RLU-8/2017

1 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl PREZES URZĘDU OCHRONY KONKU RENCJI I KONSUMENTÓW MAREK NIECHCIAŁ Lublin, dnia 29 grudnia 2017 r. RLU - 61 - 16/2013/ 2017 MW p.o. DECYZJA Nr RLU 08 /201 7 (wersja bip) Stosownie do art. 33 ust. 4, 5 i 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 20 07 r. Nr 50, poz. 331 ze zm.), w związku z art. 3 ustawy z dnia 10 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz ustawy – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. poz. 945), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsum entów, wszczętego z urzędu przeciwko Meritum Polska Sp. z o.o. w Poznaniu - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów I . Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów ( t.j. Dz.U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331 ze zm.) w związku z art. 3 ustawy z dnia 10 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz ustawy – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. poz. 945) uznaje się działania Meritum Polska Sp. z o.o. w Poznan iu, polegające na: 1. niepodawaniu w Umowie Pożyczki Pieniężnej zaciągniętej w opcji ze spłatą pożyczki w domu informacji o wysokości prowizji z tytułu wcześniejszej spłaty kredytu, co stanowi naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim ( t.j. Dz. U. z 2011 r. Nr 126 poz. 715 ze zm.) w związku z art. 85 ust. 2 ustawy o kredycie hipotecznym oraz o nadzorze nad pośrednikami kredytu hipotecznego i agentami z dnia 23 marca 2017r. (Dz.U. z 2017 r. poz. 819) za praktyk ę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, tj . działanie bezprawne opisane w art. 24 ust. 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów ( t.j. Dz.U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331 ze zm.) w związku z art. 3 ust awy z dnia 10 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz ustawy – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. poz. 945 ) ; 2 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsum entów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 7 czerwca 2014 r. 2. stosowaniu opłaty za obsługę w domu, której wysokość nie odpowiada wartości świadczeń realizowanych w ramach tej opłaty, co stanowi naruszenie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (t .j . Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503 ze zm.), 3. stosowaniu opłaty przygotowawczej, której wysokość nie odpowiada wartości świadczeń realizowanych w ramach tej opłaty, co może stanowić naruszenie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (t . j. Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz . 1503 ze zm.), za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów z art. 24 ust. 2 pkt 3 w związku z art. 24 ust.1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów ( t.j. Dz.U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331 ze zm.) w związku z art. 3 ustawy z dnia 10 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz ustawy – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. poz. 945) i i stwi e rdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 7 czerwca 2014 r. II. Na podstawie art. 77 ust. 1 w z wiązku z art. 80 oraz w związku z art. 83 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów ( t.j. Dz.U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331 ze zm.) w związku z art. 3 ustawy z dnia 10 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i kon sumentów oraz ustawy – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. poz. 945) , stosownie do art. 264 § 1 w związku z art. 263 ust 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (t . j. Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) w związku z art.16 ustawy o zmianie ustawy Kode ks postępowania administracyjnego oraz zmianie niektórych innych ustaw z dnia 7 kwietnia 2017r. (Dz.U. poz. 935) obciąża się Meritum Polska Sp. z o.o. w Poznaniu kosztami postępowania, które kończy niniejsza decyzja administracyjna, w kwocie (…) i zobowi ązuje do ich zwrotu Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się decyzji. U zasadnienie Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: Prezes UOKi K) przeprowadził postępowanie wyjaśniające sygn. akt DDK - 405 - 67/2013/BK, mające na celu wstępne ustalenie, czy wybrani przedsiębiorcy udzielający konsumentom pożyczek dopuścili się w zakresie p rowadzonej działalności naruszenia przepisów, uzasadniających wszczęcie postępowania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ust. 2 w związku z art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2007 r. N r 50 , poz. 331 ze zm. – aktualnie t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 2 29 ze zm. ), zwanej dalej ustawą o kik. W toku tego postępowania Prezes UOKiK dokonał analizy wzorców umów stosowanych przez Meritum Polska Sp. z o.o. w Poznaniu (zwan ego dalej: przedsiębiorc ą , Spółką lub Meritum Polska) w obrocie z konsumentami, tj . : wzorca Umowy pożyczki pieniężnej , Regulaminu pożyczek pieniężnych , formularza informacyjnego oraz Tabeli opłat , jak również zweryfikował treść umów zawartych z konsumentami. Przeprowadzona analiza pozwoliła Prezesowi UOK i K podjąć uzasadnione podejrzenie, że ww . przedsiębiorca może stosować praktyki naruszające 3 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsum entów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl zbiorowe interesy konsumentów. Prezes UOK i K powiadomił przedsiębiorcę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego o sygn. akt RLU - 61 - 16/2013/MW, w oparciu o upoważnienie Prezesa UOK i K z dnia 18 c zerwca 2013 r. , oraz o treści postawionych Meritum Polska zarzutów, dotyczących stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, polegających na: I. niepodawaniu w formularzach informacyjnych do Umów Pożyczki Pieniężnej , w rubryce „ inne kosz ty, które konsument zobowiązany jest ponieść w związku z umową ” , informacji o opłacie za obsługę pożyczki w domu, co może stanowić naruszenie art. 13 ust. 1 pkt 10 w zw. z art. 14 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. z 2011 r. Nr 1 26, poz. 715 ze zm. – zwanej dalej ustawą kk , a w konsekwencji stanowić naruszenie art. 24 ust. 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o kik; II. niepodawaniu w Umowach Pożyczki Pieniężnej informacji o wysokości prowizji z tytułu wcześniejszej spłaty kredytu, co mo że stanowić naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 10 ustawy kk. , a w konsekwencji stanowić naruszenie art. 24 ust. 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o kik; III. podawaniu w Umowach Pożyczki Pieniężnej nieprawdziwej informacji o wysokości rzeczywistej rocznej stopy op rocentowania, co może stanowić naruszenie art. 4 ust. 1 i art. 5 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom ry nkowym (Dz.U. z 2007 r. N r 171 , poz. 1206 ze zm. ) - zwanej dalej ustawą pnpr, a w konsekwencji st anowić naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o kik. IV. wprowadzeniu konsumentów w błąd, co do proporcji pomiędzy całkowitym kosztem pożyczki a całkowitą kwotą pożyczki, poprzez prezentowanie informacji o całkowitej kwocie pożyczki o bliczonej przy założeniu, że powinna ona uwzględniać kredytowane koszty pożyczki, co może stanowić nieuczciwą praktykę rynkową, o której mowa w art. 4 ust. 1 i art. 5 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy pnpr, a w konsekwencji stanowić naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o kik; V. podawaniu w Umowach Pożyczki Pieniężnej nieprawdziwej informacji o całkowitym koszcie kredytu, poprzez nieuwzględnienie w niej kosztów obsługi pożyczki w domu, co może stanowić naruszenie art. 4 ust. 1 i art. 5 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy pnpr w zw. z art. 5 pkt 6 ustawy kk, a w konsekwencji stanowić n aruszenie art. 24 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o kik; VI. stosowaniu we wzorcu Umowy Pożyczki Pieniężnej postanowienia wzorca umowy, które zostało wpisane do reje stru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479( 45 ) Kodeksu postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r. N r 43, poz. 296 ze zm. ) - zwanej dalej k.p.c., poprzez zawarcie w e wzorcu umowy postanowienia o treści: (…) Koszty wypowi edzenia umowy wysyłanego listem poleconym wynoszą 60 z/szt. (pkt 12 wzorca „Umowy Pożyczki Pieniężnej”), co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o kik. VII. stosowaniu opłaty za obsługę pożyczki w domu, której wysokość nie odpowiada wartości świadczeń realizowanych w ramach tej opłaty, co może stanowić naruszenie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (t . j. Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503 ze zm.), zwanej dalej ustawą znk, a w konsekwencji stanowić n aruszenie art. 24 ust. 2 pkt 4 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsum entów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 3 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o kik; VIII. stosowaniu opłaty przygotowawczej, której wysokość nie odpowiada wartości świadczeń realizowanych w ramach tej opłaty, co może stanowić naruszenie art. 3 u st. 1 ustawy znk , a w konsekwencji stanowić naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o kik. (P owiadomienie z dnia 19 czerwca 2013 r. k.8 - 14 ) Prezes UOK i K zaliczył w poczet materiału dowodowego zebranego w postępowaniu administracyjnym i nformacje zebrane w toku postępowania wyja śniającego DDK - 405 - 67/12/BK (P o stanowienie z dnia 20 czerwca 2013 r. k. 15 - 16 ) . Prezes UOK i K, po pozytywnym rozpatrzeniu wniosku Meritum Polska o wydanie decyzji zobowiązującej w odniesieniu do zarzutów przedstaw ionych Meritum Polska w pkt I, III, IV, V, VI Postanowienia o wszczęciu postępowania administracyjnego wydał w dniu 21 maja 2014 r. Decyzję częściową , zobowiązaniową RLU 05/14 - na podstawie art. 28 ust. 1, 2 i 3 ustawy o kik ( k. 330 - 367 ). Natomiast w odn iesieniu do zarzutów z pkt II, VII i VIII Postanowienia o wszczęciu postępowan ia administracyjnego Prezes UOKi K uzyskał następujące stanowisko przedsiębiorcy: a) co do zarzutu określonego w pkt II Postanowienia o wszczęciu postępowania administracyjnego ” - Meritum Polska stwierdził, iż w związku z wątpliwościami Prezesa UOK i K zobowiązuje się do dodania odpowiednich zapisów w Umowie Pożyczki Pieniężnej informujących o wysokości „ prowizji dla Przedstawiciela ” w przypadku wcześniejszej spłaty kredytu przez kons umenta – zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 10 ustawy o k k ; (p ism o z dnia 8 lipca 2013 r. k. 249 - 259) ; - odnośnie sprecyzowani a stanowiska w zakresie kierunku zmian, złożył wniosek o wydanie decyzji na podstawie art. 28 ustawy okik oraz ponownie zobowiązał się d o dokonania zmian w stosowanym wzorcu umownym (p ism o z dnia 20 sierpnia 2013 r. k. 262 - 268 ) ; - w ocenie Spółki „ prowizja dla przedstawiciela ” nie jest tym samym, co „ prowizja za spłatę kredytu przed terminem ”, o którym mowa w art. 50 ustawy o kk, gdyż Spół ka w żadnym momencie nie zamierzała i nie zamierza pobierać takiej opłaty. Wyjaśniając zasady „ prowizji dla przedstawiciela ” Spółka podała, że jest ona uzależniona przede wszystkim od tego, czy konsument skorzystał z obsługi pożyczki w domu, która to opcja nie jest niezbędna do zawarcia umowy pożyczki. Zatem w przypadku, gdy konsument spłaci pożyczkę przed terminem, ale nie była to pożyczka obsługiwana w domu konsumenta, to nie ponosi on kosztów wspomnianej prowizji (które zawierają się wyłącznie w opcjonal nej opłacie za obsługę pożyczki w domu). Jednocześnie, w każdym przypadku wcześniejszej spłaty, choćby części pożyczki przez konsumenta przed terminem, koszt pożyczki ulega obniżeniu o te koszty, które dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania um owy zgodnie z art. 49 ustawy o kk. Odpowiedniemu obniżeniu ulega również koszt pożyczki w przypadku wyboru opcji „ obsługi pożyczki w domu ”, a obniżenie to dokonywane jest w dwóch etapach: najpierw całkowity koszt pożyczki pomniejszany jest zgodnie z ustawą o kk, proporcjonalnie do okresu wcześniejszej spłaty a następnie od tak pomniejszonego salda pobierana jest wspomniana „prowizja dla przedstawiciela”. Taki sposób rozliczania powoduje, że w przypadku spłaty całości lub części pożyczki przed terminem równi eż kwota „ opłaty za obsługę w domu” ulega odpowiedniemu zmniejszeniu. Zatem pobierana przez Spółkę „ prowizja dla przedstawiciela ”, uzależniona jest od 5 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsum entów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl skorzystania z dodatkowej opcji „obsługi pożyczki w domu”, a nie od wcześniejszej spłaty przez konsumenta , nie jest zatem prowizją za wcześniejszą spłatę kredytu w ro zumieniu art. 50 ww . ustawy (p ism o z dnia 7 listopada 2013 r. k. 287 - 289) - Meritum Polska podał szczegółowy sposób wyliczenia „ prowizji dla przedstawiciela ” oraz „ rabatu za obsługę pożyc zki w domu ” na podstawie 5 przypadków (p ism o z dnia 31 stycznia 2014 r. k. 291 - 305) . - Meritum Polska ponownie zmodyfikował swoje zobowiązanie w zakresie pkt II wskazując , iż zamieści w Umowie Pożyczki Pieniężnej informację o treści: „Pożyczkodawca wypłaci rabat od opłaty za „ O bsługę pożyczki w domu ”. Kwota rabat u za „ O bsługę pożyczki w domu ” zostanie wyliczona przy uwzględnieniu liczby spłaconych rat pożyczki udzielonej na podstawie umowy oraz okresu jaki pozostał do spłaty pożyczki zgodnie z Umową” . Zobowiązanie dotyczyło również zamieszczenia w zawartych ale jeszcze nie spłaconych umowach aneksów, na podstawie których kredytobiorcy zostaną poinformowani o nie naliczaniu w przypadku wcześniejszej spłaty pożyczki „ prowizji dla Przedstawiciela ” (p ism o z dnia 18 kwietnia 2014 r. k. 310 - 320) ; b) co do zarzutu określonego w pkt V II i VIII Postanowienia o wszczęciu postępowania administracyjnego ” - przedsiębiorca nie zgadza się z k walifikacją jego działań polegających na pobieraniu opłaty „ za obsługę w d omu ”, której wysokość nie odpowiada wartości świadczeń realizowanych w ramach tej opłaty oraz „ opłaty przygotowawczej ”, której wartość nie odpowiada wartości realizowanych świadczeń, jako czynów nieuczciwej konkurencji. Zdaniem Spółki „ opłata za obsługę w domu ” oraz „ opłata przygotowawcza ” nie są tylko i wyłącznie opłatami za wykonane przez Meritum Polska usługi i jako takie nie mogą być postrzegane. W wysokości tych opłat uwzględnione są wszelkie koszty działalności przedsiębiorcy związane z przygotowaniem umowy pożyczki oraz pozostałej niezbędnej procedury zmierzającej do udzielenia pożyczki jak również procedury odbioru pożyczki w domu konsumenta w przypadku opłaty za obsługę w domu . Co więcej, wysokość tych opłat uwzględnia również ryzyko jakie ponosi po życzkodawca udzielając konsumentom pożyczek i dokonując odbioru poza swoją siedzibą. Podkreślić należy, iż w ocenie przedsiębiorcy, ryzyko udzielania pożyczek jest znacznie wyższe w przypadku udzielania pożyczek na wyższe kwoty (gdyż przekazuje większy kap itał do dyspozycji konsumenta ) niż w przypadku udzielania pożyczek na mniejsze kwoty. W przypadku pożyczek na większe kwoty również w okresie późniejszym wyższe są koszty, które przedsiębiorca musi ponieść w celu ewentualnej egzekucji należności. Jednocze śnie w związku ze znacznie mniej sformalizowanym procesem weryfikacji zdolności kredytowej konsumentów udzielanie pożyczek wiąże się ze znacznie wyższym ryzykiem dla pożyczkodawcy. Ponadto ilość wizyt Przedstawiciela Meritum Polska u danego konsumenta w ce lu odbioru rat pożyczki nie zawsze jest równa liczbie rat, gdyż bardzo często konsumenci spłacają raty w niższej wysokości niż rata przewidziana w zawartej umowie, zatem w celu odbioru jednej pożyczki konieczna jest nawet kilkukrotna wizyta u konsumenta. R ównież koszt wizyt u konsumentów jest uzależniony od miejsca zamieszkania konsumenta i jej odległości od siedziby przedsiębiorcy lub miejsca zamieszkania Przedstawiciela”. C hcąc traktować wszystkich konsumentów jednakowo, przedsiębiorca nalicza przedmiotow e opłaty jako iloczyn jednolitej stawki procentowej oraz kwoty zaciągniętej pożyczki. Proporcjonalne rozłożenie kosztów pożyczki jest zgodne z powszechnie przyjętym na rynku zwyczajem gospodarczym, zgodnie z którym za pożyczenie 6 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsum entów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl wyższej kwoty ponosi się od powiednio wyższe koszty. Dodatkowo taki sposób wyliczania opłat pozwala przedsiębiorcy zaoferować kredyt na niższą kwotę przy naliczeniu stosunkowo niewysokich kosztów, dzięki czemu pożyczki te obciążają konsumentów w najmniej możliwym stopniu. Ponadto in formacja o wysokości opłaty za „ obsługę pożyczki w domu ” konsumenta jest przekazana konsumentowi w sposób jasny i jednoznaczny a zatem jest pełna i rzetelna, tym samym nie narusza dobrych obyczajów (p ism o z dnia 8 lipca 2013 r. (k. 249 - 259) ; - stanowisko to zostało podtrzymane w piś m ie z dnia 20 sierpnia 2013 r. (k. 262 - 268 ) ; - Spółka nie jest w stanie przedstawić pozycji kosztów i ich wysokości jakie uwzględnia w „ opłacie przygotowawczej ” oraz w opłacie za „ obsługę pożyczki w domu ”, z uwagi na „ bardzo indywidualny charakter każdej z umów pożyczki oraz bardzo dużą ilość zmiennych mających wpływ na koszty działalności ponoszone przez Spółkę ”. Jednak zasadą Spółki jest pozyskanie (…) z wrotu z zainwestowanego kapitału, c o oznacza, że z każdych zainwe stowanych w działalność 100 zł S półka dąży do uzyskania (…) zł zysku. Stąd też w konsekwencji, wyżej wymienione opłaty ukształtowane zostały jako iloczyn jednolitej stawki procentowej oraz kwoty pożyczki. Przedsiębiorca podał tytuły kosztów ponoszonych w związku z prowadzoną działalnością, z których znaczna część, wg złożonych wyjaśnień, zależna jest od indywidualnej historii spłaty. Co do żądania przez Prezesa UOK i K podania stosowanej przez przedsiębiorcę metody wyceny stopnia ryzyka udzielonych pożyczek, przedsiębiorca podał, że nie stosuje odrębnej wyceny ryzyka dla każdej pożyczki, niemniej przyjmuje na podstawie swoich doświadczeń biznesowych, że pożyczki na wyższe kwoty mają wyższy stopień ryzyka. W związku z tym, wysokość „ opłaty przygotowawczej ” i opłaty „ za obsługę pożyczki w domu ” jest bezpośrednio uzależniona od kwoty kapitału udostępnionego konsumentowi, stąd jest wyższa przy wyższych kwotach poży czek (p ism o z dnia z 8 października 2013 r. , k. 274 - 280) ; - w piśmie z dnia 18 kwietnia 2014 r. (k. 310 - 320) Spółka poinformowała o podjęciu decyzji o zmianie swojego stanowiska wobec zarzutów VII i VIII, poprzez uznanie ich zasadności i również w tym zakresie wniosła o wydanie decyzji zobowiązaniowej. Wskazała, iż w przyp adku wyboru przez konsumenta opcji „obsługi pożyczki w domu konsumenta” wysokość opłaty z tego tytułu będzie na tym samym poziomie dla każdej kwoty pożyczki o tej samej ilości rat. Natomiast wysokość „opłaty przygotowawczej” nie będzie uzależniona od kw oty pożyczki . Jak wynikało z załączonych tabel proponowana wysokość „opłaty przygotowawczej” miała być taka sama dla pożyczek o różnej wysokości dla takiego samego okresu spłaty, przy czym op ł ata ta była tym wyższa im dłuższy okres spłaty. J ednocześnie wsk azała, iż od 34 tygodnia 2013 r. (zatem od 26 sierpnia 2013 r.) zaprzest ała sprzedaży umów pożyczek. Dodatkowo Spółka wniosła o odstąpienie od jej ukarania karą pieniężną, w przypadku odmowy wydania decyzji zobowiązaniowej, ze względu na to iż : - nie prowa dzi już sprzedaży pożyczek od 34 - tygodnia 2013 r. - wobec złożenia przez Spółkę zobowiązania do usunięcia wszystkich nieprawidłowości, cel postępowania został już osiągnięty; - stosowane przez S półkę zapisy umowy pożyczki, a zakwestionowane przez Prezesa UOKiK , zamieszczone zostały we wzorcach z zamiarem nieumyślnym, były następstwem interpretacji przez Spółkę nieprecyzyjnych zapisów prawa; - Spółka nie posiada od dnia 31 marca 2014 r. zarządu, interesy Spółki rep rezentuje aktualnie 7 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsum entów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl prokurent. Prezes UOK i K powiadomił Meritum Polska o zakończeniu zbierania materiału dowodowego pismem z dnia 16 maja 2014 r., co do zarzutów z pkt II, VII i VIII postanowienia o wszczęciu postępowania administracyjnego oraz o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym spr awy. Meritum Polska z uprawnienia tego nie skorzystał (k. 326 - 327) . Pismem z dnia 18 września 2014 r. Spółka poinformowała , iż nadal nie posiada zarządu a w Spółce pozostaje 2 prokurentów (k. 401) Postanowieniem z dnia 29 grudnia 2014 r. Prezes UOKi K zawie sił prowadzone postę powanie administracyjne z urzędu na podstawie art. 97 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. K odeksu postępowania administracyjnego - dalej jako k.p.a. w związku z art. 83 ustawy okik (k. 425 - 428). Na wniosek Prezesa UOK i K Sąd Rejon owy Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu VIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego Postanowieniem z dnia 4 maja 2016 r. ustanowił dla Meritum Polska kuratora, którego zobowiązał do podjęcia działań zmierzających do zwołania zgromadzenia wspól ników ww. Spółki, celem dokonania wyboru jej zarządu lub w razie istnienia przyczyn rozwiązania Spółki, do podjęcia przez wspólników uchwały o rozwiązaniu Spółki i powołaniu likwidatora (k. 435 - 436) . Postanowieniem z dnia 27 marca 2017 r. Sąd Rejonowy Pozn ań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu VIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego uchylił kuratelę i zwolnił osobę pełniącą tę funkcję z roli kuratora dla Meritum Polska na jej wniosek z powodu bezskuteczności podejmowanych działań (k. 441 - 444) . W d niu 11 września 2017 r. Prezes UOKiK, w związku z pozyskaniem informacji o powołaniu osoby na funkcję prezesa zarządu Meritum Polska, wydał postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania administracyjnego , o czym powiadomił Spółkę (k. 472 - 482 ) . Pisme m z 9 października 2017 r. Meritum Polska złożył wyjaśnienia, iż aktualnie nie prowadzi działalności i nie zamierza prowadzić działalności w zakresie udzielania pożyczek konsumentom . Ostatnią pożyczkę gotówkową udzielił przed dniem 26 sierpnia 2013 r., akt ualnie nie j est związan y umową pożyczki z ża dnym konsumentem (k. 489 - 536) . Pismem z dnia 14 grudnia 2017 r. Prezes UOK i K ponownie powiadomił Meritum Polska o zakończeniu zbierania materiału dowodowego oraz o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym sprawy (k. 540 ). Preze s UOK i K ustalił co następuje : Meritum Polska Sp. z o.o. w Poznaniu prowadzi działalność gospodarczą na postawie wpisu do KRS pod nr 0000258678, prowadzonego przez Sąd Rejonowy w Poznaniu – Nowe Miasto i Wilda, VIII Wydział Gospoda rczy KRS. dowód : wydruk z Krajowego Rejestru Sądowego k. 393 - 399 Przedsiębiorca do 26 sierpnia 2013 r. oferował i udzielał pożyczk i gotówkowe na rzecz konsumentów. Oferta pożyczki przedstawiana była konsumentom – potencjalnym pożyczkobiorcom: - na stroni e internetowej Spółki; 8 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsum entów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl - przy użyciu materiałów reklamowych takich jak ulotki oraz plakaty; - za pośrednictwem przedstawicieli handlowych w ramach bezpośredniego kontaktu z klientem, poprzez prezentację całości dokumentacji w domu klienta, przed podpisanie m umowy, - bezpośrednio w biurze S półki. Spółka s pecjalizowała się w obsłudze k lientów indywidualnych oferując szybkie pożyczki gotówkowe w kwocie od 300 zł do 2500 zł, w okresie kredytowania od 4 do 41 tygodni. Umowy z konsumentami zawierane były najczęśc iej w domach konsumentów przy udziale kierownika grupy handlowej lub innego umocowanego przedstawiciela Meritum Polska. Zakresem tej działalności przedsiębiorca obejm ował część województwa zachodniopomorskiego tj. miejscowości: Szczecin, Police, Goleniów, Stargard Szczeciński, Świnoujście, Koszalin, Maszewo, Chociwel, Łobez, Barlinek, Pyrzyce, Choszczno. W III kwartale 2012 r. Meritum Polska udzielił a konsumentom (…) pożyczek. Z tej liczby (…) konsumentów nie wybrało opcji „obsługi pożyczki w domu” , co stan owi (…) Od 1 stycznia 2013 r. do 30 września 2013 r. S półka za warła (…) umowy pożyczki. Zawarcie umowy pożyczki następowało wskutek wniosku złożonego przez konsumenta, przy czym weryfikacja wniosku nie powod owała obciążenia konsumenta żadnymi kosztami. Meritum Polska udziela ła pożyczek konsumentom zawierając z nimi umowy o usługi finansowe w oparciu o wzorce: - Umowy Pożyczki Pieniężnej, - Regulamin pożyczek pieniężnych . Wzorce te opracowane zostały przez przedsiębiorcę w grudniu 2011 r. Zawarcie umow y pożyczki związane było z obowiązkiem poniesienia przez konsumenta następujących opłat: - opłaty przygotowawczej - ubezpieczeni a pożyczki ( opcjonalnie); - oprocentowani a , - opłat y za obsługę pożyczki w domu konsumenta (opcjonalnie). W takim wypadku do d omu konsumenta przychodził Przedstawiciel Spółki, który przedstawiał propozycję zawarcia umowy, a następnie był upoważniony do odbioru rat pożyczki w domu pożyczkobiorcy. Opłata za „ obsługę pożyczki w domu” była ustalana jako kwota w złotych, stanowiąca il oczyn stałego współczynnika i kwoty pożyczki. Opłata ta b yła zatem tym wyższa, iż wyższa kwota pożyczki. dowód: wyjaśnienia Spółki k. 22 - 143, k. 149 - 241 . Ustalenia Prezesa UOKiK odnośnie „prowizji z tytułu wcześniejszej spłaty pożyczki ” W przypadku spłaty przez konsumenta pożyczki przed terminem, Spółka wyliczała i wypłacała konsumentom rabat za wcześniejszą spłatę pożyczki, co miało odzwierciedlenie w zapisie wzorca „Umowy Pożyczki Pieniężnej” § 2 o treści: „ Pożyczkobiorca może dokonać spłaty całości lub c zęści pożyczki przed terminem określonym w niniejszej umowie (pkt 1). W przypadku spłaty całości lub części pożyczki przed terminem spłaty określonym w niniejszej umowie, całkowity koszt spłaty ulega obniżeniu o te koszty, które dotyczą okresu, o który 9 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsum entów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl skr ócono czas obowiązywania umowy, chociażby Pożyczkobiorca poniósł je przed spłatą (pkt 2). Opłata przygotowawcza – pobierana jest za czynności związane z zawarciem umowy. W przypadku wcześniejszej spłaty pożyczki Pożyczkodawca wpłaci również rabat od Opłaty za obsługę w domu, który będzie udzielony w przypadku spłaty Całkowitej kwoty do zapłaty przez konsumenta w całości przed terminem określonym w Umowie. Kwota rabatu za obsługę pożyczki w domu będzie uwzględniała dotychczasową historię spłat pożyczki udzie lonej na podstawie umowy oraz koszt prowizji Przedstawiciela z tytułu wcześniejszej spłaty Całkowitej kwoty do zapłaty przez konsumenta”(pkt 3 ). Ponadto we wzorcu umowy pożyczki oraz w umowach pożyczki zamieszczony był zapis: „ Pożyczkodawca nie pobiera p rowizji za wcześniejszą spłatę pożyczki ”. Jednocześnie ani w umowie pożyczki ani też w formularzu informacyjnym do Umów Pożyczek Pieniężnych, w rubryce „ inne koszty, które konsument zobowiązany jest ponieść w związku z umow ą”, w przypadku pożyczek zawartyc h w opcji obsługi pożyczki w domu konsumenta, nie ma informacji o wysokości „ prowizji dla Przedstawiciela ” z tytułu wcześniejszej spłaty całkowitej kwoty do zapłaty, a ni też sposobu jej wyliczenia. Prezes UOKi K ustalił, że „ prowizja dla Przedstawiciela ” b yła wynagrodzeniem przedstawiciela obsługującego pożyczkę w domu konsumenta płatną na podstawie umowy pomiędzy Meritum Polska a przedstawicielem . Ponadto Prezes UOKiK ustalił następujący sposób liczenia w 2013 r. przez Meritum Polska rabatu dla konsument a w przypadku wcześniejszej spłaty pożyczki przez konsumenta : Przykład 1. : dla pożyczki w kwocie 500 zł udzielonej na okres 28 tygodni, - (…) Rabat należny konsumentowi z tytułu obsługi pożyczki w domu, w związku z wcześniejszą spłatą tj. za 84 dni tj. k wota 169,92 zł zostaje pomniejszony o 11,89 zł i wynosi 158,0 3 zł. Końcowy rabat dla konsumenta łączny z tytułu wcześniejszej spłaty pożyczki to 158,0 3 zł + 9,65 zł = 167,6 8 zł. wersja b) konsument spłaca pożyczkę przed terminem (data zawarcia umowy 19.08 .2013 r., data spłaty 15.01.2014 r. (łącznie 196 dni); klient korzystał z pożyczki przez 149 dni, nie korzystał z pożyczki przez 47dni; (…) Rabat należny konsumentowi z tytułu obsługi pożyczki w domu, w związku z wcześniejszą spłatą tj. za 47 dni tj. kwo ta 95,07 zł zostaje pomniejszony o 6,65 zł i wynosi 88,42 zł . Końcowy rabat dla konsumenta łączny z tytułu wcześniejszej spłaty pożyczki to 88,42 zł + 5,40 zł = 9 3,82 7,81 zł . Przykład 2 : dla pożyczki w kwocie 800 zł udzielonej na okres 41 tygodni, - (… ) Rabat należny konsumentowi z tytułu obsługi pożyczki w domu, w związku z wcześniejszą spłatą tj. za 126 dni tj. kwota 306,34 zł zostaje pomniejszony o 21,44 zł i wynosi 284,90 zł. Końcowy rabat dla konsumenta łączny z tytułu wcześniejszej spłaty pożyc zki to 284,90 zł + 10 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsum entów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 22,92 zł = 307,82 zł . Przykład 3) dla pożyczki w kwocie 600 zł udzielonej na okres 41 tygodni, (…) Rabat należny konsumentowi z tytułu obsługi pożyczki w domu, w związku z wcześniejszą spłatą tj. za 133 dni tj. kwota 252,02 zł. zostaje pomniejszony o 17,64 zł i wynosi 234,38 zł . Końcowy rabat dla konsumenta łączny z tytułu wcześniejszej spłaty pożyczki to 234,38 zł + 18,1 5 zł = 252,53 zł. dowód : wyjaśnienia przedsiębiorcy z dnia 31 stycznia 2014 r. k. 291 - 293 Z powyższego wynika, że w przypadku zawarcia umowy z opcją „ obsługi pożyczki w domu ” i wcześniejszej spłaty Całkowitej kwoty do zapłaty, konsument otrzymywał rabat za wcześniejszą spłatę kredytu, obliczony proporcjonalnie do faktycznego okresy korzystania z poż yczki . Rabat ten s tanowił sumę „ rabatu z oprocentowania ” i „ rabatu za obsługę pożyczki w domu ”. Powyższy rabat był pomniejszony o kwotę stanowiącą tę część „ prowizji dla Przedstawiciela ”, której przedstawiciel nie otrzymał w związku z wcześniejszą spłatą pożyczki. Na podsta wie analizowanych wyżej przypadków stwierdzić należy, iż wynosił on (…) od kwoty rabatu udzielonego konsumentowi . W konsekwencji w przypadku wcześniejszej spłaty pożyczki przez konsumenta, zawieranej w opcj i „ obsługi pożyczki w domu ” konsument obciążony był kosztem „ prowizji dla Przedstawiciela ” za okres, o który umowa została skrócona, wskutek wcześniejszej spłaty. Ustalenia Prezesa UOKiK dotyczące „ opłaty przygotowawczej” i „opłaty za obsługę pożyczki w domu ” . Informacje o wysokości ww . opłat zamieszc zone były w Tabeli opłat sporządzonych przez Meritum Polska oddzielnie dla każdej oferty pożyczki. Przykładowe (losowe wybrane przez Prezesa UOK i K z T abel opłat Spółki ) wskazania wysokości ww . opłat pobieranych przez Spółkę w 2012 r. zamieszczone są w poni ższych Tabelach nr 1 - 6: dowód : k. 151 - 157 Tabela 1 Poży czka na 28 tygodni rrso 434,85 % Kwota do wypłaty w zł Całkowa kwota pożyczki w zł Opłata przygotowawcza w zł Opłata za obsługę w domu w zł Roczna stopa oprocentowania 500 540 40 327,39 19 % 1000 1080 80 626,78 19% 1500 1620 120 954,17 19% 2000 2 160 160 1 253,56 19% 2500 2 700 200 1 580,95 19% 3000 3 240 240 1 880,43 19% 3500 3 780 280 2 207,73 19% 11 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsum entów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Tabela 2 Po życzka na 41 tygodni rrso 264,12% Kwota do wypłaty w zł Całkowa kwota pożyczki w zł Opłata przygotowawcza w zł Opłata za obsługę w domu w zł Roczna stopa oprocentowania 500 540 40 361,57 19 % 1000 1080 80 811,84 19 % 1500 1620 120 1 084,70 19% 2000 2 160 160 1 357,55 19% 2500 2 700 200 1 807,83 19% 30 00 3 240 240 2 169,39 19% 3500 3 780 280 2 530,96 19% Tabela 3 Po życzka na 10 tygodni rrso 393,17% Kwota do wypłaty w zł Całkowa kwota pożyczki w zł Opłata przygotowawcza w zł Opłata za obsługę w domu w zł Roczna stopa oprocentowania 300 35 6,31 35,31 56,63 19 % 400 475,08 47,08 85,37 19 % 500 593,85 58,85 104,22 19 % 600 712,62 70,62 123,06 19 % 700 831,39 82,39 141,90 19 % 800 950,16 94,16 160,75 19 % Tabela 4 Pożyczka na 17 tygodni rrso 690,54% Kwota do wypłaty w zł Całkowa kwota pożyczki w zł Opłata przygotowawcza w zł Opłata za obsługę w domu w zł Roczna stopa oprocentowania 300 356,43 29,43 141,85 19 % 400 475,24 39,24 172,13 19 % 500 594,05 49,05 219,41 19 % 600 712,86 58,86 266,70 19 % 700 831 ,67 68,67 313,98 19 % 800 950,48 78,48 361,26 19 % 900 1 069,29 88,29 408,55 19 % 1 000 1 188,10 98,10 445,22 19% Prezes UOK i K ustalił, iż (j ak wynika z dan ych zamieszczonych w Tabeli 1 - 4) wysokość „ opłaty 12 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsum entów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl przygotowawczej ” uzależniona je st od wysokości pożyczki i okresu jej spłaty: - w przypadku pożyczek w wysokości od 500 zł do 3,500 zł udzielanych na okres 28 tygodni lub 41 tygodni – opłata przygotowawcza wynosi (…) (wyliczenia własne Prezesa UOK i K) całkowitej kwoty pożyczki. - w prz ypadku pożyczek w wysokości od 500 zł do 1,000 zł udzielanych na okres 17 tygodni – opłata przygotowawcza wynosi (…) (wyliczenia własne Prezesa UOK i K) całkowitej kwoty pożyczki; - w przypadku pożyczek w wysokości od 300 zł do 800 zł udzielanych na okres 10 tygodni – opłata przygotowawcza wynosi (…) (wyliczenia własne Prezesa UOK i K) całkowitej kwoty pożyczki. Zatem w ysokość „ opłaty przygotowawczej ” była n ajwyższa dla pożycz e k udzielan ych na najkrótszy okres . Przykładowo : dla pożycz ek udzielanych w takiej sam ej wysokości pożyczka 500 zł na 10 tygodni , „ opłata przygotowawcza ” wynosiła 58,85 zł , na 28 i 41 tygodni „ opłata przygotowawcza ” wynosiła 40 zł; Natomiast oferta pożyczki o nazwie ROLLOUT zawierana była na odmiennych warunkach: Tabela 5 Pożyczka 4 tygodn i owa ROLLOUT rrso 1356,85% Kwota do wypłaty W zł Całkowita kwota pożyczki w zł Opłata przygotowawcza w zł Opłata za obsługę w domu w zł Roczna stopa oprocentowania 200 218 18 33,01 19% 300 327 27 49,01 19 % 400 436 36 66,02 19 % 500 545 45 82,02 19 % 600 654 54 99,03 19 % 700 763 63 115,03 19 % 800 872 72 131,03 19% Tabela 6 Pożyczka 17 tygod niowa ROLLOUT rrso 696,45% Kwota do wypłaty W zł Całkowita kwota pożyczki w zł Opłata przygotowawcza w zł Opłata za obsługę w domu w zł Roczna stopa oprocentowania 200 218 18 107,83 19% 300 327 27 162,25 19 % 400 436 36 215,66 19 % 500 545 45 270,08 19 % 600 654 54 324,49 19 % 700 763 63 377,91 19 % 800 872 72 432,32 19 % 13 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsum entów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl W przypadku oferty pożyczki o nazwie R OLLOUT „ opłata przygotowawcza ” stanowiła (…) całkowej kwoty pożyczki. Opłata ta była taka sama dla pożyczek w tej samej kwocie ale udzielanej na różne okresy, natomiast była tym wyższa , im wyższa kwota pożyczki. Jeżeli natomiast chodzi o opłatę „ za obsług ę pożyczki w domu ” to dla pożyczek udzielanych na ten sam okres była wyższa, im wyższa była kwota pożyczki. Zatem wysokość opłaty nie była powiązana z ilością spłacanych rat. Porównując natomiast pożyczki udzielane na tą samą kwotę, ale na różne okresy spł aty, to opłata ta była tym wyższa im dłuższy okres spłaty, przy czym wzrost tej opłaty nie był proporcjonalny do wzrostu ilości rat, co oznacza, że opłata ta była niezależna od ilości spłacanych rat, rosła natomiast jedynie w zale żności od wysokości pożycz ki. Przedsiębiorca z dniem 26 sierpnia 2013 r. zaprzestał przedstawiania ofert i zawierania umów pożyczek . Założyć zatem można, że ostatnie umowy pożyczki zostały zawarte w dniu 25 sierpnia 2013 r. P ożyczki udzielane przez Spółkę n a najdłuższy okres ( pożyc zki 41 tygodniowe czyli 287 dni ) , mogły zatem funkcjonowa ć w obrocie do 7 czerwca 2014 r., zatem przyjęto , iż w tej dacie Przedsiębiorca zaniechał stosowania praktyki. Prezes UOKiK zważył, co następuje: Naruszenie interesu publicznoprawnego Podstawą zastosowania przepisów ustawy o kik jest uprzednie stwierdzenie przez Prezesa U rzędu , iż w wyniku stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów zagrożony został interes publicznoprawny. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o kik , ustawa określa wa runki rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów. Przepis ten przesądza o przynależności niniejszej ustawy do dziedziny prawa publicznego, jak również o wyłączeniu możliwośc i podejmowania przez Prezesa UOKiK działań w celu ochrony interesów indywidualnych czy grupowych. W toku postępowania i przy wydawaniu decyzji Prezes UOKiK jest zatem rzecznikiem interesu publicznego. Rola ta wynika nie tylko z celu ustawy o kik , lecz równi eż z jednej z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, tj. zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, określonej w art. 7 k.p.a. Wobec powyższego, wykazanie wystąpienia zagrożenia interesu publicznoprawnego w danej sp rawie stanowi podstawową przesłankę warunkującą możliwość jej rozstrzygania w oparciu o przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W ocenie Prezesa UOKiK , niniejsza sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wiąże się z ochroną interesu wszy stkich konsumentów, którzy są lub w przyszłości będą klientami Meritum Polska sp. z o.o. Działania Meritum Polska nie dotyczą interesów poszczególnych osób, których sprawy miałyby charakter jednostkowy, indywidualny i nie dający się porównać z innymi, ale kręgu konsumentów, których sytuacja jest identyczna, poprzez to, że zawarły lub mogą zawrzeć umowy o pożyczkę z Meritum Polska. Należy przy tym zauważyć, że interes publicznoprawny przejawia się także w postaci zbiorowego interesu konsumentów. Innymi słowy , naruszenie zbiorowego interesu konsumentów stanowi jednocześnie naruszenie interesu 14 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsum entów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl publicznoprawnego. Wobec powyższego, uzasadnione było podjęcie przez Prezesa UOKiK w niniejszej sprawie działań przewidzianych w ustawie o kik. Naruszenie zakazu z art. 2 4 ust. 1 i 2 ustawy o kik Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów w brzmieniu Dz.U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331 ze zm., zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Ust. 2 tego artykułu definiuje tę praktykę jako godzące w zbiorowe interesy konsumentów bezprawne działanie przedsiębiorcy . Zbiorowe interesy konsumentów podlegają zatem ochronie przed wymierzonymi w nie naruszeniami, polegającymi na sprzecznych z prawem działa niach przedsiębiorców. W tym miejscu wskazać należy, iż z dniem 18 stycznia 2015 r. art. 3 ustawy z dnia 10 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz ustawy – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. poz. 945) wprowadził zmia ny do ustawy okik. J ednocześnie w art. 3 tej ustawy zamieszczono przepis przejściowy, zgodnie z którym „ do spr a w, w których postępowanie wszczęto przed dniem we jścia w ż ycie niniejszej ustawy stosuj e się przepisy dotychczasowe, o ile przepisy art. 4 , art. 7, art.10 i art.11 nie stanowią inaczej ” . Stąd też stan faktyczny sprawy oceniany jest na podstawie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy okik , w brzemieniu obowiązując ym w dacie wszczęcia postępowania administracyjnego . Ustawodawca w art. 24 ust. 2 ustawy o kik p odał przykładowe zachowania przedsiębiorców, które naruszają zbiorowe interesy konsumentów. Są to , między innymi : 3) nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. W świetle powyższego, zachowanie przedsiębiorcy może zostać uznane za prak tykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, gdy spełnione są równocześnie trzy przesłanki wyinterpretowane z art. 24 ust. 1 i 2 ww . ustawy: 1. kwestionowane działanie jest działaniem przedsiębiorcy, 2. zachowanie przedsiębi orcy nosi znamiona bezprawności l ub innej praktyki stypizowanej w 24 ust. 2 ustawy okik – w okolicznościach przedmiotowej sprawy – czynu nieuczciwej konkurencji, w rozumieniu art. 3 ust.1 ustaw y znk; 3. praktyka godzi w zbiorowe interesy konsumentów. Ad 1. Strona postępowania (przedsiębior ca) Zakaz naruszenia zbiorowych interesów konsumentów odnosi się do przedsiębiorców. Art. 4 pkt 1 ustawy o kik zawiera legalną definicję przedsiębiorcy, zgodnie z którą pod tym pojęciem rozumie się przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipc a 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej , a także: (a) osobę fizyczną, osobę prawną, a także jednostkę organizacyjną niemającą osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną, organizującą lub świadczącą usługi o charakterze użyteczności publicznej, które nie są działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, (b) osobę fizyczną wykonującą zawód we własnym imieniu i na własny rachunek lub prowadzącą działalność w ramach wykonywania takiego zawodu, (c ) osobę fizyczną, która posiada kontrolę, w rozumieniu pkt 4, nad co najmniej jednym przedsiębiorcą, choćby nie prowadziła działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, jeżeli podejmuje dalsze działania podlegające kontroli koncentracji, o której mowa w art. 13, (d) związek 15 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsum entów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl przedsiębiorców w rozumieniu pkt 2 – na potrzeby przepisów dotyczących praktyk ograniczających konkurencję oraz praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Przedsiębiorcą, zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, jest więc osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną – wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Działa lnością gospodarczą, w myśl art. 2 ww. ustawy, jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Po dmiot będący stroną niniejszego postępowania posiada status przedsiębiorcy w rozumieniu powołanego powyżej art. 4 pkt 1 ustawy o kik , gdyż jest spółką prawa handlowego wpisaną do Krajowego Rejestru Sądowego, prowadzącą działalność gospodarczą we własnym imi eniu i na własny rachunek. Tym samym oznacza to, iż zachowanie Meritum Polska podlega kontroli dokonywanej na podstawie przepisów ustawy o kik . Ad 2. Bezprawność Analizując kolejną przesłankę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów tj. bezprawn ość, zauważyć należy, że ustawodawca nie uregulował w ustawie o kik pojęcia bezprawności działań przedsiębiorcy. Bezprawność najogólniej należy rozumieć jako niezgodność działania (lub zaniechania) z obowiązującym porządkiem prawnym. W związku z tym, że bez prawność jest kategorią obiektywną, dokonując oceny, czy działanie przedsiębiorcy jest bezprawne, w pierwszej kolejności należy właśnie stwierdzić, czy wykazuje ono sprzeczność z powszechnie obo wiązującym porządkiem prawnym. Mając na uwadze powyższe, wsk azać należy, iż bezprawność działania Meritum Polska w niniejszej sprawie, w zakresie działań przedsiębiorcy opisanych w I.1 sentencji decyzji, wynika z jej działania sprzecznego z powszechnie obowiązującą normą prawną tj. art. 30 ust. 1 pkt 10 ustawy kk. Powyższy przepis ma charakter bezwzględnie obowiązujący i reguluje przedmiotowy zakres informacji, jakie pożyczkodawca obowiązany jest zamieścić w umowie o pożyczkę zawartej z konsumentem. Zatem działanie przedsiębiorcy, polegające na niedopełnieniu tego o bowiązku, poprzez pominięcie w umowie zawartej z konsumentem któregokolwiek z obligatoryjnych elementów określających warunki pożyczki wymienionych w ww . art. 30 ust. 1 ustawy kk naraża pożyczkodawcę na zarzut naruszenia prawa, a zatem stosowania działań b ezprawnych. Zatem wykazanie, iż przedsiębiorca naruszył na niekorzyść konsumenta bezwzględnie obowiązujące przepisy prawa, po stwierdzeniu , iż doszło również do naruszenia lub zagrożenia naruszenia zbiorowego interesu konsumentów, przesądza o uznaniu dzia łania przedsiębiorcy za naruszające z biorowe interesy konsumentów. Zgodnie z treścią art. 24 ust . 2 pkt 3 usta w y okik stypizowaną praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów są bezprawne działania przedsiębiorcy, polegające w szczególności na stos owaniu czynów nieuczciwej konkurencji. Zatem wykazanie, iż przedsiębiorca stosuje czyny nieuczciwej konkurencji, po stwierdzeniu iż doszło również do naruszenia lub zagrożenia naruszenia zbiorowego interesu konsumentów, przesądza o uznaniu działania przeds iębiorcy za naruszające zbiorowe interesy konsumentów. Analizując przesłankę bezprawności działań Spółki, pod kątem czynu nieuczciwej konkurencji z art. 3 ustawy znk , należy skoncentrować się na wskazaniu, w jaki sposób zachowanie Spółki uchybia dobrym oby czajom i poszanowaniu słusznych interesów konsumentów. Podnieść należy, że przepis art. 3 ww . ustawy, będący 16 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsum entów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl klauzulą generalną, może stanowić samodzielną przesłankę bezprawności. W sposób analogiczny stosuje się klauzulę zawartą w art. 385 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 459 ze zm.), zwanej dalej: kc, stanowiącą samodzielną przesłankę przesądzającą o uznaniu treści postanowienia wzorca umowy za niedozwoloną, czy też art. 5 kc wskazujący na zasady współżycia społecznego. Potwierdzenie ww. stanowiska wynika z orzecznictw a i literatur y , wskazując, że klauzule generalne to przepisy prawne, w których nie są dokładnie sprecyzowane wszystkie elementy składające się na hipotezę czy dyspozycję normy prawnej, a ocena k onkretnego stanu faktycznego zostaje przerzucona na organ stosujący prawo 1 oraz, że istotą i funkcją klauzul generalnych w prawie cywilnym jest możliwość uwzględnienia w ocenie różnego rodzaju okoliczności faktycznych, które nie mogą – w oderwaniu od konkr etnego stanu faktycznego – być według jakiegoś schematu mającego walor bezwzględny oceniane raz na zawsze i w sposób jednakowy 2 . Wykazanie bezprawności postanowień wskazanych w pkt I. 1 sentencji niniejszej decyzji. Prezes UOKiK zakwestionował działania Meritum Polska, polegające na niepodawaniu w „ Umow ie Pożyczki Pieniężnej ” informacji o wysokości prowizji z tytułu wcześniejszej spłaty kredytu, co może stanowić naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 10 ustawy kk w brzemieniu j.t. Dz.U. z 2011 r. Nr 126 poz. 715 ze zm.) , a w konsekwencji stanowić może naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o kik. W tym miejscu wskazać należy, iż z dniem 22 lipca 2017 r. art. 82 ustawy o kredycie hipotecznym oraz o nadzorze nad pośrednikami kredytu hipotecznego i agentami z dnia 23 m arca 2017r. (Dz.U. poz. 819) zmienił treść m.in. art. 30 ust. 1 pkt 10 ustawy kk , wprowadzając jednocześnie w art. 85 ust. 2 przepis przejściowy, zgodnie z którym : „ do umów o kredyt hipoteczny oraz umów o kredyt konsumencki, zawartych przed dniem wejścia w życie ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe ”. Stąd też stan faktyczny sprawy oceniany jest na podstawie brzemienia art. 30 ust. 1 pkt 10 ustawy kk , obowiązującego w dacie wszczęcia postępowania administracyjnego. O ile samo pobieranie przez Spó łkę od konsumenta prowizji z tytułu wcześniejszej spłaty kredytu jest całkowicie legalne , co wynika z treści art. 50 ust. 1 ustawy o kk 3 , Prezes UOKiK wywodzi naruszenie zbiorowego interesu konsumentów przez Meritum Polska z bezprawności działania przedsię biorcy w związku z naruszeniem 3 0 ust. 1 pkt 10) ustawy kk. Zgodnie bowiem 1 A. Wolter, Prawo cywilne. Zarys części ogólnej, wyd. VIII, Warszawa 1986, str. 83 . 2 W yrok SN z 29 marca 1979 r., III CRN 59/79, niepubl. 3 A rt. 50 ust.1 Kredytodawca może zastrzec w umowie prowizję za spłatę kredytu przed terminem, pod warunkiem że ta spłata przypada na okres, w którym stopa oprocentowania kredytu jest stała, a kwota spłacanego w okresie dwunastu kolejnych miesięcy kredytu jest wyższa niż trzykrotność prze ciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", z grudnia roku poprzedzającego rok spłaty kredytu. 2. Prowizja za spłatę kredytu p rzed terminem nie może przekraczać 1% spłacanej części kredytu, jeżeli okres między datą spłaty kredytu a terminem spłaty kredytu przekracza jeden rok. 3. W przypadku gdy okres, o którym mowa w ust. 2, nie przekracza jednego roku, prowizja za spłatę kredyt u przed terminem nie może przekraczać 0,5% spłacanej części kwoty kredytu. 4. Prowizja, o której mowa w ust. 1 - 3, nie może być wyższa niż wysokość odsetek, które konsument byłby zobowiązany zapłacić w okresie między spłatą kredytu przed terminem, a uzgodni onym terminem zakończenia umowy, a także nie może być wyższa niż bezpośrednie koszty kredytodawcy związane z tą spłatą. 17 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsum entów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl z jego treścią , umowa o kredyt konsumencki powinna zawierać informację o innych kosztach, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki, w szczegól ności odsetkach, opłatach, prowizjach, marżach oraz kosztach usług dodatkowych, jeżeli znane są kredytodawcy, oraz warunk ach na jakich koszty te mogą ulec zmianie. Działanie bezprawne w tym wypadku, przybiera formę zaniechania zamieszcza nia w umowach pożyc zki zawieranych z konsumentami informacji o wysokości prowizji pobieranej od konsumenta na rzecz Spółki z tytułu wcześniejszej spłaty kredytu zawartej w opcji „obsługi pożyczki w domu konsumenta”. Z ustaleń poczynionych w trakcie postępowania administracyj nego wynika bowiem , że Spółka w przypadku wcześniejszej spłaty pożycz e k zawieranych w opcji „obsługi pożyczki w domu konsumenta” wprawdzie dokonywała obniżenia kosztów pożyczki (kosztów oprocentowania i za „obsługę pożyczki w domu” ) tj. udzielała konsument owi rabatu , w wysokości kosztów które dotyczyły okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy – stosowanie do art. 49 ust. 1 ustawy o kk , ale jednocześnie pomniejszała ten rabat o część „ prowi zji Przedstawiciela ” , której przedstawiciel nie otrzymał w z wiązku z wcześniejszą spłatą pożyczki. Powyższe działania stosowane były w oparciu o zapis Umowy Pożyczki: „ kwota rabatu za obsługę pożyczki w domu będzie uwzględniła dotychczasową historię spłat pożyczki udzielonej na podstawie umowy oraz koszt „prowizji Przedstawiciela” z tytułu wcześniejszej spłaty Całkowitej kwoty do zapłaty przez konsumenta ”. Sposób wyliczenia ww . rabatu Prezes UOKiK przedstawił na stronie 9 - 11 decyzji. Z przedstawionego sposobu wyliczenia wynika, że rabat dla konsumenta w związku ze s płatą przed terminem pożyczki zaciągniętej w opcji z „obsługą pożyczki w domu” był iloczynem liczby dni niewykorzystanej pożyczki i dziennej stawki „opłaty za obsługę w domu”, ponadto był pomniejszony o część „ pr owizji Przedstawiciela ” , której przedstawici el nie otrzymał w związku z wcześniejszą spłatą pożyczki. Zatem w sytuacji spłaty pożyczki przed terminem w opcji z „obsługą pożyczki w domu” konsument był obciążany kwotą częś ci „pr owizji Przedstawiciela ”, której przedstawiciel nie otrzymał w związku z w cześniejszą spłatą pożyczki . Kwota ta stanowiła określony % od kwoty rabatu udzielonego konsumentowi i w ocenie Prezesa UOKiK stanowiła prowizję za spłatę kredytu przed terminem, o której mowa w art. 50 ust.1 ustawy o kk. Jednak umowy pożyczki , wbrew obowi ązkowi wynikającemu z art. 30 ust.1 pkt 10) ustawy o kk , w żaden sposób nie defini owały ani nie określa ły wysokości tej pr owizji , chociaż w każdym przypadku sposób jego wyliczenia b ył stały i stanowił iloczyn wartości (…) i kwoty rabatu udzielonego konsume ntowi z tytułu wcześniejszej spłaty pożyczki. Skoro Meritum Polska pobiera ła taką prowizję (a zgodnie z art. 50 ust. 1 ustawy o kk może ją pobierać) to informacja o wysokości takiej opłaty lub sposobie jej wyliczenia, jeżeli wysokość opłaty jest nieznana w momencie zawierania umowy , powinna być zamie szczona w każdej umowie pożyczki zawartej z konsumentem w opcji „obsługi pożyczki w domu konsumenta”. Ponadto Meritum Polska musi ała również podać w umowie pożyczki, w jaki sposób wysokość tej prowizji może ule c zmianie w zależności od daty wcześniejszej spłaty pożyczki. Zastrzeżenie z art. 30 ust. 1 pkt 10) ustawy o kk, iż obowiązek zamieszczenia w umowie pożyczki informacji o innych kosztach, które konsument zobowiązany jest ponieść w związku z umową, w zakres ie, w jakim dotyczy również prowizji z tytułu wcześniejszej spłaty pożyczki, wynika również z obowiązku weryfikacji tej prowizji, pod kątem przesłanek z art. 50 ustawy o kk, 18 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsum entów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl które sztywno regulują wysokość prowizji obciążającej konsumenta z tytułu wcześnie jszej s płaty pożyczki. W ocenie Prezesa UOKiK umowy pożyczki zawarte pomiędzy Meritum a konsumentami tego obowiązku, w zakresie umów pożyczki zawartych w opcji „obsługi pożyczki w domu konsumenta”, nie wypełniały, co dowodzi bezprawności działania przedsię biorcy. Nie można bowiem uznać za wypełnienie obowiązku informacyjnego, w kontekście wskazanych wyżej celów, jakim ten obowiązek służy, wskazanie konsumentowi, że” „kwota rabatu za obsługę pożyczki w domu będzie uwzględniała dotychczasową historię spłat po życzki udzielonej na podstawie umowy oraz koszt prowizji Przedstawiciela z tytułu wcześniejszej spłaty Całkowitej kwoty do zapłaty przez konsumenta” wraz z dodatkowym zapisem, że : „pożyczkodawca nie zastrzega prowizji za w cześniejszą spłatę pożyczki . ” W z wiązku z powyższym wykazano bezprawny charakter działań Meritum Polska, w zakresie praktyki opisanej w pk t I. 1 sentencji decyzji. Meritum Polska zawierała z konsumentami umowy przewidujące obciążani e ich prowizją z tytułu wcześniejsze j spłaty pożyczki do dnia 25 sierpnia 2013 r. zaś biorąc pod uwagę okres spłaty najdłuższych umów kredytu (41 tygodni), umowy takie mogły być w obrocie do 7 czerwca 2014 r. Z atem z datą 7 czerwca 2014 r. praktyka opisan a w pkt I. 1 sentencji decyzji zost ała zaniechana. Wykazanie bezprawności naruszenia opisanego w pkt I. 2 sentencji niniejszej decyzji. Prezes UOKiK zakwestionował ponadto działania Meritum Polska, polegające na: - stosowaniu „ opłaty za obsługę pożyczki w domu ” , której wysokość nie odpo wiada wartości świadczeń realizowanych w ramach tej opłaty, co może stanowić naruszenie art. 3 ust. 1 ustawy z nk, a w konsekwencji stanowić może naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o kik. Zgodnie z art. 24 ust. 2 pkt 3 w związku z art. 24 ust. 1 ustawy o kik zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, w tym stosowanie czyn ów nieuczciwej konkurencji. Poddając analizie wyżej opisane działania Meritum Polska pod kątem naruszenia artykułu 3 ust. 1 ustawy znk, na wstępie stwierdzić należy, iż przepis ten stanowi, że „czynem nieuczciwej konkurencji jest działanie sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami, jeżeli zagraża lub narusza interes innego przedsiębiorcy lub klienta”. W literaturze i orzecznictwie od lat podkreśla się różnorodność funkcji, jakie spełnia wskazany przepis. Spełnia on funkcję definiującą dla czynów uznawanych w ogólnym rozumieniu tego słowa za nieuczciwe, oraz uzupełnia katalog czynów niedozwolonych wyliczonych w części szczegółowej usta wy w ten sposób, iż w przypadku, gdy dojdzie do popełnienia czynu nieujętego w katalogu, wówczas podstawę jego oceny stanowić będzie samodzielnie art. 3 ust. 1, szeroko wykorzystywany w orzecznictwie. Czyn nieuczciwej konkurencji mieści w sobie nazwane (zi dentyfikowane) i nienazwane (niezidentyfikowane) czyny nieuczciwej konkurencji. Potwierdzenie przykładowego charakteru wyliczenia czynów nieuczciwej konkurencji 19 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsum entów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl znajdujemy także w uzasadnieniu rządowego projektu ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, w którym czytamy, że „ wyliczenie to ma charakter przykładowy, ponieważ nie jest możliwe ustalenie wyczerpującej i zamkniętej listy czynów nieuczciwej konkurencji. Wciąż bowiem ujawniają się w działalności gospodarczej, w toku rywalizacji przedsiębiorców, nowe postacie czynów sprzecznych z prawem lub uczciwością, a godzących w interes ogólnospołeczny, przedsiębiorców lub klientów. Jeśli zatem określone zachowanie nie mieści się w katalogu czynów wyraźnie zakazanych przez ustawę sądy mogą, na podstawie klauz uli generalnej jako uniwersalnego zakazu nieuczciwej konkurencji, uznać konkretny czyn za zabroniony i zastosować sankcje przewidziane w ustawie" 4 . Zatem zamieszczony w ust. 2 zwrot „w szczególności” oznacza, że również inne (niż wymienione) zachowania prz edsiębiorcy da się zakwalifikować do kategorii czynów nieuczciwej konkurencji. Przy braku jakichkolwiek ograniczeń może to mieć miejsce zarówno w innych aktach normatywnych, jak i w orzeczeniach sądowych opartych na konkretnych stanach faktycznych. Co do z asady, czynem nieuczciwej konkurencji może być również naruszenie ogólnej n ormy art. 3 ust. 1 ww. ustawy. Uznanie określonego zachowania za czyn nieuczciwej konkurencji wymaga łącznego spełnienia przesłanek wskazanych w przepisie art. 3 ust. 1 ww. ustawy: 1) działania podjętego w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (co wynika z art. 1 ustawy), które wykazuje : 2) sprzeczność z prawem lub dobrymi obyczajami, w konsekwencji którego doszło do 3) zagrożenia lub naru szenia interesu innego przedsiębiorcy lub klienta 5 . Brak jakiegokolwiek z ww . elementów będzie oznaczać, że brak jest podstaw do uznania danego działania za czyn nieuczciwej konkurencji. Przechodząc do omówienia tych przesłanek, w kontekście czynu zarzucon ego Meritum Polska, wskazać należy, że czynem nieuczciwej konkurencji - jak słusznie podkreśla się w doktrynie – jest zarówno działanie, jak i zaniechanie przedsiębiorcy 6 . Wskazać również należy, iż wykładnia pojęcia „ naruszenie lub zagrożenie interesu" za kłada wyrządzenie szkody, co jednak nie jest tożsame ze szkodą w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego . Ustawa uznaje bowiem, że czyn nieuczciwej konkurencji zostaje popełniony nie tylko w razie naruszenia interesów innego przedsiębiorcy lub klienta, ale także w przypadku jedynie zagrożenia tym interesom, a więc jeszcze zanim dojdzie do wyrządzenia szkody 7 . W ocenie Prezesa UOKiK , spełniona została pierwsza z przesłanek warunkujących wykazanie, iż działania Meritum Polska stanowią czyn nie uczciwej konkurencji. Z materiału dowodowego sprawy wynika bowiem, iż w zakresie żądania i pobierania od konsumentów ww . opłat y działani a te miał y charakter stały i ciągły. Ponadto p odjęte został y w związku z prowadzoną przez Spółkę działalnością gospodarc zą. Stwierdzić należy, że zakwestionowane przez Prezesa UOKiK działania, to standardowe i wypracowane przez przedsiębiorcę czynności normalnie wykonywane w trakcie prowadzonej działalności gospodarczej. Czynności te wpisują się w politykę firmy w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej, która jako miernik ustalenia wysokości opłaty „za obsługę pożyczki w domu konsumenta” zakłada pozyskanie 10 4 Wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 31 lipca 1995 r. , sygn. akt I Acr 308/95 . 5 Wyrok SN z dnia 30 maja 2006 r. , sygn. akt I CSK 85/06 ( OSP 2008, z. 5, poz. 55). 6 Komentar z do art.3 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, M. Zdyb, Lex 2011 . 7 W yrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt I ACa 230/05 , LEX nr 175164 . 20 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsum entów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl % zwrotu z zainwestowanego kapitału. Stąd też, uzasadnione jest twierdzenie, że zakwestionowane działania Mer itum Polska podjęte zostały w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, co wyczerpuje pierwszą z ww . przesłanek. Jak wspomniano wyżej, stwierdzenie stosowania przez przedsiębiorcę czynu nieuczciwej konkurencji wymaga wykazania jego bezprawności, czy li sprzeczności z prawem lub dobrymi obyczajami. Do jego popełnienia nie jest potrzebne wykazanie ani winy przedsiębiorcy, ani nawet świadomości, że jego zachowanie może być ocenione przez pryzmat naruszenia przepisów ustawy znk . Dla stwierdzenia bezprawno ści działania wystarczy ustalenie, że określone zachowanie koliduje z przepisami prawa lub też narusza dobre obyczaje. Należy podkreślić, że ustawodawca w równym stopniu traktuje jako nieuczciwe i naganne zarówno czyny sprzeczne z prawem jak i czyny sprzec zne z dobrymi obyczajami. „Dobre obyczaje” jak wskazano już wcześniej, stanowią tzw. klauzulę generalną odsyłającą do systemu ocen i norm pozaprawnych – „dobrych obyczajów” oraz „interesów klientów”. W literaturze pojęcie dobrych obyczajów jest utożsamiane z zespołem norm etyczno - moralnych postępowania w działalności gospodarczej (czyli tradycyjną uczciwością kupiecką). Naruszenie zasad dobrych obyczajów oznacza zatem podejmowanie takich działań przez przedsiębiorcę, które w obrocie handlowym uznawane są za nieetyczne. Wskazuje się, iż każda działalność gospodarcza (każda branża) wykształca swe własne dobre obyczaje; inna będzie zatem treść tych zasad wśród producentów, inna wśród handlowców 8 . Zatem określona branża wykształca swego rodzaju wskazówki postęp owania, które powinny kierować działaniami uczciwych przedsiębiorców dla których nieobca jest uczciwość, przyzwoitość, prawość woli, lojalność i sprawiedliwość. Wobec braku prawnego zdefiniowania pojęcia „dobrych obyczajów” (podobnie jak np. „zasad współży cia społecznego”), interpretacja znaczenia tego pojęcia jest przedmiotem wielu orzeczeń sądowych oraz opracowań doktryny . W stosunkach z konsumentami „dobre obyczaje” powinny znaleźć wyraz we właściwym informowaniu o przysługujących uprawnieniach, niewykor zystywaniu uprzywilejowanej pozycji profesjonalisty i rzetelnym traktowaniu partnerów umowy. Za sprzeczne z dobrymi obyczajami można uznać działania przedsiębiorcy zmierzające do niedoinformowania, dezorientacji, wywołania błędnego przekonania u konsumenta , a także wykorzystania jego niewiedzy czy naiwności 9 . Wreszcie, za sprzeczne z dobrymi obyczajami można uznać działania przedsiębiorcy, polegające na wykorzystywaniu uprzywilejowanej pozycji przez profesjonalistę w celu narzucenia nieekwiwalentnego świadc zenia w stos unkach umownych z konsumentem. Ustalenie konkretnego czynu za akt nieuczciwej konkurencji, wymaga zatem ustalenia, na czym określone działanie polegało oraz zakwalifikowanie go pod względem prawnym, poprzez przypisanie mu konkretnego deliktu sz czegółowego, wymienionego w ustawie znk lub deliktu w nim niewymienionego ale odpowiadającego hipotezie art. 3 ust. 1 ww . ustawy 10 . W ocenie Prezes a UOKiK , przy takim założeniu, uprawniony wydaje się wniosek, iż naruszeniem dobrego obyczaju w zakresie wyko nywania działalności gospodarczej związanej z kształtowaniem treści stosunku obligacyjnego pomiędzy przedsiębiorcą a konsumentem jest tworzenie i stosowanie takich postanowień umowy, które godzą w równowagę kontraktową 8 M. Knypl, K. Trzciński, Znaczenie zwyczajów i dobrych obyczajów w prawie cywilnym i handlowym Przegląd Prawa Handl owego 1997, N r 8, s. 15. 9 Wyrok SOKIK z dnia 23 lutego 2006 r. sygn. akt. XVII AmA 118/04 , Dz,Urz. UOK i K 2006 N r 2 poz. 31. 10 Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2002 r. , sygn. akt III CKN 271/01 ( OSNC 2004 Nr 2 poz. 26) . 21 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsum entów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl stron stosunku prawnego 11 . Należy bowi em przyjąć, że z reguły umowy zawierane pomiędzy przedsiębiorcą a konsumentem mają charakter wzajemny. Swoboda stron w kształtowaniu wynikającego z umowy zobowiązania może mieć miejsce jedynie o tyle tylko, o ile postanowienia umowy nie podważają zasady ek wiwalentności świadczeń stron umowy wzajemnej z art. 487 § 2 kc. Stąd też działanie przedsiębiorcy, polegające na pobieraniu od konsumentów „opłaty za obsługę pożyczki w domu konsumenta” w wysokości zryczałtowanej, niemającej uzasadnienia w ponoszonych prz ez przedsiębiorcę kosztach, może podlegać ocenie, jako czyn nieuczciwej konkurencji z art. 3 ust. 1 ustawy znk . Dokonując oceny działania Meritum Polska, polegającego na : - stosowaniu „ opłaty za obsługę pożyczki w domu ” , której wysokość nie odpowiada wart ości świadczeń realizowanych w ramach tej opłaty, pod kątem naruszenia prawa lub dobrego obyczaju z art. 3 ustawy znk , wskazać należy, że ocena ta uwzględniać musi, iż przepisy ww . ustawy mają na celu zapewnienie prawidłowego funkcjonowania i działania pod miotów gospodarczych w warunkach wolnej konkurencji i dostępu do rynku na wolnych prawach 12 . Mając na uwadze cele ustawy o znk, stwierdzić należy, że treść art. 3 nie wyklucza swobody stron w kształtowaniu treści zawieranych umów. Jednakże korzystanie przez strony z tej swobody nie może prowadzić do zawierania umów, które dają się zakwalifikować jako sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami, a przy tym zagrażają lub naruszają interes konsumenta. Mając zatem na uwadze również zakazy zawarte w ustawie o kik , k tóre mają na celu również zapobieganie posługiwaniu się przez podmioty gospodarcze nieuczciwymi metodami, które pozwoliły przedsiębiorcy osiągnąć lepszą pozycję na rynku niż gdyby działały uczciwie i zgodnie z prawem stwierdzić należy, iż zakwestionowane d ziałania Meritum Polska, polegające na pobieraniu od konsumentów „ opłaty za obsługę pożyczki w domu konsumenta ” w wysokości uzależnionej jedynie od wysokości pożyczki (opłata jest wyliczana jako iloczyn kwoty pożyczki i stałego wskaźnika) może naruszać dob re obyczaje , a zatem stanowi ć czyn nieuczciwej konkurencji . Uzasadniając powyższe stanowisko, w ocenie Prezesa UOKiK , stwierdzić należy, że wysokość opłaty za obsługę w domu powinna być ekwiwalentna względem wartości usługi świadczonej przez przedsiębiorcę . Przez ekwiwalentność w tym wypadku rozumie się uzależnienie wysokości tej opłaty od kosztu świadczonej usługi „obsługi pożyczki w domu”. Skoro konsument wybrał pożyczkę z opcją „ obsługi pożyczki w domu ” to z jednej strony konsument zaoszczędził pieniądze i czas potrzebny na dojazd do siedziby Spółki lub siedziby banku czy urzędu pocztowego, z drugiej jednak strony przedstawiciel Spółki poniósł koszt dojazdu do konsumenta, w tym również koszt swojej pracy. Z asadnie zatem może oczekiwać, że koszty pożyczki wzrosną proporcjonalnie do kosztów „obsługi pożyczki w domu konsumenta”, które są uzależnione przede wszystkim od ilości wizyt pr zedstawiciela Spółki w domu konsumenta . W przypadku usług świadczonych przez Meritum Polska tak jednak nie jest, sam przedsiębi orca nie jest w stanie wykazać ekwiwalentnego charakteru tej opłaty, ani ponoszonych kosztów, jakie tą opłatą są pokrywane. Przeprowadzone postępowanie wykazało natomiast, że opłata za „ obsługę pożyczki w domu ” rośnie wprost pr oporcjonalnie do kwoty pożycz ki, jest natomiast niezależna od ilości rat pożyczki. W tej sytuacji pożyczkodawca udzielając pożyczek w różnej wysokości temu samemu konsumentowi, przy założeniu takiej samej ilości rat, pobiera różne opłaty za obsługę pożyczki w domu, chociaż odbiór poży czki zawsze następuje na tych samych zasadach i warunkach. Zgodnie z przekazaną przez Spółkę 11 Tak też w wyroku Sąd u Najwyższego z dnia 13 lipca 2005 r. , sygn. akt I CK 2/04) . 12 Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 lipca 2002 r. , sygn. akt I CKN 1319/00 ( OSNC 2004 N r 5 poz . 73) . 22 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsum entów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl tabelą opłat stosowaną w 2012 r. w przypadku pożyczki na kwotę 500 złotych udzielanej na 28 tygodni, opłata ta wynosi ła 327,39 złotych, zaś w przypadku pożyczki na kwotę 3500 złotych udzielanej na 28 tygodni opłata ta wynosi ła 2207,73 złotych. Opłata za obsługę pożyczki w domu wynosi zatem , w pierwszym przypadku 65 % kwoty pożyczki, a drugi m przypadku 63 % kwoty pożyczki ( dane strona 11 - 13 decyzji). Natomiast w 2013 r. opłata za obsługę pożyczki w domu na kwotę 500 złotych udzielanej na 28 tygodni, wynosiła 396,47 zł, co stanowi 79,29 % pożyczki w kwocie 500 zł ( dane strona 9 decyzji). Uz asadnione jest zatem stanowisko, że za naruszające dobre obyczaje uznać należy działania Meritum Polska, polegające na ustaleniu i pobieraniu od konsumentów nieekwiwalentnej opłaty za obsługę pożyczki w domu konsumenta. Opłata ta ma charakter wyłącznie ryczałtowy, przy czym wysokość tego ryczałtu jest dowolnie ukształtowana p rzez Spółkę, przez co nie ma możliwości jej weryfikacji pod kątem kosztowym oraz zysku, jaki przyno si przedsiębiorcy. Opłata ustala na w 2012 r. i 2013 r. na poziomie od 63 % do 79,29 % kwoty pożyczki, jest bardzo wysoka, przy czym zwrócić należy uwagę na to, że poza tą opłatą konsument musi ponieść jeszcze koszt opłaty przygotowawczej oraz oprocentowania pożyczki. W ocenie Prezesa UOKiK obciążenie konsumentów dowolnie ustaloną przez Spółkę opłatą w związku z udzieloną pożyczką oznacza, że przedsiębiorca p rzerzuca na konsumentów nie tylko koszty prowadzonej działalności ale również ponoszone ryzyko gospodarcze, przy czym działania takie opierają się na systematycznym wykorzystywaniu niedoświadczenia lub słabości drugiej strony umowy , a nadto wykorzystaniu „ przymusowej” częstokroć sytuacji życiowej konsumenta, który musi pozyskać pożyczkę pieniężną, aby mógł sfinansować założone cele. Wskazać należy, iż w sytuacji braku określenia przepisami prawa do dnia 11 października 2015 r. maksymalnej wysokości opłat, k tóre mogą obciążać pożyczkobiorcę z tytułu zaciągnięcia kredytu konsumenckiego, przesłanka „dobrego obyczaju” jest jedynym miernikiem oceny zachowania przedsiębiorcy w tym zakresie. W ocenie Prezesa UOKiK , korzystanie przez strony z zasady swobody umów, n ie może prowadzić do zawierania umów, które dają się zakwalifikować jako sprzeczne z dobrymi obyczajami, a przy tym zagrażają lub naruszają interes konsumenta. Mając zatem na uwadze zakazy zawarte w ustawie o kik , które mają na celu również zapobieganie pos ługiwaniu się przez podmioty gospodarcze nieuczciwymi metodami, które pozwoliły przedsiębiorcy osiągnąć lepszą pozycję na rynku, niż gdyby działały uczciwie i zgodnie z prawem, stwierdzić należy, iż zakwestionowane działania stosowane wskutek wykorzystania silniejszej pozycji rynkowej, świadczą o naruszeniu dobrego obyczaju , w rozumieniu art. 3 ust.1 ustawy znk. W ocenie Prezesa UOKiK wzmacnia wskazaną wyżej argumentację, co do n aruszenia zakwestionowanymi działaniami Meritum Polska interesów konsumentów, fakt dokonania przez ustawodawcę ograniczeń w dowolności kształtowania przez kredytodawców kosztów pożyczek/ kredytów w związku z ustaw ą z dnia 5 sierpnia 2015 r. o zmianie ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym oraz niektórych innych ustaw, (Dz.U. z 201 5 r . poz. 1357) . Zmiany te wprowadzone zostały do ustawy o kk z dniem 11 listopada 2015 r. i polegają miedzy innymi na (art. 36 a): - wprowadzeniu maksymalnej wysokości pozaodsetkowych kosztów kredytu konsumenckiego - 25 % całkowitej kwoty kredytu i 30 % tej kwoty w stosunku rocznym; - pozaodsetkowe koszty kredytu w całym okresie kredytowania nie mogą być wyższe od całkowitej kwoty kredytu. W myśl ustawy pozaodsetkowe koszty kredytu to wszystkie koszty, 23 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsum entów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl które konsument ponosi w związku z umową o kredyt ko nsumencki, z wyłączeniem odsetek. W przypadku naruszenia przez kredytodawcę ww. limitów: kosztów pozaodsetkowych oraz opłat z tytułu zaległości w spłacie kredytu i odsetek za opóźnienia, konsument będzie miał możliwość zwrotu kredytu bez odsetek i innych kosztów kredytu. Zgodnie z art. 9 ust. 1 tej ustawy , przepisy zmienione tą ustawą, stosuje się do umów o kredyt konsumencki zawartych po dniu wejścia w życie art. 7, tj. po 11 października 2015 r. Ponieważ przedmiotem oceny Prezesa UOKiK są wzorce umowne i umowy zawierane z konsumentami przed 26 sierpnia 2013 r. zatem zmiana przepisów ustawy kk nie ma bezpośredniego wpływu na ocenę działań Meritum Polska dokonywaną w niniejszej decyzji. Meritum Polska zawierała z konsumentami umowy przewidujące opłatę za o bsługę pożyczki w domu do dnia 25 sierpnia 2013 r. zaś biorąc pod uwagę okres spłaty najdłuższych umów kredytu (41 tygodni), umowy takie mogły być w obrocie do 7 czerwca 2014 r. Zatem z datą 7 czerwca 2014 r. praktyk a w zakresie opisanym w pkt I. 2 sente ncji decyzji została zaniechana . Wykazanie bezprawności naruszeń przedsiębiorcy wskazanych w pkt I. 3 sentencji niniejszej decyzji. Prezes UOKiK zakwestionował ponadto działania Meritum Polska, polegające na: - stosowaniu opłaty przygotowawczej, któ rej wysokość nie odpowiada wartości świadczeń realizowanych w ramach tej opłaty, co może stanowić naruszenie art. 3 ust. 1 ustawy z nk , a w konsekwencji stanowić może naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i kon sumentów. O płata przygotowawcza, była pobierana przez Meritum Polska w celu zrekompensowania kosztów czynności związanych z przygotowaniem zawarcia umowy. Co do zasady, koszty takich przygotowań są takie same . Natomiast w toku prowadzonego postępowania us talono, że opłata przygotowawcza ustalona była przez Meritum Polska jako kwota ryczałtowa stanowiąca określony procent całkowitej kwoty pożyczki, a zatem jej wysokość była uzależniona w yłącznie od kwoty pożyczki. Oznacza to, że „opłata przygotowawcza” była tym wyższa im wyższa była kwota pożyczki. Mając na uwadze ocenę ww . działania pod kątem postawionego przedsiębiorcy zarzutu naruszenia art. 3 ust. 1 ustawy znk, stwierdzić należy, że aktualne są również w tym przypadku teoretyczne rozważania Prezesa UOKiK dotyczące istoty ww . praktyki zamieszczone przy omawianiu pkt I. 2. i nie ma potrzeby ich ponownego przytaczania. Nie mniej jednak, również w tym przypadku, stwierdzenie stosowania przez Meritum Polska czynu nieuczciwej konkurencji wymaga wykazania: 1) dz iałania podjętego w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (co wynika z art. 1 ustawy), które wykazuje 2 ) sprzeczność z prawem lub dobrymi obyczajami w konsekwencji którego doszło do 3) zagrożenia lub naruszenia interesu inne go przedsiębiorcy lub klienta. W ocenie Prezesa UOKiK , spełniona została pierwsza z przesłanek warunkujących wykazanie, 24 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsum entów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl iż działania M eritum stanowią czyn nieuczciwej konkurencji. Z materiału dowodowego sprawy wynika bowiem, iż w zakresie żądania i pobierania od konsumentów opłaty przygotowawczej działania Spółki miały charakter stały i ciągły. Ponadto p odjęte zostały w związku z prowad zoną przez Spółkę działalnością gospodarczą. Stwierdzić należy, że zakwestionowane przez Prezesa UOKiK działania, to standardowe i wypracowane przez przedsiębiorcę czynności normalnie wykonywane w trakcie prowadzonej działalności gospodarczej. Czynności te wpisują się w politykę firmy w zakresie zakreślonych celów gospodarczych. Stąd też, uzasadnione jest twierdzenie, że zakwestionowane działania Meritum Polska podjęte zostały w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Przechodząc do wykazania spełni enia drugiej przesłanki z art. 3 ust. 1 ustawy znk , stwierdzić należy, iż opisane wyżej zachowanie Spółki nie mieści się w wymienionym w ustawie katalogu czynów nieuczciwej konkurencji. Ocena jego uczciwość winna być zatem dokonana przez pryzmat klauzuli g eneralnej czynu nieuczciwej konkurencji ( art. 3 ust. 1 u stawy znk). W jednym z wyroków SN wskazał, że, "(...) nieuczciwe w rozumieniu ustawy o znk jest każde zachowanie się przedsiębiorcy (...), które narusza m.in. dobre obyczaje i jeżeli zachowanie takie zagraża lub narusza interes inneg o przedsiębiorcy lub klienta, podpada pod art. 3 tej ustawy. Konieczne jest jedynie wykazanie przez uprawnionego, jaki dobry obyczaj doznał naruszenia, oraz, że nieprzestrzeganie tego obyczaju zagroziło lub naruszyło interes konkurenta" 13 . Wskazując na „dobry obyczaj”, który doznał naruszenia wskutek działań Meritum Polska, ponownie odwołać się należy w tym zakresie do dorobku orzecznictwa sądowego wskazującego na standardy pozwalające na indywidualizację pojęcia w kontekście konkretnego stanu faktycznego. Wskazać należy, że ich treść znalazła odzwierciedlenie nie tylko w poglądach doktryny i orzecznictwa, ale i w takim, a nie innym poczuciu prawa. Zatem, uprawniony wydaje się wniosek, iż naruszeniem dobrego obyczaju w zakresie wykonywania działalności gospodarczej związanej z kształtowaniem t reści stosunku obligacyjnego pomiędzy przedsiębiorc ą a konsumentem jest tworzenie i stosowanie takich postanowień umowy, które godzą w równowagę kontraktową stron stosunku prawnego na niekorzyść kon s umenta 14 . Należy bowiem przyjąć, że z reguły umowy zawiera ne pomiędzy przedsiębiorcą a konsumentem mają charakter wzajemny. Swoboda stron w kształtowaniu wynikającego z umowy zobowiązania może mieć miejsce jedynie o tyle tylko, o ile postanowienia umowy nie podważają zasady ekwiwalentności świadczeń stron umowy w zajemnej z art. 487 § 2 kc. Stąd też działanie przedsiębiorcy, polegające na pobieraniu od konsumentów dowolnie ustalonej „opłaty przygotowawczej”, niemającej uzasadnienia w ponoszonych przez przedsiębiorcę kosztach, może podlegać ocenie, jako czyn nieuczc iwej konkurencji z art. 3 ust. 1 ustawy o znk. Przyjmując zatem jako standard zachowania przedsiębiorcy udzielającego konsumentom pożyczek pieniężnych przestrzeganie powszechnie przyjętych zasad uczciwości kupieckiej, prawości w konkretnych działaniach, ko mpetencji i uczciwości; zachowania należytej staranności i profesjonalizmu, dochowania należytej staranności przy przedstawianiu informacji o produkcie jak również przestrzegania zasady równości w stosunkach pomiędzy partnerami rynkowymi, uznać należy, że wynikają z nich obowiązki i powinności dotyczące określonych zachowań. W stosunkach z konsumentami powinien on znaleźć wyraz również w rzetelnym 13 Wyrok SN z dnia 9 stycznia 2008 r., sygn. akt II CSK 363/07 , LE X nr 432207 . 14 Tak też w wyro ku Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2005 r. , sygn. akt I CK 2/04 . 25 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsum entów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl traktowaniu konsumentów i szacunku dla kontrahenta – konsumenta, przejawiającego się w nienarzucaniu nierównopr awnych (tj. nie e kwiwalentnych) warunków umowy zawieranych z wykorzystaniem słabszej strony umowy, braku przejrzystości warunków umowy, co sprzyja dezorientacji konsumenta i wskutek tego podejmowaniu przez niego decyzji, których w braku takiej dezorientacji nie podjąłby, wreszcie maksymalizacji zysku przedsiębiorcy kosztem interesów konsumenta. Dokonując oceny działania Meritum Polska, stwierdzić należy, iż w okolicznościach sprawy doszło nie tylko do naruszenia zasady równości w stosunkach pomiędzy przedsię biorcą a konsumentem wskutek naruszenia zasady ekwiwalentności świadczeń. Naruszenie to przejawiało się w ustaleniu „opłaty przygotowawczej” w całkowitym oderwaniu od kosztów przygotowania umowy pożyczki, jak bowiem wykazało przeprowadzone postępowanie, Me ritum Polska wykonując jednakowe, standardowe czynności przy przygotowywaniu każdej umowy pożyczki żądała opłat przygotowawczych w wysokości uzależnionej wyłącznie od kwoty pożyczki. Zatem ponosząc takie same koszty z tytułu przygotowania każdej umowy poży czki. Meritum Polska pobierała tym wyższe opłaty przygotowawcze im wyższa była kwota pożyczki, gdy tymczasem, jak chociażby wskazuje tytuł opłaty, powinna ona na zasadzie ekwiwalentności odzwierciedlać koszty przygotowania umowy pożyczki. Poza naruszeniem ww . zasady, w ocenie Prezesa UOKiK , naruszone zostały standardy obrotu z konsumentem, które nakazują szacunek, prawość, uczciwość i poszanowanie interesu konsumenta. Do zakwestionowanego działania dochodziło bowiem w sytuacjach specyficznych, które narażaj ą konsumenta na dyktat przedsiębiorcy , zaś Spółce umożliwiają wykorzystanie przewagi nad konsumentem. Chodzi o to, że w przeważającej większości konsumenci składający wnioski o udzielenie pożyczki do Spółki, to konsumenci, którzy nie spełniają warunków otr zymania pożyczki w banku, osoby o niskich dochodach i braku specjalistycznej wiedzy prawniczej czy ekonomicznej. Wobec tego pożyczka od Spółki (lub od innego pożyczkodawcy udzielającego pożyczek na podobnych warunkach) jest dla nich jedynym możliwym źródłe m pozyskania środków finansowych. Często konsumenci decydują się na korzystanie z tego typu usług w nagłych i przymusowych sytuacjach życiowych. Wszystko to spraw i a, że konsumenci działają poniekąd pod przymusem, w związku z czym ich proces decyzyjny nie j est do końca swobodny , a racjonalność ocen nie jest zachowana. W tej sytuacji warunki umowy pożyczki wprowadzone są do umów z wykorzystaniem trudnych i przymusowych położeń konsumentów, co świadczy o naruszeniu dobrego obyczaju, wyrażający się w szacunku d o konsumenta. W wyroku S ądu O kręgowego Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, sąd ten uznał, że „ istotą pojęcia dobrego obyczaju jest szeroko rozumiany szacunek do drugiego człowieka i wartości, które służą jego emanacji. Nie chodzi przy tym tylko o podmi ot konkurencyjny, ale także o konsumentów i klientów ” 15 . Powyższa ocena, uwzględnia okoliczność, iż istotą działalności gospodarczej, w tym również prowadzonej przez Meritum Polska, jest osiąganie korzyści ekonomicznych. Jednakże cel prowadzonej działalnośc i gospodarczej ukierunkowany na maksymalizację zysku nie powinien przesłaniać „dobrego obyczaju”, który nie uzasadnia nadmiernego obciążania konsumentów opłatami chęcią przedsiębiorcy do przerzucenia na konsumentów wszystkich kosztów prowadzonej działalnoś ci, ryzyka gospodarczego oraz osiągania nadmiernie wysokiego zysku. W ocenie Prezesa UOKiK , działanie polegające na stosowaniu wysokich opłat towarzyszących udzielaniu pożyczki, przy stosunkowo niewysokim oprocentowaniu pożyczki ma na celu 15 wyrok SOKIK z dnia 23 lutego 2006 r. , sygn. akt XVII Ama 118/04 (Dz. Urz. UOKiK Nr 2, poz. 31 ). 26 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsum entów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl zdezorientowanie pożyczkobiorcy, co do oceny atrakcyjności pożyczki, w celu zachęcenia do jej nabycia. W powszechnym rozumieniu zysk pożyczkodawcy pochodzi z oprocentowania oferowanych produktów. Stąd też wysokość oprocentowania jest dla konsumenta jednym ze wskaźników oc eny atrakcyjności oferty pożyczkodawcy. W sytuacji, gdy oprocentowanie oferty pożyczki wynosi (…) konsument może dokonać pochopnej oceny oferty, nie zważając na to, że poza oprocentowaniem (…) musi ponieść dodatkowe koszty, które tak naprawdę, nie odzwierc iedlają koszów poniesionych przez pożyczkodawcę ale ukrywają również dodatkowy zysk nie ujęty w oprocentowaniu. Takie właśnie działania, polegające na rozłożeniu zakładanego poziomu zysku na kilka elementów opłat ponoszonych przez konsumenta pod nazwą „kos ztów przygotowawczych” lub „opłaty za obsługę w domu” pozwala przedsiębiorcy na podstępne ukrycie przed konsumentem wysokoś ci zysku przedsiębiorcy, który to wskaźnik ma wpływ na ocenę atrakcyjności oferty. Stąd też stosowanie podobnego mechanizmu działania w obrocie z konsumentami, możliwe jedynie w warunkach wykorzystania niewiedzy i przymusowego położenia konsumentów, narusza szacunek i zasadę równego traktowania konsumentów, a zatem dobry obyczaj, o którym mowa w art. 3 ust. 1 ustawy znk . Spełniona równi eż została przesłanka warunkująca uznanie działania Meritum Polska jako czyn nieuczciwej konkurencji tj. zagrożenie lub naruszenie interesu konsumenta. Przejawia się to w możliwości naruszenia finansowych interesów konsumentów, na których przerzucone zosta ły nie tylko koszty działalności prowadzonej przez Meritum Polska ale również ryzyko gospodarcze. Działanie takie ma cechy wyzysku (art. 388 kc) w stosunku zobowiązaniowym łączącym Meritum Polska i konsumentów, stąd zostało zakwalifikowane jako naruszające dobre obyczaje. W ocenie Prezesa UOKiK , wzmacnia jego argumentację, co do naruszenia interesów konsumentów zakwestionowanymi wyżej działaniami Meritum Polska, fakt dokonania przez ustawodawcę ograniczeń w dowolności kształtowania przez kredytodawców koszt ów pożyczek/ kredytów w związku z ustawą z dnia 5 sierpnia 2015 r. o zmianie ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym oraz niektórych innych ustaw, (Dz.U. z 2015 r . poz. 1357) , co znajduje zastosowanie również do „opłaty przygotowawczej”. Zmiany wprowadzon e bowiem do ustawy o kk z dniem 11 listopada 2015 r. i polegają miedzy innymi na (art. 36 a): - określeniu maksymalnej wysokości pozaodsetkowych kosztów kredytu konsumenckiego - 25 % całkowitej kwoty kredytu i 30 % tej kwoty w stosunku rocznym; - pozaods etkowe koszty kredytu w całym okresie kredytowania nie mogą być wyższe od całkowitej kwoty kredytu. W myśl ustawy pozaodsetkowe koszty kredytu to wszystkie koszty, które konsument ponosi w związku z umową o kredyt konsumencki, z wyłączeniem odsetek. Pozaod setkowe koszty kredytu zgodnie z brzmieniem art. 5 pkt 6a ustawy kk – to wszystkie koszty, które konsument ponosi w związku z umową o kredyt konsumencki, z wyłączeniem odsetek, a zatem również opłata przygotowawcza. Zatem, w ocenie ustawodawcy, dowolność w ustalaniu przez kredytodawców pozaodsetkowych kosztów kredytu konsumenckiego winna zostać ograniczona, ponieważ w sposób nieuzasadniony naruszała interesy kredytobiorców. Jednak w niniejszym postępowaniu, poziom opłaty przygotowawczej, jako składnik poza odsetkowych kosztów pożyczki, pod kątem ewentualnego naruszenia art. 26 a usta w y kk nie mógł być badany na podstawie ww. art. 36 a , ponieważ zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 27 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsum entów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 5 sierpnia 2015 r. o zmianie ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym oraz ni ektórych innych ustaw, przepisy zmienione tą ustawą, stosuje się do umów o kredyt konsumencki zawartych po dniu wejścia w życie art. 7, tj. po 11 października 2015 r. Ponieważ przedmiotem oceny Prezesa UOKiK są wzorce umowne i umowy zawierane z konsumentam i przed 26 sierpnia 2013 r. zatem zmiana przepisów ustawy kk nie ma bezpośredniego wpływu na ocenę działań Meritum Polska dokonywaną w niniejszej decyzji, również co do pkt I.3. Stąd też, wobec spełnienia wszystkich przesłanek z art. 3 ust. 1 ustawy znk , n ależy stwierdzić, iż działanie Meritum Polska opisane w pkt I. 3 sentencji decyzji było sprzeczne z dobrymi obyczajami, a tym samym stanowiło czyn nieuczciwej konkurencji z art. 3 ust. 1 ww . ustawy. Meritum Polska zawierała z konsumentami umowy przewiduj ące opłatę przygotowawczą za udzielenie pożyczki do dnia 25 sierpnia 2013 r. zaś biorąc pod uwagę okres spłaty najdłuższych umów kredytu (41 tygodni), umowy takie mogły być w obrocie do 7 czerwca 2014 r. Zatem z datą 7 czerwca 2014 r. praktyk a w zakresi e opisanym w pkt I. 3 sentencji decyzji została zaniechana. Ad. 3) Wykazanie, że praktyki godzą w zbiorowe interesy konsumentów Ustawa o kik definiuje praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jako godzące w te interesy bezprawne działanie przed siębiorcy ( art. 24 ust. 2 u stawy okik ). Natomiast co do pojęcia „naruszenia zbiorowego interesu konsumentów” ustawodawca ograniczył się jedynie do stwierdzenia w art. 24 ust. 3 ww . ustawy, że „nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów”. W przedmiotowej sprawie Prezes UOKiK ma do czynienia z możliwym zagrożeniem naruszenia praw nieograniczonej i nieokreślonej liczby konsumentów, którzy zapoznali się, bądź mogli zapoznać się z dostępnymi wzorcami umowy i zawarli, bądź mogli zawrzeć z przedsiębiorcą umowy pożyczki zawierające niekorzystne dla nich posta nowienia. W okolicznościach niniejszej sprawy zarzut bezprawności działań Meritum Polska zagrażających lub naruszających zbiorowy interes konsumentów, polegał na stosowaniu w obrocie z konsumentami postanowień, których treść w zakresie zawartego w nim obow iązku informacyjnego, naruszała bezwzględnie obowiązujące przepisy prawa (pkt I.1 sentencji decyzji) oraz na stosowaniu przy zawieraniu umów pożyczki z konsumentami dodatkowych opłat w ustalonej z góry, ryczałtowej wysokości, niemającej uzasadniania w kosz tach ponoszonych przez przedsiębiorcę (pkt I. 2 i pkt I. 3 sentencji decyzji). W efekcie takiego działania istnieje możliwość narażania interesów ekonomicznych nieokreślonej z góry liczny konsumentów, bowiem potencjalnie bezprawne zachowanie przedsiębiorcy może nie dotyczyć interesów poszczególnych osób, których sprawy mają charakter jednostkowy, indywidualny i nie dający się porównać z innymi, lecz może naruszać uprawnienia określonego kręgu konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla całej grupy klientów Meritum Polska. Wykazano zatem, iż opisane wyżej praktyki mogą godzić w zbiorowe interesy konsumentów. W związku z powyższym, Prezes UOKiK stwierdził, że wykazano spełnienie trzeciej przesłanki niezbędnej do uprawdopodobnienia stosowania prz ez przedsiębiorcę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt. 3 ustawy o kik . 28 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsum entów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Podstawa prawna wydania decyzji w pkt I 1 , I. , 2 , I. 3. Art. 27 ust. 1 ustawy o kik stanowi, że nie wydaje się decyzji, o której m owa w art. 26, jeżeli przedsiębiorca zaprzestał stosowania praktyki, o której mowa w art. 24. W przypadku określonym w ust.1 Prezes U OKiK wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającą zaniechanie jej sto sowa nia ( art. 27 ust. 2 ustawy okik ). Meritum Polska oświadczył, że zawierał z konsumentami umowy pożyczki do dnia 25 sierpnia 2013 r. B iorąc zatem pod uwagę okres spłaty najdłuższych umów kredytu (41 tygodni), stwierdzić należy, iż umowy takie mogły być w ob rocie do 7 czerwca 2014 r. Zatem z datą 7 czerwca 2014 r. praktyk i w zakresie opisanym w pkt I. 1, I 2 i I 3 sentencji decyzji zostały zaniechane. . Stąd, podstawą prawną wydania decyzji w pkt I . 1 , I.2 i I.3 sentencji decyzji jest art. 27 ust. 1 i 2 ust awy o kik . Wskazać również należy, iż podstawą prawną decyzji jest wskazany wyżej art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów w brzemieniu nadanym w . Dz.U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331 ze zm., bowiem ustaw ą z dnia 1 0 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz ustawy – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. poz. 945), wprowadzono zmiany do tej ustawy, stanowiąc jednocześnie w art. 3 iż: „ do spraw, w których postępowanie wszczęto przed dni em wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, o ile przepisy art. 4, art.7, art.10 i art.11 nie stanowią inaczej ”. Podnieść również należy, iż Meritum Polska w toku postępowania administracyjnego o naruszenie zbiorowych interesó w konsumentów, zakończonego wydaniem niniejszej decyzji, złożył wniosek o objęcie decyzją zobowiązującą, a zatem o wydanie decyzji na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o kik również zakwestionowanych działań objętych pkt I.1, I.2. i I.3 sentencji niniejsz ej decyzji. Meritum Polska podjął działania zmierzające do zapobieżenia zarzuconym naruszeniom, poprzez złożenie zobowiązani a do ich zmiany. Z godnie z art. 28 ust. 1 ustawy o kik , jeżeli w toku postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbioro we interesy konsumentów, zostanie uprawdopodobnione – na podstawie okoliczności sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu, o którym mowa w art. 100 ust. 1 tej ustawy, lub innych informacji będących podstawą wszczęcia postępowania, że przedsiębiorca stos uje praktykę, o której mowa w art. 24 tej ustawy, a przedsiębiorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, zobowiąże się do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom, Prezes UOKiK może, w drodze de cyzji, nałożyć obowią zek wykonania tych zobowiązań. W decyzji takiej, jak wynika z art. 28 ust. 1 ustawy o kik. Prezes UOKiK winien jedynie uprawdopodobnić, że przedsiębiorca stosuje praktyki, o których mowa w art. 24 w.w ustawy, natomiast w braku możliwoś ci wydania decyzji „zobowiązującej” stosowanie praktyki winno być udowodnione. W wyroku z dnia 5 maja 1995 r. (sygn. akt: S.A./Wr 2223/94) Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, że: uprawdopodobnienie stanowi środek zastępczy dowodu w znaczeniu ścisłym, a za tem środek nie dający pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie [...]. Chodzi nie o przeprowadzenie dowodu na okoliczność podnoszonych przez Wnioskodawcę zarzutów, lecz o wskazanie okoliczności wystarczających dla p owzięcia przekonania o prawdopodobieństwie zaistnienia podnoszonych okoliczności . Takie samo stanowisko zajęła doktryna. E. Iserzon w komentarzu do kodeksu 29 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsum entów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl postępowania administracyjnego podniósł, że: u dowodnienie czyni istnienie pewnego faktu pewnym, upra wdopodobnienie – tylko prawdopodobnym. Udowodnienie służy celowi przekonania organu orzekającego o prawidłowości pewnego twierdzenia, uprawdopodobnienie służy celowi obudzenia w organie orzekającym ufności w to, że pewne twierdzenie odpowiada prawdzie. (.. .) Uprawdopodobnienie jest to czynność procesowa stwarzająca w świadomości organu orzekającego mniejszy lub większy stopień przekonania o prawdopodobieństwie jakiegoś faktu 16 . Interpretacja przytoczonego powyżej przepisu, wskazuje również, że jego zastosowa nie może mieć miejsce, gdy do uprawdopodobnienia stosowania praktyki dochodzi na wczesnym etapie postępowania o naruszenie zbiorowych interesów konsumentów, skoro jako przesłankę warunkującą możliwość wydania decyzji wskazuje: uprawdopodobnienie, – na pods tawie okoliczności sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu, o którym mowa w art. 100 ust. 1 tej ustawy, lub innych informacji będących podstawą wszczęcia postępowania. Ponieważ kolejną przesłanką warunkującą wydanie decyzji w oparciu o art. 28 ust. 1 i 2 ww ustawy jest złożenie przez przedsiębiorcę zobowiązania do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zapobieżenia zarzuconym przedsiębiorcy naruszeniom, to, w ocenie Prezesa UOKiK , złożenie takiego zobowiązania również powinno mie ć miejsce na wczesnym etapie postępowania. Regulacja wprowadzona art. 28 ust. 1, 2 i 3 ustawy o kik ma na celu maksymalne skrócenie prowadzonego postępowania administracyjnego i szybkie wydanie decyzji, jeżeli okoliczności sprawy – już na początkowym jego e tapie, są dostatecznie wyjaśnione, a sama praktyka uprawdopodobniona. Istotne dla uznania, że zachodzą warunki do wydania decyzji zobowiązującej jest również stanowisko przedsiębiorcy w zakresie przedstawionego mu zarzutu, prezentowane na tym etapie postęp owania, którego przejawem jest złożone zobowiązanie. Przyjmuje się, że dla przyjęcia przez Prezesa UOKiK treści złożonego zobowiązania, przedsiębiorca winien uznać postawiony mu zarzut. W ocenie Prezesa UOKiK warunki powyższe nie zaistniały w odniesieniu d o praktyk stwierdzonych w pkt I.1, I. 2 i I.3 sentencji decyzji, a to z uwagi zarówno na treść złożonego zobowiązania, co dotyczy praktyk stwierdzonych w pkt I.1, jak i termin jego złożenia, co dotyczy praktyk stwierdzonych w pkt I. 2 i I. 3 sentencji decy zji. Ponadto, o ocenie Prezesa UOKiK , w okolicznościach niniejszej sprawy, w odniesieniu do ww. praktyk, nie zaszły warunki do pozytywnego rozpatrzenia takiego wniosku i wydania decyzji zobowiązującej, bowiem propozycje zmian przedstawione przez Meritum Po lska był y bezcelowe wobec zaniechania stosowania praktyk zarzuconych Spółce. Ad. II sentencji decyzji Koszty postępowania Zgodnie z art. 77 ust.1 ustawy o kik , jeżeli w wyniku postępowania Prezes Urzędu stwierdził naruszenie przepisów ustawy, przeds iębiorca, który dopuścił się tego naruszenia, jest obowiązany ponieść koszty tego postępowania, przy czym, zgodnie z art. 80 powołanej ustawy, Prezes Urzędu rozstrzyga o kosztach, w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Zgodnie z art. 262 § 1 u stawy Kodeks postępowania administracyjnego w brzemieniu nadanym w Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm . „s tronę obciążają te koszty postępowania, które: 1) wynikły z winy strony; 16 E. Iserzon , (w:) E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego . Koment arz, wydanie IV , Warszawa 1970 . 30 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsum entów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 2) zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z us tawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Z kolei, zgodnie z art. 263 § 1 i 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego w brzemieniu nadanym w Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm . do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należnoś ci świadków i biegłych oraz stron – w przypadkach przewidzianych w art. 56, a także koszty spowodowane oględzinami na miejscu, jak również koszty doręczenia stronom pism urzędowych. Jak z powyższego wynika , d o kosztów tych zalicza się koszty podróży i inn e należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56 (koszty osobistego stawiennictwa), a także koszty spowodowane oględzinami na miejscu, jak również koszty doręczenia stronom pism urzędowych. Artykuł 263 § 2 k.p.a. daje nadt o organowi możliwość zaliczenia do kosztów postępowania także innych kosztów bezpośrednio związ anych z rozstrzygnięciem sprawy, bowiem w skazane wyżej koszty postępowania nie stanowią katalogu zamkniętego katalogu. O ceny, jakie to będą koszty, dokonuje w ka żdym przypadku Prezes UOKiK. Wskazać przy tym należy , iż z dniem 1 czerwca 2017 r. art. 1 ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz zmianie niektórych innych ustaw z dnia 7 kwietnia 2017r. (Dz.U. poz. 935) wprowadził zmiany do ust awy Kodeks postępowania administracyjnego, między innymi do art. 263. Jednocześnie art. 16 ustawy zmieniającej wskazał iż: „d o postępowań administracyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowie niem stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 , w brzmieniu dotychczasowym, z tym że do tych postępowań stosuje się przepisy art. 96a - 96n ustawy zmienianej w art. 1 ” . Zatem postanowienie o kosztach postępowania administracyjnego , oparte jest na art. 262 § 1 , 263 §1 i 2 Kpa w brzmieniu obowiązującym w dacie wszczęcia postępowania administracyjnego. W post ępowaniu, które kończy niniejsza decyzja, Prezes UOKiK stwierdził, w p kt I. 1 i I. 2 sentencji decyzji stosowanie przez Meritum Polska prakt yk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa war t. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 oraz art. 24 ust. 2 pkt 3 ustawy o kik , a zatem „jest zobowiązany ponieść koszty postępowania”, w kwocie (…) zł, którymi w okolicznościach niniejszej sprawy, są : - kos zty wynagrodzenia kuratora za sprawowaną funkcję i poniesion e przez niego wydatk i, ustalone przez Sąd Rejonowy Poznań – Nowe Miasto i Wilda w łącznej wysokości (…) zł Postanowieniem z dnia 22 marca 2017 r. sygn. akt P.o. VIII Ns – Rej KRS 27784/15/406. - w ydatki w kwocie (…) z ł związane z korespondencją Prezesa UOKiK prowadzoną w postępowaniu wyjaśniającym i administracyjnym . Jednocześnie na podstawie art. 264 § 1 k . p . a . w związku art. 83 ustawy o kik , Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wyznacz a p rzedsiębiorcy termin 14 dni od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji jako termin uiszczenia ww . kosztów postępowania i wskazuje, że należy je wpłacić na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie : NBP O/O Warszawa 51 1010 0078 782 2 31 00 0000. 31 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsum entów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Pouczenie: Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331 ze zm ) w związku z treścią art. 3 i 11 ustawy z dnia 10 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz ustawy – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. poz. 945) w związku z treścią art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 roku – Kodeks postępowania cywilnego (tj. Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) – w związku z tre ścią art. 2 i 3 ustawy z dnia 10 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz ustawy – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. poz. 945), od niniejszej decyzji stronie przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, wnoszone za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Lublinie, ul. Ochotnicza 10, 20 – 012 Lub lin. W przypadku zakwestionowania wyłącznie postanowienia o kosztach post ępowania, zawartego w p unkcie I I niniejszej decyzji - stosownie do treści art. 81 ust. 5 ustawy okik w związku z art. 479 32 § 1 i 2 Kodeksu postępowania cywilnego oraz art. 264 § 2 K odeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 83 ustawy okik stronie przysługuje zażalenie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie tygodniowym od dnia doręczenia niniejszej decyzji, wnoszone za pośrednic twem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Lublinie, ul. Ochotnicza 10, 20 – 012 Lublin. z upoważnienia Prezesa UIKIK Dyrektor Delegatury UOKIK w Lublinie Ewa Wisznio wska Otrzymuje : 1) Meritum Polska Sp. z o.o. ul. S ł ubicka 5 a 61 - 615 Poznań