RPZ-10/2019

Delegatura Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu ul. Zielona 8 61 - 851 Poznań tel. 61 852 15 17 < faks 61 851 86 44 poznan@uokik.gov.pl < www .uokik.gov.pl PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUM ENTÓW MARE K NIECHCIAŁ Poznań, 9 października 201 9 r. RPZ .611.1.201 9 . JM DECYZJA nr RPZ 10 /201 9 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j. Dz.U. z 201 9r. poz. 369 ze zm. ) , po przeprowadzeniu postępowania w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone wszczętego z urzędu przeciwko Kredytom Partnerskim Sp. z o.o. z siedzibą w Starym Mieście - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów I. na podstawie art. 23b ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje się postanowienia wzorca u mowy pożyczki stosowane przez Kredyty Partnerskie Sp. z o.o . z sied zibą w Starym Mieście , o treści: 1. „W przypadku zmiany adresu zamieszkania, zameldowania czy numeru telefonu, Pożyczkobiorca zobowiązany jest do poinformowania Pożyczkodawcy w terminie 7 dni o zaistniałej zmianie. W przeciwnym razie każde pismo skierowane na adres podany w Umowie, a także telefon wykonany na numer podany w Umowie, będzie uważane jako skuteczne” (art. 3 ust. 6) 2. „Po dokonaniu wypowiedzenia Umowy, Pożyczkodawca ma prawo dochodzić zwrotu wierzytelności na drodze sądowej lub pozasądowej (…). Jeśli Pożyczkobiorca nie poinformuje w terminie Pożyczkodawcy o zmianie adresu zamieszkania lub miejsca pracy, Pożyczkodawca zastrzega sobie prawo do zlecenia, na koszt Pożyczkobiorcy, ustalenia przez Detektywa aktualnego adresu zamieszkania, jak również adresu miejsca pracy” (art. 10 ust. 2) za niedozwolone postanowienia umowne w rozumieniu art. 385 1 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 201 9 r. poz. 1 145 ze zm.), co stanowi naruszenie art. 23a ustawy o ochronie konkurencji i konsumen tów i zakazuje się ich wykorzystywania II. na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 3a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nakłada się na Kredyty Partnerskie Sp. z o.o. z siedzibą w Starym Mieście , w związku z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. 23a ww. ustawy: 1. karę pieniężną w wysokości 2.594 zł (słownie: dwa tysiąc e pięćset dziewięćdziesiąt cztery zł ) za stosowanie postanowienia wzorca umowy określonego w pkt I.1 niniejszej decyzji, płatną do budżetu państwa 2. karę pieniężną w wysokości 4.668 zł (sł ownie: cztery tysiące sześćset sześćdziesiąt osiem zł ) za stosowanie postanowienia wzorca umowy określonego w pkt I.2 niniejszej decyzji, płatną do budżetu państwa III . na podstawie art. 77 ust. 1 i art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz art. 263 § 1 i art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania 2 administracyjnego (t.j. Dz.U. z 201 8 r. poz. 2096 ze zm. ) w zw. z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , postanawia się obciążyć Kredyty Partnerskie Sp. z o.o. z s iedzibą w Starym Mieście kosztami postępowania w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone w wysokości 16,30 zł (słownie: szesnaście zł 30 /100) oraz zobowiązać do ich zwrotu Prezeso wi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Uzasadnienie Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatura w Poznaniu (dalej: Prezes Urzędu) wszczął z urzędu postępowanie wyjaśniające mające na celu wstępne ustalenie, czy działania Kred ytów Partnerskich Sp. z o.o. z siedzibą w Starym Mieście (dalej: Spółka) związane z udzielaniem pożyczek gotówkowych konsumentom oraz podmiotów powiązanych z ww. Spółką, zaangażowanych w proces udzielania i wykonywania umów pożyczek, uzasadniają wszczęcie postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Postępowanie wszczęto w następstwie otrzymanych skarg konsumentów. W toku postępowania ustalono, że udzielając konsumentom pożyczek Spółka wykorzystuje m.in. wzorzec umowy pożyczk i . Jego a naliza dała podstawę do wszczęcia przeciwko Spółce w dni u 18 lutego 201 9 r. postępowania w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone, w związku z podejrzeniem stosowania postanowie ń, które mogą zost ać uznane za niedozwolone na pods tawie art. 385 1 § 1 Kodeksu cywilnego. Postawiony Spółce zarzut objął postanowienia o treści: 1. „W przypadku zmiany adresu zamieszkania, zameldowania czy numeru telefonu, Pożyczkobiorca zobowiązany jest do poinformowania Pożyczkodawcy w terminie 7 dni o zais tniałej zmianie. W przeciwnym razie każde pismo skierowane na adres podany w Umowie, a także telefon wykonany na numer podany w Umowie, będzie uważane jako skuteczne” (art. 3 ust. 6) 2. „Po dokonaniu wypowiedzenia Umowy, Pożyczkodawca ma prawo dochodzić zwrot u wierzytelności na drodze sądowej lub pozasądowej (…). Jeśli Pożyczkobiorca nie poinformuje w terminie Pożyczkodawcy o zmianie adresu zamieszkania lub miejsca pracy, Pożyczkodawca zastrzega sobie prawo do zlecenia, na koszt Pożyczkobiorcy, ustalenia przez Detektywa aktualnego adresu zamieszkania, jak również adresu miejsca pracy” (art. 10 ust. 2) . Po otrzymaniu zawiado mienia o wszczęciu postępowania Spółka poinformowała, że zmieniła zakwestionowane postanowienia w nowym wzorcu umowy pożyczki, stosowanym od dnia 7 marca 2019r. Jednocześnie, w odniesieniu do drugiego z zakwestionowanych postanowień Spółka wskazała , że nigdy nie zlecała detektywowi ustalenia aktualnego miejsca zamieszkania pożyczkobiorcy i tym samym nie obciążała pożyczkobiorcy kosztami tego z lecenia . W związku z powyższym, Spółka wniosła o umorzenie prowadzonego przeciwko niej postępowania podnosząc , że obecnie nie stosuje jakichkolwiek postanowień niedozwolonych . W toku postępowania Prezes Urzędu zawiadomił Spółkę , z godnie z art. 73 ust. 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, o zaliczeniu w poczet dowodów w niniejszym postępowaniu materiał u postępowania wyjaśniającego o sygn. akt RPZ - 403/8/18/JM poprzedzającego jego wszczęcie w postaci pism Spółki z dnia : 25 lipca i 21 września 20 18r. wraz z załączonymi do ni ch wzorcami umów pożyczek . Pismem z dnia 6 września 2019 r. Prezes Urzędu zawiadomił Spółkę o zakończeniu zbierania materiału dowodowego oraz możliwości zapoznania się z nim i złożenia dodatkowych wyjaśnień. Spółka nie skorzysta ła z tego uprawnienia. 3 Prezes Urzędu ustalił, co następuje: Spółka pod firmą: Kredyty Partnerskie Sp. z o.o. z siedzibą w Starym Mieście została wpisana do rejestru przedsiębiorców KRS pod numerem 0000 429442 . Przedmiot em działalnoś ci gospodarcz ej Spółki jest m.in. udzielanie kredytów ( dowód: odpis z rejestru przedsiębiorców KRS - k . 47 - 18 akt) . Spółka została wpisana do rejestru instytucji pożyczkowych prowadzonego przez Komisję Nadzoru Finansowego pod numerem RIP000217 ( https://www.knf.gov.pl/podmioty/Rejestry_i_Ewidencje/rejestr_instytucji_pozyczkowyc h ). Spółka udziela konsumentom pożyczek na okres od 20 do 480 tygodni (przy czym od lutego 2018r. głównie na okres 130 tygodni), z reguły w wysokości od 300 zł do 2.000 zł, sporadycznie w wyższych kwotach , głównie na terenie powiatu konińskiego. Spółka działa na terenie powiatu konińskiego. Umowy pożyczki zawierane są w miejscu zamieszkania konsumentów bądź w siedzibie Spółki, w oparciu o przygotowane przez Spółkę wzorce umów, w tym m.in. wzorzec o nazwie: „umowa pożyczki pieniężnej” . W e wzorcu tym zamieszczono postanowienia o treści : 1. „W przypadku zmiany adresu zamieszkania, zameldowania czy numeru tel efonu, Pożyczkobiorca zobowiązany jest do poinformowania Pożyczkodawcy w terminie 7 dni o zaistniałej zmianie. W przeciwnym razie każde pismo skierowane na adres podany w Umowie, a także telefon wykonany na numer podany w Umowie, będzie uważane jako skutec zne” (art. 3 ust. 6) 2. „Po dokonaniu wypowiedzenia Umowy, Pożyczkodawca ma prawo dochodzić zwrotu wierzytelności na drodze sądowej lub pozasądowej (…). Jeśli Pożyczkobiorca nie poinformuje w terminie Pożyczkodawcy o zmianie adresu zamieszkania lub miejsca pr acy, Pożyczkodawca zastrzega sobie prawo do zlecenia, na koszt Pożyczkobiorcy, ustalenia przez Detektywa aktualnego adresu zamieszkania, jak również adresu miejsca pracy” (art. 10 ust. 2) . Ww. postanowienia były stosowane przez Spółkę we wzorc ach umowy poż yczki obowiązujących od lipca 2013r. , co oznacza, że Spółka s tosowa ła je także w dacie wejścia w życie przepisów przyznających Prezesowi Urzędu uprawnienia do orzekania w sprawach o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone , tj. w dniu 17 kwietnia 2 016r . ( dowód: pism a Spółki z dnia : 25 lipca i 21 września 2018r. wraz z załączonymi do nich wzorc a m i um ów pożycz e k - k. 5 - 10, 50 - 75 akt ). Od dnia 7 marca 2019r. Spółka stosuje nowy wzorzec umowy pożyczki , w któr ym zmieniła treść ww. postanowie ń, usuwając z każdego z nich drugie z przytoczonych powyżej zdań ( dowód: pism o Spółki z dnia 7 ma rca 2019 r. wraz z wzorcem umowy pożyczki pieniężnej stosowanym od dnia 7 marca 2019r. - k. 12 - 16 akt , pismo Spółki z dnia 30 kwietnia 2019r. wraz z umowami pożyczek zawarty mi z konsumentami zgodnie z postanowieniami t ego wzorca - k. 19 i 26 - 45 akt ). Prezes Urzędu zważył, co następuje: I. Naruszenie interesu publicznego Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ochrona interesów przedsiębiorc ów i konsumentów podejmowana w ramach działań Prezesa Urzędu jest prowadzona w interesie publicznym. Ingerencja Prezesa Urzędu ma na celu ochronę interesów zbiorowości, a nie wprost poszczególnych, indywidualnych uczestników rynku. Naruszenie interesu publ icznego stanowi bezwzględny warunek uznania kompetencji Prezesa Urzędu do rozstrzygnięcia określonej sprawy. Interes publiczny zostaje naruszony 4 wówczas, gdy działania przedsiębiorcy godzą w interesy ogólnospołeczne i dotykają szerokiego kręgu uczestników rynku, zaburzając jego prawidłowe funkcjonowanie. W opinii Prezesa Urzędu, rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny. Wiąże się z ochroną praw potencjalnie nieograniczonej liczby konsumentów, zainteresowanych uzyskaniem pożyczki , którzy mogli być n arażeni na stosowanie przez Spółkę we wzorcu umowy pożyczki niedozwolonych postanowień umownych . Zakwestionowane działania Spółki nie dotyczą więc interesów poszczególnych osób, których sprawy miałyby charakter jednostkowy, indywidualny i nie dający się po równać z innymi, ale kręgu konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wynika z faktu posługiwania się przez Spółkę wzorcem umowy przy udzielaniu pożyczek konsumentom . Należy jednocześnie podkreślić, że przepisy art. 385 1 i art. 385 3 Kodeksu cywilnego , które stanowią materialną podstawę ingerencji Prezesa Urzędu w niniejszej sprawie, implement u j ą do prawa krajowego dyrektywę Rady 9 3/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz.U.UE.L.1993.95.29) . Interpret acji tych przepisów należy zatem dokonywać w odniesieniu do uregulowań zawartych w d yrektywie. Zgodnie z preambułą d yrektywy, obowiązkiem p aństw c złonkowskich jest zapewnienie, aby umowy zawierane z konsumentami nie zawierały nieuczciwych warunków. Należy tym samym uznać , że ochrona interes u publiczn ego w rozpatrywanej sprawie wyraża się także w konieczności zagwarantowania, by we wzorcach umów wykorzystywanych przez przedsiębiorców w relacjach z konsumentami nie występowały niedozwolone postanowienia umown e. Naruszenie art. 23a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Zgodnie z art. 23a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zakazane jest stosowanie we wzorcach umów zawieranych z konsumentami niedozwolonych postanowień umownych, o których mowa w ar t. 385 1 § 1 Kodeksu cywilnego. O dwoł anie się do stosowani a we wzorcach umów zawieranych z konsumentami niedozwolonych postanowień umownych w rozumieniu art. 385 1 § 1 Kodeksu cywilnego powoduje, że z rekonstruowanie treści zakazu wynikającego z art. 23a w ymaga sięgnięcia także do uregulowań kodeksowych, odnoszących się do wzorców umów i postanowień niedozwolonych (por. K. Pacuła [w:] Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów; art. 23a - 23d i 99a - 99f. Komentarz pod red. K. Osajd y , 2018, wyd. 1, Legalis ) . O ile bowiem art. 385 1 § 1 Kodeksu cywilnego określa cywilnoprawne skutki zastosowania w umowie niedozwolonego postanowienia umownego, o tyle art. 23a ww. ustawy ustanawia publicznoprawny zakaz w tym zakresie. Należy w tym miejscu wyjaśnić , ż e art. 23a usta wy, obowiązuj ący od dnia 17 kwietnia 2016r. , został wprowadzony przez ustaw ę z dnia 5 sierpnia 2015 r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz niektórych innych ustaw ( Dz.U. z 2015r. poz. 1634 ) . Ustawa ta uchyliła jednocześnie przepisy ar t. 479 36 – 479 44 Kodeksu postępowania cywilnego, na mocy których o uznaniu postanowień wzorca umowy za niedozwolone orzekał Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: SOKiK; SOKiK rozpoznaje nadal sprawy, w których pozwy złożone zostały przed dniem 17 kwi etnia 2016r. ). Oprócz zmiany kognicji w sprawach o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone, zmianie uległa również sama treść zakazu. R egulujący tę kwestię art. 479 38 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego stanowił, ż e powództwo w sprawach o uznanie p ostanowień wzorca umowy za niedozwolone może wytoczyć każdy , kto według oferty pozwanego mógłby zawrzeć z nim umowę zawierającą postanowienie, którego uznania za niedozwolone żąda się pozwem. W w. przepis przewidywał więc , że muszą wystąpić dwa elementy: of erta pozwanego (przedsiębiorcy) oraz możliwość zawarcia z nim umowy, tj. możliwość powstania węzła obligacyjnego pomiędzy konsumentem a pozwanym przedsiębiorcą. Zakaz ten przedstawiany był w ujęciu podmiotowym. Zakaz wynikający z art. 23a ustawy o ochron ie konkurencji i konsumentów opiera się natomiast na innej konstrukcji prawnej. Ustawodawca nie powtórzył wymogu potencjalnego zawarcia z konsumentem przez przedsiębiorcę, będącego obecnie stroną postępowania przez Prezesem Urzędu, umowy obejmującej kwesti onowane postanowienie. 5 Uzasadniony jest wniosek , że zamiast podejścia podmiotowego ustawodawca zwraca uwagę na samą czynność, polegającą na stosowaniu we wzorcu umowy postanowienia niedozwolonego. Prezes Urzędu podziela stanowisko, zgodnie z którym do nar uszenia zakazu określonego w tym przepisie dochodzi z chwilą, gdy przedsiębiorca rozpocznie stosowanie wzorca obejmującego postanowienia niedozwolone w ramach prowadzonej przez siebie działalności w tym znaczeniu, że stworzy warunki, w których możliwe będz ie zawieranie z konsumentami umów przy wykorzystaniu tego wzorca. Chodzi o pewien stan gotowości do wykorzystania wzorca umowy. Stosowanie wzorca nie powinno być jednak utożsamiane ze skutecznym zawieraniem umów przy jego wykorzystaniu . O braku naruszenia zakazu z art. 23a ustawy nie przesądza to, że przedsiębiorca nie zawarł jakiejkolwiek umowy przy jego wykorzystaniu (por. K. Pacuła [w:] Ustawa o ochronie konkurencji (…), op. cit.). Zgodnie z art. 385 1 § 1 Kodeksu cywilnego, postanowienia umowy zawierane j z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne) . Nie dotyczy to postanowień określających główn e świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. W świetle ww. przepisu, możliwość uznania postanowienia za niedozwolone uzależniona jest od stwierdzenia, że: 1. postanowienie jest stosowane przez przedsięb iorcę wobec konsumentów 2. postanowienie nie zostało indywidualnie uzgodnione 3. postanowienie kształtuje prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami , rażąc o narusza jąc jego interesy 4. postanowienie nie określa głównych świadczeń stron c hyba, że zostało sformułowane w sposób niejednoznaczny. Stosowanie postanowie nia przez przedsiębiorcę Zakaz wyrażony w art. 23a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów adresowany jest wyłącznie do przedsiębiorc y. A rt. 4 pkt 1 ww. ustawy stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o przedsiębiorcy , rozumie się przez to przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018r. - Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 201 9 r. poz. 1292 ze zm. ) . Art. 4 ust. 1 Prawa przedsiębiorców uznaje za przedsiębiorc ę m. in. osobę prawną wykonując ą we własnym imieniu działalność gospodarczą. Kredyty Partnerskie Sp. z o.o. z siedzibą w Starym Mieście jako spółk a prawa handlowego wpisan a do rejestru przedsiębiorców KRS p osiada status przedsiębiorcy w rozumieniu Praw a przedsi ębiorców . Spółka j est tym samym przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , którego d ziałania podlegają kontroli z punktu widzenia przepisów tej ustawy. Brak indywidualnego uzgodnienia Należy wskazać, że p rzepisy art . 385 1 - 385 3 Kodeksu cywilnego stanowią materialną podstawę zarówno dla abstrakcyjnej kontroli postanowień wzorca umowy prowadzonej przez Prezesa Urzędu (do dnia 16 kwietnia 2016r. przez SOKiK), jak i dla kontroli incydentalnej, prowadzonej przez sąd w spra wie o uznanie postanowień umowy za niedozwolone. Postępowania te mają tę samą kodeksową podstawę materialną, jednak różny pozostaje przedmiot kontroli. W pierwszym przypadku przedmiotem kontroli Prezesa Urzędu są postanowienia wzorca umowy, w drugim - konkr etne postanowienia umowy. Przyjmuje się jednocześnie, że ustawodawca użył w art. 385 1 § 1 Kodeksu cywilnego terminu „postanowienia umowy” w znaczeniu potocznym (w imię postulatu zrozumiałości treści przepisu), obejmując nim zarówno postanowienia umowy w śc isłym znaczeniu tego terminu (czyli objęte konsensem stron postanowienia czynności prawnej), jak i postanowienia wzorców umownych, które nie są „postanowieniami umowy” w ścisłym znaczeniu, ale kształtują także treść stosunku zobowiązaniowego (por. np. wyro ki: Sądu 6 Apelacyjnego w Warszawie z dnia 21 października 2011r. sygn. akt VI ACa 618/11 i Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 2004r. sygn. akt I CK 635/03). W postępowaniu w sprawach o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone Prezes Urzędu nie bada konkretnych stosunków umownych pomiędzy kontrahentami, ale postanowienia wzorca i treść hipotetycznych stosunków, jakie mogą powstać pomiędzy przedsiębiorcą a potencjalnym konsumentem na jego podstawie. W konsekwencji, n ie ma znaczenia, czy konkretna umowa była między stronami negocjowana bądź, czy wzorzec był, czy też nie był zastosowany przy zawieraniu konkretnej umowy. Kontrola Prezesa Urzędu ma charakter oceny ex ante i obejmuje wzorzec, nie zaś konkretną umowę. Decydujące znaczenie ma fakt, że przedsię biorca wprowadził wzorzec do obrotu, występując do konsumentów z ofertą zawarcia umowy w oparciu o jego postanowienia. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Możliwy jest tym samym wniosek, że przedmiot kontroli abstrakcyjnej, którym są postanowien ia wzorca umowy, a nie postanowienia umów zawieranych przy wykorzystaniu wzorca powoduje, że w ramach tej kontroli przesłanka braku indywidualnego uzgodnienia, o której mowa w art. 385 1 § 1 Kodeksu cywilnego , nie ma znaczeni a . Główne świadczenia str on Podkreślenia wymaga, że za świadczenia główne uznaje się te, które zmierzają bezpośrednio do osiągnięcia celu umowy, tj. bez których nie dochodzi do powstania zobowiązania z danej umowy. W wyroku z dnia 8 czerwca 2004r. sygn. akt I CK 635/03 Sąd Najwyż szy stwierdził, że pojęcie „głównych świadczeń stron” , o którym mowa w art. 385 1 § 1 zd. 2 Kodeksu cywilnego , należy interpretować raczej wąsko, w nawiązaniu do elementów przedmiotowo istotnych umowy . Zdaniem Sądu N ajwyższego, przemawia za tym treść tego p rzepisu, w którym ustawodawca posłużył się terminem „postanowienia określające główne świadczenia stron” , a nie zwrotem „dotyczące” takiego świadczenia, który ma szerszy zakres. Zawierane przez Spółk ę z konsumentami umowy pożyczki pieniężnej s ą umow ami o kredyt konsumencki w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 12 maja 2011r. o kredycie konsumenckim (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1083 ) . Zgodnie z art. 3 ust. 1 tej ustawy, przez umowę o kredyt konsumen cki rozumie się umowę o kredyt w wysokości nie większej niż 255 .550 zł albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż waluta polska, któr y kredytodawca w zakresie swojej działalności udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi. Art. 3 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy za umowę o kredyt konsumencki uznaje w szczególn ości umowę pożyczki. Stosownie do art. 720 § 1 Kodeksu cywilnego , przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. Uwzględnia jąc powyższe, należy stwierdzić, że w niniejszym przypadku za główn e świadczenia stron należy uznać : zobowiązanie pożyczkodawcy , w zakresie prowadzonej działalności , do udzielenia konsumentowi pożyczki w kwocie nie w yższej niż wskazana powyżej oraz zobowiązanie konsumenta do zwrotu pożyczki . Z akwestionowane postanowienia nie określają głównych świadczeń stron umowy o kredyt konsumencki. Postanowienia t e regulują skutki zaniechania konsumenta w zakresie powiadomienia Spółki o zmianie adresu zamieszkania, zameldowania, miejsca pracy czy numeru telefonu, które nie mają konstytutywnego znaczenia dla umowy o kredyt konsumencki. Dlatego postanowienia te mogą podlega ć ocenie pod kątem występowania przesłanek określonych w art. 385 1 § 1 Kodeksu cywilnego. Sprzeczność z dobrymi obyczajami i rażące naruszenie interesów konsumenta Wykładnia art. 385 1 § 1 Kodeksu cywilnego prowadzi do wniosku, że abstrakcyjna ocena abuzywności postanowienia wzorca powinna uwzględniać dwie przesłanki wymienione w tym przepisie: „sprzecznoś ć z dobrymi obyczajami” oraz „rażące naruszeni e interesów konsumenta” , które muszą być spełnione kumulatywnie. 7 Dobre obyczaje pojmowane są jako re guły postępowania zgodne z etyką, moralnością i aprobowanymi społecznie obyczajami. Istotą tego pojęcia jest szeroko rozumiany szacunek dla drugiego człowieka. W stosunkach z konsumentami powinien on wyrażać się właściwym informowaniem o przysługujących up rawnieniach, niewykorzystywaniem uprzywilejowanej pozycji profesjonalisty i rzetelnym traktowaniem partnerów umów. Za sprzeczne z dobrymi obyczajami można uznać działania zmierzające do niedoinformowania, dezorientacji, wywołania błędnego przekonania u kon sumenta, a także wykorzystania jego niewiedzy lub naiwności . Chodzi więc o postępowanie, które potocznie jest rozumiane jako nieuczciwe, nierzetelne, sprzeczne z akceptowanymi standardami działania (por. wyroki SOKiK z dnia: 23 lutego 2006r. sygn. akt XVII AmA 118/04, 14 grudnia 2006r. sygn. akt XVII AmC 152/05 i 4 września 2012r. sygn. akt XVII AmC 5500/11; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 2004r. sygn. akt I CK 635/03). Dobre obyczaje są pozaprawnymi normami postępowania, którymi winni kierować się przedsiębiorcy względem konsumentów. Ich treści nie da się określić w sposób wyczerpujący, ponieważ kształtowane są przez postawy uwarunkowane zarówno przyjmowanymi wartościami moralnymi, jak i celami ekonomicznymi i związanymi z nimi praktykami życia gos podarczego. Oceniając postanowienie pod kątem tej przesłanki Prezes Urzędu musi dokonać jej konkretyzacji, tj. wskazać, na czym polega naruszenie dobrych obyczajów w tym postanowieniu. Przy ocenie nieuczciwego charakteru danego postanowienia pomocna może b yć weryfikacja jego „przyzwoitości” , polegająca na zbadaniu, czy oceniane postanowienie wzorca umowy jest sprzeczne z ogólnym wzorcem zachowań przedsiębiorców wobec konsumentów. Ocena taka wymaga także ustalenia, jak wyglądałyby prawa lub obowiązki konsume nta w braku takiej klauzuli. Jeżeli konsument byłby w lepszej sytuacji na podstawie ogólnych przepisów, gdyby konkretnego postanowienia wzorca nie było, należy przyjąć, że ma ono charakter nieuczciwy (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia: 19 marca 2007r. sy gn. akt III SK 21/06, 11 października 2007r. sygn. akt III SK 19/07 i 29 sierpnia 2013r. sygn. I CSK 660/12). Druga z wymienionych przesłanek odnosi się do rażącego, a więc doniosłego, znaczącego naruszenia interesów konsumenta. Pojęcie „interesy” konsumen ta należy przy tym rozumieć szeroko, nie tylko jako niekorzystne ukształtowanie jego sytuacji ekonomicznej. Należy tu uwzględnić także takie aspekty, jak: niewygoda organizacyjna, strata czasu, nierzetelne traktowanie, naruszenie prywatności konsumenta, cz y inne uciążliwości, jakie mogłyby powstać na skutek wprowadzenia do zawartej umowy ocenianego postanowienia. Przy określaniu stopnia naruszenia interesów konsumenta należy z kolei stosować nie tylko kryteria obiektywne (np. wielkość poniesionych czy grożą cych strat), lecz również względy subiektywne związane bądź to z przedsiębiorcą bądź z konsumentami. Konieczne jest zbadanie, jaki jest zakres grożących potencjalnemu konsumentowi strat lub niedogodności (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 2004r. sygn. akt I CK 635/03; wyrok SOKiK z dnia 26 maja 2015r. sygn. akt XVII AmC 2615/14) . Dokonując wykładni art. 385 1 § 1 Kodeksu cywilnego, Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13 lipca 2005r. sygn. akt I CK 832/04 wskazał, że „rażące naruszenie interesów konsum enta” oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków na jego niekorzyść w określonym stosunku obligacyjnym, natomiast „działanie wbrew dobrym obyczajom” w zakresie kształtowania treści takiego stosunku obligacyjnego wyraża się w tworzeniu przez partnera konsumenta takich klauzul umownych, które godzą w równowagę kontraktową tego stosunku. Sąd Najwyższy podkreślił jednocześnie, że obie wskazane w tym przepisie formuły prawne służą ocenie tego, czy standardowe klauzule umowne zawarte we wzorcu umo wnym przekraczają zakreślone przez ustawodawcę granice rzetelności kontraktowej twórcy wzorca w zakresie kształtowania praw i obowiązków stron konsumenckiego stosunku obligacyjnego. 8 Ocena postanowień wzorca umowy stosowanego przez Spółkę 1. Prezes Urzę du uzna ł , że postanowienie zamieszczone w art. 3 ust. 6 wzorca umowy pożyczki Spółki o treści: „W przypadku zmiany adresu zamieszkania, zameldowania czy numeru telefonu, Pożyczkobiorca zobowiązany jest do poinformowania Pożyczkodawcy w terminie 7 dni o zai stniałej zmianie. W przeciwnym razie każde pismo skierowane na adres podany w Umowie, a także telefon wykonany na numer podany w Umowie, będzie uważane jako skuteczne” spełnia przesłanki niedozwolonego postanowienia umowy w rozumieniu art. 385 1 § 1 Kodeksu cywilnego . Ww. postanowienie, nakładając na konsumenta obowiązek poinformowania Spółki o zmianie adresu i numeru telefonu, określa jednocześnie konsekwencje zaniechania wykonania przez konsumenta tego obowiązk u . Zdaniem Prezesa Urzędu, s przeczność tego p ostanowienia z dobrymi obyczajami przejawia się w wykorzystaniu przez Spółkę pozycji profesjonalisty i nierzetelnym traktowaniu konsumenta , prowadzącym do naruszenia równowagi kontraktowej stron . Spółka przyznała sobie bowiem prawo do uznania, że jeżeli ko nsument nie powiadomił o zmianie swojego adresu bądź numeru telefonu, to pisma skierowane na adres podany w umowie czy kontakt telefoniczn y na numer podany w umowie, są wobec niego skuteczne. Postanowienie to zakłada przyjęcie fikcji, że w takiej sytuacji konsument ma wiedzę o treści kierowanych do niego oświadczeń nawet, jeśli w rzeczywistości nie mógł się o nich dowiedzieć. Postanowienie przerzuca tym samym na konsumenta całe ryzyko związane z niepowiadomieniem o zmianie adresu czy numeru telefonu, nie uwzględniając, że ryzyko niedojścia oświadczenia woli do adresata spoczywa co do zasady na składającym oświadczenie. Zgodnie z a rt. 61 § 1 Kodeksu cywilnego , oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie jest złożone z chwilą, gdy dosz ło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. W ocenie Prezesa Urzędu, w przypadku z akwestionowanego postanowienia warunek określony w ww. przepisie nie został spełniony. Konsument może nie wiedzieć, że Spółka skierowała do niego pismo cz y podjęła próbę kontaktu telefonicznego i co więcej nie mieć możliwości uzyskania informacji o tych działaniach, a mimo to będzie narażony na wynikające z nich skutki tak, jakby faktycznie dotarły do niego pisma Spółki czy przeprowadzona została z nim rozm owa telefoniczna . Należy zauważyć, że na podstawie ww. postanowienia Spółka może np. uznać, że przesłane do konsumenta na jego dotychczasowy adres pismo z wypowiedzeniem umo wy zostało doręczone skutecznie. W tej sytuacji k onsument może nie mi eć świadomości , że Spółka dokona ła czynn ości powodującej ustanie nawiązanego z nim stosunku umow nego . Uzasadnione jest tym samym, w ocenie Prezesa Urzędu, uznanie , że ww. postanowienie narusza także rażąc o interes y konsumenta . Nie m ając żadnej wiedzy np. o treści pisma przesłanego przez Spółkę na jego poprzedni adres konsument nie może ustalić, w jaki sposób i w jakim zakresie pismo to może wpływać na jego prawa i obowiązki wobec Spółki . Zastosowanie zakwestionowanego postanowienia może zatem powodować niepewność po stro nie konsumenta co do jego aktualnej sytuacji prawnej. Należy przy tym zaznaczyć, że obowiązek powiadomienia , z którym postanowienie wiąże wskazany skutek , spoczywa wyłącznie na jednej stronie umowy, tj. konsumencie. Tylko w odniesieniu do zaniechania konsu menta przewidziano fikcj ę skutecznego do tarcia pisma czy przeprowadzenia rozmowy. Taki obowiązek ani skutek nie dotyczą natomiast drug iej stron y umowy, czyli Spółk i . Tego rodzaju dysproporcja w ukształtowaniu praw i obowiązków stron , w opinii Prezesa Urzęd u , dodatkowo świadczy o tym, że postanowienie to rażąc o narusz a interes y konsumenta. Zdaniem Prezesa Urzędu, abuzywność omawianego postanowienia potwierdza również test jego „przyzwoitości” . Niewątpliwie sytuacja konsumenta w braku tego postanowienia był aby lepsza , skoro konsument nie byłby narażony , w przypadku niepowiadomienia o zmianie adresu czy numeru telefonu, na skutki wynikające z przyjęcia fikcji dotarcia do niego oświadczeń Spółki. 9 Z uwagi na powyższe, Prezes Urzędu uznał, że ww. postano wienie spełnia przesłanki niedozwolonego postanowienia umowy, o którym mowa art. 385 1 § 1 Kodeksu cywilnego. 2. Prezes Urzędu stwierdził , że przesłanki określone w art. 385 1 § 1 Kodeksu cywilnego spełnia t eż art. 10 ust. 2 wzorca umowy pożyczki S półki , który przewiduje, że : „Po dokonaniu wypowiedzenia Umowy, Pożyczkodawca ma prawo dochodzić zwrotu wierzytelności na drodze sądowej lub pozasądowej (…). Jeśli Pożyczkobiorca nie poinformuje w terminie Pożyczkodawcy o zmianie adresu zamieszkania lub mi ejsca pracy, Pożyczkodawca zastrzega sobie prawo do zlecenia, na koszt Pożyczkobiorcy, ustalenia przez Detektywa aktualnego adresu zamieszkania, jak również adresu miejsca pracy” . P ostanowienie to reguluje skutki zaniechania konsumenta w zakresie powiadom ienia Spółki o zmianie adresu zamieszkania i miejsca pracy po wypowiedzeniu umowy przez Spółkę . Zgodnie z tym postanowieniem , Spółka ma prawo zlece nia detektywowi , na koszt konsumenta, ustalenia jego aktualnego adresu zamieszkania lub miejsca pracy w przyp adku nieprzekazania informacji o zmianach tych danych przez konsumenta . W ocenie Prezesa Urzędu, naruszenie dobrych obyczajów przez Spółkę polega na sformułowaniu ww. postanowienia w sposób niejednoznaczny, mogący powodować niedoinformowanie i dezorientac ję konsumenta. Dob rym obyczajem, którym powinni kierować się przedsiębiorcy (profesjonaliści) w stosunkach z konsumentami powinno być formułowanie postanowień wzorców um ów w sposób jasny i precyzyjny, nie budzący wątpliwości konsumenta co do ich znaczenia czy sposobu wykonania. Po pierwsze n ależy zauważyć, że z akwestionowane postanowienie odnosi obowiązek konsumenta do nieokreślonego terminu, w którym powinien powiadomić Spółkę o zmianie wymienionych danych . Brak tej regulacji powoduje, że konsument nie wi e, w jakim okresie od zaistnienia zmiany powinien przekazać stosowne informacje Spółce i jak ewentualnie może ustalić, że faktycznie terminu nie dotrzymał w razie podjęcia przez Spółkę decyzji o zleceniu czynności detektywowi. W skazany powyżej art. 3 ust. 6 wzorca zobowiązuje wprawdzie konsumenta do powiadomienia o zmianie miejsca zamieszkania w terminie 7 dni, niemniej ww. postanowienie nie odwołuje się w żaden sposób do jego treści. Poza tym w zakresie powiadomienia o zmianie miejsca pracy zakwestionowane postanowienie wprowadza de facto nowy obowiązek konsumenta, który nie zosta ł przewidziany w art. 3 ust. 6 , ani w innych postanowieniach wzorca. Nie można też pominąć , że w zakresie braku powiadomienia o zmianie miejsca zamieszkania postanowienie to przewi duje inny skutek niż określony w art. 3 ust. 6, co dodatkowo może powodować dezinformację konsumenta co do okoliczności zastosowania niniejszego postanowie nia, w szczególności co do tego , czy jest lub nie jest powiązane z obowiązkami wyrażonymi w art. 3 us t. 6 i przewidzianymi w tym postanowieniu skutkami . Po drugie, ww. postanowienie nie precyzuje , w jakim okres ie po wypowiedzeniu umowy konsument jest zobowiązany do powiadomienia Spółki o zmianach wymienionych danych . Nie jest tym samym wykluczone, że na podstawie tak sformułowanego postanowienia Spółka uzna, że obowiązek ten nie jest ograniczony w czasie i dochodząc od konsumenta roszczeń np. po kilku miesiącach a nawet latach od wypowiedzenia umowy, obciąży konsumenta dodatkowymi kosztami za usługi dete ktywa, stwierdz ając , że bezzasadnie nie wykonał wobec niej obowiązku informacyjnego . Analizując postanowienie konsument nie jest w stanie poczynić żadnych ustal eń, czy nadal jest związany określonym ww. obowiązkiem , czy też nie jest. Postanowienie nie okre śla ponadto , na jakim etapie dochodzenia roszczeń od konsumenta Spółka może zlecić czynności detektywowi (np. bezpośrednio po niedoręczeniu pisma o wypowiedzeniu umowy, po wystąpieniu na drogę postępowania sądowego i niemożności doręczenia pozwu). W rzeczy wistości Spółka może więc arbitralnie decydować o tym , kiedy postanowienie to może być zastosowane i jakie znaczenie nada ć jego treści. 10 Postanowienie to narusza równocześnie ekonomiczne i pozaekonomiczne interesy konsumenta. W opinii Prezesa Urzędu, zobow iązanie konsumenta do poinformowania Spółki o zmianie jego danych po ustaniu łączącego go ze Spółką stosunku umownego nie znajduje żadnego racjonalnego i prawnego uzasadnienia. Podobnie, jak obciążenie konsumenta w przypadku niewykonania tego obowiązku kos ztami czynności zleconej w celu ustalenia jego aktualnych danych. O bowiązujące przepisy prawa nie dają podstaw do zlecania przez Spółkę czynności detekt ywistycznych wobec konsumenta i obciążania kosztami tych czynności konsumenta. Zlecenie czynności detekt ywowi może być w tym wyp adku potraktowane jako element prowadzonego przez Spółkę postępowania windykacyjnego, tj. postępowania mającego na celu wyegzekwowanie od konsumenta roszczeń z zawartej umowy pożyczki. Należy jednak podkreślić , że nie obowiązują nor m y upoważaniając e Spółkę do podejmowania takich czynności . P odstawowym i prawnie dopuszczalnym sposobem dochodzenia roszczeń przez Spółkę jest procedura określona przez przepisy ogólne. Jest to przy tym jedynie prawnie dopuszczalna forma, której dłużnik zo bowiązany jest się poddać. Należy zwrócić uwagę m.in. na art. 98 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, który stanowi, że strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. W niniejszym przypadku Spółka może natomiast obciążyć konsumenta innymi kosztami, generowanymi w związku z innymi, dowolnie podejmowanymi przez nią działaniami. Prezes Urzędu wyraża opinię, że wykonywanie ww. czynności powinno odbyw ać się na koszt i ryzyko Spółki . Koszt tej czynności związany jest z prowadzoną dzi ałalnością gospodarczą Spółki i powinien być uwzględniony w zaplanowanych ogólnych przychodach Spółki. Decydując się na prowadzenie działalności gospodarczej polegającej na udzielaniu poży czek Spółka powinn a uwzględnić specyficzne dla tej działalności ryzyko transakcyjne (np. ryzyko nieterminowego wykonywania zobowiązań). W ymaga także podkreśl enia , że w rezultacie zlecenia usług detektywistycznych konsument obciążony zostaje kolejnym zobow iązaniem wobec Spółki, które może utrudniać mu uregulowanie należności z zawartej umowy pożyczki (poza opłatą za czynności detektywa Spółka pobiera także określone opłaty w razie zaległości konsumenta w spłacie pożyczki - art. 7 ust. 1 wzorca). Zastosowanie tej treści postanowienia może więc prowadzić do nieuzasadnionej dysproporcji praw i obowiązków stron umowy, na niekorzyść konsumenta. Zdaniem Prezesa Urzędu, ww. p ostanowienie rażąco narusza t eż pozaekonomiczne interesy konsumenta . Może bowiem powodować niedogodności po stronie konsumenta związane z samym wykonaniem obowiązku informacyjnego wobec Spółki oraz wywołać u konsumenta poczuci e dyskomfortu , niezadowolenia , obawy a nawet zagrożenia , wynikając ych z możliwości prowadzenia wobec niego czynności prz ez detektywa i ujawnienia jego sytuacji finansowej osobom trzecim . W ocenie Prezesa Urzędu, do tożsamych wniosków prowadzi weryfikacja ww. postanowienia pod kątem jego „przyzwoitości” . Bez wątpienia konsument byłby w lepszej sytuacji, gdyby we wzorcu nie zamieszczono postanowienia zastrzegającego na rzecz Spółki prawo do zlecenia czynności detektywowi, ponieważ nie ciążyłby na nim niejednoznacznie określony obowiązek powiadomienia Spółki o określonych faktach, z którego niewykonaniem związane mogą być znac zne koszty. Odnosząc się z kolei do wskazanego przez Spółk ę faktu braku zlec e nia detektywowi dokonania czynności i nieobciążeni a któregokolwiek z konsumentów ich kosztami należy przypomnieć, że prowadzona przez Prezesa Urzędu kontrola postanowień wzorców ma charakter abstrakcyjny, oderwany od konkretnego stosunku umownego i rzeczywistych skutków zastosowania postanowienia w konkretnym przypadku, wobec danego konsumenta. N a ocenę postanowienia w niniejszym postępowaniu nie wpływa więc powołan a przez Spółkę okoliczność nieskorzystania z pr zewidzianego w nim uprawnienia, ale to, że jest to postanowienie wzorca spełnia jące przesłanki określone w art. 385 1 § 1 Kodeksu cywilnego. 11 Mając na względzie powyższe, Prezes Urzędu uznał, że ww. postanowienie stanowi niedozwolone postanowienie umowne w rozumieniu art. 385 1 § 1 Kodeksu cywilnego. Uznając wymienione powyżej postanowienia za niedozwolone, zgodnie z art. 23b ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu zakazał Spółce ich wykorz ystywania w przyszłości . II. Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 3a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu może nałożyć na przedsiębiorcę, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10% obrotu osiągniętego w roku obrotow ym poprzedzającym rok nałożenia kary, jeżeli przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie, dopuścił się naruszenia zakazu określonego w art. 2 3a ustawy. Art. 106 ust. 3 ww. ustawy, wskazujący sposób obliczania obrotu, przewiduje m.in. w pkt 1, że obrót oblicza s ię jako sumę przychodów wykazanych w rachunku zysków i strat - w przypadku przedsiębiorcy sporządzającego taki rachunek na podstawie przepisów o rachunkowości. Art. 106 ust. 5 ustawy stanowi przy tym, że w przypadku gdy przedsiębiorca w roku obrotowym poprz edzającym rok nałożenia kary nie osiągnął obrotu lub osiągnął obrót w wysokości nieprzekraczającej równowartości 100.000 euro, Prezes Urzędu nakładając karę pieniężną na podstawie ust. 1 uwzględnia średni obrót osiągnięty przez przedsiębiorcę w trzech kole jnych latach obrotowych poprzedzających rok nałożenia kary. W rachunku zysków i strat za 201 8 r. Spółka wykazała przychód w wysokości [usunięto] zł po zaokrągleniu , co uwzględniając średni kurs euro ogłoszony przez Narodowy Bank Polski w dniu 3 1 grudnia 20 1 8 r., tj. 4, 30 zł, stanowi [usunięto] euro po zaokrągleniu (stosowni e do art. 5 powołanej ustawy, przeliczenie wartości euro oraz innych walut obcych na złote oraz wartości złotego na euro jest dokonywane według kursu średniego walut obcych ogłoszonego prz ez Narodowy Bank Polski w ostatnim dniu roku kalendarzowego poprzedzającego rok nałożenia kary). Obrót Spółki w 201 8 r. jest więc wyższy niż 100.000 euro. Uzasadnia to zastosowanie przy nałożeniu na Spółkę kary pieniężnej art. 106 ust. 1 ustawy, bez odniesi enia do szczegółowych zasad ustalania wysokości kary przewidzianych w ust. 5 tego przepisu, mającego zastosowanie wówczas, gdy obrót przedsiębiorcy nie przekracza wartości 100.000 euro. Kara pieniężna za naruszenie zakazu określonego w art. 23a ustawy ma charakter fakultatywny. O tym, czy w konkretnej sprawie w odniesieniu do wskazanego przedsiębiorcy zasadne jest nałożenie kary pieniężnej decyduje, w ramach uznania administracyjnego, Prezes Urzędu. Należy zwrócić uwagę, że przepisy ustawy o ochronie konku rencji i konsumentów nie określają jakichkolwiek przesłanek, od których uzależnione byłoby podjęcie decyzji o nałożeniu kary. Ustawodawca wskazał jedynie w art. 111 ustawy te okoliczności, które Prezes Urzędu ma obowiązek uwzględnić decydując o wymiarze ka ry pieniężnej. Są to w szczególności okoliczności naruszenia przepisów ustawy oraz uprzednie naruszenie przepisów ustawy, a także: okres, stopień oraz skutki rynkowe naruszenia przepisów ustawy, przy czym stopień naruszenia Prezes Urzędu ocenia biorąc pod uwagę okolicznośc i dotyczące natury naruszenia i działalności przedsiębiorcy, która stanowiła przedmiot naruszenia (art. 111 ust. 1 pkt 1 ustawy). Ustalając wysokość kar pieniężnych Prezes Urzędu bierze również pod uwagę okoliczności łagodzące oraz obciąża jące, które wystąpiły w sprawie. Zgodnie z art. 111 ust. 3 pkt 2 ustawy, okolicznościami łagodzącymi są w szczególności: dobrowolne usunięcie skutków naruszenia, zaniechanie naruszenia przed wszczęciem postępowania lub niezwłocznie po jego wszczęciu, podję cie z własnej inicjatywy działań w celu zaprzestania naruszenia lub usunięcia jego skutków oraz współpraca z Prezesem Urzędu w toku postępowania, w szczególności przyczynienie się do szybkiego i sprawnego przeprowadzenia postępowania. Wśród zamkniętego kat alogu okoliczności obciążających art. 111 ust. 4 pkt 2 ustawy wymienia: znaczny zasięg terytorialny naruszenia lub jego 12 skutków, znaczne korzyści uzyskane przez przedsiębiorcę w związku z dokonanym naruszeniem, dokonanie uprzednio podobnego naruszenia oraz umyślność naruszenia. Zdaniem Prezes Urzędu, okoliczności niniejszej sprawy, przede wszystkim możliwe negatywne skutki zastosowania ww. postanowień dla interesów konsumentów przesądzają o nałożeniu na Spółkę kar pieniężn ych . Ocena zgromadzonego materiał u dowodowego wskazuje na nie umyślne naruszenie przez Spółkę zakazu wyrażonego w art. 2 3a ustawy . W opinii Prezesa Urzędu, Spółka naruszył a zasady ostrożności w relacjach z konsumentami. Należy podkreślić, że jako profesjonalista Spółka ma obowiązek w swoic h działaniach skierowanych wobec konsumentów uwzględnić obowiązujące przepisy prawa, w tym określające, jakie postanowienia mogą spełniać przesłanki niedozwolonych postanowień umownych. Z racji posługiwania się wzorcem umownym w obrocie z konsumentami, Spó łka powinna zwrócić szczególną uwagę na przepisy art. 385 1 § 1 i art. 385 3 Kodeksu cywilnego oraz zakaz wynikający z art. 23a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Uwzględnienie przez Spółk ę tych przepisów , z uwagi na zawodow y charakter prowadzonej działalności, nie wymaga zachowania przez nią szczególnej bądź nadzwyczajnej staranności. Warto też wskazać na bogate i utrwalone orzecznictwo sądowe wydane w sprawach odnoszących się do niedozwolonych postanowień wzorców umów w stanie prawnym obowiązujący m przed dniem 17 kwietnia 2016r., tj. przed przyznaniem Prezesowi Urzędu kompetencji do orzekania w sprawach o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone. Postanowienia o podobnej treści, jak zakwestionowane w niniejszym postępowaniu, zostały wpisane na mocy wyroków sądowych do rejestru niedozwolonych postanowień umownych m.in. w pozycjach: 1207, 1482, 978 i 1796. Zdaniem Prezesa Urzędu, zaznajomienie się z klauzulami wpisanymi do rejestru pozwoliłoby Spółce już na etapie przygotowania wzorca na rozwa żenie i rezygnację z klauzul, które mogłyby wywoływać tożsame skutki , jak klauzule ocenione wcześniej negatywnie w postępowaniu sądowym , względnie ich modyfikację, eliminującą ich abuzywną treść. W świetle ustalonych okoliczności Prezes Urzędu uznał, że st wierdz one w niniejszym postępowaniu naruszenie jest skutkiem niedochowania przez Spółk ę należytej staranności. Rozstrzygając o wadze stwierdzon ych narusze ń Prezes Urzędu uwzględnił również okres ich trwania , który przekroczył 1 rok. Zakwestionowane postano wienia zamieszczone były we wzorcach umowy pożyczki wykorzystywanych przez Spółkę od lipca 2013r. Niemniej jednak naruszenie Spółki może być penalizowane od dnia 17 kwietnia 2016r., tj. od dnia wejścia w życie przepisów przyznających Prezesowi Urzędu upraw nienia do orzekania w sprawach o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone. Oceniając szkodliwość pierwszego z postanowień ( pkt I.1 sentencji decyzji) Prezes Urzędu wziął pod uwagę jego możliwą uciążliwość dla konsumentów , wynikającą z przyjętych d omniemań: skutecznego doręczenia pism skierowanych na dotychczasowy podany przez konsumenta adres i skutecznego kontaktu telefonicznego na podany w umowie numer telefonu . W tym przypadku konsument może być narażony na skutki wynikające z oświadczeń Spółki , pomimo braku jakichkolwiek możliwości zapoznania się z ich treścią . Stosowane przez Spółkę postanowienie całe ryzyko związane z niepowiadomieniem o zmianie adresu czy numeru telefonu prze nosi na konsumenta . N ie uwzględnia jednak , że ryzyko niedojścia oświ adczenia woli do adresata spoczywa co do zasady na składającym oświadczenie. Postanowienie to m oże powodow ać niepewność po stronie konsumenta co do sytuacji prawnej, w jakiej może się znaleźć w rezultacie jego zastosowania. Z tych przyczyn Prezes Urzędu us talił kwotę bazową kary na poziomie [usunięto] % obrotu Spółki w 2018r. , tj. [usunięto] zł . Dokonując kalkulacji kary w dalszej kolejności Prezes Urzędu uwzględnił, jako okoliczność łagodzącą, zaniechanie przez Spółkę stosowania ww. postanowienia niezwłocz nie po wszczęciu przeciwko niej postępowania. Spółka zmieniła treść tego postanowieni a w now ym wzorcu umów w sposób eliminujący jego abuzywność . Okoliczność ta skutkowała zmniejszeniem wysokości kary o [usunięto] % , do kwoty 2.594 zł . Prezes 13 Urzędu uznał j ednocześnie , że w przypadku omawianego naruszenia nie występują okoliczności obciążające, które przemawiałyby za podwyższeniem kary. W szczególności Spółce nie można przypisać umyślności działania, a więc zamiaru naruszenia przepisów ustawy o ochronie konk urencji i konsumentów. Z uwagi na powyższe, Prezes Urzędu nałożył na Spółkę karę pieniężną w wysokości 2.594 zł. Nałożona na Spółkę kara stanowi [usunięto] % obrotu Spółki w 2018r. i [usunięto] % kary maksymalnej, co oznacza, że mieści się w granicach wyzn aczonych przez art. 106 ust. 1 pkt 3a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Drugie z postanowień ( pkt I.2 sentencji decyzji) może wywierać bezpośredni wpływ na sytuację ekonomiczn ą konsumenta . Na jego podstawie konsument może być obciążony koszt ami zlecenia przez Spółkę ustalenia jego aktua lnego adresu zamieszkania czy miejsca pracy detektywowi , jeżeli konsument nie powiadomi Spółki o zmianie tych danych po wypowiedzeniu umowy przez Spółkę . Spółka może tym samym obciążyć konsumenta k oszt ami czynn ości zmierzających do dochodzenia roszczeń, które związan e są z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą i powinny być dokonywane na jej koszt i ryzyko . Na szkodliwość ww. postanowienia wpływa także jego niejednoznaczna treść. Zapoznając się z nim ko nsument nie jest w stanie ustalić, w jakim terminie od wystąpienia zmiany oraz w jakim okresie po wypowiedzeniu umowy jest zobowiązany do wykonania obowiązku informacyjnego wobec Spółki. O koliczności te przesądziły o ustaleniu kwoty bazowej kary za stosowa nie wymienionego postanowienia na poziomie [usunięto] % obrotu Spółki w 2018r. , tj. [usunięto] zł. W kolejnym etapie kalkulacji kary Prezes Urzędu uwzględnił, że Spółka zaniecha ła stosowania tego postanowienia niezwłocznie po wszczęciu niniejszego post ępowania , usu wając z niego regulacj ę o abuzywnym charakterze. Z tego względu Prezes Urzędu obniżył kwotę kary o [usunięto] % , do kwoty 4.668 zł . Podobnie, jak w odniesieniu do pierwszego postanowienia, również w niniejszym przypadku Prezes Urzędu nie dopat rzył się okoliczności obciążając ych , które powinny wpływać na podwyższenie kary. Ostatecznie za stosowanie ww. postanowienia Prezes Urzędu nałożył na Spółkę karę pieniężną w wysokości 4.668 zł, co stanowi [usunięto] % obrotu Spółki w 2018r. i [usunięto] % kary maksymalnej. Kara ta nie przekracza zatem maksymalnej wysokości kary, jaka może zostać nałożona na przedsiębiorcę, określonej w art. 106 ust. 1 pkt 3a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zdaniem Prezesa Urzędu, nałożon e na Spółkę kar y są ad ekwatn e do okoliczności, a także okresu, stopnia i skutków rynkowych stwierdzon ego narusze nia przepisów ustawy. Kar y pełni ą funkcję represyjną, stanowiąc sankcję i dolegliwość za naruszenie przepisów ustawy oraz prewencyjną, zapobiegającą ponownemu ich nar uszeniu przez Spółkę. Nie bez znaczenia jest również ich walor wychowawczy, odstraszający innych przedsiębiorców udzielających pożyczek konsumentom przed stosowaniem w e wzorcach umów niedozwolonych postanowień umownych . Z uwagi na powyższe, orzeczono jak w pkt II sentencji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie: NBP O /O Warszawa 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000 . I II . Art. 77 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przewiduje, że jeżeli w wyniku postępowania Prezes Urzędu stwierdził naruszenie przepisów ustawy, przedsiębiorca, który dopuścił się tego naruszen ia oraz osoba zarządzająca, o której mowa w art. 6a, są obowiązani ponieść koszty postępowania. Zgodnie z art. 80 powołanej ustawy, Prezes Urzędu rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które może być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie. 14 N ależy zauważyć, że ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie zawiera wyczerpujących regulacji dotyczących rozstrzygnięcia o kosztach postępowania. Art. 83 ww. ustawy stanowi jednak, że w sprawach nieuregulowanych w ustawie do postępowania przed Preze sem Urzędu stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Stosownie do art. 264 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postano wienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. Do kosztów przeprowadzonego w niniejszej sprawie postępowania zaliczono, zgodnie z art. 263 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poniesi one koszty doręczenia pism Spółce w wysokości 16,30 zł. Ww. koszty należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji na podany powyżej rachunek bankowy. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zw . z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1460 ze zm.) od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie miesi ąca od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu. W przypadku kwestionowania wyłącznie postanowienia o kosztach zawartego w pkt I II sentencji decyz ji, na podstawie art. 264 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 83 i art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zw. z art. 479 32 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania cywilnego, Spółce przysługuje prawo wniesienia zażalenia do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie tygodnia od dnia doręczenia niniejszej decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznani u. Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 9 w związku z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz.U. z 2019r. poz. 785 ze zm.), odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów podlega opłacie stałej w kwocie 1000 zł. Zgodnie z art. 32 ust 2 tej ustawy, zażalenie na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów podlega opłacie w kwocie 500 zł. Zgodnie z art. 103 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, sąd może przyznać zwolnienie od kosztów sądowych osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej niebędącej osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną, jeżeli wykazała, że nie ma dostatecznych środków na ich uiszczenie. Zgodnie z art. 105 ust. 1 ustawy o kosztach sąd owych w sprawach cywilnych, wniosek o przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych należy zgłosić na piśmie lub ustnie do protokołu w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. Stosownie do treści art. 117 § 1, § 3 i § 4 Kodeksu postępowania cywilnego, strona zwolniona przez sąd od kosztów sądowych w całości lub części, może domagać się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna, której ustawa przyznaje zdolność sądową, niezwolniona przez sąd od kos ztów sądowych, może się domagać ustanowienia adwokata lub radcy prawnego, jeżeli wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego. Wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego strona zgłasza wra z z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych lub osobno, na piśmie lub ustnie do protokołu, w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. z upoważnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Zastępca Dyrektor a Delegatury w P oznaniu Agnieszka Ciucias 15