RLU-32/2010

1 PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Delegatura w Lublinie 20-012 Lublin, ul. Ochotnicza 10 Tel. (0-81) 532-35-31, 743-77-30, 532-54-48 Fax (0-81) 532-08-26 E-mail: lublin@uokik.gov.pl za p.o. Lublin, dnia 28 grudnia 2010 r. RLU – 411-3/10/BP DECYZJA RLU Nr 32/2010 I. Na podstawie art. 10 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. 2007r. Nr 50, poz.331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust.6 tej ustawy i § 4 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107, poz. 887), po przeprowadzeniu postępowania antymonopolowego wszczętego przeciwko Gminie BełŜyce , -w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje się za praktykę ograniczającą konkurencję, naduŜywanie przez Gminę BełŜyce pozycji dominującej na lokalnym rynku zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, obejmującym obszar miasta BełŜyce stanowiący część Gminy BełŜyce, polegającą na narzucaniu uciąŜliwych warunków umów, przynoszących w/w Gminie nieuzasadnione korzyści na skutek zamieszczania w „Regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ścieków” postanowień o treści: 1. „Zakład ponosi odpowiedzialność za szkody powstałe w związku z wstrzymaniem lub ograniczeniem świadczenia usług, chyba Ŝe nie ponosi winy za wstrzymanie lub ograniczenie świadczenia usług.” 2. „JeŜeli w wyniku nieprawidłowej eksploatacji przyłącza wodociągowego lub kanalizacyjnego, będącego własnością odbiorcy powstanie zagroŜenie istotnego obniŜenia poziomu świadczonych usług, Zakład wzywa Odbiorcę do niezwłocznego usunięcia przyczyn zagroŜenia a w przypadku, gdy takie wezwanie jest nieskuteczne moŜe okresowo odciąć 2 dostawę wody lub wstrzymać odbiór ścieków i przystąpić do usuwania przyczyn zagroŜenia obciąŜając Odbiorcę poniesionymi w związku z tymi pracami kosztami.” co stanowi naruszenie art. 9 ust. 2 pkt 6 w/w ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, i nakazuje zaniechanie jej stosowania. II. Na podstawie art. 10 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. 2007r. Nr 50, poz.331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust.6 tej ustawy i § 4 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107, poz. 887), po przeprowadzeniu postępowania antymonopolowego wszczętego przeciwko Gminie BełŜyce , -w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje się za praktykę ograniczającą konkurencję , naduŜywanie przez Gminę BełŜyce pozycji dominującej na lokalnym rynku zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, obejmującym obszar miasta BełŜyce stanowiący część Gminy BełŜyce, polegającą na narzucaniu uciąŜliwych warunków umów, przynoszących w/w Gminie nieuzasadnione korzyści na skutek zamieszczania w „Umowie o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” postanowienia o treści: „Odbiorca zobowiązuje się pokryć Zakładowi szkody i koszty powstałe na skutek: za szkody powstałe w urządzeniach i przyłączach naleŜących do Zakładu i będących wynikiem działań, bądź zaniedbań Odbiorcy (uszkodzenie mechaniczne, brak zabezpieczenia przed działaniem niskich temperatur) itp.” co stanowi naruszenie art. 9 ust. 2 pkt 6 w/w ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, i nakazuje zaniechanie jej stosowania. III. Na podstawie art. 11 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. 2007r. Nr 50, poz.331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust.6 tej ustawy i § 4 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107, poz. 887), po przeprowadzeniu postępowania antymonopolowego wszczętego przeciwko Gminie BełŜyce, -w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje się za praktykę ograniczającą konkurencję, naduŜywanie przez Gminę BełŜyce pozycji dominującej na lokalnym rynku zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, obejmującym obszar miasta BełŜyce stanowiący część Gminy BełŜyce, polegającą na narzucaniu uciąŜliwych warunków umów przynoszących w/w Gminie nieuzasadnione korzyści na 3 skutek zamieszczania w „Umowie o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” postanowień o treści: 1. „Zakład nie ponosi odpowiedzialności za przerwy w świadczeniu usług spowodowane: 1) brakiem wody na ujęciu; 2) niezawinionym przez Zakład zanieczyszczeniem wody na ujęciu lub w innych punktach sieci wodociągowej; 3) potrzebą zwiększenia dopływu wody do hydrantów przeciwpoŜarowych; 4) koniecznością przeprowadzenia niezbędnych napraw urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych; 5) przerwami w zasilaniu energetycznym urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych; 6) uszkodzeniem instalacji posiadanych przez Odbiorcę; 7) uszkodzeniem urządzeń wodociągowo-kanalizacyjnych oraz przyłączy przez osoby trzecie; 8) awariami urządzeń wodociągowo-kanalizacyjnych będących w posiadaniu Zakładu, nie wynikających bezpośrednio z winy Zakładu (np. działanie sił wyŜszych).” 2. „Odbiorca moŜe domagać się obniŜenia naleŜności w razie udowodnienia zawinionego przez Zakład dostarczania wody o pogorszonej bądź złej jakości oraz ciśnieniu uniemoŜliwiającym normalne korzystanie z wody. ObniŜenie to stanowić będzie do 10% naleŜności za wodę dostarczoną w okresie trwania zakłócenia, określoną proporcjonalnie do okresu rozliczenia naleŜności.” 3. „ Zakład moŜe odciąć dostawę wody i zamknąć przyłącze kanalizacyjne w przypadku gdy: e) Odbiorca nie zastosował się w wyznaczonym terminie do zaleceń wydanych przez Zakład, a dotyczących zmian, leŜących w gestii Odbiorcy i słuŜących poprawie standardu świadczonych przez Zakład usług oraz wyeliminowania zakłóceń w pracy ujęcia wody, oczyszczalni ścieków i zagroŜenia środowiska oraz wzajemnych rozliczeń.” co stanowi naruszenie art. 9 ust. 2 pkt 6 w/w ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, i stwierdza zaniechanie jej stosowania z dniem 26 kwietnia 2010 r. IV. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50 poz. 331 ze zm.), stosownie do art. 33 ust. 6 tejŜe ustawy w związku z § 4 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107 poz. 887) − w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakłada się na Gminę BełŜyce, karę pienięŜną: 1. z tytułu naruszenia zakazu o jakim mowa w art. 9 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie I.1. sentencji decyzji, w wysokości 452,06zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt dwa złote sześć groszy), płatną do budŜetu Państwa; 2. z tytułu naruszenia zakazu o jakim mowa w art. 9 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie I.2. sentencji decyzji, w wysokości 452,06zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt dwa złote sześć groszy), płatną do budŜetu Państwa; 3. z tytułu naruszenia zakazu o jakim mowa w art. 9 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji 4 i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie II sentencji decyzji, w wysokości 452,06zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt dwa złote sześć groszy), płatną do budŜetu Państwa; 4. z tytułu naruszenia zakazu o jakim mowa w art. 9 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie III.1. sentencji decyzji, w wysokości 361,65 zł (słownie: trzysta sześćdziesiąt jeden złoty sześćdziesiąt pięć groszy), płatną do budŜetu Państwa; 5. z tytułu naruszenia zakazu o jakim mowa w art. 9 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie III.2. sentencji decyzji, w wysokości 361,65 zł (słownie: trzysta sześćdziesiąt jeden złoty sześćdziesiąt pięć groszy), płatną do budŜetu Państwa; 6. z tytułu naruszenia zakazu o jakim mowa w art. 9 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie III.3. sentencji decyzji, w wysokości 361,65 zł (słownie: trzysta sześćdziesiąt jeden złoty sześćdziesiąt pięć groszy), płatną do budŜetu Państwa. Uzasadnienie Postanowieniem Nr 136/2009 z dnia 19 sierpnia 2009 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej w tekście: Prezes UOKiK lub Prezes Urzędu), wszczął postępowanie wyjaśniające w sprawie ustalenia, czy nastąpiło naruszenie uzasadniające wszczęcie postępowania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów oraz czy miało miejsce naruszenie chronionych prawem interesów konsumentów uzasadniających podjęcie działań określonych w odrębnych ustawach w zakresie wykonywania przez Zakład Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w BełŜycach (dalej w teście: ZGKiM lub Zakład) działalności gospodarczej. W toku postępowania wyjaśniającego Prezes Urzędu uzyskał m.in. Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków wraz z uchwałą Rady Miejskiej w BełŜycach nr XLIII/353/2006 i XLII/347/2006 (dalej w tekście: Regulamin) oraz wzór „Umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” (dalej w tekście: Umowa). Prezes UOKiK przeprowadził analizę dostarczonych dokumentów, która dała podstawy do wszczęcia postępowania antymonopolowego w niniejszej sprawie. Postanowieniem nr 60/10 z dnia 5 marca 2010r. wszczęto postępowanie antymonopolowe RLU 411-3/10/BP, (sygn. akt RLU-411-3/10/BP) w związku z podejrzeniem naduŜywania przez Gminę BełŜyce (dalej w tekście: Gmina) pozycji dominującej na lokalnym rynku dostarczania wody z wodociągu gminnego oraz odprowadzania ścieków za pośrednictwem urządzeń sieci kanalizacyjnej będącej własnością Gminy, poprzez stosowanie w Regulaminie dostarczania wody i w Umowach dostarczania wody i odprowadzania ścieków zapisów sprzecznych z obowiązującymi przepisami prawa, co moŜe stanowić praktykę ograniczającą konkurencję, polegającą na narzucaniu uciąŜliwych warunków umów, przynoszących Gminie nieuzasadnione korzyści, co moŜe stanowić naruszenie art. 9 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. nr 50, poz.331) (dalej w tekście: ustawa o ochronie (...)). Prezes Urzędu zakwestionował następujące postanowienia Regulaminu: 1. Postanowienie § 45 ust. 2 o treści: „Zakład ponosi odpowiedzialność za szkody powstałe 5 w związku z wstrzymaniem lub ograniczeniem świadczenia usług, chyba Ŝe nie ponosi winy za wstrzymanie lub ograniczenie świadczenia usług.” 2. Postanowienie § 46 o treści: „JeŜeli w wyniku nieprawidłowej eksploatacji przyłącza wodociągowego lub kanalizacyjnego, będącego własnością odbiorcy powstanie zagroŜenie istotnego obniŜenia poziomu świadczonych usług, Zakład wzywa Odbiorcę do niezwłocznego usunięcia przyczyn zagroŜenia a w przypadku, gdy takie wezwanie jest nieskuteczne moŜe okresowo odciąć dostawę wody lub wstrzymać odbiór ścieków i przystąpić do usuwania przyczyn zagroŜenia obciąŜając Odbiorcę poniesionymi w związku z tymi pracami kosztami.” Prezes Urzędu zakwestionował następujące postanowienia Umowy: 1. Postanowienie § 5 o treści: „Zakład nie ponosi odpowiedzialności za przerwy w świadczeniu usług spowodowane: 1) brakiem wody na ujęciu; 2) niezawinionym przez Zakład zanieczyszczeniem wody na ujęciu lub w innych punktach sieci wodociągowej; 3) potrzebą zwiększenia dopływu wody do hydrantów przeciwpoŜarowych; 4) koniecznością przeprowadzenia niezbędnych napraw urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych; 5) przerwami w zasilaniu energetycznym urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych; 6) uszkodzeniem instalacji posiadanych przez Odbiorcę; 7) uszkodzeniem urządzeń wodociągowo-kanalizacyjnych oraz przyłączy przez osoby trzecie; 8) awariami urządzeń wodociągowo-kanalizacyjnych będących w posiadaniu Zakładu, nie wynikających bezpośrednio z winy Zakładu (np. działanie sił wyŜszych).” 2. Postanowienie § 8 ust. 3 o treści: „Odbiorca zobowiązuje się pokryć Zakładowi szkody i koszty powstałe na skutek: za szkody powstałe w urządzeniach i przyłączach naleŜących do Zakładu i będących wynikiem działań, bądź zaniedbań Odbiorcy (uszkodzenie mechaniczne, brak zabezpieczenia przed działaniem niskich temperatur) itp.” 3. Postanowienie § 9 ust. 1 o treści: „Odbiorca moŜe domagać się obniŜenia naleŜności w razie udowodnienia zawinionego przez Zakład dostarczania wody o pogorszonej bądź złej jakości oraz ciśnieniu uniemoŜliwiającym normalne korzystanie z wody. ObniŜenie to stanowić będzie do 10% naleŜności za wodę dostarczoną w okresie trwania zakłócenia, określoną proporcjonalnie do okresu rozliczenia naleŜności.” 4. Postanowienie § 12 ust. 1 pkt e) o treści: „ Zakład moŜe odciąć dostawę wody i zamknąć przyłącze kanalizacyjne w przypadku gdy: e) Odbiorca nie zastosował się w wyznaczonym terminie do zaleceń wydanych przez Zakład, a dotyczących zmian, leŜących w gestii Odbiorcy i słuŜących poprawie standardu świadczonych przez Zakład usług oraz wyeliminowania zakłóceń w pracy ujęcia wody, oczyszczalni ścieków i zagroŜenia środowiska oraz wzajemnych rozliczeń.” W odpowiedzi na Zawiadomienie Prezesa Urzędu, Gmina BełŜyce w piśmie z dnia 22 marca 2010 r. wskazała w jakim zakresie zakwestionowane postanowienia mają zostać zmienione. Gmina zobowiązała się do podjęcia przez Radę Miejską w BełŜycach stosownej uchwały, wprowadzającej zmiany do Regulaminu. Gmina wyjaśniła takŜe, Ŝe po uchwaleniu zmian do Regulaminu oraz ich wejściu w Ŝycie, w terminie 14 dni od daty publikacji w Dzienniku Urzędowym Województwa Lubelskiego, sporządzone zostaną aneksy wprowadzające zmiany do Umów, zgodnie z zapisami Regulaminu. Gmina zobowiązała się do nie stosowania postanowień Umów, które 6 dyskryminowałyby konsumentów. Prezes Urzędu wezwał Gminę do dostarczenia wzorców Regulaminu oraz Umowy, które zawierają zmiany zakwestionowanych przez Prezesa UOKiK postanowień, zgodnie z deklaracją Gminy, a takŜe do dostarczenia wzorca aneksu, wprowadzającego zmiany do Umów. W odpowiedzi na pismo Gmina wyjaśniła, Ŝe w dniu 28 kwietnia 2010 r. podjęta została Uchwała Rady Miejskiej w BełŜycach w sprawie zmiany uchwały w sprawie uchwalenia Regulaminu zbiorowego zaopatrzenia w wodę z wodociągu miejskiego w BełŜycach oraz zbiorowego odprowadzania ścieków do urządzeń kanalizacyjnych. Uchwała miała wejść w Ŝycie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Lubelskiego, a zmiany w Regulaminie miały zostać wprowadzone po wejściu w Ŝycie w/w Uchwały. Gmina przesłała Uchwałę Rady Miejskiej w BełŜycach, wzór aneksu oraz Umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków z uwzględnieniem zmian, które będą wprowadzone w Regulaminie po wejściu w Ŝycie w/w Uchwały. W dniu 20 maja 2010 r. Gmina BełŜyce przesłała wzór aneksu do Umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków uwzględniający wszystkie zmiany, jakie zostaną wprowadzone do Umowy. Gmina wystąpiła równieŜ z wnioskiem o wydanie przez Prezesa UOKiK decyzji w trybie art. 28 ustawy o ochronie (...) oraz o odstąpienie od nałoŜenia kary pienięŜnej przewidzianej w art. 106 ustawy o ochronie (...). Gmina zobowiązała się takŜe do niewprowadzania zmian do Umowy do czasu publikacji Uchwały wprowadzającej zmiany do Regulaminu. Jednocześnie Gmina zobowiązała się do niestosowania postanowień naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Gmina zadeklarowała równieŜ, Ŝe poinformuje Prezesa UOKiK o terminie publikacji stosowanej uchwały. Prezes UOKiK ponownie wezwał Gminę do dostarczenia projektu wzorca Regulaminu, który zawierałby zmiany postanowień zakwestionowanych przez Prezesa UOKiK. W dniu 5 lipca 2010 r. Gmina poinformowała, Ŝe Wojewoda Lubelski stwierdził niewaŜność Uchwały Rady Miejskiej w BełŜycach z dnia 28 kwietnia 2010 r. w sprawie wprowadzenia zmian do Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków. Gmina zadeklarowała, Ŝe opracuje i uchwali nowy Regulamin z rozwiązaniami odpowiadającymi aktualnym przepisom prawa. Gmina zobowiązała się takŜe do wprowadzenia Regulaminu po jego uchwaleniu przez Radę Miejską w BełŜycach- projekt Uchwały wraz z Regulaminem miał zostać wprowadzony do porządku obrad na sesję w miesiącu sierpniu 2010 r. Po uchwaleniu Regulaminu i jego wejściu w Ŝycie (po upływie 14 dni od daty ich publikacji w Dzienniku Urzędowym Województwa Lubelskiego) miały zostać sporządzone aneksy wprowadzające zmiany do Umów zgodnie z postanowieniami zawartymi w Regulaminie. Gmina wyjaśniła takŜe, Ŝe projekty nowych Umów oraz aneksy do umów zostały przesłane jako załącznik do pisma z dnia 11 maja 2010 r. W kolejnym piśmie Prezes UOKiK zobowiązał Gminę do podania wysokości przychodu osiągniętego przez nią w roku 2009, dostarczenie odpowiednich dokumentów potwierdzających wysokość przychodu. Gmina przesłała dokumenty oraz informacje, o które wnosił Prezes UOKiK. W odpowiedzi na Pismo Prezesa Urzędu z dnia 23 sierpnia 2010 r. Gmina BełŜyce przesłała uszczegółowione dane, dotyczące wykonania dochodów własnych gminy. W związku z brakiem informacji na temat wprowadzenia zmian w Regulaminie, wprowadzenia w Ŝycie Umów oraz aneksów do Umów Prezes UOKiK w dniu 5 października 2010r. wystosował do Gminy pismo z zapytaniem, czy Gmina wprowadziła w Ŝycie wzorce Umów oraz czy rozpoczęła aneksowanie Umów (jeśli tak to z jaką datą), a takŜe czy podjęte zostały jakiekolwiek działania zmierzające do zmiany Regulaminu- czy podjęta została stosowna uchwała Rady Miejskiej w BełŜycach w tej sprawie, czy Regulamin obowiązuje nadal w „starej wersji”. W odpowiedzi na pytania Prezesa UOKiK Gmina wyjaśniła, Ŝe nowy wzór Umowy o zaopatrzenie 7 w wodę i odprowadzanie ścieków zgodnie z projektem wzorca przedstawionym w piśmie z dnia 11 maja 2010 r. wprowadzono do obrotu od dnia 26 kwietnia 2010r. Do dnia 11 października 2010 r. zostało zawartych 30 umów w oparciu o nowy wzorzec Umowy. Gmina poinformowała takŜe, Ŝe z uwagi na stwierdzenie przez Wojewodę Lubelskiego niewaŜności Uchwały Rady Miejskiej w BełŜycach z dnia 28 kwietnia 2010 r., Gmina nie zmieniła jeszcze treści Regulaminu, ani nie wprowadziła aneksów do zawartych juŜ Umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków. W piśmie z dnia 12 października Gmina zobowiązała Dyrektora Zakładu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w BełŜycach do niezwłocznego rozpoczęcia aneksowania Umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków zgodnie z projektem aneksu przedstawionym Prezesowi Urzędu w dniu 11 maja 2010 r. Gmina zadeklarowała równieŜ, Ŝe na sesji Rady Miejskiej w BełŜycach, która odbędzie się w październiku, podjęte zostaną działania mające na celu zmiany postanowień Regulaminu, a stosowna uchwała zostanie przesłana Prezesowi UOKiK. W dniu 8 listopada 2010 r. Prezes Urzędu otrzymał Uchwałę Nr LXIV/439/2010 z dnia 27 października 2010 r. w sprawie zmiany Uchwały Nr XLII/347/2006 Rady Miejskiej w BełŜycach z dnia 22 lutego 2006 r. w sprawie uchwalenia regulaminu zbiorowego zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków do urządzeń kanalizacyjnych zmienionej Uchwałą Nr XVIII/353/2006 Rady Miejskiej w BełŜycach z dnia 29 marca 2006 roku. W Regulaminie wprowadzono zmiany, polegające na skreśleniu postanowień § 25, § 26, § 45 oraz § 46 Regulaminu. Uchwała ma wejść w Ŝycie w terminie 14 dni od dnia ogłoszenia jej w Dzienniku Urzędowym Województwa Lubelskiego. Dodatkowo Gmina oświadczyła, Ŝe umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków są w dalszym ciągu aneksowane. W piśmie z dnia 23 listopada 2010 r. Prezes UOKiK wezwał Gminę do wyjaśnienia, czy zakwestionowane przez Prezesa Urzędu postanowienia były stosowane w praktyce oraz w jakich okolicznościach miały być stosowane. W odpowiedzi na pismo Prezesa UOKiK Gmina złoŜyła stosowane wyjaśnienia. W kolejnych dwóch pismach Gmina uzupełniła złoŜone uprzednio wyjaśnienia. Postanowieniem nr 303/10 wydanym w dniu 21 grudnia 2010 r. Prezes UOKiK włączył pisma Gminy z dnia 3 grudnia 2010r. oraz 10 grudnia 2010r. (znak GK.RL.7015/16/10; GK.RL.7015/17/10; GK.RL.7015/18/10) do zgromadzonego postępowania dowodowego. Postanowieniem nr 116/10 z dnia 20 maja 2010 r. zaliczono w poczet prowadzonego postępowania administracyjnego w tej sprawie dowody uzyskane przez Prezesa UOKiK w ramach postępowania wyjaśniającego (RLU-405-28/09/BP). Prezes Urzędu ustalił następujący stan faktyczny w tej sprawie: Gmina BełŜyce jest jednostką samorządu terytorialnego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity Dz.U. z 2001 r. Nr 142 poz. 1591 ze zm.) posiadającą osobowość prawną oraz działającą przez swoje organy. Gmina BełŜyce jest gminą miejsko-wiejską. Na terenie Gminy BełŜyce działa Zakład Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w BełŜycach, który jest zakładem budŜetowym Gminy. Zakład powstał przez przekształcenie go z Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w BełŜycach w drodze uchwały Rady Gminy i Miasta uchwałą nr XX/117/91 z dnia 16 grudnia 1991 r. ZGKiM na obszarze Gminy BełŜyce świadczy usługi w zakresie utrzymania czystości i porządku oraz zaopatrzenia w wodę 8 i odprowadzania ścieków. ZGKiM dostarcza wodę na terenie miasta BełŜyce oraz odprowadza ścieki z terenu miasta BełŜyce (sieć kanalizacyjna) oraz gminy BełŜyce (zbiorniki bezodpływowe- szamba). Dostarczaniem wody na terenie wiejskim Gminy zajmuje się Zakład Budowy i Eksploatacji Wiejskich Urządzeń Komunalnych z siedzibą w BełŜycach. W zakresie utrzymania czystości i porządku oraz dostarczania wody i odprowadzania ścieków zezwolenie na wykonywanie tego rodzaju usług ma takŜe Przedsiębiorstwo Drogowe i Oczyszczalnia Sp. z o. o. z siedzibą w Kraśniku. Z informacji otrzymanych od PDiO wynika, Ŝe posiada podpisane umowy z trzema zleceniodawcami z terenu gminy BełŜyce: dwie umowy na wywóz nieczystości stałych oraz jedną umowę na wywóz nieczystości stałych i płynnych. ZGKiM zarządza wysypiskiem śmieci, ujęciem wody, oczyszczalnią ścieków oraz siecią wodociągową i kanalizacyjną. Właścicielem całej infrastruktury jest Gmina BełŜyce. ZGKiM nie korzysta z innych składowisk, ujęć wody czy oczyszczalni ścieków. Sieć wodociągowa w Gminie BełŜyce obejmuje teren miejski i wiejski Gminy, jednakŜe ZGKiM świadczy usługi dostarczania wody jedynie na terenie miejskim Gminy. Sieć kanalizacyjna w Gminie BełŜyce obejmuje jedynie teren miasta BełŜyce, tereny wiejskie wyposaŜone są w zbiorniki bezodpływowe (szamba) gromadzące ścieki. Część posesji na terenie miasta i wsi wyposaŜona jest w przydomowe oczyszczalnie ścieków (jest to nieznaczna liczba). W zakresie świadczonych usług ZGKiM w BełŜycach stosuje wzorce umowne oraz regulaminy. Z informacji uzyskanych od ZGKiM wynika, Ŝe wzorce umowne oraz regulaminy stosowane są zarówno w kontaktach z konsumentami jak i przedsiębiorcami. Prezes Urzędu dokonał analizy Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków wraz z uchwałą Rady Miejskiej w BełŜycach nr XLIII/353/2006 i XLII/347/2006 oraz wzorca Umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków, które stosowane są przez ZGKiM na terenie miejskim Gminy. Prezes Urzędu zakwestionował następujące postanowienia Regulaminu: 1. Postanowienie § 45 ust. 2 o treści: „Zakład ponosi odpowiedzialność za szkody powstałe w związku z wstrzymaniem lub ograniczeniem świadczenia usług, chyba Ŝe nie ponosi winy za wstrzymanie lub ograniczenie świadczenia usług.” 2. Postanowienie § 46 o treści: „JeŜeli w wyniku nieprawidłowej eksploatacji przyłącza wodociągowego lub kanalizacyjnego, będącego własnością odbiorcy powstanie zagroŜenie istotnego obniŜenia poziomu świadczonych usług, Zakład wzywa Odbiorcę do niezwłocznego usunięcia przyczyn zagroŜenia a w przypadku, gdy takie wezwanie jest nieskuteczne moŜe okresowo odciąć dostawę wody lub wstrzymać odbiór ścieków i przystąpić do usuwania przyczyn zagroŜenia obciąŜając Odbiorcę poniesionymi w związku z tymi pracami kosztami.” Prezes Urzędu zakwestionował następujące postanowienia Umowy: 1. Postanowienie § 5 o treści: „Zakład nie ponosi odpowiedzialności za przerwy w świadczeniu usług spowodowane: 1) brakiem wody na ujęciu; 2) niezawinionym przez Zakład zanieczyszczeniem wody na ujęciu lub w innych punktach sieci wodociągowej; 3) potrzebą zwiększenia dopływu wody do hydrantów przeciwpoŜarowych; 4) koniecznością przeprowadzenia niezbędnych napraw urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych; 5) przerwami w zasilaniu energetycznym urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych; 6) uszkodzeniem instalacji posiadanych przez Odbiorcę; 7) uszkodzeniem urządzeń wodociągowo-kanalizacyjnych oraz przyłączy przez osoby trzecie; 8) awariami urządzeń wodociągowo-kanalizacyjnych będących w posiadaniu Zakładu, nie wynikających 9 bezpośrednio z winy Zakładu (np. działanie sił wyŜszych).” 2. Postanowienie § 8 ust. 3 o treści: „Odbiorca zobowiązuje się pokryć Zakładowi szkody i koszty powstałe na skutek: za szkody powstałe w urządzeniach i przyłączach naleŜących do Zakładu i będących wynikiem działań, bądź zaniedbań Odbiorcy (uszkodzenie mechaniczne, brak zabezpieczenia przed działaniem niskich temperatur) itp.” 3. Postanowienie § 9 ust. 1 o treści: „Odbiorca moŜe domagać się obniŜenia naleŜności w razie udowodnienia zawinionego przez Zakład dostarczania wody o pogorszonej bądź złej jakości oraz ciśnieniu uniemoŜliwiającym normalne korzystanie z wody. ObniŜenie to stanowić będzie do 10% naleŜności za wodę dostarczoną w okresie trwania zakłócenia, określoną proporcjonalnie do okresu rozliczenia naleŜności.” 4. Postanowienie § 12 ust. 1 pkt e) o treści: „ Zakład moŜe odciąć dostawę wody i zamknąć przyłącze kanalizacyjne w przypadku gdy: e) Odbiorca nie zastosował się w wyznaczonym terminie do zaleceń wydanych przez Zakład, a dotyczących zmian, leŜących w gestii Odbiorcy i słuŜących poprawie standardu świadczonych przez Zakład usług oraz wyeliminowania zakłóceń w pracy ujęcia wody, oczyszczalni ścieków i zagroŜenia środowiska oraz wzajemnych rozliczeń.” Ustosunkowując się do zarzutów przedstawionych w Zawiadomieniu o wszczęciu postępowania antymonopolowego z dnia 5 marca 2010 r. Gmina BełŜyce uznała je za uzasadnione oraz zaproponowała zmiany w treści Regulaminu oraz wzorcu Umowy tak, aby odzwierciedlały treści wskazane w przepisach powszechnie obowiązującego prawa. Gmina zobowiązała się do podjęcia stosowanej uchwały wprowadzającej zmieniony Regulamin, nadesłała takŜe poprawiony wzór Umowy oraz wzór aneksu do Umowy. Gmina wystąpiła takŜe z wnioskiem o wydanie decyzji zobowiązującej do podjęcia określonych działań oraz o odstąpienie od wymierzenia kary pienięŜnej. Gmina poinformowała Prezesa Urzędu, Ŝe Wojewoda Lubelski stwierdził niewaŜność Uchwały Rady Miejskiej w BełŜycach z dnia 28 kwietnia 2010 r. w sprawie wprowadzenia zmian do Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków, w związku z czym Gmina zadeklarowała, Ŝe opracuje i uchwali nowy Regulamin z rozwiązaniami odpowiadającymi aktualnym przepisom prawa. Gmina zobowiązała się takŜe do wprowadzenia Regulaminu po jego uchwaleniu przez Radę Miejską w BełŜycach- projekt Uchwały wraz z Regulaminem miał zostać wprowadzony do porządku obrad na sesję w miesiącu sierpniu 2010 r. Po uchwaleniu Regulaminu i jego wejściu w Ŝycie (po upływie 14 dni od daty ich publikacji w Dzienniku Urzędowym Województwa Lubelskiego) miały zostać sporządzone aneksy wprowadzające zmiany do Umów zgodnie z postanowieniami zawartymi w Regulaminie. W odpowiedzi na pismo Prezesa UOKiK z dnia 5 października 2010 r. Gmina wyjaśniła, Ŝe nowy wzór Umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków zgodnie z projektem wzorca przedstawionym w piśmie z dnia 11 maja 2010 r. wprowadzono do obrotu od dnia 26 kwietnia 2010r. Gmina poinformowała takŜe, Ŝe z uwagi na stwierdzenie przez Wojewodę Lubelskiego niewaŜności Uchwały Rady Miejskiej w BełŜycach z dnia 28 kwietnia 2010 r., Gmina nie zmieniła jeszcze treści Regulaminu, ani nie wprowadziła aneksów do zawartych juŜ Umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków. W piśmie z dnia 12 października 2010 r. Gmina zobowiązała Dyrektora Zakładu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w BełŜycach do niezwłocznego rozpoczęcia aneksowania Umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków, zgodnie z projektem aneksu przedstawionym Prezesowi Urzędu w dniu 11 maja 2010 r. Gmina zadeklarowała równieŜ, Ŝe w sesji Rady Miejskiej w BełŜycach, która odbędzie się w październiku 2010 r., podjęte zostaną działania mające na celu zmiany postanowień Regulaminu, a stosowna uchwała zostanie przesłana Prezesowi UOKiK. W dniu 8 listopada 2010 r. Prezes Urzędu otrzymał Uchwałę Nr LXIV/439/2010 z dnia 27 10 października 2010 r. Rady Miejskiej w BełŜycach, na podstawie której wprowadzono zmiany do Regulaminu (zmiany polegały na skreśleniu postanowień § 25, § 26, § 45 oraz § 46 Regulaminu). Uchwała ma wejść w Ŝycie w terminie 14 dni od dnia ogłoszenia jej w Dzienniku Urzędowym Województwa Lubelskiego. Dodatkowo Gmina oświadczyła, Ŝe umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków są w dalszym ciągu aneksowane. Gmina nadesłała takŜe informacje dotyczące stosowania zakwestionowanych postanowień w praktyce. W odniesieniu do postanowienia § 45 ust. 2 Regulaminu Gmina oświadczyła, Ŝe wstrzymanie lub ograniczenie świadczenia usług występuje np. podczas wystąpienia awarii sieci wodociągowej. Na skutek rozszczelnienia lub pęknięcia przewodu wodociągowego, dochodzi do wycieku wody w miejscu uszkodzenia, co moŜe powodować spadek ciśnienia na posesjach odbiorców. W takiej sytuacji swobodne korzystanie z wodociągu jest ograniczone. Podczas usuwania awarii zachodzi konieczność wyłączenia z pracy pewnego odcinka sieci wodociągowej, co prowadzi do wstrzymania dostaw wody. Podobna sytuacja moŜe wystąpić podczas awarii pompy w studni ujęcia wody. Z wyjaśnień złoŜonych przez Gminę wynika, Ŝe stany awaryjne zawinione przez Zakład nie miały dotychczas miejsca. Odnosząc się do postanowienia § 46 Regulaminu Gmina wyjaśniła, Ŝe postanowienie dotyczy przyłączy wodociągowych i kanalizacyjnych będących własnością Odbiorcy usług. Obowiązek utrzymania i dokonywania napraw takiego przyłącza spoczywa na jego właścicielu, czyli Odbiorcy usług. Nieprawidłowa eksploatacja przyłączy moŜe polegać na rozszczelnieniu połączeń przewodów i armatury, co moŜe spowodować spadek ciśnienia i stratę wody, przedostanie się ścieków do ziemi lub infiltrację wód gruntowych do kanalizacji itp. Jeśli właściciel przyłącza, z nieuzasadnionych przyczyn, zwlekałby z jego naprawą, wtedy Zakład mógłby wkroczyć na teren prywatnej posesji w celu usunięcia awarii. Koszty usunięcia awarii obciąŜyłyby Odbiorcę usług. Ponadto Gmina wyjaśniła, Ŝe obniŜenie poziomu świadczenia usług polegać moŜe na niedostatecznym ciśnieniu wody przesyłanej uszkodzonym przewodem wodociągowym oraz obniŜeniem ciśnienia wody w sąsiadujących posesjach. Nieprawidłowa eksploatacja przyłącza polegać moŜe równieŜ na posadzeniu drzew lub krzewów nad przewodami wodociągowymi lub kanalizacyjnymi, co utrudniałoby usunięcie ewentualnej awarii. Podobnie byłoby w przypadku ułoŜenia przewodu elektrycznego lub wybudowania ogrodzenia nad przewodami wodociągowymi lub kanalizacyjnymi. Gmina oświadczyła takŜe, Ŝe w praktyce sytuacje takie nie miały miejsca. W odniesieniu do § 5 pkt 4, 6-8 Umowy Gmina wskazała, Ŝe niezbędne naprawy urządzeń mogą polegać na naprawie lub wymianie eksploatacyjnie zuŜytej armatury wodociągowej np. zasuwy, zaworu, wodomierza, uszczelnienia itp. W praktyce miały miejsce naprawy takie jak np. wymiana odcinka magistrali wodociągowej. Jednocześnie Gmina wyjaśniła, Ŝe uszkodzenie instalacji posiadanych przez Odbiorcę dotyczy wewnętrznych instalacji wodociągowo-kanalizacyjnych w budynkach prywatnych przyłączonych do sieci miejskiej. W przypadku uszkodzenia instalacji moŜe nastąpić konieczność odcięcia dostaw wody do jednego lub większej ilości Odbiorców usług. Zakład nie odpowiada za stan techniczny instalacji wewnętrznych. Uszkodzenia urządzeń wodociągowo-kanalizacyjnych przez osoby trzecie dotyczy wszelkiego rodzaju uszkodzeń sieci przez osoby wykonujące prace ziemne w bezpośrednim sąsiedztwie sieci lub np. uszkodzenia hydrantu nadziemnego w wyniku wypadku drogowego. W praktyce takie uszkodzenia dotychczas nie nastąpiły. Z kolei działanie sił wyŜszych moŜe polegać na zalaniu wodami opadowymi kanalizacji sanitarnej i cofnięcie się ścieków do budynków mieszkalnych. Z wyjaśnień złoŜonych przez Gminę wynika, Ŝe postanowienie nie było stosowane w praktyce. W stosunku do postanowienia § 8 ust. 3 Umowy Gmina wyjaśniła, Ŝe Odbiorca usług moŜe doprowadzić do mechanicznego uszkodzenia zamontowanego na posesji wodomierza, który jest częścią składową przyłącza będącego najczęściej w posiadaniu Zakładu. Odbiorca moŜe uszkodzić 11 przewód wodociągowy lub kanalizacyjny przyłącza lub sieci przebiegającej przez teren jego posesji np. podczas wykonywania prac ziemnych. Takie działanie Odbiorcy usług moŜe narazić Zakład na koszty związane z usunięciem uszkodzeń i utratą wody. Gmina oświadczyła, Ŝe dotychczas nie zanotowano uszkodzeń wodociągowo-kanalizacyjnych i przyłączy naleŜących do Zakładu, wynikających z działania lub zaniechania Odbiorcy usług. Odbiorcy nie ponosili z tego tytułu Ŝadnych kosztów. W odniesieniu do postanowienia § 9 ust. 1 Umowy Gmina podniosła, Ŝe nad jakością wody dostarczanej Odbiorcom usług czuwa Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna. Zarówno Stacja jak i Zakład wykonują badania próbek wody pobieranej z wodociągu. Dotychczas Stacja nie stwierdziła nieprzydatności wody do spoŜycia w wodociągu publicznym. Odnosząc się do postanowienia § 12 ust. 1 pkt e) Umowy Gmina wskazała przykłady zaleceń jakie mogłyby być wydawane przez Zakład. W przypadku nieprawidłowego składu ścieków odprowadzanych do kanalizacji sanitarnej zalecenie dotyczyłoby zainstalowania urządzeń, które wstępnie oczyszczają ścieki. Zalecenia mogą takŜe dotyczyć montaŜu zaworów antyskaŜeniowych na przyłączach wodociągowych będących własnością Odbiorców usług, gdy zachodzi podejrzenie, Ŝe wewnętrzne instalacje wodociągowe mogą być źródłem skaŜenia mikrobiologicznego wody w wodociągu publicznym. Z wyjaśnień złoŜonych przez Gminę wynika, Ŝe zalecenia takie nie były wydawane przez Zakład. Dochód Gminy stanowiący podstawę do wymierzenia kary pienięŜnej, liczony jako suma dochodów własnych gminy zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 3-12 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2008 r. Nr 88, poz. 539 ze zm.) wyniósł w zaokrągleniu 1.004.558,00 zł. (słownie: jeden milion cztery tysiące pięćset pięćdziesiąt osiem złotych). Prezes Urzędu zakończył zbieranie materiału dowodowego, o czym poinformował Gminę pismem z dnia 3 grudnia 2010 roku. Gmina nie skorzystała z prawa wglądu do zebranego materiału dowodowego. Mając na uwadze zebrany materiał dowodowy Prezes Urzędu zwaŜył, co następuje: 1. Określenie zarzutu Zgodnie z art. 9 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów „Zakazane jest naduŜywanie pozycji dominującej na rynku właściwym przez jednego lub kilku przedsiębiorców. NaduŜywanie pozycji dominującej polega w szczególności na narzucaniu przez przedsiębiorcę uciąŜliwych warunków umów, przynoszących mu nieuzasadnione korzyści.” Gminie BełŜyce postawiono zarzut stosowania praktyki ograniczającej konkurencję polegającej na naduŜywaniu pozycji dominującej na lokalnym rynku zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, obejmującym obszar miejski Gminy BełŜyce, polegającą na narzucaniu przez Przedsiębiorcę uciąŜliwych warunków umów przynoszących mu nieuzasadnione korzyści na skutek zamieszczania w „Regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ścieków” postanowienia o treści: 1. „Zakład ponosi odpowiedzialność za szkody powstałe w związku z wstrzymaniem lub ograniczeniem świadczenia usług, chyba Ŝe nie ponosi winy za wstrzymanie lub 12 ograniczenie świadczenia usług.” 2. „JeŜeli w wyniku nieprawidłowej eksploatacji przyłącza wodociągowego lub kanalizacyjnego, będącego własnością odbiorcy powstanie zagroŜenie istotnego obniŜenia poziomu świadczonych usług, Zakład wzywa Odbiorcę do niezwłocznego usunięcia przyczyn zagroŜenia a w przypadku, gdy takie wezwanie jest nieskuteczne moŜe okresowo odciąć dostawę wody lub wstrzymać odbiór ścieków i przystąpić do usuwania przyczyn zagroŜenia obciąŜając Odbiorcę poniesionymi w związku z tymi pracami kosztami.” co moŜe stanowić naruszenie art. 9 ust. 2 pkt 6 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; oraz zamieszczania w „Umowie o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” postanowień o treści: 1. „Zakład nie ponosi odpowiedzialności za przerwy w świadczeniu usług spowodowane: 1) brakiem wody na ujęciu; 2) niezawinionym przez Zakład zanieczyszczeniem wody na ujęciu lub w innych punktach sieci wodociągowej; 3) potrzebą zwiększenia dopływu wody do hydrantów przeciwpoŜarowych; 4) koniecznością przeprowadzenia niezbędnych napraw urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych; 5) przerwami w zasilaniu energetycznym urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych; 6) uszkodzeniem instalacji posiadanych przez Odbiorcę; 7) uszkodzeniem urządzeń wodociągowo-kanalizacyjnych oraz przyłączy przez osoby trzecie; 8) awariami urządzeń wodociągowo-kanalizacyjnych będących w posiadaniu Zakładu, nie wynikających bezpośrednio z winy Zakładu (np. działanie sił wyŜszych).” 2. „Odbiorca zobowiązuje się pokryć Zakładowi szkody i koszty powstałe na skutek: za szkody powstałe w urządzeniach i przyłączach naleŜących do Zakładu i będących wynikiem działań, bądź zaniedbań Odbiorcy (uszkodzenie mechaniczne, brak zabezpieczenia przed działaniem niskich temperatur) itp.” 3. „Odbiorca moŜe domagać się obniŜenia naleŜności w razie udowodnienia zawinionego przez Zakład dostarczania wody o pogorszonej bądź złej jakości oraz ciśnieniu uniemoŜliwiającym normalne korzystanie z wody. ObniŜenie to stanowić będzie do 10% naleŜności za wodę dostarczoną w okresie trwania zakłócenia, określoną proporcjonalnie do okresu rozliczenia naleŜności.” 4. „ Zakład moŜe odciąć dostawę wody i zamknąć przyłącze kanalizacyjne w przypadku gdy: e) Odbiorca nie zastosował się w wyznaczonym terminie do zaleceń wydanych przez Zakład, a dotyczących zmian, leŜących w gestii Odbiorcy i słuŜących poprawie standardu świadczonych przez Zakład usług oraz wyeliminowania zakłóceń w pracy ujęcia wody, oczyszczalni ścieków i zagroŜenia środowiska oraz wzajemnych rozliczeń.” co moŜe stanowić naruszenie art. 9 ust. 2 pkt 6 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 2. Interes publicznoprawny Przedmiotem ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest ochrona skutecznej konkurencji na rynku przed jej zniekształceniami wywołanymi niedozwolonymi działaniami uczestników rynku – przedsiębiorców. Przewidziane w ustawie instrumenty mogą być stosowane jedynie wówczas, gdy na skutek działań przedsiębiorców naruszony jest interes publicznoprawny. PowyŜsze przesądza o wyłączeniu moŜliwości podejmowania przez Prezesa UOKiK działań w celu ochrony wyłącznie interesów indywidualnych. Taką interpretację potwierdza orzecznictwo Sądu 13 Ochrony Konkurencji i Konsumentów (wcześniej: Sądu Antymonopolowego). W wyroku z dnia 28 maja 2001 r. (sygn. akt XVII Ama 82/00) Sąd stwierdził, Ŝe „postępowanie antymonopolowe nie moŜe dotyczyć spraw jednostkowych ”. Podobnie w uzasadnieniu do wyroku z dnia 4 lipca 2001 r. (sygn. akt XVII Ama 108/00) Sąd Antymonopolowy zajął stanowisko, Ŝe: „ interes publiczny w postępowaniu administracyjnym nie jest pojęciem jednolitym i stałym. W kaŜdej sprawie winien być on ustalony i konkretyzowany. Organ administracji - Prezes Urzędu winien być w toku i przy wydawaniu decyzji rzecznikiem tego interesu, albowiem wynika to z jego zadań w strukturze administracji publicznej - art. 7 k.p.a. Publiczny znaczy dotyczący ogółu, dostrzeŜony przez nieokreśloną z góry liczbę osób, a nie jednostki, czy teŜ określoną grupę. A zatem podstawą do zastosowania przez Prezesa Urzędu przepisów ustawy antymonopolowej winno być uprzednie stwierdzenie, Ŝe został naruszony interes publicznoprawny, a nie wyłącznie interes prawny jednostki, czy grupy ”. Podobnie na temat interesu publicznego wypowiedział się Sąd Antymonopolowy w dwóch wcześniejszych wyrokach z dnia 30 maja 2001 r. (sygn. akt XVII Ama 80/00) i z dnia 6 czerwca 2001 (sygn. akt XVII Ama 78/00), gdzie wyraźnie podkreślił pojęcie interesu publicznego jako „dotyczącego ogółu”, a nie tylko określonej grupy, czy tym bardziej interesu indywidualnego podmiotu. Takie stanowisko wyraził równieŜ Sąd NajwyŜszy, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 maja 2001 r. (I CKN 1217/98), stwierdził, Ŝe „ w odniesieniu do przedsiębiorców ustawa chroni konkurencję, a w odniesieniu do konsumentów ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym, a nie indywidualnym czy nawet grupowym w rozumieniu sumy indywidualnych interesów konsumentów. Działaniami antykonkurencyjnymi bądź antykonsumenckimi są więc jedynie takie działania, które dotykają sfery interesów szerszego kręgu uczestników rynku. Nie dotyczą sytuacji pojedynczego przedsiębiorcy czy konsumenta, lecz zaburzeń na rynku, w rozumieniu negatywnych zjawisk charakteryzujących jego funkcjonowanie. Ingerencja Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzasadniona byłaby tylko wówczas, gdyby słuŜyła ochronie tak pojętej konkurencji lub interesów konsumentów. Celem ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie jest więc ochrona prywatno-prawnego interesu przedsiębiorcy bądź konsumenta”. Niemniej jednak, Sąd NajwyŜszy w uzasadnieniu wyroku z dnia 26 lutego 2004 r. (sygn. III SK 2/04) stwierdził, Ŝe naruszenie indywidualnego interesu nie wyklucza dopuszczalności równoczesnego uznania, Ŝe dochodzi do naruszenia interesu zbiorowego ,, jeŜeli indywidualne pogwałcenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów mogłoby w jakikolwiek sposób prowadzić do ustanowienia lub utrwalenia monopolistycznych praktyk rynkowych, które wywołują lub mogą wywołać zakazane skutki na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej”. NaleŜy zatem stwierdzić, Ŝe nie kaŜde naruszenie prawa w stosunkach cywilno-prawnych kwalifikuje sprawę do postępowania w trybie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Odmiennie niŜ to ma miejsce w postępowaniu cywilnym, ukierunkowanym na ochronę praw podmiotowych stron, postępowanie w trybie ustawy o ochronie (…) ma za swój przedmiot ochronę interesu publicznoprawnego, a więc ma to miejsce wtedy, gdy skutkami działań sprzecznych z ustawą dotknięty jest szerszy krąg uczestników rynku, bądź gdy wywołują one inne niekorzystne zjawiska na rynku wymagające ingerencji ze strony organów działających w trybie tej ustawy. Celem ustawy o ochronie (…) jest więc ochrona konkurencji jako zjawiska charakteryzującego funkcjonowanie gospodarki przed zachowaniami przedsiębiorców (i ich związków), które wolność konkurowania w sposób sprzeczny z prawem zakłócają. Ochrona konkurencji wynikająca z przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie ogranicza się jedynie do sytuacji, w której doszło juŜ do pokrzywdzenia innego uczestnika rynku przez dominanta, lecz dotyczy takŜe 14 istnienia potencjalnego stanu realnego zagroŜenia dla zasad konkurencji. Stan takiego zagroŜenia z punktu widzenia interesu publicznego jest oceniany jako niewłaściwy, a tym samym niedopuszczalny 1 i ma miejsce zarówno wtedy, gdy odnosi się on do aktualnych uczestników gry rynkowej (rzeczywistych konkurentów i kontrahentów przedsiębiorcy), jak i do tych uczestników rynku właściwego, którzy mają zamiar dopiero na nim się pojawić (potencjalnych konkurentów i kontrahentów). Biorąc pod uwagę powyŜsze stwierdzić naleŜy, Ŝe kwestionowane działania Gminy BełŜyce mają charakter antykonkurencyjny, poniewaŜ mogą prowadzić do wykorzystania posiadanej przez Przedsiębiorcę pozycji dominującej poprzez narzucanie jego rzeczywistym, jak i potencjalnym kontrahentom (zarówno przedsiębiorcom, jak i osobom fizycznym) - w Regulaminie oraz Umowach określających zasady zbiorowego zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków - warunków umów, które są niekorzystne i mogą przynosić Gminie nieuzasadnione korzyści. Uznać zatem naleŜy, iŜ w niniejszej sprawie mógł zostać naruszony interes publicznoprawny, co uzasadnia ocenę zachowania Gminy w świetle przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 3. Strona postępowania Postępowanie antymonopolowe toczy się z udziałem osób mających przymiot strony. Zgodnie z art. 88 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów: „Stroną postępowania jest kaŜdy, wobec kogo zostało wszczęte postępowanie w sprawie praktyk ograniczających konkurencję” . Stroną postępowania dotyczącego zarzutu naruszenia art. 9 ust. 1 i ust. 2 ww. ustawy, mogą być przedsiębiorcy posiadający na rynku właściwym pozycję dominującą. Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów pod pojęciem przedsiębiorcy naleŜy rozumieć przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, a takŜe: a) osobę fizyczną, osobę prawną, jednostkę organizacyjną nie mającą osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną, organizującą lub świadczącą usługi o charakterze uŜyteczności publicznej, które nie są działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, b) osobę fizyczną wykonującą zawód we własnym imieniu i na własny rachunek lub prowadzącą działalność w ramach wykonywania takiego zawodu, c) osobę fizyczną, która posiada kontrolę, w rozumieniu pkt 4, nad co najmniej jednym przedsiębiorcą, choćby nie prowadziła działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, jeŜeli podejmuje dalsze działania podlegające kontroli koncentracji, o której mowa w art. 13, d) związek przedsiębiorców w rozumieniu pkt 2 – na potrzeby przepisów dotyczących praktyk ograniczających konkurencję oraz praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Stwierdzić zatem naleŜy, Ŝe Gmina BełŜyce, będąc osobą prawną świadczącą usługi o charakterze uŜyteczności publicznej związane ze zbiorowym zaopatrzeniem w wodę i zbiorowym odprowadzaniem ścieków, jest przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy o ochronie (…), a jej działania mogą być poddane ocenie w toku postępowania przed Prezesem Urzędu. 4. Rynek właściwy w sprawie Dla rozstrzygnięcia spraw antymonopolowych istotnym zagadnieniem jest określenie rynku właściwego, na którym działa posądzony o stosowanie praktyki monopolistycznej podmiot 1 por. uzasadnienie wyroku Sądu NajwyŜszego z dnia 24 lipca 2003r. sygn. akt I CKN 496/01. 15 gospodarczy tj. zgodnie z art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie (...) – rynku towarów, „które ze względu na ich przeznaczenie, cenę oraz właściwości, w tym jakość, są uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz są oferowane na obszarze, na którym ze względu na ich rodzaj i właściwości, istnienie barier dostępu do rynku, preferencje konsumentów, znaczące róŜnice cen i kosztów transportu, panują zbliŜone warunki konkurencji.” Mówiąc o rynku właściwym, określa się rynek w ujęciu produktowym i geograficznym. Rynek w znaczeniu produktowym odnosi się do towarów w rozumieniu art. 4 pkt 7 ustawy o ochronie (...) (m.in. rzeczy, usługi). Natomiast rynek w ujęciu geograficznym odnosi się do obszaru, na jakim te towary są oferowane. W przedmiotowej sprawie towarem oferowanym klientom przez Gminę BełŜyce poprzez Zakład Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej (zakład budŜetowy Gminy) są usługi zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków. PoniewaŜ usługi te nie mają substytutów, rynkiem produktowym w niniejszej sprawie jest rynek zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków. Zakład budŜetowy Gminy BełŜyce jest jedynym podmiotem, oferującym usługi w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na terenie miejskim Gminy BełŜyce. Z uwagi na technologię dostarczania wody (siecią wodociągową) oraz odprowadzania ścieków (siecią kanalizacyjną) rynek w aspekcie geograficznym wyznaczony jest przez znajdującą się na terenie miejskim gminy sieć wodociągowo-kanalizacyjną, poprzez którą dostarczana jest woda i odprowadzane są ścieki. NaleŜy przy tym zaznaczyć, Ŝe odbiorcy tych usług nie mają moŜliwości wyboru innego dostawcy wody i odbiorcy ścieków. Pojęcie alternatywnego źródła zaopatrzenia nie obejmuje swoją treścią moŜliwości zaspokojenia potrzeb zaopatrzeniowych we własnym zakresie. Aby nowe źródło zaopatrzenia mogło być uznane za alternatywne w stosunku do posiadanych musi ono spełniać wymóg natychmiastowej dostępności bez ponoszenia nakładów inwestycyjnych (Wyrok SOKiK z dnia 31 maja 2000 r., sygn akt XVII Ama 44/00). Takie alternatywne źródło dostaw wody dla odbiorców z terenu miejskiego gminy nie występuje. Tak więc, rynek w ujęciu geograficznym obejmuje obszar miasta BełŜyce stanowiący część Gminy BełŜyce. Stwierdzić naleŜy zatem, Ŝe rynkiem właściwym w niniejszej sprawie jest lokalny rynek zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na obszarze miasta BełŜyce stanowiącym część Gminy BełŜyce. 5. Ustalenie pozycji rynkowej Uczestnika postępowania na rynku właściwym Art. 4 pkt 10 ustawy o ochronie (…) definiuje pozycję dominującą jako pozycję przedsiębiorcy, która umoŜliwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku właściwym przez stworzenie mu moŜliwości działania w znacznym zakresie niezaleŜnie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa się, Ŝe przedsiębiorca ma pozycję dominującą, jeŜeli jego udział w rynku przekracza 40%. O pozycji rynkowej Gminy BełŜyce w niniejszym postępowaniu przesądza sieć wodno- kanalizacyjna, której jest właścicielem, natomiast ZGKiM- zakład budŜetowy Gminy- jest zarządcą w/w sieci. Wyłączność dysponowania tą siecią sprawia, iŜ na obszarze miejskim Gminy BełŜyce gmina ta, działająca poprzez ZGKiM, nie spotyka się z Ŝadną konkurencją. Spełnia zatem kryteria właściwe dla definicji monopolu. Wyrazem tej pozycji jest posiadanie przez Gminę BełŜyce siły ekonomicznej przy uŜyciu której moŜe zapobiegać nie tylko efektywnej konkurencji, ale i działać w duŜym stopniu niezaleŜnie od zachowania swych kontrahentów, a w szczególności eksploatować swoją pozycję rynkową ich kosztem. 16 6. Naruszenie zakazu, o którym mowa w art. 9 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Istota praktyki ograniczającej konkurencję, zakazanej art. 9 ust. 1 powyŜszej ustawy o ochronie (...), sprowadza się do naduŜywania pozycji dominującej na rynku właściwym przez jednego lub kilku przedsiębiorców. Ustęp 2 pkt 6 wspomnianego art. 9 ustawy o ochronie (...) wskazuje przykład naduŜywania pozycji dominującej poprzez narzucanie przez przedsiębiorcę uciąŜliwych warunków umów, przynoszących mu nieuzasadnione korzyści. Dla stwierdzenia praktyki ograniczającej konkurencję, zdefiniowanej powyŜej, konieczne jest wykazanie kumulatywnego spełnienia trzech kryteriów: a) narzucania warunków umów b) uciąŜliwego charakteru tych warunków c) moŜliwości osiągania przez przedsiębiorcę nieuzasadnionych korzyści Ad a) Posiadanie przez przedsiębiorcę na rynku właściwym pozycji dominującej nie przesądza jeszcze o tym, Ŝe dane zachowanie przedsiębiorcy moŜna uznać za praktykę ograniczającą konkurencję. Istotną przesłanką ocenianej praktyki jest naduŜywanie przez przedsiębiorcę posiadanej pozycji rynkowej, co moŜe się objawiać między innymi poprzez narzucanie warunków zawieranych umów. Do narzucania warunków umów dochodzi wówczas, gdy przedsiębiorca wykorzystując swoją przewagę ekonomiczną w warunkach niedostatecznej konkurencji na rynku, ogranicza swobodę kształtowania treści umów ze strony kontrahentów działających pod przymusem. Dzięki posiadanej sile rynkowej dominant moŜe bowiem nie liczyć się z wolą innych uczestników rynku, którzy zmuszeni są zaakceptować ustalone przez niego warunki umowne, nawet jeśli nie gwarantują one ekwiwalentności świadczeń. Tym samym narzuca on kontrahentom (konsumentom oraz przedsiębiorcom) takie warunki umów, które nie miałyby racji bytu w przypadku, gdyby na rynku istniała konkurencja i moŜliwość wyboru oferty spośród ofert konkurujących ze sobą podmiotów gospodarczych. Istotne jest równieŜ, Ŝe przy zawieraniu wskazanych umów, Przedsiębiorca posługuje się opracowanym przez siebie wzorcem Umowy, a takŜe Regulaminu. Stosowanie wzorców umownych przy zawieraniu jednorodzajowych umów o charakterze masowym, jakimi są umowy o dostarczanie wody i odbiór ścieków wymaga jedynie aprobaty przez kontrahentów – odbiorców wody oraz dostawców ścieków - ich warunków, jednostronnie ustalanych przez profesjonalistę. Swoboda kontraktowa odbiorców wody i dostawców ścieków jest zatem ograniczona jedynie do podpisania, lub nie, przedłoŜonej im umowy. Stanowi to o adhezyjnej naturze tych umów. W przypadku umów zawieranych w trybie adhezyjnym, dla uznania, Ŝe następuje narzucanie ich warunków wystarczające jest oferowanie ich przez dominanta w stosunkach danego rodzaju. Sytuacja taka ma miejsce w niniejszej sprawie, gdyŜ ZGKiM, będący zakładem budŜetowym Gminy BełŜyce, przy zawieraniu umów na dostawę wody i odbiór ścieków posługuje się wzorcem umownym „Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków”. Zawierane umowy są jednakowe dla wszystkich uŜytkowników sieci. Dodatkowo odbiorców wody oraz dostawców ścieków, którzy są stroną Umowy, obowiązują postanowienia Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków, który reguluje kwestie nierozstrzygnięte w Umowie. W związku z czym naleŜy uznać, Ŝe zakwestionowane w prowadzonym postępowaniu antymonopolowym 17 postanowienia Umowy i Regulaminu zostały kontrahentom narzucone. Ad b) oraz c) Jak wykazano powyŜej, Gmina BełŜyce zajmuje pozycję dominującą na rynku zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, obejmującym swoim zasięgiem obszar miejski Gminy BełŜyce. Dowiedziono równieŜ, iŜ w okolicznościach niniejszej sprawy doszło do narzucania przez Gminę warunków Umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków oraz Regulaminu dostarczania w wodę i odprowadzania ścieków. Dla stwierdzenia naruszenia przez Gminę zakazu określonego w art. 9 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów konieczne jest zatem wykazanie, Ŝe kwestionowane warunki mają uciąŜliwy charakter i przynoszą Gminie nieuzasadnione korzyści. Za uciąŜliwy uznaje się kaŜdy warunek umowy oznaczający dla jednej ze stron cięŜar większy od powszechnie przyjętych w stosunkach danego rodzaju. Definicja ta odwołuje się do kryteriów obiektywnych – typowych relacji umownych występujących na rynku. Dokonując analizy uciąŜliwości warunków umownych naleŜy rozwaŜyć, czy w hipotetycznej sytuacji istnienia konkurencji na danym rynku właściwym, a więc istnienia rzeczywistej swobody zawierania umów i kształtowania ich treści, dominant byłby w stanie wynegocjować takie postanowienia umowne. Osiągane przez Gminę BełŜyce, stosującą praktykę ograniczającą konkurencję określoną w art. 9 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie (...), nieuzasadnione korzyści są odpowiednikiem uciąŜliwych warunków umów w warunkach ekwiwalentności wzajemnych świadczeń stron umowy i oznaczają sytuację korzystniejszą od powszechnie przyjętych w stosunkach danego rodzaju. Nieuzasadnione korzyści powinny pozostawać w logicznym związku przyczynowym z narzuconymi kontrahentowi uciąŜliwymi warunkami umowy. Ad I 1. Prezes Urzędu zakwestionował treść postanowienia § 45 ust. 2 Regulaminu : „Zakład ponosi odpowiedzialność za szkody powstałe w związku z wstrzymaniem lub ograniczeniem świadczenia usług, chyba Ŝe nie ponosi winy za wstrzymanie lub ograniczenie świadczenia usług.” Przedmiotowe postanowienie reguluje kwestię odpowiedzialności Zakładu za szkody, które powstały w związku z wstrzymaniem lub ograniczeniem świadczenia usług dostarczania wody i odbioru ścieków. Zgodnie z treścią postanowienia Zakład ponosi odpowiedzialność za szkody powstałe w związku z wstrzymaniem lub ograniczeniem świadczenia usług, chyba Ŝe nie ponosi winy za wstrzymanie lub ograniczenie świadczenia tych usług. Wszczynając postępowanie antymonopolowe Prezes UOKiK uznał, Ŝe powyŜsze postanowienie, znajdujące się w § 45 ust. 2 Regulaminu, stanowi uciąŜliwy warunek i moŜe prowadzić do uzyskania przez Gminę BełŜyce nieuzasadnionych korzyści. Punktem wyjścia w ocenie uciąŜliwości przedmiotowego warunku jest ustalenie zasad odpowiedzialności Zakładu za szkody powstałe w związku z wstrzymaniem lub ograniczeniem świadczenia usług. Stwierdzić naleŜy, Ŝe ZGKiM ponosi odpowiedzialność na zasadach określonych w art. 435 k.c. Zgodnie z treścią art. 435 k.c. § 1 „Prowadzący na własny rachunek przedsiębiorstwo lub zakład wprawiany w ruch za pomocą sił przyrody (pary, gazu, elektryczności, 18 paliw płynnych itp.) ponosi odpowiedzialność za szkodę na osobie lub mieniu, wyrządzoną komukolwiek przez ruch przedsiębiorstwa lub zakładu, chyba Ŝe szkoda nastąpiła wskutek siły wyŜszej albo wyłącznie z winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą nie ponosi odpowiedzialności.” ZGKiM ponosi odpowiedzialność za szkody na osobie lub mieniu wyrządzone komukolwiek przez ruch przedsiębiorstwa lub zakładu- odpowiada zatem na zasadzie ryzyka. Odpowiedzialność za wyrządzone szkody wyłącza jedynie siła wyŜsza, wyłączna wina poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą nie ponosi odpowiedzialności. Tak określona odpowiedzialność nie moŜe być z góry wyłączona lub ograniczona. O uciąŜliwości przytoczonego powyŜej postanowienia świadczy fakt, Ŝe postanowienie to w sposób sprzeczny z przepisami powszechnie obowiązującego prawa kształtuje odpowiedzialność Zakładu za szkody powstałe w związku z wstrzymaniem lub ograniczeniem świadczenia usług. Stwierdzić naleŜy, Ŝe w świetle regulacji dotyczących odpowiedzialności Zakładu na zasadzie ryzyka (która jest szersza od odpowiedzialności na zasadzie winy) Zakład ogranicza swoją odpowiedzialność za szkody związane z wstrzymaniem lub ograniczeniem świadczenia usług. Odpowiedzialność na zasadzie winy polega na tym, Ŝe osoba, która wyrządziła szkodę innej osobie jest zobowiązana do jej naprawienia (art. 417 k.c.). Ustalając odpowiedzialność podmiotu bierze się pod uwagę element podmiotowy (zachowanie sprawcy oraz jego nastawienie psychiczne, stan emocjonalny) oraz przedmiotowy (bezprawność zachowania). 2 Jak wskazano powyŜej, ZGKiM odpowiada za szkodę na zasadzie ryzyka. Zgodnie z tą zasadą odpowiedzialność odszkodowawcza prowadzącego przedsiębiorstwo wprawiane w ruch za pomocą sił przyrody jest niezaleŜna od winy przedsiębiorcy. Dla przypisania odpowiedzialności za szkodę ustawodawca nie wymaga ustalenia bezprawnego charakteru zachowania podmiotu prowadzącego przedsiębiorstwo ani jego winy. Okolicznościami wyłączającymi odpowiedzialność prowadzącego przedsiębiorstwo lub zakład są tylko: siła wyŜsza, wyłączna wina poszkodowanego lub wyłączna wina osoby trzeciej, za którą prowadzący przedsiębiorstwo lub zakład nie ponosi odpowiedzialności. 3 Uznać zatem naleŜy, Ŝe stosowane przez Zakład postanowienie jest uciąŜliwe dla Odbiorców usług, gdyŜ w sposób bezprawny ogranicza odpowiedzialność Zakładu wyłącznie do przypadków, kiedy wstrzymanie lub ograniczenie świadczenia usług powstało z winy Zakładu. Stwierdzić jednak naleŜy, Ŝe za wstrzymanie lub ograniczenie świadczenia usług moŜe odpowiadać osoba trzecia, za którą Zakład ponosi odpowiedzialność lub nawet poszkodowany, jednak jego wina nie jest wyłączna. Tak ukształtowana odpowiedzialność Gminy za wstrzymanie lub ograniczenie świadczenia usług jest bez wątpienia dla Zakładu korzystne. MoŜliwość uniknięcia przez Zakład odpowiedzialności za niewykonanie lub nienaleŜyte wykonanie umowy i wypłaty Odbiorcom ewentualnego odszkodowania powoduje w związku z tym moŜliwość osiągania przez niego nieuzasadnionych korzyści. Gmina BełŜyce oświadczyła, Ŝe w praktyce nie występowały stany awaryjne zawinione przez Zakład, które zmuszałyby ZGKiM do wstrzymania lub ograniczenia świadczenia usług oraz Ŝe zakwestionowany przez Prezesa UOKiK warunek Regulaminu nie był dotychczas stosowany w praktyce (zapis dotyczy sytuacji domniemanych). 2 Komentarz do art. 417 kodeksu cywilnego (Dz.U. 64.16.93), w A. Kidyba (red.), A. Olejniczak, A. Pyrzyńska, T. Sokołowski, Z. Gawilk, A. Janiak, G. Kozieł, Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III Zobowiązania-część ogólna, LEX 2010. 3 Komentarz do art. 435 kodeksu cywilnego (Dz.U. 64.16.93), w A. Kidyba (red.), A. Olejniczak, A. Pyrzyńska, T. Sokołowski, Z. Gawilk, A. Janiak, G. Kozieł, Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III Zobowiązania-część ogólna, LEX 2010. 19 2. Prezes Urzędu zakwestionował treść postanowienia § 46 Regulaminu : „JeŜeli w wyniku nieprawidłowej eksploatacji przyłącza wodociągowego lub kanalizacyjnego, będącego własnością odbiorcy powstanie zagroŜenie istotnego obniŜenia poziomu świadczonych usług, Zakład wzywa Odbiorcę do niezwłocznego usunięcia przyczyn zagroŜenia a w przypadku, gdy takie wezwanie jest nieskuteczne moŜe okresowo odciąć dostawę wody lub wstrzymać odbiór ścieków i przystąpić do usuwania przyczyn zagroŜenia obciąŜając Odbiorcę poniesionymi w związku z tymi pracami kosztami.” Punktem wyjścia w ocenie uciąŜliwości przedmiotowego postanowienia są przepisy ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz.U. Nr 123 poz. 858) (dalej w tekście: ustawa o zaopatrzeniu w wodę). Przepis art. 8 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu w wodę stanowi, Ŝe przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne moŜe odciąć dostawę wody lub zamknąć przyłącza kanalizacyjne, jeŜeli: „przyłącze wodociągowe lub przyłącze kanalizacyjne wykonano niezgodnie z przepisami prawa; odbiorca usług nie uiścił naleŜności za pełne dwa okresy obrachunkowe, następujące po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaległej opłaty; jakość wprowadzanych ścieków nie spełnia wymogów określonych w przepisach prawa lub stwierdzono celowe uszkodzenie albo pominięcie urządzenia pomiarowego; został stwierdzony nielegalny pobór wody lub nielegalne odprowadzanie ścieków, to jest bez zawarcia umowy, jak równieŜ przy celowo uszkodzonych albo pominiętych wodomierzach lub urządzeniach pomiarowych.” Tworząc powyŜszy przepis ustawodawca nie posłuŜył się sformułowaniem „ w szczególności” lub podobnym. Oznacza to, Ŝe katalog okoliczności, które stanowią podstawę do wstrzymania świadczenia usług ma charakter zamknięty, który nie moŜe być dowolnie i arbitralnie rozszerzany przez przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne w treści wzorca. Odcięcie dostawy wody lub zamknięcie przyłącza kanalizacyjnego moŜe nastąpić zatem wyłącznie wówczas, gdy wystąpi któraś z przesłanek określonych w art. 8 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu w wodę. O uciąŜliwości przytoczonego powyŜej postanowienia świadczy fakt, Ŝe postanowienie to przewiduje moŜliwość odcięcia dostawy wody lub wstrzymania odbioru ścieków przez Zakład, jeśli odbiorca usług w sposób nieprawidłowy eksploatuje przyłącze wodociągowe lub kanalizacyjne, Stwierdzić naleŜy, iŜ wskazana w postanowieniu okoliczność uzasadniająca odcięcie dostaw wody czy odbioru ścieków, nie występuje w ustawie o zaopatrzeniu w wodę. W ten sposób Odbiorcy usług w sposób bezprawny zostają pozbawienia moŜliwości korzystania z dostarczanej przez Przedsiębiorcę wody oraz moŜliwości odprowadzania ścieków. ZwaŜyć naleŜy, Ŝe usługi dostarczania wody oraz odprowadzania ścieków są usługami o charakterze uŜyteczności publicznej, powinny być świadczone w sposób powszechny i ciągły. Odcięcie Odbiorcy od usług dostarczania wody i odprowadzania ścieków nosi znamiona uciąŜliwości, szczególnie, Ŝe katalog przesłanek ustawowych umoŜliwiających odcięcie dostaw wody czy odbioru ścieków jest szczegółowo określony w ustawie. Fakt umieszczenia w Regulaminie postanowienia umoŜliwiającego Przedsiębiorcy odcięcie dostaw wody oraz odbioru ścieków w przypadkach innych, niŜ przewidziane w art. 8 ust. 1 ustawy o zaopatrzenie w wodę, moŜe prowadzić do uzyskania przez Gminę nieuzasadnionych korzyści. W omawianym § 46 Regulaminu wskazane są okoliczności, których zaistnienie moŜe spowodować odcięcie wody lub wstrzymanie odbioru ścieków. Z kolei w postanowieniu § 12 ust. 3 Umowy przewidziane są warunki, które muszą być spełnione przez Odbiorcę usług, aby doszło do ponownego uruchomienia dostaw wody i odbioru ścieków tj.: „Ponowne uruchomienie dostawy wody i odbioru ścieków następuje na pisemny wniosek Odbiorcy po uprzednim uregulowaniu przez 20 Niego kosztów wstrzymania i ponownego wznowienia świadczenia usług oraz uregulowania zaległych naleŜności.” Stwierdzić zatem naleŜy, Ŝe w sytuacji, gdy dojdzie do wstrzymania dostawy wody czy zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego, a Odbiorca będzie zainteresowany, co naturalne, ponownym uruchomieniem dostaw wody i odbioru ścieków, będzie on zobowiązany do uregulowania kosztów wstrzymania i wznowienia świadczenia usług. Korzyści, które otrzyma Przedsiębiorca, będą więc nieuzasadnione, gdyŜ wstrzymanie dostaw wody i odbioru ścieków będzie niezgodne z przepisami prawa. Z tego względu naleŜy uznać, Ŝe przedmiotowy zapis stosowany przez Gminę nosi znamiona uciąŜliwości i moŜe przynieść jej nieuzasadnione korzyści. Gmina wyjaśniła, Ŝe w dotychczasowej praktyce nie miała miejsca sytuacja, o której mowa w postanowieniu § 46 Regulaminu. Ad II Prezes Urzędu zakwestionował treść postanowienia § 8 ust. 3 Umowy o treści: „Odbiorca zobowiązuje się pokryć Zakładowi szkody i koszty powstałe na skutek: za szkody powstałe w urządzeniach i przyłączach naleŜących do Zakładu i będących wynikiem działań, bądź zaniedbań Odbiorcy (uszkodzenie mechaniczne, brak zabezpieczenia przed działaniem niskich temperatur) itp.” Z treści postanowienia wynika, Ŝe Odbiorca usług zobowiązany jest do pokrycia kosztów i szkód powstałych w związku ze szkodami w urządzeniach i przyłączach naleŜących do Zakładu, gdy szkody te są wynikiem działań lub zaniedbań Odbiorcy. Gmina przyznaje sobie prawo do obciąŜania Odbiorcy odpowiedzialnością za szkody lub zaniechania będące np. wynikiem braku zabezpieczenia przed niskimi temperaturami czy mechanicznego uszkodzenia urządzeń/przyłączy. Jak wskazano w niniejszej decyzji, Zakład ponosi odpowiedzialność za wyrządzone szkody na zasadzie ryzyka (zgodnie z treścią art. 435 k.c.). Odpowiedzialność ta jest wyłączona jedynie przez siłę wyŜszą, wyłączną winę poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą prowadzący przedsiębiorstwo lub zakład nie ponosi odpowiedzialności. Tak ukształtowana odpowiedzialność nie moŜe być z góry wyłączona lub ograniczona (regulacja ta ma charakter semiimperatywny) 4 Zakwestionowane postanowienia z góry przyjmuje, co do zasady, Ŝe Odbiorca usług ponosi wyłączną winę za szkodę powstałą w urządzeniach i szkodach naleŜących do Zakładu. Zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu w wodę, Odbiorca usług odpowiada za zapewnienie niezawodnego działania posiadanych instalacji i przyłączy wodociągowych lub instalacji i przyłączy kanalizacyjnych z urządzeniem pomiarowym włącznie. Z treści ocenianego postanowienia Umowy nie wynika, Ŝe chodzi o urządzenia i przyłącza będące w posiadaniu Odbiorcy, przeciwnie, w postanowieniu mowa jest o urządzeniach i przyłączach naleŜących do Zakładu. Stwierdzić zatem naleŜy, Ŝe zakwestionowane przez Prezesa Urzędu postanowienie jest uciąŜliwe dla Odbiorców usług, gdyŜ obarcza ich odpowiedzialnością za szkody powstałe na urządzeniach i przyłączach do nich nienaleŜących. Z treści postanowienia wynika takŜe, Ŝe Odbiorca usług ma za zadanie zabezpieczyć urządzenia i przyłącza, które nie naleŜą do niego, przed działaniem niskich temperatur oraz innych czynników. Dodatkowo katalog czynników, które mogą wpłynąć na odpowiedzialność Odbiorcy usług, jest nieokreślony- mowa jest o uszkodzeniach mechanicznych, o braku zabezpieczenia przed niskimi temperaturami itp. Zatem kaŜda okoliczność 4 ibidem 21 moŜe zostać uznana przez Przedsiębiorcę za okoliczność, która wpłynęła na powstanie szkody w urządzeniach i przyłączach naleŜących do niego, a za której powstanie odpowiada wyłącznie Odbiorca usług. Biorąc pod uwagę powyŜsze naleŜy uznać, Ŝe postanowienie § 8 ust. 3 Umowy jest uciąŜliwe dla Odbiorców usług. Przerzucenie, na Odbiorców, usług kosztów związanych z powstaniem szkody w urządzeniach i przyłączach naleŜących do Zakładu uznać naleŜy za okoliczność niewątpliwie korzystną dla Przedsiębiorcy. Zgodnie z treścią postanowienia Odbiorca usług jest zobowiązany do pokrycia kosztów oraz szkód, które powstały w urządzeniach oraz przyłączach naleŜących do Zakładu, gdy szkody te wynikają z działania lub zaniechania Odbiorcy usług. Katalog czynników, które mogą wpływać na odpowiedzialność Odbiorcy usług jest niejako otwarty, dodatkowo (jak wskazano powyŜej) to Przedsiębiorca powinien zabezpieczyć urządzenia oraz przyłącza naleŜące do niego np. przed działaniem niskich temperatur. Przedsiębiorca otrzymuje niczym nieuzasadnione korzyści w przypadku, gdy bezprawnie zobowiązuje Odbiorcę do bezwarunkowego poniesienia odpowiedzialności za szkody powstałe w urządzeniach i przyłączach, w sytuacji gdy to Przedsiębiorca powinien odpowiednio zabezpieczyć urządzenia i przyłącza przed ewentualną szkodą. Gmina oświadczyła, Ŝe dotychczas nie zanotowano uszkodzeń wodociągowo-kanalizacyjnych i przyłączy naleŜących do Zakładu, wynikających z działania lub zaniechania Odbiorcy usług. Odbiorcy nie ponosili z tego tytułu Ŝadnych kosztów. W toku postępowania antymonopolowego Gmina wprowadziła do obrotu wzorzec Umowy, który zawiera juŜ zmienioną treść postanowienia § 8 ust. 3 Umowy. Postanowienie zostało zmienione następująco: „Odbiorca zobowiązuje się pokryć zakładowi szkody i koszty powstałe na skutek: b) Odbiorca zobowiązuje się pokryć Zakładowi szkody powstałe w urządzeniach i przyłączach naleŜących do Zakładu, jeŜeli urządzenia i przyłącza zostały przez niego uszkodzone mechanicznie.” Prezes UOKiK nie mógł jednak uznać, Ŝe Gmina zaniechała stosowania praktyki ograniczającej konkurencję w tym zakresie. Postanowienie w dalszym ciągu jest uciąŜliwe dla Odbiorców usług oraz moŜe przynosić Gminie nieuzasadnione korzyści. W świetle wywodów dotyczących odpowiedzialności Zakładu na zasadzie ryzyka, a więc odpowiedzialności szerszej niŜ odpowiedzialność na zasadzie winy, stwierdzić naleŜy, Ŝe zmodyfikowana treść postanowienia w dalszym ciągu sposób sprzeczny z prawem określa zasady odpowiedzialności za szkody i koszty w urządzeniach i przyłączach naleŜących do Zakładu. W zmienionym postanowieniu z góry przyjęto, Ŝe Odbiorca ponosi wyłączną winę za szkodę powstałą w urządzeniach lub przyłączach naleŜących do Zakładu. Ad III 1. Prezes Urzędu zakwestionował treść postanowienia § 5 Umowy : „Zakład nie ponosi odpowiedzialności za przerwy w świadczeniu usług spowodowane: 1) brakiem wody na ujęciu; 2) niezawinionym przez Zakład zanieczyszczeniem wody na ujęciu lub w innych punktach sieci wodociągowej; 3) potrzebą zwiększenia dopływu wody do hydrantów przeciwpoŜarowych; 4) koniecznością przeprowadzenia niezbędnych napraw urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych; 5) przerwami w zasilaniu energetycznym urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych; 6) uszkodzeniem instalacji posiadanych przez Odbiorcę; 7) uszkodzeniem urządzeń wodociągowo- kanalizacyjnych oraz przyłączy przez osoby trzecie; 8) awariami urządzeń wodociągowo- 22 kanalizacyjnych będących w posiadaniu Zakładu, nie wynikających bezpośrednio z winy Zakładu (np. działanie sił wyŜszych).” Podstawowym obowiązkiem dostawcy usług wodociągowych i kanalizacyjnych jest zapewnienie zdolności posiadanych urządzeń do realizacji dostaw wody w wymaganej ilości, jakości i pod odpowiednim ciśnieniem oraz dostaw wody i odprowadzania ścieków w sposób ciągły i niezawodny. W świetle art. 435 k.c. prowadzący przedsiębiorstwo odpowiada za powstałe szkody na zasadzie ryzyka. Odpowiedzialność ta jest wyłączona przez siłę wyŜszą, wyłączną winę poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą prowadzący przedsiębiorstwo lub zakład nie ponosi odpowiedzialności. Dodatkowo zgodnie z reŜimem odpowiedzialności kontraktowej (art. 471 k.c.) przedsiębiorca jest obowiązany naprawić szkodę wynikłą z niewykonania swoich obowiązków, a więc z przerw lub ograniczeń w świadczeniu usług dostawy wody i odprowadzania ścieków, jeŜeli jest to następstwem okoliczności, za które przedsiębiorca odpowiada. O uciąŜliwości przytoczonego powyŜej warunku Umowy świadczy fakt, Ŝe postanowienie to w sposób sprzeczny z przepisami powszechnie obowiązującego prawa kształtuje odpowiedzialność Zakładu za przerwy w świadczeniu usług. W postanowieniu zawarto katalog przesłanek, których zaistnienie wyłącza odpowiedzialność Zakładu za przerwy w świadczeniu usługi. Uznać jednak naleŜy, Ŝe za zaistnienie tych okoliczności Zakład moŜe ponosić odpowiedzialność, zgodnie z zasadami określonymi w powszechnie obowiązujących przepisach prawa. I tak moŜliwe są sytuacje, gdy dostawca usług ponosić będzie odpowiedzialność za przerwy lub ograniczenia w dostawie wody spowodowane brakiem wody w ujęciu. Brak ten moŜe wynikać nie tylko z przyczyn naturalnych, lecz takŜe moŜe być skutkiem uszkodzenia urządzeń, powstałego np. wskutek ich nieprawidłowej eksploatacji lub konserwacji. Co do zanieczyszczenia wody na ujęciu lub w innych punktach sieci wodociągowej uznać naleŜy, Ŝe w świetle art. 435 k.c. Zakład odpowiada na zasadzie ryzyka, a nie na zasadzie winy. W związku z tym uŜycie sformułowania „niezawinione przez Zakład” ogranicza odpowiedzialność Zakładu. Przesłankami wyłączającymi odpowiedzialność Zakładu są jedynie siła wyŜsza, wyłączna wina poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą nie ponosi odpowiedzialności. Zakład moŜe zatem ponosić odpowiedzialność za zanieczyszczenie wody na ujęciu lub w innych punktach sieci. Podobnie w sytuacji, gdy zaistnieje potrzeba zwiększenia dopływu wody do hydrantów przeciwpoŜarowych, Zakład moŜe ponosić odpowiedzialność za przerwy w świadczeniu usług. MoŜe być to spowodowane np. niewłaściwym działaniem sieci wodociągowej. Jeśli chodzi o konieczność przeprowadzenia niezbędnych napraw urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych to naprawy mogą wynikać z okoliczności, za które Gmina ponosi odpowiedzialność (które są np. skutkiem jej zaniedbań). Podobnie Zakład moŜe ponosić odpowiedzialność za przerwy w zasilaniu energetycznym np. gdy obniŜenie jakości świadczonych usług będzie następstwem zalegania przez Zakład z płatnościami z tytułu dostaw energii względem przedsiębiorstwa energetycznego, bądź niedopełnienia obowiązku utrzymania naleŜącej do przedsiębiorstwa sieci lub wewnętrznej instalacji energetycznej w naleŜytym stanie technicznym. Jeśli chodzi o uszkodzenie instalacji posiadanych przez Odbiorcę (pkt 6) oraz uszkodzenie urządzeń i przyłączy przez osoby trzecie (pkt 7) uznać naleŜy, Ŝe uszkodzenia te mogą powstać na skutek sytuacji, za które Zakład będzie ponosił odpowiedzialność. Uszkodzenia te mogą powstać w wyniku działania lub zaniechania Zakładu oraz osób trzecich, za które Zakład odpowiada, a takŜe na skutek działania/zaniechania samego poszkodowanego, jeśli nie ponosi on wyłącznej winy za powstałą szkodę. Zakład wyłącza swoją odpowiedzialność za przerwy w świadczeniu usług spowodowane awariami urządzeń będących w posiadaniu Zakładu, nie wynikających bezpośrednio w winy Zakładu (np. działanie sił wyŜszych). Jak wspomniano wyŜej odpowiedzialność Zakładu oparta na zasadzie ryzyka jest odpowiedzialnością szerszą, niŜ 23 odpowiedzialność na zasadzie winy. Jeśli dojdzie do awarii urządzeń naleŜących do Zakładu (nawet bez bezpośredniej winy), to Zakład poniesie odpowiedzialność za przerwy w świadczeniu usług, o ile nie wystąpią okoliczności wyłączające odpowiedzialność Zakładu (siła wyŜsza, wyłączna wina poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą nie ponosi odpowiedzialności). Kwestionowane przez Prezesa Urzędu postanowienie jest więc dla usługobiorców zdecydowanie uciąŜliwe, gdyŜ wyłącza moŜliwość dochodzenia od Gminy roszczeń odszkodowawczych, równieŜ w sytuacji, gdy szkoda nastąpiła wskutek okoliczności, za które ponosi ona odpowiedzialność. Przedsiębiorca ma więc moŜliwość zwolnienia się z odpowiedzialności w przypadkach wskazanych w postanowieniu. Dodatkowo tak skonstruowane postanowienie zwalnia Przedsiębiorcę z udowodnienia, czy wymieniona w postanowieniu przyczyna powstania przerw w świadczeniu usług dostarczania wody i odprowadzania ścieków, leŜała po stronie usługodawcy czy usługobiorcy. Wyłączenie odpowiedzialności odszkodowawczej Gminy w przypadku przerw lub ograniczeń w dostawie wody będących efektem wystąpienia przypadków skazanych w kwestionowanym postanowieniu jest bez wątpienia dla Zakładu korzystne. MoŜliwość uniknięcia przez Zakład odpowiedzialności za niewykonanie lub nienaleŜyte wykonanie umowy i wypłaty Odbiorcom usług ewentualnego odszkodowania powoduje w związku z tym moŜliwość osiągania przez niego nieuzasadnionych korzyści. Z wyjaśnień złoŜonych przez Gminę wynika, Ŝe zakwestionowany przez Prezesa UOKiK warunek Umowy nie był stosowany w praktyce. Prezes UOKiK stwierdził zaniechanie praktyki z dniem 26 kwietnia 2010 r., kiedy to Gmina wprowadziła do obrotu wzorzec Umowy, który nie zawiera juŜ zakwestionowanego postanowienia § 5 Umowy. 2. Prezes Urzędu zakwestionował treść postanowienia § 9 ust. 1 Umowy : „Odbiorca moŜe domagać się obniŜenia naleŜności w razie udowodnienia zawinionego przez Zakład dostarczania wody o pogorszonej bądź złej jakości oraz ciśnieniu uniemoŜliwiającym normalne korzystanie z wody. ObniŜenie to stanowić będzie do 10% naleŜności za wodę dostarczoną w okresie trwania zakłócenia, określoną proporcjonalnie do okresu rozliczenia naleŜności.” Postanowienie przewiduje, Ŝe Odbiorca moŜe domagać się obniŜenia naleŜności za usługę dostarczania wody, jeśli z winy Zakładu była to woda o pogorszonej lub złej jakości oraz ciśnieniu uniemoŜliwiającym normalne korzystanie z wody. Przedsiębiorca ogranicza uprawnienie Odbiorcy usług do domagania się obniŜki tylko w wysokości do 10% naleŜności za wodę dostarczoną w okresie trwania zakłócenia. O uciąŜliwości tego zapisu świadczy to, Ŝe Przedsiębiorca ogranicza swoją odpowiedzialność finansową w stosunku do Odbiorcy w przypadku, gdy świadczone usługi są o obniŜonej jakości w stosunku do jakości wymaganej Umową oraz przepisami prawa. Maksymalna wielkość upustu w takim przypadku została z góry ustalona na 10% naleŜności w okresie trwania zakłócenia. W związku z tym moŜe dojść do sytuacji, gdy nastąpi obniŜenie naleŜnych opłat o 10%, a ilość, jakość lub inne parametry zuŜytej przez Odbiorcę wody przemawiają za podwyŜszeniem wielkości upustu. Ponadto w przypadku dostarczenia wody o jakości nie odpowiadającej Umowie i regulacjom prawnym obowiązującym w tym zakresie, nie będzie podstaw do domagania się przez Odbiorcę upustu odpowiadającego faktycznemu obniŜeniu jakości dostarczonej wody. Odbiorca nie moŜe być zmuszony do ponoszenia kosztów usługi, która nie została na jego rzecz wykonana tj. nie powinien płacić za wodę złej jakości w takiej wysokości jaką powinien był uiścić w przypadku dostarczenia wody spełniającej normy jakościowe. Upust za dostarczenie wody o złej jakości ma na celu przywrócenie ekwiwalentności świadczeniu, które jest 24 niezgodne z Umową. Dlatego kwota upustu musi uwzględniać istniejące okoliczności, czyli musi odpowiadać faktycznemu uchybieniu Przedsiębiorcy. Natomiast ustalenie z góry maksymalnego upustu narusza zasadę ekwiwalentności świadczeń, zgodnie z którą dostawcy przysługuje zapłata proporcjonalnie do jakości i ilości dostarczonej wody (wyrok Sądu Antymonopolowego z dnia 14.06.1995 r., sygn. akt XVII Amr 8/95). Z tego względu ustalenie przez Gminę w Umowach zawieranych z Odbiorcami usług postanowienia określającego z góry maksymalną wysokość upustu w przypadku dostarczenia wody o złej jakości w wysokości 10% naleŜności za dostarczoną wodę w okresie trwania zakłócenia ma uciąŜliwy charakter. Nieuzasadnioną korzyścią w tym przypadku jest ograniczenie wysokości rabatu przez Gminę, udzielonego z tytułu dostawy wody o obniŜonej jakości. Ustalenie z góry, jednostronnie maksymalnego pułapu upustu w wysokości do 10% naleŜności za dostarczoną wodę w okresie trwania zakłócenia, narusza zasadę ekwiwalentności pomiędzy stronami umowy. Dostarczenie wody złej jakości moŜe spowodować po stronie Odbiorcy niemoŜliwość jej wykorzystania, a z drugiej strony nakłada na niego obowiązek zapłaty za tę wodę z zastosowaniem z góry ograniczonego upustu, co moŜe przynieść Gminie nienaleŜną korzyść. Gmina oświadczyła, Ŝe nad jakością wody czuwa Powiatowa Stancja Sanitarno-Epidemiologiczna poprzez częste badanie próbek wody pobieranych z wodociągu oraz Ŝe dotychczas nie wystąpił przypadek stwierdzenia przez PSSE nieprzydatności wody do spoŜycia. Prezes UOKiK stwierdził zaniechanie praktyki z dniem 26 kwietnia 2010 r. Gmina wprowadziła do obrotu wzorzec Umowy, który zawiera juŜ zmienioną treść postanowienia § 9 ust. 1 Umowy. Postanowienie zostało zmienione w taki sposób, Ŝe usunięto z jego treści zdanie drugie o treści: „ ObniŜenie to stanowić będzie do 10% naleŜności za wodę dostarczoną w okresie trwania zakłócenia, określoną proporcjonalnie do okresu rozliczenia naleŜności.” 3. Prezes Urzędu zakwestionował treść postanowienia § 12 ust. 1 pkt e) Umowy o treści: „ Zakład moŜe odciąć dostawę wody i zamknąć przyłącze kanalizacyjne w przypadku gdy: e) Odbiorca nie zastosował się w wyznaczonym terminie do zaleceń wydanych przez Zakład, a dotyczących zmian, leŜących w gestii Odbiorcy i słuŜących poprawie standardu świadczonych przez Zakład usług oraz wyeliminowania zakłóceń w pracy ujęcia wody, oczyszczalni ścieków i zagroŜenia środowiska oraz wzajemnych rozliczeń.” Postanowienie zakwestionowane przez Prezesa Urzędu wskazuje na okoliczności, których wystąpienie upowaŜnia Zakład do odcięcia wody i zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego i danego Odbiorcy. Stwierdzić naleŜy, Ŝe materia ta uregulowana jest w art. 8 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu w wodę, który stanowi, Ŝe przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne moŜe odciąć dostawę wody lub zamknąć przyłącza kanalizacyjne, jeŜeli: przyłącze wodociągowe lub przyłącze kanalizacyjne wykonano niezgodnie z przepisami prawa; odbiorca usług nie uiścił naleŜności za pełne dwa okresy obrachunkowe, następujące po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaległej opłaty; jakość wprowadzanych ścieków nie spełnia wymogów określonych w przepisach prawa lub stwierdzono celowe uszkodzenie albo pominięcie urządzenia pomiarowego; został stwierdzony nielegalny pobór wody lub nielegalne odprowadzanie ścieków, to jest bez zawarcia umowy, jak równieŜ przy celowo uszkodzonych albo pominiętych wodomierzach lub urządzeniach pomiarowych. Formułując powyŜszy przepis ustawodawca nie posłuŜył się sformułowaniem „ w szczególności” lub podobnym. Oznacza to, Ŝe katalog okoliczności, które stanowią podstawę do wstrzymania świadczenia usług ma charakter zamknięty, który nie moŜe być dowolnie i arbitralnie rozszerzany przez przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne w treści 25 umowy. Odcięcie dostawy wody lub zamknięcie przyłącza kanalizacyjnego moŜe nastąpić zatem wyłącznie wówczas, gdy wystąpi któraś z przesłanek określonych w art. 8 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu w wodę. Zakwestionowane przez Prezesa UOKiK postanowienie uznać zatem naleŜy za uciąŜliwe, gdyŜ upowaŜnia ono Przedsiębiorcę do odcięcia dostaw wody lub zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego w innych przypadkach, niŜ jest to określone w ustawie o zaopatrzeniu w wodę. Przedsiębiorca w oparciu o postanowienie Umowy moŜe bezprawnie pozbawić Odbiorcę moŜliwości korzystania z wody czy odprowadzania ścieków. UciąŜliwość postanowienia jest zatem niewątpliwa. W wyniku stosowania przedmiotowego postanowienia Gmina moŜe osiągnąć nieuzasadnione korzyści. W przypadku, gdy dojdzie do wstrzymania dostawy wody czy zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego z przyczyn wskazanych w pkt e) postanowienia, a Odbiorca będzie zainteresowany ponownym uruchomieniem dostaw wody i odbioru ścieków, będzie on zobowiązany do uregulowania kosztów wstrzymania i wznowienia świadczenia usług. Wynika to z treści § 12 ust. 3 Umowy o treści: „Ponowne uruchomienie dostawy wody i odbioru ścieków następuje na pisemny wniosek Odbiorcy po uprzednim uregulowaniu przez Niego kosztów wstrzymania i ponownego wznowienia świadczenia usług oraz uregulowania zaległych naleŜności.” NaleŜności, które zostaną pobrane przez Przedsiębiorcę będą nieuzasadnione, gdyŜ wstrzymanie dostaw wody i odbioru ścieków będzie niezgodne z przepisami prawa. Gmina oświadczyła, Ŝe dotychczas nie wydawała zaleceń, o których mowa w zakwestionowanym warunku Umowy. Prezes UOKiK stwierdził zaniechanie praktyki z dniem 26 kwietnia 2010 r. Gmina wprowadziła do obrotu wzorzec Umowy, który zawiera juŜ zmienioną treść postanowienia § 12 ust. 1 pkt e) Umowy. Postanowienie zostało zmienione w taki sposób, Ŝe usunięto z jego treści pkt e) o treści: „ Odbiorca nie zastosował się w wyznaczonym terminie do zaleceń wydanych przez Zakład, a dotyczących zmian, leŜących w gestii Odbiorcy i słuŜących poprawie standardu świadczonych przez Zakład usług oraz wyeliminowania zakłóceń w pracy ujęcia wody, oczyszczalni ścieków i zagroŜenia środowiska oraz wzajemnych rozliczeń.” Ad IV W punkcie IV sentencji Prezes Urzędu nałoŜył na Gminę BełŜyce karę pienięŜną w łącznej wysokości: 2.441,13 zł (słownie: dwa tysiące czterysta czterdzieści jeden złotych trzynaście groszy) z tytułu naruszenia zakazu o jakim mowa w art. 9 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie I, II i III sentencji, płatną do budŜetu Państwa. Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urzędu ma kompetencje do ukarania przedsiębiorcy poprzez nałoŜenie na niego kary pienięŜnej do wysokości 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałoŜenia kary, jeśli przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie, dopuścił się naruszenia zakazu określonego w art. 6, w zakresie niewyłączonym na podstawie art. 7 i 8, lub naruszenia zakazu określonego w art. 9 ustawy o ochronie (…). Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie zawiera zamkniętego katalogu przesłanek, od których uzaleŜniona jest wysokość kar nakładanych na przedsiębiorców. Artykuł 111 w.w ustawy stanowi, iŜ przy ustalaniu wysokości kar pienięŜnych, naleŜy w szczególności 26 uwzględnić „okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a takŜe uprzednie naruszenie przepisów ustawy.” W niniejszej sprawie, z uwagi na rodzaj i wagę przypisanego przedsiębiorcy zarzutu, Prezes Urzędu uznał, Ŝe uzasadnione jest nałoŜenie na przedsiębiorcę kary pienięŜnej. Gmina BełŜyce, posiadająca pozycję dominującą na lokalnym rynku zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na obszarze miasta BełŜyce stanowiącym część Gminy BełŜyce, przy swobodnym dostępie do powszechnie obowiązujących regulacji prawnych (ogólnych i branŜowych), orzecznictwa sądowego, decyzji Prezesa UOKiK, itp. ma obowiązek posługiwać się warunkami umów, które nie są uciąŜliwe oraz nie przyniosą Gminie nieuzasadnionych korzyści. Pomimo istnienia stosownych regulacji prawnych Gmina BełŜyce stosowała praktykę, o które mowa w art. 9 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie (...), co świadczy o tym, Ŝe jest ona świadoma bezprawności swojego działania i ponosi winę za swoje działania. W trakcie prowadzonego postępowania antymonopolowego Gmina BełŜyce zwróciła się do Prezesa Urzędu o rozpatrzenie sprawy w trybie art. 28 ustawy o ochronie (…)- właściwie powinien być to art. 12 ustawy o ochronie (…). Artykuł 12 oraz 28 ustawy o ochronie (…) przewiduje, Ŝe jeŜeli w toku postępowania administracyjnego zostanie uprawdopodobnione, Ŝe został naruszony zakaz, o którym mowa w art. 6 lub 9 ustawy lub w art. 81 lub 82 Traktatu WE, bądź w art. 24 ustawy, a przedsiębiorca (któremu zarzucono naruszenie zakazu) zobowiąŜe się do podjęcia lub zaniechania określonych działań mających na celu zapobieŜenie tym naruszeniom, Prezes UOKiK moŜe w drodze decyzji zobowiązać przedsiębiorcę do wykonania tych zobowiązań. Prezes Urzędu nie zastosował jednak takiego sposobu zakończenia postępowania antymonopolowego ze względu na fakt, iŜ Gmina nie przedstawiła projektu Regulaminu, który miałby zostać wprowadzony w Ŝycie w ramach zobowiązania nałoŜonego przez Prezesa UOKiK. Ponadto z dniem 26 kwietnia 2010 r. Gmina wprowadziła do obrotu gospodarczego nowe wzorce Umów, a od dnia 12 października 2010 r. rozpoczęła aneksowanie Umów zawartych w oparciu o stary wzorzec Umowy. Prezes Urzędu nie mógł zatem zobowiązać Gminy do wprowadzenia wzorca Umowy w Ŝycie oraz do rozpoczęcia aneksowania zawartych juŜ Umów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów wprowadziła zasadę fakultatywności kar nakładanych przez Prezesa Urzędu na przedsiębiorców, którzy dopuścili się naruszenia zakazu stosowania praktyk ograniczających konkurencję. Prezes Urzędu wydając decyzję o nałoŜeniu kary pienięŜnej działa zatem w ramach uznania administracyjnego, co oczywiście nie jest równoznaczne z dowolnością. W tym zakresie kieruje się on zasadą równości i proporcjonalności. RozwaŜając kwestie nałoŜenia kary Prezes UOKiK musi wziąć pod uwagę, czy w danych okolicznościach sprawy konieczne albo celowe jest jej nałoŜenie, a jeŜeli tak, to w jakiej wysokości kara spełni załoŜone funkcje. Przy ustalaniu wysokości kar pienięŜnych, o których mowa w art. 106-108 ustawy o ochronie (...), Prezes Urzędu powinien wziąć pod uwagę w szczególności okres, stopień oraz okoliczności uprzedniego naruszenia przepisów ustawy (art.111 ustawy o ochronie (...)). W ocenie Prezesa Urzędu na wysokość kary musi mieć takŜe wpływ stopień zagroŜenia lub naruszenia interesu publicznoprawnego stosowanymi praktykami ograniczającymi konkurencję. W judykaturze wskazuje się, Ŝe w przypadku kar za stosowanie praktyk ograniczających konkurencję przesłankami, które naleŜy brać pod uwagę, są: potencjał ekonomiczny przedsiębiorcy, skutki praktyki dla konkurencji lub kontrahentów, dopuszczalny poziom kary wynikający z przepisów ustawy oraz cele jakie kara ma osiągnąć ( wyrok Sądu NajwyŜszego z dnia 27 czerwca 2000r., sygn. akt I CKN 793/98). 27 Jako podstawę obliczenia kary przyjęto w niniejszej sprawie przychód, osiągnięty przez Gminę BełŜyce w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałoŜenia kary, tj. 2009 r., liczony jako suma dochodów własnych gminy wg art. 4 ust. 1 pkt 3-12 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, który wyniósł w zaokrągleniu 1.004.558,00 zł. (słownie: jeden milion cztery tysiące pięćset pięćdziesiąt osiem złotych). 1. Ustalenie wysokości kary dla praktyki stwierdzonej w pkt I.1 sentencji niniejszej decyzji. Orzekając jak w punkcie IV.1 sentencji decyzji, Prezes UOKiK uwzględnił, iŜ stwierdzona w pkt I.1 niniejszej decyzji praktyka ma szczególny charakter – nie dotyczy kwestii bieŜących związanych z wykonywaniem umowy, lecz odnosi się do zdarzeń wyjątkowych. Skutki stwierdzonej praktyki mają zatem miejsce w odniesieniu do bardzo specyficznych i rzadko występujących sytuacji. Postanowienie zakwestionowane w pkt I.1. decyzji dotyczy ograniczenia odpowiedzialności Zakładu za szkody powstałe w związku z wstrzymaniem lub ograniczeniem świadczenia usług. W ocenie Prezesa Urzędu praktyka stosowana przez Gminę BełŜyce nie ma bardzo powaŜnego lub powaŜnego charakteru i mieści się w kategorii naruszeń pozostałych, gdyŜ pomimo jej charakteru eksploatacyjnego, korzyści finansowe, jakie Gmina mogła osiągnąć z jej stosowania mogą wystąpić sporadycznie. W związku z powyŜszym Prezes Urzędu ustalił kwotę wyjściową kary na poziomie 0,05 % przychodu przedsiębiorcy, tj. w wysokości 502,28 zł. Wzięcie pod uwagę specyfiki rynku i działalności przedsiębiorcy, w szczególności uwzględnienie faktu, Ŝe przedmiotowe naruszenia nie wywarły wpływu na rynek (kwestionowane zapisy nie zostały w praktyce zastosowane), skutkuje obniŜenie wymiaru kary o 10%, tj. do kwoty 452,06 zł. ZauwaŜyć naleŜy, Ŝe przedmiotowe naruszenia nie spowodowały szkód dla uczestników rynku, w związku z czym długotrwałość ich stosowania nie miała wpływu na wysokość kary. W niniejszej sprawie nie stwierdzono zaistnienia okoliczności łagodzących i obciąŜających. Kara ta stanowi 0,045 % przychodu będącego podstawą obliczania kary i 0,45 % kary maksymalnej. Mając powyŜsze na uwadze orzeczono, jak w pkt IV.1 sentencji. 2. Ustalenie wysokości kary dla praktyki stwierdzonej w pkt I.2 sentencji niniejszej decyzji. Orzekając jak w punkcie IV.2 sentencji decyzji, Prezes UOKiK uwzględnił, iŜ stwierdzona w pkt I.2 niniejszej decyzji praktyka ma szczególny charakter – nie dotyczy kwestii bieŜących związanych z wykonywaniem umowy, lecz odnosi się do zdarzeń wyjątkowych. Skutki stwierdzonej praktyki mają zatem miejsce w odniesieniu do bardzo specyficznych i rzadko występujących sytuacji. Postanowienie zakwestionowane w pkt I.2 decyzji dotyczy okresowego odcięcia dostaw wody lub wstrzymania odbioru ścieków przez Zakład, a takŜe wykonania przez Zakład pewnych czynności w celu usunięcia przyczyn zagroŜenia istotnego obniŜenia poziomu świadczonych usług, które jest spowodowane nieprawidłową eksploatacją przyłącza wodociągowego lub kanalizacyjnego przez Odbiorcę usług. W ocenie Prezesa Urzędu praktyka stosowana przez Gminę BełŜyce nie ma bardzo powaŜnego lub powaŜnego charakteru i mieści się w kategorii naruszeń pozostałych, gdyŜ pomimo jej charakteru eksploatacyjnego, korzyści finansowe, jakie Gmina mogła osiągnąć z jej stosowania 28 mogą wystąpić sporadycznie. W związku z powyŜszym Prezes Urzędu ustalił kwotę wyjściową kary na poziomie 0,05 % przychodu przedsiębiorcy, tj. w wysokości 502,28 zł. Wzięcie pod uwagę specyfiki rynku i działalności przedsiębiorcy, w szczególności uwzględnienie faktu, Ŝe przedmiotowe naruszenia nie wywarły wpływu na rynek (kwestionowane zapisy nie zostały w praktyce zastosowane), skutkuje obniŜenie wymiaru kary o 10%, tj. do kwoty 452,06 zł. ZauwaŜyć naleŜy, Ŝe przedmiotowe naruszenia nie spowodowały szkód dla uczestników rynku, w związku z czym długotrwałość ich stosowania nie miała wpływu na wysokość kary. W niniejszej sprawie nie stwierdzono zaistnienia okoliczności łagodzących i obciąŜających. Kara ta stanowi 0,045 % przychodu będącego podstawą obliczania kary i 0,45 % kary maksymalnej. Mając powyŜsze na uwadze orzeczono, jak w pkt IV.2 sentencji. 3. Ustalenie wysokości kary dla praktyki stwierdzonej w pkt II sentencji niniejszej decyzji. Orzekając jak w punkcie IV.3 sentencji decyzji, Prezes UOKiK uwzględnił, iŜ stwierdzona w pkt II niniejszej decyzji praktyka ma szczególny charakter – nie dotyczy kwestii bieŜących związanych z wykonywaniem umowy, lecz odnosi się do zdarzeń wyjątkowych. Skutki stwierdzonej praktyki mają zatem miejsce w odniesieniu do bardzo specyficznych i rzadko występujących sytuacji. Postanowienie zakwestionowane w pkt II decyzji dotyczy bezprawnego obciąŜenia Odbiorcy usług kosztami szkód, które powstały w urządzeniach i przyłączach naleŜących do Zakładu i będących wynikiem działań lub zaniedbań Odbiorcy (uszkodzenia mechaniczne, brak zabezpieczeń przed niskimi temperaturami) itp. W ocenie Prezesa Urzędu praktyka stosowana przez Gminę BełŜyce nie ma bardzo powaŜnego lub powaŜnego charakteru i mieści się w kategorii naruszeń pozostałych, gdyŜ pomimo jej charakteru eksploatacyjnego, korzyści finansowe, jakie Gmina mogła osiągnąć z jej stosowania mogą wystąpić sporadycznie. W związku z powyŜszym Prezes Urzędu ustalił kwotę wyjściową kary na poziomie 0,05 % przychodu przedsiębiorcy, tj. w wysokości 502,28 zł. Wzięcie pod uwagę specyfiki rynku i działalności przedsiębiorcy, w szczególności uwzględnienie faktu, Ŝe przedmiotowe naruszenia nie wywarły wpływu na rynek (kwestionowane zapisy nie zostały w praktyce zastosowane), skutkuje obniŜenie wymiaru kary o 10%, tj. do kwoty 452,06 zł. ZauwaŜyć naleŜy, Ŝe przedmiotowe naruszenia nie spowodowały szkód dla uczestników rynku, w związku z czym długotrwałość ich stosowania nie miała wpływu na wysokość kary. W niniejszej sprawie nie stwierdzono zaistnienia okoliczności łagodzących i obciąŜających. Kara ta stanowi 0,045 % przychodu będącego podstawą obliczania kary i 0,45 % kary maksymalnej. Mając powyŜsze na uwadze orzeczono, jak w pkt IV. 3 sentencji. 4. Ustalenie wysokości kary dla praktyki stwierdzonej w pkt III.1 sentencji niniejszej decyzji. Orzekając jak w punkcie IV.4. sentencji decyzji, Prezes UOKiK uwzględnił, iŜ stwierdzona w pkt III.1 niniejszej decyzji praktyka ma szczególny charakter – nie dotyczy kwestii bieŜących 29 związanych z wykonywaniem umowy, lecz odnosi się do zdarzeń wyjątkowych. Skutki stwierdzonej praktyki mają zatem miejsce w odniesieniu do bardzo specyficznych i rzadko występujących sytuacji. Postanowienie zakwestionowane w pkt III.1 decyzji dotyczy bezprawnego wyłączenia odpowiedzialności Zakładu za przerwy w świadczeniu usług. W ocenie Prezesa Urzędu praktyka stosowana przez Gminę BełŜyce nie ma bardzo powaŜnego lub powaŜnego charakteru i mieści się w kategorii naruszeń pozostałych, gdyŜ pomimo jej charakteru eksploatacyjnego, korzyści finansowe, jakie Gmina mogła osiągnąć z jej stosowania mogą wystąpić sporadycznie. W związku z powyŜszym Prezes Urzędu ustalił kwotę wyjściową kary na poziomie 0,05 % przychodu przedsiębiorcy, tj. w wysokości 502,28 zł. Wzięcie pod uwagę specyfiki rynku i działalności przedsiębiorcy, w szczególności uwzględnienie faktu, Ŝe przedmiotowe naruszenia nie wywarły wpływu na rynek (kwestionowane zapisy nie zostały w praktyce zastosowane), skutkuje obniŜenie wymiaru kary o 10%, tj. do kwoty 452,06 zł. ZauwaŜyć naleŜy, Ŝe przedmiotowe naruszenia nie spowodowały szkód dla uczestników rynku, w związku z czym długotrwałość ich stosowania nie miała wpływu na wysokość kary. Prezes UOKiK ocenił stan faktyczny sprawy pod kątem okoliczności łagodzących i obciąŜających. Ustalając wysokość nałoŜonej kary Prezes Urzędu wziął takŜe pod uwagę okoliczność zaniechania przez Gminę stosowania praktyki ograniczającej konkurencję na początku postępowania administracyjnego. Zastosowanie wskazanego kryterium spowodowało obniŜenie kwoty bazowej o 20 % tj. o 90,41 zł do kwoty 361,65 zł W niniejszej sprawie nie stwierdzono okoliczności obciąŜających. Kara ta stanowi 0,036% przychodu będącego podstawą obliczania kary i 0,36 % kary maksymalnej. Mając powyŜsze na uwadze orzeczono, jak w pkt IV.4 sentencji. 5. Ustalenie wysokości kary dla praktyki stwierdzonej w pkt III.2. sentencji niniejszej decyzji. Orzekając jak w punkcie IV.5 sentencji decyzji, Prezes UOKiK uwzględnił, iŜ stwierdzona w pkt III.2 niniejszej decyzji praktyka ma szczególny charakter – nie dotyczy kwestii bieŜących związanych z wykonywaniem umowy, lecz odnosi się do zdarzeń wyjątkowych. Skutki stwierdzonej praktyki mają zatem miejsce w odniesieniu do bardzo specyficznych i rzadko występujących sytuacji. Postanowienie zakwestionowane w pkt III.2 decyzji dotyczy ograniczenia rekompensaty za dostarczoną przez Zakład wodę o pogorszonej lub złej jakości oraz ciśnieniu uniemoŜliwiającym normalne korzystanie z wody. W ocenie Prezesa Urzędu praktyka stosowana przez Gminę BełŜyce nie ma bardzo powaŜnego lub powaŜnego charakteru i mieści się w kategorii naruszeń pozostałych, gdyŜ pomimo jej charakteru eksploatacyjnego, korzyści finansowe, jakie Gmina mogła osiągnąć z jej stosowania mogą wystąpić sporadycznie. W związku z powyŜszym Prezes Urzędu ustalił kwotę wyjściową kary na poziomie 0,05 % przychodu przedsiębiorcy, tj. w wysokości 502,28 zł. Wzięcie pod uwagę specyfiki rynku i działalności przedsiębiorcy, w szczególności uwzględnienie faktu, Ŝe przedmiotowe naruszenia nie wywarły wpływu na rynek (kwestionowane zapisy nie zostały w praktyce zastosowane), skutkuje obniŜenie wymiaru kary o 10%, tj. do kwoty 452,06 zł. ZauwaŜyć naleŜy, Ŝe przedmiotowe naruszenia nie spowodowały szkód dla uczestników rynku, w związku z czym długotrwałość ich stosowania nie miała wpływu na wysokość kary. Prezes UOKiK ocenił stan faktyczny sprawy pod kątem okoliczności łagodzących i obciąŜających. Ustalając wysokość nałoŜonej kary Prezes Urzędu wziął takŜe pod uwagę 30 okoliczność zaniechania przez Gminę stosowania praktyki ograniczającej konkurencję na początku postępowania administracyjnego. Zastosowanie wskazanego kryterium spowodowało obniŜenie kwoty bazowej o 20 % tj. o 90,41 zł do kwoty 361,65 zł W niniejszej sprawie nie stwierdzono okoliczności obciąŜających. Kara ta stanowi 0,036% przychodu będącego podstawą obliczania kary i 0,36 % kary maksymalnej. Mając powyŜsze na uwadze orzeczono, jak w pkt IV.5 sentencji. 6. Ustalenie wysokości kary dla praktyki stwierdzonej w pkt III.3. sentencji niniejszej decyzji. Orzekając jak w punkcie IV.6 sentencji decyzji, Prezes UOKiK uwzględnił, iŜ stwierdzona w pkt III.3 niniejszej decyzji praktyka ma szczególny charakter – nie dotyczy kwestii bieŜących związanych z wykonywaniem umowy, lecz odnosi się do zdarzeń wyjątkowych. Skutki stwierdzonej praktyki mają zatem miejsce w odniesieniu do bardzo specyficznych i rzadko występujących sytuacji. Postanowienie zakwestionowane w pkt III.3 decyzji dotyczy groźby bezprawnego odcięcia dostaw wody i zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego przez Zakład. W ocenie Prezesa Urzędu praktyka stosowana przez Gminę BełŜyce nie ma bardzo powaŜnego lub powaŜnego charakteru i mieści się w kategorii naruszeń pozostałych, gdyŜ pomimo jej charakteru eksploatacyjnego, korzyści finansowe, jakie Gmina mogła osiągnąć z jej stosowania mogą wystąpić sporadycznie. W związku z powyŜszym Prezes Urzędu ustalił kwotę wyjściową kary na poziomie 0,05 % przychodu przedsiębiorcy, tj. w wysokości 502,28 zł. Wzięcie pod uwagę specyfiki rynku i działalności przedsiębiorcy, w szczególności uwzględnienie faktu, Ŝe przedmiotowe naruszenia nie wywarły wpływu na rynek (kwestionowane zapisy nie zostały w praktyce zastosowane), skutkuje obniŜenie wymiaru kary o 10%, tj. do kwoty 452,06 zł. ZauwaŜyć naleŜy, Ŝe przedmiotowe naruszenia nie spowodowały szkód dla uczestników rynku, w związku z czym długotrwałość ich stosowania nie miała wpływu na wysokość kary. Prezes UOKiK ocenił stan faktyczny sprawy pod kątem okoliczności łagodzących i obciąŜających. Ustalając wysokość nałoŜonej kary Prezes Urzędu wziął takŜe pod uwagę okoliczność zaniechania przez Przedsiębiorcę stosowania praktyki ograniczającej konkurencję na początku postępowania administracyjnego. Zastosowanie wskazanego kryterium spowodowało obniŜenie kwoty bazowej o 20 % tj. o 90,41 zł do kwoty 361,65 zł W niniejszej sprawie nie stwierdzono okoliczności obciąŜających. Kara ta stanowi 0,036% przychodu będącego podstawą obliczania kary i 0,36 % kary maksymalnej. Mając powyŜsze na uwadze orzeczono, jak w pkt IV.6 sentencji. Łączna kwota kary za stwierdzone naruszenia art. 9 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wynosi 2.441,13 zł, czyli 0,24 % przychodu i 2,4 % kary maksymalnej. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy karę pienięŜną naleŜy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie: 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000. 31 Wobec powyŜszego orzeczono, jak na wstępie niniejszej decyzji. Od niniejszej decyzji, na podstawie art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c., przysługuje stronie odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie, w terminie dwóch tygodni od dnia doręczenia decyzji. Otrzymuje: Gmina BełŜyce ul. Lubelska 3 24-200 BełŜyce z up. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Lublinie Ewa Wiszniowska