RPZ-10/2002

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKIK W POZNANIU 61-851 Poznań, ul. Zielona 8 Tel. (0-61) 852-15-17, Tel/Fax (0-61) 852-77-50, Tel. (0-61) 851-86-41 E-mail: poznan@uokik.gov.pl Poznań, 21.05.2002 r. RPZ – 500/3/02/JK/ DECYZJA Nr RPZ 10/2002 1. Na podstawie art. 104 § 1 k.p.a. i art. 9 ustawy z dnia 15.12.2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 122 z 2000 r., poz. 1319), w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po przeprowadzeniu postępowania antymonopolowego wszczętego z urzędu uznaje się za praktykę ograniczającą konkurencję określoną w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 w/w ustawy naduŜywanie przez Energetykę Kaliską S.A. w Kaliszu pozycji dominującej na lokalnym rynku zaopatrzenia w energię elektryczną, polegające na nierozliczeniu opłat za przyłączenie, pobranych od podmiotów przyłączonych do sieci w okresie 1.07.2000 r. do 5.03.2001 r., ustalonych, według stawek zawartych w taryfie, która w tym zakresie, na podstawie ustawy z dnia 26.05.2000r. o zmianie ustawy Prawo energetyczne (Dz. U. Nr 48, poz. 555) utraciła waŜność, w wyŜszej wysokości aniŜeli opłaty ustalone według stawek taryfy uwzględniającej zmiany wprowadzone tą ustawą, co było równoznaczne z narzuceniem tym podmiotom uciąŜliwych warunków przyłączenia do sieci w postaci zawyŜonych opłat oraz przyniosło jednocześnie Energetyce Kaliskiej S.A. nieuzasadnione korzyści . i jednocześnie nakazuje zaniechania jej stosowania. 2. Na podstawie art. 101 ust. 2 pkt 1 w/w ustawy nakłada się na Energetykę Kaliską S.A. karę pienięŜną w wysokości 50.000 zł (pięćdziesiąt tysięcy). Uzasadnienie Ustawą z dnia 26.05.2000 r. o zmianie ustawy Prawo energetyczne (Dz. U. Nr 48, poz. 555), zmieniono zasady kalkulacji stawek opłat za przyłączenie do sieci. Zgodnie z art. 7 ust. 5 prawa energetycznego w nowym brzmieniu, stawki opłat za przyłączenie do sieci (przewidzianych w gminnych załoŜeniach do planu zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe) kalkuluje się na podstawie jednej czwartej średniorocznych nakładów inwestycyjnych na budowę odcinków sieci słuŜących do przyłączenia podmiotów ubiegających się o przyłączenie, określonych w planie rozwoju, o którym mowa w art. 16 tej ustawy (tj. planie przedsiębiorstwa energetycznego). Do tej pory natomiast, zgodnie z § 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z 21.10.1998 r. w sprawie szczegółowych 2 warunków przyłączenia podmiotów do sieci elektroenergetycznych, pokrywania kosztów przyłączenia, obrotu energią elektryczną, świadczenia usług przesyłowych, ruchu sieciowego i eksploatacji sieci oraz standardów jakościowych obsługi odbiorców (Dz. U. Nr 135 z 1998 r., poz. 881) podstawą ustalania opłat za przyłączenie były koszty przedsiębiorstwa energetycznego wynikające z nakładów na budowę przyłączy oraz na budowę lub rozbudowę sieci niezbędnej do realizacji przyłączenia. Celem tych zmian było, jak czytamy w uzasadnieniu projektu ustawy, ograniczenie wysokości opłat za przyłączenie poprzez ograniczenie podstawy ich kalkulacji oraz zapobieŜenie podwójnemu finansowaniu rozwoju sieci przez odbiorców w opłatach za przyłączenie i stawkach opłat przesyłowych (stanowi o tym nowo wprowadzony ust. 6 art. 7 prawa energetycznego). Zgodnie z art. 5 ustawy zmieniającej prawo energetyczne, taryfy sporządzone na podstawie dotychczas obowiązujących przepisów, zachowują waŜność po 1 lipca 2000 r. w zakresie, w jakim nie są sprzeczne z przepisami ustawy zmieniającej i przepisami wykonawczymi wydanymi na podstawie upowaŜnień, w brzmieniu nadanym tą ustawą. Mając na uwadze powyŜsze zmiany zasad kalkulacji opłat za przyłączenie, w październiku 2001 r., Urząd, na podstawie art. 43 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, wszczął postępowanie wyjaśniające. Celem tego postępowania było ustalenie stosowanych przez Energetykę Kaliską po dniu 1.07.2000 r. warunków przyłączenia nowych odbiorców do sieci elektroenergetycznej, a w szczególności sposobu ustalania opłat za przyłączenie w sytuacji, gdy dotychczasowa taryfa utraciła waŜność. Urząd interesowały więc te warunki w okresie do chwili wejścia w Ŝycie zatwierdzonej przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki taryfy tego przedsiębiorstwa, która uwzględniała zmiany dokonane ustawą zmieniającą, co jak się okazało, nastąpiło 5.03.2001 r.. W okresie tym Energetyka Kaliska S.A. zrealizowała [ usunięto ] przyłączeń. W toku postępowania wyjaśniającego ustalono, iŜ dniu 30.06.2000r. Zarząd Energetyki Kaliskiej S.A. skierował do podległych Rejonowych Zakładów Energetycznych pismo, w którym zwrócił uwagę na dokonane zmiany w prawie oraz wskazał na konieczność dokonania korekt w stosowanych wzorach umów o przyłączenie (karty 9 - 11 akt adm.). Pismo to zawiera konkluzję, iŜ przedsiębiorstwa energetyczne mają obowiązek zapewnić finansowanie i stosować stawki opłat za przyłączenie, skalkulowane w sposób przewidziany w art. 7 ust. 5 prawa energetycznego, wyłącznie w przypadku podmiotów przyłączanych do sieci przewidywanych w załoŜeniach do planu zaopatrzenia w energię elektryczną, o których mowa w art. 19 ustawy. Natomiast zasady finansowania przyłączy w pozostałych przypadkach mogą być ustalane wyłącznie w drodze umowy między dostawcą a odbiorcą, przy czym, jeśli chodzi o wysokość opłaty za przyłączenie, w celu zapewnienia jednolitego traktowania odbiorców, przyjęto zasadę, aby w obu przypadkach stosować stawki zamieszczone w dotychczasowej taryfie. I tak, w uwzględnieniu tej zasady, skorygowany wzorzec umowy zawierał w § 4 ust. 1 postanowienie, iŜ opłatę za przyłączenie określa się wstępnie na podstawie taryfy zatwierdzonej przez Prezesa URE w dniu 11.05.2000 r. z zastrzeŜeniem (w § 4 ust. 2), iŜ ostateczne ustalenie wysokości opłaty nastąpi po zatwierdzeniu nowej taryfy dla energii elektrycznej. W związku z faktem, iŜ przedłuŜał się okres wydania przez Ministra Gospodarki nowego rozporządzenia w sprawie zasad kalkulacji taryf (ostatecznie rozporządzenie z dnia 14.12.2000 r. w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz zasad rozliczeń w obrocie energią elektryczną (Dz. U. Nr 1 z 2001 r., poz. 7) weszło w Ŝycie dopiero 30.01.2001 r., co uniemoŜliwiało opracowanie zmian w dotychczasowej taryfie), Zarząd Energetyki Kaliskiej S.A. postanowił zmienić ustalone wcześniej zasady, ograniczając 3 zakres stosowania opłaty wstępnej jedynie do przypadków gdy przyłączenie następuje do sieci przewidzianej w uchwalonych przez gminę załoŜeniach do planu zaopatrzenia w energię elektryczną. Natomiast w przypadku przyłączeń do sieci przewidzianych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przyjęto zasadę ustalania opłat opartych na dotychczasowej taryfie, traktowanych jako opłaty umowne i ostateczne. O podjętej decyzji poinformowano Rejonowe Zakłady Energetyczne pismem z dnia 31.10.2000 r. (karty 14 – 20 akt adm.). Z powodu powszechnego braku załoŜeń do planu zaopatrzenia w energię elektryczną gmin, po 31.10.2000 r. nie zawarto ani jednej umowy przewidującej wstępną opłatę za przyłączenie - dlatego wszystkie opłaty ustalane po tym terminie miały charakter opłat umownych. Wedle deklaracji Energetyki Kaliskiej S.A. powszechny brak gminnych załoŜeń do planu zaopatrzenia, brak taryfy w zakresie stawek opłat za przyłączenie, a ponadto przyjęcie zasady rozliczania przyłączenia według reguł obowiązujących w chwili jego realizacji spowodowały teŜ, iŜ wszystkie umowy zrealizowane w okresie 1.07.2000 – 5.03.2001 r. nabrały charakteru umów z opłatami umownymi (karta 86 akt adm.). Dopiero przyłączenia zrealizowane po wejściu w Ŝycie skorygowanej taryfy rozliczane były według zawartej w niej stawek opłat. Analizując dokonane zmiany w prawie energetycznym Urząd doszedł do wniosku, iŜ Energetyka Kaliska S.A. postąpiła niewłaściwie. Zdaniem Urzędu wszystkie opłaty za przyłączenie, które zostały zrealizowane w badanym okresie, winny być traktowane jako opłaty wstępne (zaliczkowe), a z chwilą wejścia w Ŝycie nowej taryfy zweryfikowane do wysokości, jaka wynikała ze stawek zawartych w tej taryfie. Uznając ustalone i pobrane opłaty za umowne i ostateczne Energetyka Kaliska S.A., z jednej strony pozbawiła się prawa do Ŝądania dopłat od tych odbiorców, dla których opłaty według nowej taryfy okazałyby się wyŜsze, ale jednocześnie tych odbiorców, którzy uiścili opłaty wyŜsze pozbawiła prawa do zwrotu odpowiedniej części opłaty. Upatrując zatem w działaniach Energetyki Kaliskiej S.A. przejawów naruszenia interesów części odbiorców poprzez pobieranie zawyŜonych opłat w stosunku do tych, które wynikają ze znowelizowanego prawa energetycznego, Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów postanowił wszcząć postępowanie antymonopolowe pod zarzutem stosowania praktyk określonych w art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy. Zgodnie z tym przepisem, za praktykę ograniczającą konkurencję uznaje się naduŜywanie pozycji dominującej na rynku poprzez narzucanie przez przedsiębiorcę uciąŜliwych warunków umów, przynoszących mu nieuzasadnione korzyści. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu postępowania antymonopolowego Energetyka Kaliska S.A. nie zgodziła się z postawionymi jej zarzutami. Jej zdaniem znowelizowane prawo energetyczne w sposób jednoznaczny określiło zasady ustalania stawek opłat jedynie za przyłączenie do sieci przewidzianej w załoŜeniach do planu zaopatrzenia w energię elektryczną, o którym mowa w art. 19 ustawy. Dla przyłączeń nie ujętych w tych załoŜeniach wysokość opłaty za przyłączenie powinna określać umowa z uwzględnieniem rzeczywistych kosztów realizacji przyłączenia. Na potwierdzenie takiej interpretacji postanowień art. 7 ust. 4 prawa energetycznego przedstawiła stanowisko Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki wyraŜone w piśmie skierowanym do gmin w sierpniu 2000 r.. W piśmie tym stwierdzono, iŜ wysokość opłaty za przyłączenie do sieci zaleŜy bezpośrednio od formalnego istnienia „załoŜeń do planu ...” lub „planu zaopatrzenia ...”. W przypadku ich braku, potencjalni odbiorcy będą mieli nie tyle trudności z przyłączeniem do sieci, co będą musieli ponieść wyŜsze opłaty za przyłączenie (karty 93 – 95 akt adm.). Zdaniem Spółki, wobec powszechnego braku tych dokumentów, przyjęte zasady ustalania opłat nie były sprzeczne z zapisami ustawy, a poprzez odwołanie się przy ustalaniu umownej opłaty za 4 przyłączenie do nieobowiązującej juŜ taryfy, zagwarantowały jednolite i nie gorsze niŜ poprzednio warunki naliczania opłat za przyłączenie. Dopiero odbiorcy, którzy zrealizowali przyłączenie po wejściu w Ŝycie skorygowanych taryf Energetyka Kaliska S.A. rozliczani byli według opłat zawartych w taryfie skorygowanej i to niezaleŜnie od tego czy umowy o przyłączenie zawarto przed czy po 1.07.2000 r., a takŜe niezaleŜnie od tego czy przyłącza były przewidziane w gminnych załoŜeniach, czy „tylko” w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił i zwaŜył, co następuje: Do stwierdzenia stosowania zarzuconej Energetyce Kaliskiej S.A. praktyki niezbędne jest wykazanie łącznego spełnienia trzech przesłanek, a mianowicie: - narzucenia warunków umowy przez przedsiębiorcę posiadającego dominującą pozycję na rynku, - uciąŜliwości tych warunków umowy dla kontrahenta w/w przedsiębiorcy, - uzyskania przez tego przedsiębiorcę nieuzasadnionych korzyści. Jest poza sporem, iŜ Energetyka Kaliska S.A. jest przedsiębiorstwem sieciowym, zajmującym na lokalnym rynku dystrybucji energii elektrycznej, obejmującym teren dawnych województw: kaliskiego i konińskiego pozycję dominującą w rozumieniu art. 4 pkt 9 ustawy z dnia 15.12.2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. nr 122 z 2000 r., poz. 1319). Dysponuje tym samym przewagą kontraktową nad swoimi kontrahentami w zakresie negocjowania warunków ich przyłączenia do sieci. Ma zatem wystarczającą siłę by narzucić im treść umów jakiej nie byłoby w stanie wynegocjować w warunkach istnienia konkurencji na rynku. Nie ma równieŜ wątpliwości, iŜ przynajmniej w zakresie wysokości opłaty za przyłączenie, warunki umowy o przyłączenie do sieci nie podlegają negocjacjom. Opłatę tę ustala bowiem przedsiębiorstwo sieciowe stosując określone kryteria, zawarte bądź to w taryfach, bądź to, jak to wyjątkowo winno mieć miejsce po dniu 1.07.2000 r., w powszechnie obowiązujących przepisach prawa energetycznego. Sam fakt braku moŜliwości negocjacji wysokości opłaty nie wystarcza jeszcze do stwierdzenia narzucenia warunków umowy. O tym bowiem w ostatecznym rachunku przesądzają, obok okoliczności zawarcia umowy, przede wszystkim jej warunki, tj. konkretna wysokość opłaty określona w umowie, przy uwzględnieniu zasady racjonalnego postępowania kontrahenta podmiotu dominującego. Warto bowiem wspomnieć, iŜ do tej zasady bardzo często odwołuje się orzecznictwo antymonopolowe (patrz wyroki Sądu Antymonopolowego z 16.11.1994 r., XVII Amr 31/94, Wokanda Nr 9 z 1995 r. i z 4.10.1993 r., XVII Amr 29/93, Wokanda Nr 3 z 1994 r.). W niniejszej sprawie oznacza ona, Ŝe jeśli w hipotetycznej sytuacji swobody kształtowania przez obie strony treści umowy i przy istnieniu konkurencji, akceptacja kontrahenta Przedsiębiorstwa zawyŜonej opłaty mogłaby być uznana za działanie racjonalne, ustalenie narzucenia umowy nie wchodziłoby w rachubę. W przeciwnym przypadku naleŜy dojść do wniosku, iŜ zgoda na sporne postanowienie nie została wyraŜona dobrowolnie lecz była wymuszona. W niniejszej sprawie, hipotetyczny wybór kontrahenta Przedsiębiorstwa sprowadzał się do wskazania opłaty wyŜszej, obliczonej według starej taryfy lub opłaty niŜszej, gdy wyliczono by ją według nowej taryfy. Racjonalnie działający kontrahent w rzeczywistości nie wyraziłby zgody na wyŜszą opłatę. Trzeba zatem uznać, iŜ Przedsiębiorstwo warunki umowy narzuciło. 5 Za uciąŜliwy warunek umowy naleŜy uznać kaŜdy warunek oznaczający dla jednej ze stron umowy cięŜar większy od powszechnie przyjętych w stosunkach danego rodzaju. W niniejszej sprawie uciąŜliwym warunkiem jest określenie opłaty za przyłączenie na podstawie taryfy, która od dnia 1.07.2000 r. utraciła moc obowiązującą, a następnie nie dokonanie weryfikacji pobranych opłat do poziomu wynikającego z taryfy skorygowanej, odzwierciedlającej w istocie zmiany, jakie winny obowiązywać po 1.07.2000 r. Fakt, iŜ opłaty za przyłączenie obliczone na podstawie zmienionej taryfy są niŜsze od tych, które wynikają z zastosowania starej jest niewątpliwy, choć nie moŜna wykluczyć, Ŝe incydentalnie mogły być przypadki gdzie opłaty te byłyby wyŜsze. Potwierdza to wyliczenie dokonane przez Energetykę Kaliską S.A. dla złoŜonych do akt sprawy kilka umów zawartych po dniu 1.07.2000 r.. I tak przykładowo, na podstawie umowy nr 1142/2000 pobrana opłata wyniosła 1.504 zł, zaś ustalona na podstawie nowej taryfy 1.287 zł, dla umowy nr 1235/2000 kwoty te wynosiły odpowiednio 2.303 zł i 1.237,50 zł, a dla umowy nr 4748/2000 – 1.655,60 zł i 613,80 zł. Razem dla przedłoŜonych umów róŜnica pomiędzy opłatą pobraną a opłatą ustaloną w oparciu o nową taryfę wyniosła 6.721,40 zł (karta 87 akt adm.). Istotą problemu jednak, od którego zaleŜy rozstrzygnięcie jest to, czy Energetyka Kaliska S.A. mogła uznać opłaty ustalone w w/w okresie za opłaty umowne i ostateczne z uwagi na brak załoŜeń do planów zaopatrzenia w media energetyczne. Bezspornie, taryfa w zakresie opłat za przyłączenie zatwierdzona przed nowelizacją prawa energetycznego utraciła moc z dniem 1.07.2000 r., a z uwagi na krótki okres vacatio legis ustawy zmieniającej i inne obiektywne przyczyny (brak tzw. taryfowych rozporządzeń wykonawczych) niemoŜliwe było zatwierdzenie lub nawet przedstawienie do zatwierdzenia nowej taryfy. Był to więc okres szczególny, wymagający z natury rzeczy rozwiązań tymczasowych, które mimo wszystko zapewnią nowym odbiorcom dostęp do sieci na warunkach finansowych odpowiadających intencjom Ustawodawcy. Warto tutaj podnieść, iŜ pierwsza decyzja Energetyki Kaliskiej S.A., wprowadzająca opłaty wstępne była zgodna z zaleceniami Ministerstwa Gospodarki w tej sprawie, wyjąwszy tylko podstawę ustalenia opłat wstępnych, którą w przypadku Energetyki Kaliskiej S.A. była „stara” taryfa. Wprawdzie zalecenia te nie mają postaci oficjalnego dokumentu (pojawiły się w prasie) i nie stanowią obowiązującej wykładni przepisów, tym niemniej, skoro pochodzą od autorów projektu nowelizacji prawa energetycznego, trzeba je uznać za istotne źródło ich intencji. I tak, zdaniem Ministerstwa, przy kalkulacji stawek za przyłączenie do sieci przedsiębiorstwa energetyczne powinny brać za podstawę 25 % średniorocznych nakładów na budowę odcinków sieci dla potrzeb nowych odbiorców, wynikających z ich planów rozwoju. Przepisy znowelizowanej ustawy naleŜy stosować, jeŜeli przyłączenie nie zostało dokonane przed dniem 14.06.2000 r. PoniewaŜ przedsiębiorstwa energetyczne nie mają nowych taryf, w zawieranych umowach z odbiorcami powinny ustalać opłaty wstępne (zaliczkowe) według stawek zbliŜonych do ¼ tych nakładów, które po weryfikacji taryf będą mogły wyrównać. Stosując natomiast dotychczasowe stawki, przedsiębiorstwa niejako kredytują swoją działalność inwestycyjną. Ponadto w wyniku ostatniej nowelizacji prawa energetycznego wiele kwestii, w tym opłaty za przyłączenie do sieci, które wcześniej określały akty wykonawcze, uregulowano w ustawie. Nowe rozporządzenia taryfowe precyzują jedynie zasady kalkulacji taryf, które wynikają z samej ustawy (przytoczono za H. Fedorowicz „Ile trzeba zapłacić za przyłączenie”, Rzeczpospolita z 7.08.2000 r. – karta 2 i 3 akt adm.). Urząd nie podziela stanowiska Energetyki Kaliskiej S.A. co do wykładni art. 7 ust. 5 prawa energetycznego. Zdaniem Urzędu taryfa przedsiębiorstwa energetycznego winna być podstawą określenia opłaty za przyłączenie równieŜ w sytuacji, gdy gmina nie uchwaliła 6 załoŜeń do planu zaopatrzenia w energię cieplną, elektryczną i paliwa gazowe. Potwierdza to orzecznictwo Sądu Antymonopolowego, które akcentuje interes odbiorcy przyłączanego do sieci. W świetle orzecznictwa Sądu Antymonopolowego brak gminnych planów nie powinien niekorzystnie wpływać na jego sytuację prawną. W wyrokach z 10.01.2001 r. (sygn. akt XVII Ame 51-58/00) Sąd wyraził pogląd, Ŝe zaniechania gminy w zakresie uchwalania tych dokumentów mogą być podstawą ewentualnych roszczeń przedsiębiorstw energetycznych wobec gmin z tytułu poniesionych szkód, powstałych w wyniku zastosowania taryfowych opłat za przyłączenie. Tak więc, gdy gmina nie uchwaliła załoŜeń do planu zaopatrzenia, przedsiębiorstwo energetyczne w celu ustalenia podstawy opłaty za przyłączenie (aby ostatecznie rozstrzygnąć, czy zastosować opłatę taryfową, czy kształtowaną umownie) powinno kierować się ustaleniami własnych planów rozwoju. JeŜeli plan ten nie przewiduje budowy lub rozbudowy sieci w danym terenie, to, przed określeniem podstawy opłaty za przyłączenie, przedsiębiorstwo energetyczne winno zbadać przeznaczenie danego obszaru w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego gminy. Tezy te potwierdza taryfa z 5.03.2001 r. gdzie stawki opłat za przyłączenie ustalono dla podmiotów przyłączanych do sieci przewidzianych w planach rozwoju przedsiębiorstwa energetycznego (pkt 3.1 skorygowanej taryfy), a nie tylko dla odbiorców przyłączanych do sieci przewidzianych w załoŜeniach do planu zaopatrzenia. Wcześniej juŜ powiedziano, iŜ po wejściu w Ŝycie nowej taryfy na jej podstawie rozliczano przyłączenia niezaleŜnie od tego, czy były przewidziane w gminnych załoŜeniach, czy „tylko” w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego. Ustalając opłaty umowne oparte na stawkach poprzedniej taryfy i nie dokonując weryfikacji opłat z tytułu przyłączeń dokonanych przed 5.03.2001 r. Energetyka Kaliska S.A. narzuciła odbiorcom uciąŜliwe warunki przyłączenia w postaci zawyŜonych opłat. Rozpatrując sprawę na gruncie przepisów kodeksu cywilnego, działanie Energetyki Kaliskiej S.A. naleŜy uznać za wymuszenie na odbiorcach zwolnienia z długu, o którym mowa w art. 508 k.c.. Zgodnie z tym przepisem, zobowiązanie wygasa, gdy wierzyciel zwalnia dłuŜnika z długu, a dłuŜnik zwolnienie przyjmuje. Czynność ta, dokonana w formie dorozumianej, jako przejaw naduŜycia pozycji dominującej, jest oczywiście, w świetle art. 8 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów niewaŜna. Nie dotyczy to jednak wszystkich odbiorców, bo jak wspomniano wcześniej, nie moŜna wykluczyć, iŜ incydentalnie mogły wystąpić przypadki, gdy opłaty za przyłączenie ustalone na podstawie nowej taryfy byłyby wyŜsze aniŜeli określone w zawartych umowach, a zatem wierzycielem było przedsiębiorstwo energetyczne a nie odbiorca. W tych wypadkach, zdaniem Urzędu, brak podstaw prawnych aby zakwestionować oświadczenie Energetyki Kaliskiej S.A. o zwolnieniu z długu, stąd naleŜy je uznać za waŜne i skuteczne. Kwota, o którą pobrane w okresie 1.07.2000 r. – 5.03.2001 r. opłaty przewyŜszyły opłaty ustalone według taryfy z 5.03.2001 r. jest miarą nieuzasadnionych korzyści osiągniętych przez Przedsiębiorstwo. Zaakcentowania wymaga, iŜ nieuzasadnione korzyści określają sytuację korzystniejszą od powszechnie przyjętych w stosunkach danego rodzaju, nie zawsze zatem (choć tak jest najczęściej) oznaczają korzyść w znaczeniu ściśle ekonomicznym. Jest to inaczej mówiąc ogół pozytywnych następstw dla podmiotu stosującego praktykę ograniczającą konkurencję, uzyskanych kosztem kontrahenta. W stosunkach między Energetyką Kaliską S.A. a pojedynczym odbiorcą, któremu narzucono zawyŜoną opłatę nieuzasadniona korzyść jest najbardziej uchwytna i oczywista. Jest po prostu korelatem uciąŜliwego warunku i polega na uzyskaniu za przyłączenie kwoty wyŜszej niŜ naleŜna. 7 Podsumowując powyŜsze, wykazano istnienie wszystkich przesłanek niezbędnych do stwierdzenia stosowania przez Przedsiębiorstwo zarzuconej mu praktyki. Na podstawie art. 101 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu moŜe nałoŜyć na przedsiębiorcę karę pienięŜną w wysokości stanowiącej równowartość od 1.000 do 5.000.000 euro, jednak nie większej niŜ 10 % przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałoŜenia kary, jeŜeli dopuścił się naruszenia m.in. zakazu określonego w art. 8. Wymierzając karę pienięŜną w wysokości 50.000 zł, a więc na poziomie stosunkowo bliskim dolnemu ustawowemu zagroŜeniu, Urząd wziął pod uwagę fakt, iŜ do naruszenia ustawy antymonopolowej doszło w okresie przejściowym, gdy trzeba było zastosować rozwiązanie tymczasowo regulujące kwestię opłat za przyłączenie. Uwzględniono równieŜ, iŜ orzeczenia Sądu Antymonopolowego wskazujące na konieczność pobierania opłat taryfowych równieŜ w innych przypadkach aniŜeli expressis verbis przewidziane w art. 7 ust. 5 prawa energetycznego zapadły na początku 2001r. Energetyka Kaliska S.A. zatem, podejmując decyzję o stosowaniu umownych opłat za przyłączenie we wszystkich innych przypadkach orzeczeń tych znać nie mogła. Za wykonanie niniejszej decyzji Urząd uzna dokonanie przez Energetykę Kaliską S.A. przeliczenia opłat za przyłączenia do sieci zrealizowane w okresie między 1.07.2000 a 5.03.2001 r., których podstawą winny być stawki zawarte w taryfie z 5.03.2001 r. oraz zwrot odbiorcom róŜnicy pomiędzy kwotą pobraną, a wynikającą z przeliczenia. Przeliczenie musi dotyczyć wszystkich przyłączy, za realizację których, zgodnie z powołanymi wcześniej orzeczeniami Sądu Antymonopolowego przedsiębiorstwo energetyczne powinno pobrać opłatę taryfową. Z wyjaśnianych na wstępie uzasadnienia powodów przeliczeniami winno się objąć tylko tych odbiorców, którym opłatę zawyŜono. Kara pienięŜna płatna jest w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji. Od niniejszej decyzji stronie przysługuje prawo wniesienia odwołania do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Antymonopolowego, w terminie dwóch tygodni od jej doręczenia, za pośrednictwem Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury w Poznaniu. Otrzymują: Energetyka Kaliska S.A. Al. Wolności 8 62-800 Kalisz Z upowaŜnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Poznaniu Edward Stawicki