127 poz. 886) oraz przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.). Bezprawność tradycyjnie ujmowana jest jako sprzeczność z obowiązującym porządkiem prawnym. Jako działanie „bezprawne” należy kwalifikować zachowania sprzeczne z nakazem zawartym w ustawie, rozporządzeniu wydanym na podstawie i dla wykonania ustawy, umową międzynarodową mającą bezpośrednie zastosowanie w stosunkach wewnętrznych. Sprzeczne z prawem są czyny: zabronione i zagrożone sankcją karną, czyny zabronione pod sankcjami dyscyplinarnymi, czyny zakazane przepisami administracyjnymi lub przepisami prawa gospodarczego publicznego, czyny zabronione przepisami o charakterze cywilnym, sprzeczne z nakazami zawartymi w prawie cywilnym lub prawie administracyjnym. „ Bezprawność jest taką cechą działania, która polega na jego sprzeczności z normami prawa lub zasadami współżycia społecznego, bez względu na winę, a nawet świadomość sprawcy. Dla ustalenia przeto bezprawności działania wystarczy ustalenie, że określone zachowanie koliduje z przepisami prawa.” (tak: Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji Komentarz, pod redakcją prof. dr hab. Janusza Szwaji, Wydawnictwo CH BECK, Warszawa 2000, s.117 – 118). Ponadto Sąd Najwyższy wskazał, że o bezprawności działania można mówić wówczas, gdy nie zachodzi żadna ze szczególnych okoliczności usprawiedliwiających określone działanie, tj. działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy, wykonywanie prawa podmiotowego, zgoda pokrzywdzonego oraz działanie w obronie uzasadnionego interesu (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19.10.1989 r. II CR 419/89 OSP 1990/11-12 poz. 377). W niniejszej sprawie zakwestionowane działanie Przedsiębiorcy, polegało na stosowaniu we wzorcach umownych postanowień bezprawnych. 14 W prowadzonym postępowaniu administracyjnym Prezes Urzędu uznał, że poniższe postanowienia znajdujące się we wzorcach umownych i regulaminie stosowanych przez Zakład komunalny mogą naruszać obowiązujące przepisy prawa tj.: a. § 4 ust. 1 i 6 „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę” oraz „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” o treści: „Przedsiębiorstwo nie ponosi odpowiedzialności odszkodowawczej za przerwy w świadczeniu usług spowodowane: 1. brakiem wody na ujęciu. 6. przerwami w zasilaniu energetycznym urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych.” . Postanowienie może być sprzeczne z przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.). Podstawowym obowiązkiem dostawcy usług wodociągowych jest zapewnienie zdolności posiadanych urządzeń do realizacji dostaw wody w wymaganej ilości i pod odpowiednim ciśnieniem oraz dostaw wody w sposób ciągły i niezawodny. Zgodnie z reżimem odpowiedzialności kontraktowej (art. 471 k.c.) Przedsiębiorca jest obowiązany naprawić szkodę wynikłą z niewykonania swoich obowiązków, a więc z przerw lub ograniczeń w świadczeniu usług dostawy wody, jeżeli jest to następstwem okoliczności, za które Przedsiębiorca odpowiada. Możliwe są bowiem sytuacje, gdy dostawca usług ponosić będzie odpowiedzialność za przerwy lub ograniczenia w dostawie wody np. brakiem wody na ujęciu lub przerwy w zasilaniu energetycznym wskutek okoliczności, za które ponosi odpowiedzialność (które są np. skutkiem jego zaniedbań). Dodatkowo stwierdzić należy, że Zakład komunalny ponosi odpowiedzialność na zasadach określonych w art. 435 k.c. Zgodnie z treścią art. 435 k.c. § 1 „Prowadzący na własny rachunek przedsiębiorstwo lub zakład wprawiany w ruch za pomocą sił przyrody (pary, gazu, elektryczności, paliw płynnych itp.) ponosi odpowiedzialność za szkodę na osobie lub mieniu, wyrządzoną komukolwiek przez ruch przedsiębiorstwa lub zakładu, chyba że szkoda nastąpiła wskutek siły wyższej albo wyłącznie z winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą nie ponosi odpowiedzialności.” Zakład komunalny ponosi odpowiedzialność za szkody na osobie lub mieniu wyrządzone komukolwiek przez ruch przedsiębiorstwa lub zakładu- odpowiada zatem na zasadzie ryzyka. Odpowiedzialność za wyrządzone szkody wyłącza jedynie siła wyższa, wyłączna wina poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą nie ponosi odpowiedzialności. Tak określona odpowiedzialność nie może być z góry wyłączona lub ograniczona. Zakład komunalny próbuje wyłączyć swoją odpowiedzialność za przerwy w świadczeniu usług w wypadkach, w których może ponosić odpowiedzialność za taki stan rzeczy. Z tego względu zostało uprawdopodobnione, że stosowane przez Zakład komunalny postanowienie jest sprzeczne z przepisami powszechnie obowiązującego prawa i może prowadzić do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Tym samym zostało uprawdopodobnione, że stosowane postanowienie może naruszać zbiorowe interesy konsumentów. b. § 7 ust. 19 „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę” i § 7 ust. 18 „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” o treści: Odbiorca usług zobowiązuje się do: „pokrycia kosztów wymiany i napraw wodomierzy głównych i przyłączy wodociągowych powstałych w wyniku nie zabezpieczenia ich przed działaniem warunków atmosferycznych bądź uszkodzeń mechanicznych” 15 Powyższe postanowienie może być sprzeczne z zapisem art.15 ust. 3 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, który stanowi że „koszty nabycia, zainstalowania i utrzymania wodomierza głównego ponosi przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, a urządzenia pomiarowego- odbiorca usług”. Z przepisu ustawy wynika zatem, że to przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, więc w tym wypadku PUK ponosi koszty związane z nabyciem, zainstalowaniem i utrzymaniem wodomierza głównego. Zakwestionowane postanowienie uznaje zatem, że odbiorca usług jest zobowiązany do pokrycia kosztów wymiany i naprawy wodomierza niezależnie od tego czy do tych uszkodzeń doszło z winy czy też nie odbiorcy wody. Stwierdzić należy, że w kwestionowanym postanowieniu Przedsiębiorca w sposób bezprawny obciąża odbiorcę usług obowiązkiem pokrycia kosztów wymiany i napraw wodomierzy głównych i przyłączy wodociągowych powstałych w wyniku nie zabezpieczenia ich przed działaniem warunków atmosferycznych bądź uszkodzeń mechanicznych. niezależnie Przepis natomiast w sposób jasny stanowi, że to przedsiębiorstwo wodociągowo- kanalizacyjne pokrywa koszty nabycia, zainstalowania i utrzymania wodomierza głównego a odpowiedzialność odbiorcy może ewentualnie polegać polegać tylko na zasadzie winy, gdy uszkodzi on to urządzenie a dostawca będzie w stanie mu to udowodnić. Uznać zatem należy, że Przedsiębiorca bezprawnie nakłada na odbiorcę usług obowiązek utrzymania i zagwarantowania sprawnego działania wodomierza głównego. Z tego względu należy uznać, że zapis stosowany przez PUK jest sprzeczny z przepisami powszechnie obowiązującego prawa i może prowadzić do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. W ocenie Prezesa UOKiK treść przedmiotowego postanowienia umieszczonego w Umowach jest sprzeczna z art. 15 ust. 3 ustawy o zaopatrzeniu w wodę i odprowadzaniu ścieków, a jego stosowanie stanowi działanie bezprawne, określone w art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Z tego względu zostało uprawdopodobnione, że stosowane postanowienie może naruszać zbiorowe interesy konsumentów. c. § 8 ust. 3 „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę” oraz § 8 ust. 5 „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” o treści „ w przypadku niesprawności wodomierza głównego lub innych, ilości pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w czasie 6 okresów obrachunkowych przed stwierdzeniem niesprawności wodomierza, a gdy nie jest to możliwe na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego. W przypadku awarii wodomierza zamontowanego po raz pierwszy ilości zużytej wody ustala się na podstawie przeciętnych norm zużycia określonych zgodnie z art. 27 ust. 3 Ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków” Powyższe postanowienie może być sprzeczne z zapisem § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczania za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków. Zgodnie z § 18 ust. 1 rozporządzenia „W przypadku stwierdzenia nieprawidłowego działania wodomierza głównego ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w okresie 3 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności działania wodomierza, a gdy nie jest to możliwe- na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średniomiesięcznego zużycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy nieprawidłowego działania wodomierza.” W przypadku zauważenia niesprawności działania wodomierza głównego przepisy ustawy wskazują, w oparciu o jakie kryteria należy obliczyć ilość pobranej wody, w związku z czym PUK nie ma 16 prawa wprowadzać własnych reguł obliczania ilości pobranej wody. Z tego względu należy uznać, że zapis narusza zbiorowe interesy konsumentów określone w art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, gdyż w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w działaniu przyrządów pomiarowych PUK stosuje inne, niż określone w rozporządzeniu, zasady rozliczania średniego zużycia wody. Zostało zatem uprawdopodobnione, że stosowane postanowienie może naruszać zbiorowe interesy konsumentów. d . § 8 ust. 9 „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę” oraz § 8 ust. 14 „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” o treści : „W przypadku celowego uszkodzenia bądź pominięcia wodomierza głównego lub urządzenia pomiarowego ilość dostarczonej wody lub odprowadzanych ścieków ustala się odpowiednio do ilości która mogła przepłynąć pełnym przekrojem rury przyłącza wodociągowego w okresie od ostatniego odczytu” Powyższe postanowienie może być sprzeczne z zapisem § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczania za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków. Zgodnie z § 18 ust. 1 rozporządzenia „W przypadku stwierdzenia nieprawidłowego działania wodomierza głównego ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w okresie 3 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności działania wodomierza, a gdy nie jest to możliwe- na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średniomiesięcznego zużycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy nieprawidłowego działania wodomierza.” W przypadku nieprawidłowego działania wodomierza głównego, co z pewnością ma miejsce przy uszkodzeniu lub pominięciu wodomierza, przepisy ustawy wskazują, w oparciu o jakie kryteria należy obliczyć ilość pobranej wody, w związku z czym PUK nie ma prawa wprowadzać własnych reguł obliczania ilości pobranej wody. Z tego względu uprawdopodobniono, że zapis narusza zbiorowe interesy konsumentów określone w art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. e. § 8 ust. 10 „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę” oraz § 8 ust. 15 „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” o treści : „odbiorca usług dokonuje zapłaty za dostarczoną wodę na podstawie faktury wystawianej przez przedsiębiorstwo w kasie lub na rachunek bankowy w terminie wskazanym na fakturze”. Powyższe postanowienie może być sprzeczne z zapisem § 17 ust.1 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczania za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz.U. Nr 127 poz. 886). Zgodnie z § 17 ust.1 rozporządzenia „Odbiorca usług dokonuje zapłaty za dostarczoną wodę lub odprowadzone ścieki w terminie określonym w fakturze, który nie może być krótszy niż 14 dni od daty jej wysłania lub dostarczenia w inny sposób.” Zapis umieszczony we wzorcu Umowy przewiduje termin wskazany na fakturze. Takie określenie terminu we wzorcu umowy do zapłaty należności za pobraną wodę jest sprzeczne z przepisem rozporządzenia i może prowadzić do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Usługobiorca nie ma wpływu na to, w jakim terminie rachunek zostanie przez PUK – po jego wystawieniu - wysłany, a także na termin jego dostarczenia, który może przekroczyć wyżej określony termin zapłaty. Tym samym konsument może zostać narażony na konsekwencje wynikające z nieterminowego uregulowania należności. 17 Stąd, w ocenie Prezesa Urzędu, określenie przez PUK w stosowanych wzorcach umowy „w terminie wskazanym na fakturze” może być uznany za niezgodny z § 17 ust. 1 rozporządzenia taryfowego. Tym samym działanie takie może być bezprawne i naruszać art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zakresie naruszenia obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji. Zostało zatem uprawdopodobnione, że stosowane postanowienie może naruszać zbiorowe interesy konsumentów. f. § 12 ust. 1 „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę” oraz „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” o treści : „umowa może być rozwiązana przez każdą ze stron z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia bądź na mocy porozumienia stron.” Powyższe postanowienie może być sprzeczne z zapisem art.8 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz.U. Nr 123 poz. 858), który wskazuje w jakich przypadkach można odciąć dostawę wody lub zamknąć przyłącze. Ustawa nie przewiduje możliwości rozwiązania umowy, a takie postanowienie może prowadzić do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Należy uznać, że możliwość rozwiązania umowy przez PUK z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia nie odnosi się do okoliczności, w których ustawodawca dopuszcza możliwość wstrzymania usług. Oznacza to, że kwestionowane postanowienia, zgodnie z którymi „Umowa może być rozwiązana przez każdą ze stron z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia (…).” statuują możliwość przekroczenia przez PUK jej ustawowych kompetencji, jako dostawcy usług wodociągowych i kanalizacyjnych, w zakresie możliwości wstrzymania świadczenia usług. Postanowienia te przewidują bowiem możliwość podjęcia działań powodujących odcięcie dostaw wody lub zamknięcie przyłącza kanalizacyjnego w sytuacjach, które nie zostały objęte art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, a ich zamieszczenie w umowach podpisywanych z konsumentami pozwala PUK na rozwiązanie umowy, pod warunkiem zachowania trzymiesięcznego terminu wypowiedzenia, zawsze wtedy, kiedy uzna to za stosowne. W takiej sytuacji, może dojść do naruszenia prawa. Z tego względu uprawdopodobniono, że zapis narusza zbiorowe interesy konsumentów określone w art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. g. § 12 ust. 2 „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę” oraz „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” o treści : „Przedsiębiorstwo ma prawo odstąpić od umowy z 7 dniowym okresem wypowiedzenia w przypadku: a) Nie dotrzymywania przez Odbiorcę Usług ustaleń zawartych w § 7. d) Zerwania założonej plomby przez Przedsiębiorstwo na zaworach, kształtkach, wodomierzach i w przypadku uszkodzenia cechy legalizacyjnej wyżej wymienionych przyrządów pomiarowych” Powyższe postanowienia mogą być sprzeczne z zapisem art.8 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, który w ust. 1 zawiera zamkniętą listę przypadków które mogą stanowić przyczyny upoważniające do odcięcia dostawy wody lub zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego a tym samym odstąpienia od umowy (1. przyłącze wodociągowe lub przyłącze kanalizacyjne wykonano niezgodnie z przepisami prawa, 2. odbiorca usług nie uiścił opłat za pełne dwa 18 okresy obrachunkowe następujące po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaległej opłaty, 3. jakość wprowadzanych ścieków nie spełnia wymogów określonych w przepisach prawa lub stwierdzono celowe uszkodzenie albo pominięcie urządzenia pomiarowego, 4. został stwierdzony nielegalny pobór wody lub nielegalne odprowadzanie ścieków, to jest bez zawarcia umowy, jak również przy celowo uszkodzonych albo pominiętych wodomierzach lub urządzeniach pomiarowych) i określa w ust. 3 20 dniowy termin na poinformowanie o tym odbiorcy usług, natomiast zakres określony w § 7 wzorców „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę” oraz „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” jest bardzo szeroki, znacznie przekraczający zakres przypadków określonych ustawą o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Zakwestionowane przez Prezesa Urzędu postanowienie może być sprzeczne z ww. artykułem Ustawy również dlatego gdyż określa 7 dniowy termin na odstąpienie od świadczenia usługi a tym samym może prowadzić do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów określonych w art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Brzmienie postanowienia jest sprzeczne z przepisem ww. ustawy i zostało uprawdopodobnione, że może prowadzić do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. h. § 17 Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków o treści „ w przypadku niesprawności wodomierza głównego, jeżeli umowa nie stanowi inaczej, ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w czasie 6 okresów obrachunkowych przed stwierdzeniem niesprawności wodomierza, a gdy nie jest to możliwe na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego. W przypadku awarii wodomierza zamontowanego po raz pierwszy ilości zużytej wody ustala się na podstawie przeciętnych norm zużycia określonych zgodnie z art. 27 ust. 3 Ustawy” Powyższe postanowienia mogą być sprzeczne z zapisem § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczania za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków. Zgodnie z § 18 ust. 1 rozporządzenia „W przypadku stwierdzenia nieprawidłowego działania wodomierza głównego ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w okresie 3 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności działania wodomierza, a gdy nie jest to możliwe- na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średniomiesięcznego zużycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy nieprawidłowego działania wodomierza.” W przypadku zauważenia niesprawności działania wodomierza głównego przepisy ustawy wskazują, w oparciu o jakie kryteria należy obliczyć ilość pobranej wody, w związku z czym PUK nie ma prawa wprowadzać własnych reguł obliczania ilości pobranej wody. Z tego względu należy uznać, że zapis narusza zbiorowe interesy konsumentów określone w art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, gdyż w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w działaniu przyrządów pomiarowych PUK stosuje inne zasady, niż zawarte w rozporządzeniu. Brzmienie postanowienia jest sprzeczne z przepisem ww. rozporządzenia tym samym zostało uprawdopodobnione, że może prowadzić do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. i. § 19 Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków o treści: „w przypadku niesprawności urządzeń pomiarowych, jeżeli umowa nie stanowi inaczej, ilość odprowadzanych ścieków ustala się na podstawie średniej ilości odprowadzanych ścieków w czasie 6 okresów obrachunkowych przed stwierdzeniem niesprawności urządzeń pomiarowych, a gdy nie jest to możliwe na podstawie średniego odprowadzania ścieków w analogicznym okresie roku ubiegłego.” 19 Powyższe postanowienie może być sprzeczne z zapisem § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczania za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków. Zgodnie z § 18ust. 1 rozporządzenia „W przypadku stwierdzenia nieprawidłowego działania wodomierza głównego ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w okresie 3 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności działania wodomierza, a gdy nie jest to możliwe- na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średniomiesięcznego zużycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy nieprawidłowego działania wodomierza.” W przypadku zauważenia niesprawności działania wodomierza głównego przepisy ustawy wskazują, w oparciu o jakie kryteria należy obliczyć ilość pobranej wody, w związku z czym PUK nie ma prawa wprowadzać własnych reguł obliczania ilości pobranej wody. Ponieważ ilość odprowadzanych ścieków przyjmuje się w oparciu o ilość dostarczanej wody przepis ten ma bezpośrednie zastosowanie również w przypadku ścieków. Z tego względu należy uznać, że zapis może naruszać zbiorowe interesy konsumentów, gdyż w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w działaniu przyrządów pomiarowych PUK stosuje inne, niż określone w rozporządzeniu, zasady rozliczania średniego zużycia wody, a tym samym ścieków. Brzmienie postanowienia jest więc sprzeczne z przepisem ww. ustawy i prowadzi do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów określonych w art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Brzmienie postanowienia jest sprzeczne z przepisem ww. rozporządzenia tym samym zostało uprawdopodobnione, że może prowadzić do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Prezes Urzędu uznał także, że Zakład komunalny mógł naruszać obowiązujące przepisy prawa poprzez nieumieszczenie we wzorcach „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę” i „Umowa Nr …/PUK/20…o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” postanowień na temat sposobu postępowania w przypadku niedotrzymania ciągłości usług i odpowiednich parametrów dostarczanej wody i wprowadzanych do sieci kanalizacyjnej ścieków oraz sposobu i terminów wzajemnych rozliczeń, co może być sprzeczne z przepisami ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. Nr 123 poz. 858), przepisami rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczania za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz.U. Nr 127 poz. 886). Sposób postępowania w przypadku niedotrzymania ciągłości usług i odpowiednich parametrów dostarczanej wody i wprowadzanych do sieci kanalizacyjnej ścieków wymagany jest w oparciu o art. 6 ust. 3 pkt. 1 i 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków a sposób i terminy wzajemnych rozliczeń są wymagane w oparciu o art. 6 ust. 3 pkt. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków oraz § 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Budownictwa w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczania za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków. Brak tych postanowień w dotychczasowych wzorcach umów jest bezprawne gdyż narusza ww. przepisy prawa, powoduje również po stronie konsumenta brak informacji na temat uprawnień, które mu przysługują w związku z niedotrzymaniem ciągłości usług przez dostawcę oraz o sposobie rozliczania za otrzymane usługi. Zostało zatem uprawdopodobnione 20 że prowadzi do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów określonych w art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Do uznania, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z praktyką, określoną w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o okik, niezbędne jest ponadto uprawdopodobnienie, że bezprawne działanie Przedsiębiorcy godzi w interes konsumentów tzn. dotyczy zbiorowego interesu konsumentów. W uzasadnieniu wyroku z dnia 10 kwietnia 2008r. sygn. akt III SK 27/07, Sąd Najwyższy wyjaśnił, że gramatyczna wykładnia tego pojęcia prowadzi do wniosku, że chodzi o zachowanie przedsiębiorcy, które godzi w interesy grupy osób stanowiących określony zbiór. Rezultaty tej wykładni modyfikuje zastrzeżenie, że nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma interesów indywidualnych. Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że przy konstruowaniu pojęcia „zbiorowy interes konsumentów” nie można opierać się tylko i wyłącznie na tym, czy oceniana praktyka skierowana jest do nieoznaczonego z góry kręgu podmiotów. W ocenie Sądu, wystarczające powinno być ustalenie, że zachowanie przedsiębiorcy nie jest podejmowane w stosunku do zindywidualizowanych konsumentów, lecz względem członków danej grupy (określonego kręgu podmiotów), wyodrębnionych spośród ogółu konsumentów, za pomocą wspólnego dla nich kryterium. Sąd Najwyższy uznał zatem, że praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest (...) takie zachowanie przedsiębiorcy, które podejmowane jest w warunkach wskazujących na powtarzalność zachowania w stosunku do indywidualnych konsumentów wchodzących w skład grupy, do której adresowane są zachowania przedsiębiorcy, w taki sposób, że potencjalnie ofiarą takiego zachowania może być każdy konsument będący klientem lub potencjalnym klientem przedsiębiorcy . Zdaniem Prezesa UOKiK, działanie Zakładu komunalnego polegające na świadczeniu usług dostawy wody i odprowadzania ścieków, przy stosowaniu dotychczasowych wzorców umowy godzić może w interesy nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da się zidentyfikować. Niezgodnymi z prawem działaniami może bowiem zostać dotknięta nieograniczona liczba osób, tzn. wszyscy konsumenci, którzy zawarli z tym Przedsiębiorcą umowy dostawy wody według stosowanych przez niego wzorców oraz wszyscy jego potencjalni klienci. W tym wypadku, z samej istoty posługiwania się przez Przedsiębiorcę wzorcami umownymi wynika powtarzalność jego zachowania wobec takich osób. Z uwagi na powyższe, uznano za uprawdopodobnioną drugą przesłankę zarzuconej Przedsiębiorcy praktyki tj. naruszenie zbiorowego interesu konsumentów. Przedkładając Prezesowi Urzędu projekty wprowadzenia zmian do wzorców umowy i regulaminu, Zakład komunalny zobowiązał się do zaniechania stosowania bezprawnych postanowień, co mogło naruszać art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o okik i wprowadzenie do obrotu z udziałem konsumentów nowych wzorców umów o treści postanowień zaproponowanej w zobowiązaniu. W świetle powyższego Prezes Urzędu uznał, że podjęte przez Zakład komunalny zobowiązanie zmierza bezpośrednio do zapobieżenia naruszeniom art. 24 ust. 1i 2 ustawy o okik. Spełniona została zatem druga, obok uprawdopodobnienia stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, przesłanka warunkująca wydanie decyzji na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy o okik. W przesłanych projektach nowych wzorców umownych Przedsiębiorca zmienił lub usunął kwestionowane postanowienia wzorców, co spowodowało, że zmienione wzorce są zgodne z przepisami prawa i nie naruszają zbiorowych interesów konsumentów. W pkt. I i II sentencji decyzji Prezes Urzędu nałożył na Przedsiębiorcę obowiązek wykonania przyjętego zobowiązania poprzez wprowadzenie do obrotu z konsumentami zmienionych 21 wzorców z których zostały usunięte lub zmienione na zgodne z prawem zakwestionowane postanowienia, w terminie 1 miesiąca od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Zdaniem Prezesa Urzędu, jest to termin wystarczający do skutecznego wykonania wszystkich niezbędnych w tym celu czynności, biorąc pod uwagę zarówno liczbę umów, jak również możliwości organizacyjne i techniczne Przedsiębiorcy. Ad. III Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu nałożył na Przedsiębiorcę obowiązek złożenia sprawozdania o stopniu realizacji przyjętego zobowiązania, w terminie 2 miesięcy od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji, które powinno zawierać: 1. informację na temat liczby odbiorców, z którymi zawarto umowy według nowego wzorca umownego wraz z kopią 5 takich umów, 2. informację na temat liczby dotychczasowych odbiorców, którym dostarczono nowe umowy po wprowadzonych zmianach wynikającej z niniejszej decyzji wraz z przesłaniem 5 kopii takich umów, 3. informację na temat liczby nowych odbiorców usługi dostarczania wody lub odprowadzania ścieków, którzy podpisali umowy oparciu o nowe wzorce umowy. Wobec powyższego orzeczono, jak w sentencji niniejszej decyzji. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c. - od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie- Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów- Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Lublinie. Otrzymuje: Przedsiębiorstwo Usług Komunalnych Spółka z o.o. ul. Wielka 62 22-630 Tyszowce Z up. Prezesa Urzędu Dyrektor Delegatury w Lublinie Ewa Wiszniowska