RLU-4/2002

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W LUBLINIE 20-074 Lublin, ul. Spokojna 9a Tel. (0-81) 532-35-31, 743-77-30, 532-54-48, Tel/Fax (0-81) 532-08-26 E-mail: lublin@uokik.gov.pl Lublin, dnia 28 marca 2002 roku RLU – 57S – 22/698/01/EW Decyzja RLU Nr 4/02 Na podstawie art. 104 k.p.a. i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów ( Dz. U. z 2000 r. Nr 122 poz. 1319 ze zm. ) po przeprowadzeniu postępowania antymonopolowego wszczętego na wniosek Przedsiębiorstwa Produkcyjno – Handlowo – Usługowego J. Piłat z Tarnogrodu. przeciwko Lubelskiej Regionalnej Kasie Chorych w Lublinie , w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nie stwierdza się stosowania przez Lubelską Regionalną Kasę Chorych praktyki monopolistycznej ograniczającej konkurencję określonej w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 5 ustawy o ochronie ( ... ) , a polegającej na naduŜywaniu pozycji dominującej na rynku w zakresie ustalania kryteriów konkursu na udzielanie świadczeń zdrowotnych w Lubelskiej Regionalnej Kasie Chorych w zakresie zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne , środki pomocnicze i lecznicze środki techniczne na 2002 r. . Uzasadnienie Do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatura w Lublinie wpłynął wniosek PPHU J. Piłat z Tarnogrodu, zwany dalej „ Piłat” o wszczęcie postępowania antymonopolowego przeciwko Lubelskiej Regionalnej Kasie Chorych w Lublinie , zwanej dalej LRKCH lub Kasą . Wnioskodawca zarzucił LRKCH , Ŝe wykorzystując swoją pozycję monopolisty na rynku ustaliła warunki konkursu na udzielanie świadczeń zdrowotnych w zakresie zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze i lecznicze środki techniczne w 2002 r. ograniczające dostęp do rynku przedsiębiorcom , przez co ograniczona została konkurencja na tym rynku . W szczególności dotyczy to : - wyłączenia z przedmiotu konkursu na 2002 r. sprzętu stomijnego , - ustalenia wymagań odnośnie staŜu pracy przy wydawaniu środków pomocniczych (pieluchomajtek , pieluch anatomicznych ) i sprzętu urologicznego , 2 - ustalenie wymagań odnośnie wykształcenia, - wymagań , aby przymierzalnia w lokalu wydającym środki pomocnicze była odpowiednio oświetlona , miała zamknięcie i wyposaŜona była w lustro , krzesło i wieszak , - kryteriów oceny członków komisji . Zdaniem wnioskodawcy są one antykonkurencyjne , gdyŜ z tabeli konkursu moŜna otrzymać maksymalnie 100 punktów , a kaŜdy z członków komisji dysponuje aŜ 400 punktami w głosowaniu tajnym . Dodatkowo w trakcie prowadzonego postępowania antymonopolowego wnioskodawca podnosił fakt rozwiązania z nim przez LRKCH umowy na świadczenie usług w 2002 r. , którą wygrał w konkursie . Po przeanalizowaniu złoŜonego wniosku działając na podstawie imiennego upowaŜnienia dla Dyrektora tej Delegatury nr DPR – 033/100/2002 w imieniu Prezesa UOK i K postanowieniem z dnia 09.11.2001 r. zostało wszczęła postępowanie antymonopolowe w niniejszej sprawie, zarzucające LRKCH stosowanie praktyki monopolistycznej ograniczającej konkurencję, a polegającej na wykorzystaniu pozycji dominującej na rynku w zakresie ustalenia kryteriów konkursu na udzielanie świadczeń zdrowotnych w 2002 r. dla ubezpieczonych w LRKCH w zakresie zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne , środki pomocnicze i lecznicze środki techniczne, co mogło stanowić naruszenie art. 8 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów ( Dz. U. z 2000 r. Nr 122 poz. 1319 ze zm. ) . Ustosunkowując się do przedstawionych w postanowieniu o wszczęciu postępowania antymonopolowego zarzutów LRKCH wyjaśniła , co następuje : 1. konkurs ofert na zaopatrzenie ubezpieczonych w przedmioty ortopedyczne , środki pomocnicze i lecznicze środki techniczne na rok 2002 został ogłoszony na podstawie art. 54 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym ( Dz. U. Nr 28 poz. 153 ze zm. ) i Rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 27 listopada 1998 r. ( Dz. U. Nr 148 poz. 978 ze zm. ) w sprawie konkursu ofert na zawieranie przez Kasy Chorych umów o udzielanie świadczeń zdrowotnych . Wymienione akty prawne zobowiązują Kasę Chorych do określenia warunków i zasad udzielania świadczeń nie precyzując bliŜej co naleŜy przez to rozumieć . Dlatego teŜ przyjmuje się powszechnie , Ŝe minimalne warunki i zasady udzielania świadczeń nie mogą być sprzeczne , ani niŜsze jakościowo od norm określonych przez obowiązujące przepisy prawa . Ustawodawca nie zabronił jednak Kasom Chorych podwyŜszania tego minimum w granicach moŜliwych do spełnienia z tego powodu , Ŝe świadczenia z ustawy są finansowane ze składek członkowskich , a Kasy zawierają umowy w celu zagwarantowania swoim członkom świadczeń zdrowotnych . 2. odnośnie zarzutu wnioskodawcy dotyczącego kryteriów i limitów konkursu , to zostały one zmienione w dniu rozpoczęcia części jawnej konkursu ofert , o czym zostali pisemnie poinformowani wszyscy oferenci ( w tym i PPHU P.) . Zmiana limitów jest niezaleŜna od Kasy Chorych poniewaŜ ustalane są one przez Ministra Zdrowia , natomiast zmiana w zakresie punktacji miała charakter porządkowy z zachowaniem dotychczasowych warunków tj. , Ŝe dokonują jej członkowie komisji konkursowej i są one tajne dla oferentów na czas postępowania konkursowego , a po jego zakończeniu są dostępne na warunkach przewidzianych w art. 54 ust. 3 ustawy z dnia 20.07.2001 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym ( Dz. U. Nr 88 poz. 961) , 3. odnośnie zarzutu wymagań dotyczących warunków lokalowych ,to nie odbiegają one od warunków stawianych oferentom w latach poprzednich , a które obecnie są częściowo uregulowane w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 21.09.2001 r. w sprawie obrotu detalicznego środkami farmaceutycznymi i materiałami medycznymi poza aptekami (Dz. U. Nr 116 poz. 1249 ) . Ta część warunków lokalowych , która nie jest uregulowana 3 przepisami prawa została określona na podstawie norm dających się wyprowadzić z przepisów o wymaganiach technicznych i budowlanych stawianych zakładom opieki zdrowotnej . Sporna przymierzalnia ma zastosowanie do oferentów zamierzających zaopatrywać ubezpieczonych w protezy piersi , peruki , a takŜe inne przedmioty , których przydzielanie z racji parametrów fizycznych i stałego związania z osobą uŜywającą tego przedmiotu wymaga zachowania minimum szacunku dla tej osoby. Natomiast jest oczywiste , Ŝe wymagania te nie mogą i nie dotyczą przedmiotów fabrycznie zapakowanych , 4. odnośnie zarzutu określenia staŜu pracy , to naleŜy stwierdzić , Ŝe nie dotyczy on staŜu pracy u konkretnego oferenta składającego ofertę na świadczenie usług lecz staŜu pracy w obojętnej dla LRKCH firmie zajmującej się zawodowo obrotem w dziedzinie będącej przedmiotem konkursu . Wymóg ten leŜy w interesie ubezpieczonych , gdyŜ powinni być oni obsługiwani przez osoby kompetentne , mające odpowiednie przygotowanie fachowe i znajomość przedmiotów , w które zaopatrują ubezpieczonych . Dodatkowo LRKCH poinformowała , Ŝe szczegółowe warunki konkursu ofert na udzielanie świadczeń zdrowotnych w 2002 r. były konsultowane i uzgadniane z Lubelskim Forum Organizacji Osób Niepełnosprawnych – Sejmik Wojewódzki w Lublinie zrzeszającym 40 organizacji osób niepełnosprawnych działających na terenie województwa lubelskiego . W trakcie prowadzonego postępowania antymonopolowego Prezes UOK i K ustalił , co następuje : I. Lubelska Regionalna Kasa Chorych w Lublinie ogłaszając konkurs , o którym mowa we wniosku o wszczęcie postępowania antymonopolowego , na świadczenie usług w zakresie podstawowej opieki zdrowotnej na 2002 r. określiławarunki tego konkursu w : 1. szczegółowych warunkach konkursu ofert poprzedzającego zawieranie umów o udzielanie świadczeń zdrowotnych dla osób ubezpieczonych w LRKCH na rok 2002 , 2. szczegółowych warunkach konkursu ofert oraz szczegółowych materiałach informacyjnych o przedmiocie konkursu ofert na zawieranie umów o udzielanie świadczeń zdrowotnych dla osób ubezpieczonych w LRKCH na rok 2002 r. w zakresie: zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne , środki pomocnicze i lecznicze środki techniczne . II. Zakwestionowane przez wnioskodawcę warunki konkursu na 2002 r. zawarte są w dziale IV pkt 2 d i e oraz pkt 3 d szczegółowych warunków konkursu ofert oraz szczegółowych materiałów informacyjnych o przedmiocie konkursu ofert na zawieranie umów o udzielanie świadczeń zdrowotnych dla osób ubezpieczonych w LRKCH na rok 2002 w zakresie : zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne , środki pomocnicze i lecznicze środki techniczne . ZastrzeŜenia wnioskodawcy dotyczą w szczególności kwalifikacji i uprawnień osób udzielających świadczeń zdrowotnych w zakresie wymagań posiadania rocznego staŜu pracy z zakresu zaopatrzenia ortopedycznego , oprócz kwalifikacji przewidzianych przepisami szczegółowymi , rocznego staŜu pracy w zakresie środków pomocniczych , oprócz staŜu pracy przewidzianego przez Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej , obowiązku posiadania lokalu wyposaŜonego w oświetloną przymierzalnię z moŜliwością zamknięcia , wyposaŜoną w duŜe lustra , krzesło i wieszak , a takŜe w dziale IX warunków , o których mowa wyŜej dotyczącego kryteriów ocen komisji odnośnie wartości punktowej za spełnienie wymagań ofertowych w porównaniu do ilości punktów jakimi dysponują członkowie komisji konkursowej oceniający subiektywnie poszczególnych oferentów . 4 III. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 10.10.2001 r. w sprawie szczegółowego wykazu przedmiotów ortopedycznych , środków pomocniczych i leczniczych środków technicznych , wysokości udziału własnego ubezpieczonego w cenie ich nabycia , podstawowych kryteriów ich przyznawania , okresów uŜytkowania , a takŜe przedmiotów ortopedycznych podlegających naprawie ( Dz. U. Nr 121 poz. 1314 ) zawiera wykaz przedmiotów ortopedycznych i środków pomocniczych . Wykaz przedmiotów pomocniczych obejmuje przedmioty od soczewek , aparatów słuchowych , cewników , worków , pieluchomajtek i pieluch anatomicznych , po peruki i protezy piersi . Natomiast Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21.09.2001 r. w sprawie obrotu detalicznego środkami farmaceutycznymi i materiałami medycznymi ( Dz. U. z dnia 21.10.2001 r. ) określa wymagania jakie muszą spełniać osoby i punkty dokonujące obrotu materiałami medycznymi i środkami farmaceutycznymi . Paragraf 2 określa wymagania lokalowe , a par. 7 określa wymagania jakie musi spełniać osoba prowadząca taki punkt . IV. W trakcie trwania postępowania antymonopolowego pracownicy Delegatury UOK i K w Lublinie przeprowadzili kontrolę w Lubelskiej Regionalnej Kasie Chorych , której celem było: - postępowanie konkursowe przeprowadzone w 2000 r. w zakresie świadczenia usług na sprzęt stomijny w roku 2001 , - postępowanie konkursowe przeprowadzone w 2001 r. w zakresie świadczenia usług zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne , - postępowanie konkursowe w zakresie zaopatrzenia w środki pomocnicze i lecznicze środki techniczne na 2002 r. Wynikiem przeprowadzonej kontroli jest protokół znajdujący się w aktach niniejszej sprawy . Podczas kontroli stwierdzono : 1. w zakresie postępowania konkursowego na sprzęt stomijny na 2001 r. ustalono , Ŝe oferty konkursowe były składane do dnia 28 .09.2000 r. i do konkursu przystąpiło dwóch oferentów –Bristol – Myers Spuibb z Warszawy. i Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej Medicus z Lublina. Oferta oferenta z Warszawy została odrzucona , gdyŜ nie posiadał on statusu Niepublicznego ZOZ . Umowa została podpisana z NZOZ Medicus w dniu 19.12.2000r. na okres od 01.01.2001 r. do 31.12.2002 r. O przyjęciu tej oferty i jej podpisaniu przez LRKCH zadecydowała jej kompleksowość i zgodność ze szczegółowymi warunkami konkursu , 2. w zakresie postępowania konkursowego w zakresie świadczenia usług zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne na 2002 r. ustalono , Ŝe oferty składane były do dnia 28.09.2002 r. . Do postępowania konkursowego przystąpiło 9 oferentów . W wyniku konkursu 4 oferty zostały oddalone z powodu nie spełnienia wymogu posiadania 4 punktów udzielających świadczeń zdrowotnych w miejscowościach będących siedzibami oddziałów Kasy . Umowy podpisano z pięcioma oferentami tj. NZOZ Medicus w Lublinie , NZOZ Piłat – Tarnogród, NZOZ MUSI w Lublinie, Samodzielny Publiczny Zakład Zaopatrzenia Ortopedycznego w Lublinie i Siecią Salonów Ortopedycznych „ Medard ” NZOZ sp. z o.o w Warszawie Ze wszystkimi oferentami podpisano umowy na tych samych warunkach , 3. w zakresie postępowania konkursowego w zakresie zaopatrzenia w środki pomocnicze i lecznicze środki techniczne na 2002 r. ustalono , Ŝe oferty konkursowe były składane do dnia 28.09.2001 r. . Do konkursu przystąpiło 8 oferentów w zakresie zaopatrzenia w środki pomocnicze . W zakresie zaopatrzenia w lecznicze środki techniczne nie wpłynęła Ŝadna oferta . Do konkursu zakwalifikowano 5 oferentów , 3 odrzucono . Odrzucono 5 oferty : PPHU Piłat , NZOZ MUSI i POFAM . Jednego oferenta nie dopuszczono z przyczyn formalno prawnych , a dwóch w tym PPHU Piłat z powodu braku wymaganego staŜu pracy pracowników wykazanych w ofercie do udzielania świadczeń zdrowotnych w zakresie pieluchomajtek i pieluch anatomicznych . Podpisano na 2002 r. umowy z 5 świadczeniodawcami tj. NZOZ ROKO Szczecin , NZOZ Medicus Lublin , Wojewódzką Przychodnią Zaopatrzenia Ortopedycznego i Środków Pomocniczych Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Lublinie , SCA HYGIENE PRODUCTS sp. z o.o. z Warszawy i Szpital Specjalistyczny MATOPAT NZOZ z Torunia. U wszystkich świadczeniodawców , z którymi podpisano umowę osoby zgłoszone do konkursu w zakresie świadczenia usług , spełniały wymagania rocznego staŜu pracy , 4. w zakresie postępowania konkursowego w zaopatrzenie w środki pomocnicze pozostałe tj. materace i poduszki przeciwodleŜynowe do konkursu przystąpiło 7 oferentów z czego 6 ofert odrzucono w tym ofertę PPHU Piłat ze względu na nieposiadanie 4 specjalistycznych sklepów medycznych posiadających pozytywną opinię nadzoru farmaceutycznego , 5. ustalono , Ŝe były następujące zasady punktacji komisji konkursowej w zakresie zaopatrzenia w środki pomocnicze w 2002 r. . Komisja konkursowa kierowała się następującymi kryteriami oceny : - gwarancją ciągłości udzielania świadczeń , - zapewnieniem odpowiedniej jakości świadczeń ( warunki lokalowe , wyposaŜenie w sprzęt medyczny , kwalifikacje i doświadczenie zawodowe osób udzielających świadczeń, kompleksowość i dostępność oferty ) . Maksymalna liczba punktów , którą mógł uzyskać oferent wynosiła 500 , ale poszczególne kryteria miały róŜną wartość : cena jednostkowa 30 pkt , kwalifikacje osób 20 pkt , zakres oferowanych świadczeń – 25 pkt , sieć dystrybucji 15 pkt, warunki lokalowe i wiarygodność oferenta 10 pkt . We wszystkich ocenach poszczególnych oferentów i kryteriów oceny , punktacje wszystkich członków komisji nie róŜnią się , gdyŜ opierają się na wspólnie przyjętym kryterium ocen . 6. ustalono następujące zasady punktacji komisji konkursowej w zakresie zaopatrzenia w pieluchy anatomiczne i pieluchomajtki : - przy ocenie kryteriów za ceny jednostkowe najwięcej punktów otrzymały NZOZ Medicus w Lublinie i Wojewódzka Przychodnia Zaopatrzenia Ortopedycznego w Lublinie, po 150 pkt , przy ocenie kwalifikacji wszyscy oferenci otrzymali po 100 pkt , przy ocenie zakresu świadczeń najwięcej punktów uzyskał NZOZ Medicus 75 pkt , a później WPZO i ŚP Sp ZOZ w Lublinie 62,6 pkt , przy ocenie warunków lokalowych po 50 pkt max otrzymali wszyscy oprócz WPZO i ŚP SP ZOZ , która otrzymała 25 pkt . Przy ocenie wiarygodności najwięcej punktów uzyskał NZOZ Medicus 50 pkt , a najmniej WZPO ŚP SP ZOZ i POFAM po 15 pkt . Natomiast w ogólnej punktacji najwięcej punktów otrzymał NZOZ Medicus – 486,95 i SCA HYGIENE PRODUCTS Sp. z o.o. – 419,55 . - w zakresie pozostałych środków medycznych umowa została podpisana tylko z NZOZ Medicus , poniewaŜ drugi oferent POFAM nie spełniał wymogu posiadania własnej sieci sklepów medycznych . VI. W trakcie trwania postępowania antymonopolowego wnioskodawca poinformował Urząd o podpisaniu umowy z LRKCH , a następnie o fakcie natychmiastowego rozwiązania tej umowy przez LRKCH na skutek naruszenia przez świadczeniodawcę zapisów tej umowy . W związku z tym Urząd poinformował wnioskodawcę , Ŝe sprawa ta ma charakter cywilny i nie będzie objęta niniejszym postępowaniem . 6 Reasumując ustalony stan faktyczny sprawy Prezes UOK i K zwaŜył , co następuje: Art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2000 r. Nr 122 poz. 1319 ze zm. ) statuuje zakaz naduŜywania pozycji dominującej na rynku właściwym przez jednego lub kilku przedsiębiorców . W art. 8 ust. 2 określono natomiast na czym polega w szczególności naduŜywanie pozycji dominującej i jednym z takich zachowań wymienionych w pkt 5 jest przeciwdziałanie ukształtowaniu się warunków niezbędnych do powstania bądź rozwoju konkurencji . Aby moŜna było stwierdzić , Ŝe działania danego przedsiębiorcy wyczerpują znamiona tej praktyki , niezbędne jest wykazanie spełnienia przez takiego przedsiębiorcę wszystkich przesłanek określonych w/w przepisem ustawy tj. : - posiadanie przez danego przedsiębiorcę pozycji dominującej na rynku , - podjęcie przez niego działań ( w postaci czynności lub zaniechania )przeciwdziałających ukształtowaniu się warunków do powstania lub rozwoju konkurencji , - naruszenie przez tego przedsiębiorcę interesu publicznoprawnego . Lubelska Regionalna Kasa Chorych jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 pkt 1a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i tym samym jej działania mogą być oceniane pod kątem naruszenia przepisów tej ustawy . Kasy Chorych w tym Lubelska organizują usługi o charakterze uŜyteczności publicznej , są osobami prawnymi . W świetle art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie konkurencji ( ... ) przez pozycję dominującą rozumie się taką pozycję przedsiębiorcy , która umoŜliwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku właściwym w sprawie , przez stworzenie mu moŜliwości działania w swoim zakresie niezaleŜnie od konkurentów, kontrahentów czy konsumentów . Domniemywa się , Ŝe przedsiębiorca posiada pozycję dominującą , jeŜeli jego udział w rynku przekracza 40% . Zgodnie z praktyką organów antymonopolowych, w tym orzecznictwa , w celu wyznaczenia rynku właściwego w danej sprawie ( rynku relewantnego ) określona działalność gospodarcza powinna zostać poddana analizie przynajmniej z dwóch punktów widzenia : geograficznego i asortymentowego ( produktowego ) . Ustawa o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym wprowadza powszechne , obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne realizowane przez instytucje ubezpieczenia zdrowotnego , zwane Kasami Chorych . Przepisy tej ustawy przyznają Kasom Chorych szczególną pozycję w systemie powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego , gdyŜ to one wyłącznie , w warunkach przyznanego im monopolu ustawowego, gromadzą środki finansowe na ten cel, zarządzają nimi oraz zawierają umowy na udzielanie świadczeń zdrowotnych. Zatem w relacjach z podmiotami świadczącymi usługi zdrowotne Kasy Chorych posiadają przewagę kontraktową , bo od ich decyzji uzaleŜnione jest czy i na jakich warunkach podmioty te będą świadczyły swoje usługi . Pod względem geograficznym rynek relewantny w niniejszej sprawie obejmuje obszar działania Lubelskiej Regionalnej Kasy Chorych, czyli lokalny rynek województwa lubelskiego , gdzie ma ona ustawowe uprawnienia jako jedyna jednostka do zawierania z innymi przedsiębiorcami i finansowania umów o udzielanie świadczeń zdrowotnych na rzecz ubezpieczonych w tej Kasie . Pod względem produktowym rynek ten obejmuje uprawnienie do zawierania umów z innymi podmiotami na świadczenie przez nich usług w zakresie powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego w stosunku do osób ubezpieczonych w LRKCH . 7 Na tak wyznaczonym rynku LRKCH posiada pozycję monopolistyczną , gdyŜ nie spotyka się z Ŝadną konkurencją w zakresie swojego działania . Pozycja monopolistyczna jaką LRKCH na tak wyznaczonym rynku jest kwalifikowaną formę pozycji dominującej , o której mowa w art. 8 ust. 1 ustawy o ochronie (... ) . Dlatego teŜ zachowania Kasy mogą być oceniane pod kątem naduŜycia tej pozycji tj. naruszenia art. 8 ust. 2 pkt 5 tej ustawy . Zgodnie zatem z zapisami art. 8 w/w ustawy przedmiotem oceny Prezesa UOK i K będzie czy i jaki wpływ na rynek usług zdrowotnych oraz przedsiębiorców funkcjonujących na tym rynku mają decyzje LRKCH w Lublinie. Samo posiadanie pozycji monopolistycznej na rynku nie jest prawem zakazane. Zakazane jest natomiast naduŜywanie tej pozycji na rynku . Zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do stwierdzenia , Ŝe LRKCH określając dla przedsiębiorców ( przyszłych , potencjalnych świadczeniodawców) warunki konkursu w zakresie zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne , środki pomocnicze i lecznicze środki techniczne naruszyła ustawę antymonopolową , a w szczególności pkt 5 ust. 2 art. 8 tej ustawy mówiący o przeciwdziałaniu ukształtowaniu się warunków niezbędnych do powstania lub rozwoju konkurencji . We wniosku o wszczęcie postępowania antymonopolowego wnioskodawca wskazuje na wybrane warunki konkursowe obowiązujące w jednakowym zakresie wszystkich oferentów , jako zagraŜające konkurencji na rynku , czyli blokujące dostęp do tego rynku przedsiębiorcom . Prezes UOK i K prowadząc postępowanie antymonopolowe i oceniając dowody zebrane w tym postępowaniu zbadał : 1. jak zostało przeprowadzone postępowanie konkursowe w zakresie świadczenia usług zaopatrywania w sprzęt stomijny na 2002 r. i czy jego przebieg nie zagroził konkurencji na tym rynku , 2. czy wprowadzenie przez LRKCH obowiązku legitymowania się staŜem pracy w zakresie zaopatrzenia ortopedycznego przez oferentów startujących do konkursu miało negatywny wpływ na konkurencję na tym rynku , 3. czy wprowadzenie przez LRKCH obowiązku legitymowania się rocznym staŜem pracy w zakresie środków pomocniczych przez oferentów startujących w konkursie miało negatywny wpływ na warunki konkurencji na tym rynku , 4. czy wprowadzenie warunku w postaci wyposaŜenia lokalu w zamykaną przymierzalnię wyposaŜoną w lustra, krzesło i wieszak przy ubieganiu się o świadczenie usług w zakresie środków pomocniczych miało ujemny wpływ na rozwój konkurencji , 5. czy nie zagroziła konkurencji na rynku punktacja komisji konkursowej przy ocenie poszczególnych konkurentów startujących w konkursie . Ad. 1 Prezes UOK i K ustalił, Ŝe postępowanie konkursowe na świadczenie usług w zakresie sprzętu stomijnego przeprowadzone zostało w 2000 r. Do postępowania konkursowego przystąpiły dwie firmy : NZOZ Medicus z Lublina i Bristol Myers Spuibb z Warszawy. W części jawnej konkursu oferta firmy z Warszawy została odrzucona ze względu na nieposiadanie przez nią statusu Niepublicznego ZOZ-zu . Do dalszego postępowania zakwalifikowano firmę Medicus . Z tą firmą została teŜ podpisana umowa na świadczenie usług w zakresie objętym konkursem na okres od 01.01.2001 r. do 31.12.2002 r. O przyjęciu tej oferty zdaniem Kasy zadecydowała jej kompleksowość i zgodność ze szczegółowymi warunkami konkursu. W 2001 r. renegocjowano tylko wysokość cen na świadczenie tych 8 usług. Dodatkowo Kasa przedstawiła pismo Polskiego Towarzystwa Opieki nad Chorymi ze Stomią „ POL – ILKO ” z 15.06.2001 r. , gdzie pozytywnie zaopiniowano rodzaj sprzętu i jakość usług świadczonych tym pacjentom przez NZOZ Medicus . Z zebranego zatem materiału dowodowego wynika , Ŝe wnioskodawca nie interesował się postępowaniem konkursowym na świadczenie tych usług w 2000 r., nie brał udziału w konkursie , a przepisy obowiązujące do postępowania konkursowego w 2000 r. nie zabraniały LRKCH zawierania umów na okresy dłuŜszy aniŜeli rok . JeŜeli oferent spełniał wymagania konkursowe przewidziano moŜliwość renegocjowania cen w umowach dłuŜszych aniŜeli jeden rok , tym bardziej jeŜeli nie było skarg i zastrzeŜeń do świadczeniodawcy w okresie pierwszego roku świadczenia przez niego tych usług . Skoro wnioskodawca nie zgłaszał zastrzeŜeń do postępowania konkursowego przeprowadzonego w 2000 r. Prezes UOK i K nie ma podstaw prawnych do kwestionowania zasadności i legalności przeprowadzenia tego konkursu . Nie ma dowodów na to, Ŝe wynik i sposób przeprowadzenia tego konkursu ograniczyły konkurencję na tym rynku . Ad. 2 Wprowadzenie przez LRKCH obowiązku legitymowania się przez oferenta rocznym staŜem pracy z zakresu zaopatrzenia ortopedycznego podyktowane było dbałością o prawidłowy poziom świadczenia tych usług przez osoby mające doświadczenie w obsłudze i zasadach działania sprzętu , który ubezpieczony zamierza nabyć . Warunek ten jak ustalono nie dotyczył staŜu pracy u konkretnego oferenta startującego w konkursie , lecz staŜu pracy w obojętnej dla Kasy firmie zajmującej się zawodowo obrotem w dziedzinie będącej przedmiotem konkursu . Liczbę lat staŜu pracy określono w oparciu o wymagania dotyczące pracowników w słuŜbie zdrowia . Warunek ten został przez wnioskodawcę spełniony , był takŜe spełniony przez wszystkich 9 oferentów startujących w tym konkursie . Czterech z nich, którzy nie zostali zakwalifikowani do podpisania umowy odpadło nie ze względu na niespełnienie tego warunku , ale ze względu na nieposiadanie wymaganej sieci punktów w 4 miejscowościach będących siedzibami oddziałów LRKCH . Umowę w tym zakresie podpisano z 5 świadczeniodawcami ( w tym z wnioskodawcą ) trudno zatem uznać , Ŝe wprowadzenie tego warunku przez Kasę do konkursu ofert na 2002 r. ograniczyło konkurencję na rynku i uniemoŜliwiło innym przedsiębiorcom ( w tym wnioskodawcy ) osiągnięcie pozytywnego wyniku postępowania konkursowego w tym zakresie . Ad. 3 Wprowadzenie przez LRKCH wymogu legitymowania się przez oferenta rocznym staŜem pracy w zakresie środków pomocniczych miało na celu zapewnienie ubezpieczonym fachowej obsługi w nabywaniu przez nich tych środków . Z wykazu załączonego do Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 10.10.2001 r. sprawie szczegółowego wykazu przedmiotów ortopedycznych ,środków pomocniczych i leczniczych środków technicznych ... ( Dz. U. Nr 121 poz. 1314 ) wynika , Ŝe w grupie tych środków oprócz pieluch anatomicznych i pieluchomajtek znajdują się protezy , cewniki , worki do zbiórek , peruki , inhalatory itp. Rodzaj i właściwości tego sprzętu nakładają na sprzedającego ( świadczeniodawcę ) obowiązek wytłumaczenia ubezpieczonemu zasad jego stosowania i obsługi . Z tych to względów wprowadzono wymóg staŜu pracy . Opracowując kryteria dla oferentów zamieszczone w „ szczegółowych warunkach konkursu na 2002 r. ... ” w tym odnośnie staŜu pracy opracowano je ogólnie do całości środków pomocniczych . Natomiast , co znalazło potwierdzenie w materiałach dowodowych niniejszego postępowania część tych wymagań odnosiła się bezpośrednio do takich środków pomocniczych jak pieluchy anatomiczne , czy pieluchomajtki , gdyŜ pomimo , Ŝe jest to towar pakowany przez producenta wymaga on poinformowania nabywcy o dostępnych rozmiarach , dostosowania rodzaju i rozmiaru pieluch 9 do warunków pacjenta , który będzie z nich korzystał . Z tych względów osoba dokonująca sprzedaŜy powinna mieć doświadczenie w tym zakresie. Z przeprowadzonej kontroli postępowania dowodowego odnośnie konkursu w zakresie pieluch anatomicznych i pieluchomajtek wynika , Ŝe na 8 startujących oferentów pięciu wymóg ten spełniło , nie wykazało się staŜem pracy tylko dwóch oferentów , w tym wnioskodawca . Nie ma równieŜ racji wnioskodawca twierdząc , Ŝe wymóg staŜu pracy był nierealny do spełnienia , gdyŜ w roku 2001 na rynku tym był tylko jeden świadczeniodawca NZOZ Medicus . Tymczasem w roku bieŜącym do postępowania konkursowego zostali dopuszczenie oferenci , którzy mogą świadczyć usługi w zakresie tego zaopatrzenia równieŜ przez apteki , i którzy byli w stanie wykazać staŜ pracy swoich pracowników nie tylko w swojej firmie . Z tych to względów Prezes UOK i K uznał , Ŝe nie nastąpiło ograniczenie konkurencji na rynku tych usług w 2002 r. , rynek ten jest konkurencyjny , gdyŜ funkcjonuje na nim 5 świadczeniodawców i ubezpieczony ma moŜliwość wyboru punktu zaopatrzenia w pieluchy . Ad 4 Kolejnym zarzutem PPHU Piłat były wymogi stawiane przez LRKCH oferentom przy postępowaniu konkursowym w zakresie zaopatrzenia w środki pomocnicze , a dotyczyły one obowiązku posiadania w prowadzonych przez oferenta punktach zamykanej przymierzalni wyposaŜonej w lustra , krzesło i wieszak . Wymóg ten podyktowany został troską Kasy o zapewnienie ubezpieczonym moŜliwości swobodnego zapoznania się i przymierzenia środka , który będą musieli nabyć . Jak wskazano w pkt ad3 wykaz środków pomocniczych jest bardzo róŜnorodny , obejmuje szereg pozycji i w przypadku części z nich ( protezy , peruki , pasy ) istnieje potrzeba przymierzenia przez pacjenta w miejscu wydzielonym i osłoniętym od widoku ogólnego . Dlatego teŜ biorąc pod uwagę moŜliwość zapewnienia takiej przymierzalni ( nie wiąŜą się z tym duŜe nakłady finansowe i nie wymaga to spełnienia specjalistycznych wymogów ) Prezes UOK i K uznał , Ŝe nie moŜna uznać tego warunku za ograniczający konkurencję na rynku i stwarzający oferentom bariery niemoŜliwe do pokonania przy zastosowaniu ogólnie dostępnych środków . Ad. 5 Ostatnim zarzutem wnioskodawcy jest sposób i zasady punktacji komisji konkursowej, czyli ocena poszczególnych oferentów w ramach przyjętego systemu , co w konsekwencji daje im lub nie, moŜliwość podpisania umowy na świadczenie usług dla ubezpieczonych w LRKCH. W postępowaniu antymonopolowym ustalono, Ŝe w poszczególnych rodzajach świadczeń , na które ogłaszany był konkurs stosowano podobne kryteria oceniania . Brano pod uwagę gwarancję ciągłości udzielania świadczeń , zapewnienie odpowiedniej jakości warunków lokalowych , wyposaŜenia w sprzęt medyczny , poziom kwalifikacji personelu obsługującego ubezpieczonych , kompleksowość – dostępność świadczeń , cenę na oferowane produkty . Sporządzone zostały na piśmie kryteria tych ocen , a następnie opracowano karty ocen punktowych , które wypełniali poszczególni członkowie komisji . Suma punktów uzyskanych przez poszczególnego oferenta , jeŜeli przeszedł część ogólną postępowania konkursowego i spełniał wymagania określone przez Kasę nie miała bezpośredniego wpływu na podpisanie z nim umowy o świadczenie tych usług , chyba , Ŝe osiągnięty limit byłby niŜszy aniŜeli 200 pkt . Miała natomiast wpływ na długość umowy podpisanej z oferentem , nie wpłynęła natomiast na wartość i ilość kontraktu . Maksymalną ilość punktów jaką moŜna było zdobyć wynosiła 500 . 10 W przypadku zaopatrzenia w pieluchy punktacja przedstawiała się następująco NZOZ Medicus – 486,95 pkt , SCA Higiene Porducts – 419,55 pkt , Matopad Toruń – 314,60 pkt . Z wszystkimi oferentami zakwalifikowanymi do postępowania konkursowego zostały podpisane umowy na tych samych zasadach . Zapewniono konkurencję na tym rynku i moŜliwość wyboru przez ubezpieczonego świadczeniodawcy . Nie moŜna zatem czynić zarzutu LRKCH , Ŝe opracowany system ocen wpłynął niekorzystnie na postępowanie konkursowe , ograniczył przedsiębiorcom moŜliwość świadczenia usług . Nie sprawdziły się zarzuty wnioskodawcy o stosowanie przez LRKCH praktyk ograniczających konkurencję , poprzez stworzenie takich wymogów konkursowych , które przeciwdziałały by ukształtowaniu się warunków niezbędnych do powstania bądź rozwoju konkurencji na tym rynku . We wszystkich rodzajach świadczeń zapewniono konsumentowi – ubezpieczonemu moŜliwość wyboru świadczeniodawcy . W trakcie prowadzonego postępowania antymonopolowego wnioskodawca złoŜył do Prezesa UOK i K zawiadomienie o rozwiązaniu z nim w trybie natychmiastowym przez LRKCH umowy podpisanej na świadczenie usług na 2002 r. Ze względu na to , Ŝe sprawa ma charakter cywilny wnioskodawca został poinformowany w trakcie postępowania o moŜliwości dochodzenia swoich roszczeń przed Sądem Powszechnym , gdyŜ dotyczą one warunków realizacji zawartej pomiędzy tymi stronami umowy cywilnoprawnej , co nie jest przedmiotem ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Z tych teŜ względów orzeczono jak w sentencji decyzji . Od niniejszej decyzji słuŜy stronom odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Antymonopolowego , za pośrednictwem Prezesa UOK i K – Delegatura w Lublinie , w terminie dwutygodniowym od dnia doręczenia decyzji . Otrzymują : 1. Lubelska Regionalna Kasa Chorych w Lublinie 2. PPHU „ P. ” J. Piłat Tarnogród Decyzja została podpisana przez Ewę Wiszniowską pełniącą obowiązku dyrektora Delegatury w Lublinie.