RPZ-14/2013

1 Poznań, dnia 24 lipca 2013r. RPZ-61/26/12/JM DECYZJA nr RPZ 14/2013 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. nr 50 poz. 331 ze zm.), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko VIA SMS PL Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów I. na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2013r. poz. 267) w zw. z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, umarza się postępowanie w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów , w części dotyczącej podejrzenia stosowania przez VIA SMS PL Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na stosowaniu we wzorcu umowy o nazwie: umowa udzielania pożyczek gotówkowych postanowienia, które zostało wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego, o treści: „Pożyczkobiorca przyjmuje do wiadomości i wyraża zgodę na prowadzenie w przedmiocie niniejszej umowy czynności upominawczych i windykacyjnych, których kosztami zostanie obciążony. W dniu zawarcia umowy koszty te wynoszą maksymalnie 60 zł, na którą to kwotę składają się: opłaty za wysłanie upomnień SMS (3 x 5,00 zł), wysłanie upomnień drogą elektroniczną (3 x 5,00 zł), wysłanie wezwania listem poleconym, dokonywane w 30 dniu od ostatniego dnia okresu pożyczki (30,00 zł)” (§ 4 ust. 1) II. na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów , określoną w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ww. ustawy, działania VIA SMS PL Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie polegające na naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, poprzez: - nieinformowanie w umowach udzielania pożyczek gotówkowych o sposobie i skutkach odstąpienia konsumenta od umowy oraz kwocie odsetek należnych w stosunku dziennym - nierzetelne i niepełne informowanie w umowach udzielania pożyczek gotówkowych o obowiązku zwrotu przez konsumenta udostępnionej pożyczki oraz odsetek zgodnie z rozdziałem 5 ustawy z dnia 12 maja 2011r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. z 2011r. nr 126, poz. 715 ze zm.), PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKiK W POZNANIU ul. Zielona 8, 61-851 Poznań Tel. (61) 852-15-17, 852-77-50, Fax (61) 851-86-44 E-mail: poznan@uokik.gov.pl 2 co jest sprzeczne z art. 30 ust. 1 pkt 15 ustawy z dnia 12 maja 2011r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. z 2011r. nr 126, poz. 715 ze zm.) i nakazuje się zaniechanie jej stosowania III. na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów , określoną w art. 24 ust. 1 i 2 ww. ustawy, działania VIA SMS PL Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie polegające na obciążaniu konsumentów kosztami ubezpieczenia spłaty pożyczki w przypadku odstąpienia od umowy udzielania pożyczek gotówkowych, bez podania przyczyny, w terminie 14 dni od dnia zawarcia umowy, co jest sprzeczne z art. 54 ust. 1 i 4 ww. ustawy o kredycie konsumenckim i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 1 października 2012r. IV. na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów , określoną w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ww. ustawy, działania VIA SMS PL Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie polegające na naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez nieinformowanie o dodatkowych kosztach ponoszonych przez konsumentów, wynikających z korzystania ze środków porozumiewania się na odległość, co jest sprzeczne z art. 16 b ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 2 marca 2000r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (j.t. Dz.U. z 2012r. poz. 1225) i nakazuje się zaniechanie jej stosowania V. na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów , określoną w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ww. ustawy, działania VIA SMS PL Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie polegające na naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, poprzez zamieszczanie we wzorach oświadczeń o odstąpieniu od umowy, stanowiących załącznik do umów pożyczek zawieranych z konsumentami: - nierzetelnych i niepełnych informacji wskazujących, że w przypadku odstąpienia konsumenta od umowy w terminie 14 dni od dnia jej zawarcia, konsument jest zobowiązany do niezwłocznego zwrotu kwoty pożyczki powiększonej o odsetki bez sprecyzowania, że konsument może wykonać ten obowiązek nie później niż w terminie 30 dni od dnia złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy bądź - nierzetelnych informacji wskazujących, że w przypadku odstąpienia konsumenta od umowy w terminie 14 dni od dnia jej zawarcia, konsument jest zobowiązany do niezwłocznego zwrotu, tj. w ciągu 3 dni od daty złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy, kwoty pożyczki powiększonej o odsetki, podczas gdy konsument może wykonać ten obowiązek niezwłocznie, nie później niż w terminie 30 dni od dnia złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy, co jest sprzeczne z art. 54 ust. 2 ww. ustawy o kredycie konsumenckim i nakazuje się zaniechanie jej stosowania VI. na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nakłada się na VIA SMS PL Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie: 1. w związku z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ww. ustawy, w zakresie opisanym w pkt II sentencji niniejszej decyzji, karę pieniężną w wysokości 8.527 zł (słownie: osiem tysięcy pięćset dwadzieścia siedem zł), płatną do budżetu państwa 3 2. w związku z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ww. ustawy, w zakresie opisanym w pkt III sentencji niniejszej decyzji, karę pieniężną w wysokości 11.937 zł (słownie: jedenaście tysięcy dziewięćset trzydzieści siedem zł), płatną do budżetu państwa 3. w związku z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ww. ustawy, w zakresie opisanym w pkt IV sentencji niniejszej decyzji, karę pieniężną w wysokości 17.053 zł (słownie: siedemnaście tysięcy pięćdziesiąt trzy zł), płatną do budżetu państwa 4. w związku z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ww. ustawy, w zakresie opisanym w pkt V sentencji niniejszej decyzji, karę pieniężną w wysokości 8.527 zł (słownie: osiem tysięcy pięćset dwadzieścia siedem zł), płatną do budżetu państwa. Uzasadnienie Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów- Delegatura w Poznaniu (dalej: Prezes Urzędu) wszczął z urzędu postępowanie wyjaśniające, mające m.in. na celu wstępne ustalenie, czy działania VIA SMS PL Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie (dalej: Spółka) związane z udzielaniem pożyczek gotówkowych konsumentom, uzasadniają wszczęcie postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. W toku tego postępowania Spółka poinformowała, że udziela konsumentom pożyczek na okres od 1 do 30 dni, w wysokości od 100 do 1500 zł, przy czym pierwsza pożyczka może wynosić maksymalnie 500 zł, druga- 1100 zł, a trzecia- 1500 zł. Spółka wskazała ponadto, że na całkowity koszt udzielanych przez nią pożyczek składają się: kwota pożyczki udostępniona klientowi, opłata przygotowawcza obliczana jako 5% wartości przyznanej pożyczki i opłata za ubezpieczenie na życie w Towarzystwie Ubezpieczeń na Życie TU EUROPA S.A., obliczana jako 0,5% kwoty przyznanej pożyczki dziennie. Spółka zastrzegła przy tym, że poza ww. opłatami nie pobiera żadnych innych opłat, w tym brak jest oprocentowania pożyczki. Podniosła także, że prowadzi działalność sensytywną z punktu widzenia UOKiK i ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nigdy nie dążyła i nie prowadziła praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, stąd żadne jej twierdzenia i oświadczenia nie mogą być tak traktowane. Zwróciła również uwagę, że z uwagi na brak obowiązku zapłaty oprocentowania przez konsumenta, zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim, ustawa ta jej nie obowiązuje, a jej wymogi spełnia dobrowolnie, dbając o najwyższą jakość usług. Spółka poinformowała, że umowy z konsumentami zawiera przy wykorzystaniu środków porozumiewania się na odległość, zgodnie z umową udzielania pożyczek gotówkowych. Umowa wraz z Regulaminem udzielania pożyczek i załącznikami stanowią ogół warunków i zasad udzielania pożyczek konsumentom. Jak podkreśliła Spółka, większość relacji stron odbywa się za pomocą wiadomości tekstowych SMS, przez internet (wiadomości e- mail, konto klienta na profilu utworzonym na jej stronie internetowej) oraz telefonicznie. Dodatkowo Spółka wskazała, że zawarła umowę na usługę „Premium” polegającą na wysyłce SMS w pełnej wersji. Opłata za wysłanie wiadomości SMS Premium pod numer 71200 w ramach procedury uzyskania/udzielania pierwszej i kolejnych pożyczek wynosi 1 zł+ VAT (1,23 zł). Spółka poinformowała, że pożyczkobiorcy uzyskują informacje dotyczące wszelkich kwestii związanych z pożyczkami, w tym opłat za wysłanie wiadomości SMS, pod numerem telefonu (22) 291-53-55, ze strony internetowej www.viasms.pl- zakładki: jak pożyczyć, jak zwrócić, a także pod adresem e-mail: info@viasms.pl oraz poprzez skype_viasms.pl. Spółka zaznaczyła, że po weryfikacji 4 pożyczkobiorcy na podstawie numeru telefonu, w dalszych kontaktach ze Spółką pożyczkobiorcy nie są zobowiązani do korzystania z wiadomości SMS. Mogą przeprowadzić procedurę pożyczkową poprzez wiadomości e- mail. Przedstawiając procedurę udzielania pożyczek Spółka wskazała m.in., że pierwszym krokiem przed uzyskaniem pożyczki jest rejestracja klienta na stronie www.viasms.pl. Po dokonaniu prawidłowej rejestracji, tj. wypełnieniu wymienionych w formularzu rejestracyjnym danych, klient otrzymuje wiadomość SMS z informacją o dokonaniu rejestracji i konieczności wniesienia opłaty rejestracyjnej w wysokości 1 zł, służącej uwiarygodnieniu numeru jego konta bankowego i danych podanych przy rejestracji. Spółka wyjaśniła, że dokonanie rejestracji skutkuje utworzeniem na jej serwerze indywidualnego konta internetowego konsumenta. Za pomocą konta konsument może wnioskować o pożyczkę, aktualizować swoje dane teleadresowe, zmienić hasło do konta, mieć wgląd w treść umowy pożyczki i innych dokumentów oraz uzyskać informacje dotyczące statusu wszystkich złożonych do Spółki wniosków i numeru rachunku bankowego zarejestrowanego w Spółce. Spółka podkreśliła, że w procesie rejestracji konsument potwierdza zapoznanie się z warunkami umowy pożyczki, Regulaminem udzielania pożyczek, formularzem pożyczki, wzorem oświadczenia o odstąpieniu od umowy i warunkami ubezpieczenia na życie w TU EUROPA S.A. oraz akceptuje ww. dokumenty zaznaczając odpowiednie pola na formularzu. Zakończeniem procesu rejestracji jest wniesienie opłaty rejestracyjnej w wysokości 1 zł z rachunku konsumenta na rachunek Spółki. Po dokonaniu wpłaty konsument może złożyć wniosek o pożyczkę. Z przekazanych przez Spółkę informacji wynika, że konsument może wnioskować o pożyczkę logując się na swoje konto internetowe (profil) na stronie www.viasms.pl lub wysyłając wiadomość SMS ze swojego telefonu komórkowego. Złożenie wniosku przez konto internetowe polega na wybraniu z kalkulatora kwoty i terminu pożyczki i kliknięciu przycisku „weź pożyczkę”. Składając z kolei wniosek o pożyczkę poprzez wiadomość SMS konsument powinien zachować ustaloną formę i treść wniosku. Po złożeniu wniosku konsument otrzymuje wiadomość SMS z jednorazowym hasłem, którym powinien potwierdzić wniosek. Spółka wskazała, że przed potwierdzeniem wniosku o pożyczkę przesyła klientowi informacje na temat wnioskowanej pożyczki podając: dzień spłaty pożyczki, całkowitą kwotę pożyczki i całkowity koszt pożyczki, całkowitą kwotę do spłaty z uwzględnieniem wszelkich opłat towarzyszących, RRSO i koszt ewentualnych prolongat. Podkreśliła również, że podczas generowania wniosku o pożyczkę przez konto internetowe oraz w każdym czasie na żądanie klient otrzymuje wszelkie informacje dotyczące wysokości kwoty do spłaty, okresu pożyczki, możliwości odstąpienia od umowy, wcześniejszej spłaty lub przedłużenia okresu spłaty pożyczki. Jak ponadto poinformowała Spółka, w przypadku jakichkolwiek pytań lub wątpliwości klienta udziela mu telefonicznych wyjaśnień. Oprócz możliwości zapoznania się z warunkami umowy pożyczki i załącznikami na stronie internetowej, klient może także, na żądanie, otrzymać projekt umowy pożyczki i pozostałych dokumentów drogą elektroniczną, na podany adres e- mail. Spółka wyjaśniła, że przed podjęciem decyzji o udzieleniu pożyczki dokonuje oceny ryzyka kredytowego potencjalnego pożyczkobiorcy sprawdzając dane podane przez niego w toku rejestracji. Sprawdza też, czy konsument figuruje w bazach BIG InfoMonitor S.A., KRD BIG S.A. i ERIF BIG S.A. Przy podejmowaniu decyzji o udzieleniu pożyczki bierze ponadto pod uwagę, czy konsument odesłał podpisany egzemplarz umowy oraz czy terminowo spłacał poprzednio udzielone mu pożyczki. Spółka wskazała, że o przyznaniu bądź nieprzyznaniu pożyczki informuje klienta w wiadomości SMS podając, w przypadku decyzji odmownej, jej podstawę (np. wpis do jednej z baz danych). Jeśli po otrzymaniu pierwszej pożyczki konsument nie odeśle podpisanego 5 egzemplarza umowy, dalsze pożyczki mogą być udzielane w kwocie do 500 zł. Spółka wyjaśniła jednocześnie, że w przypadku złożenia wniosku o pożyczkę przez wiadomość SMS, klient musi wysłać zwrotną wiadomość SMS z ostateczną akceptacją pożyczki lub zaakceptować ją poprzez swoje konto internetowe. W wiadomości SMS dotyczącej decyzji pożyczkowej zamieszczona jest informacja o całkowitej kwocie pożyczki i całkowitym koszcie pożyczki, terminie pożyczki i RRSO. Po otrzymaniu akceptacji konsumenta Spółka przekazuje kwotę pożyczki do wypłaty. Jeżeli natomiast klient złożył wniosek korzystając ze strony internetowej Spółki, gdzie są podane wszelkie informacje dotyczące pożyczki, kwota przyznanej pożyczki zostaje przekazana bezpośrednio do wypłaty. Spółka zaznaczyła, że w obydwu przypadkach klient otrzymuje wiadomość e- mail o niezwłocznym dokonaniu przelewu kwoty pożyczki na wskazany przez niego rachunek bankowy. Wskazała ponadto, że wraz z ww. wiadomością przesyła umowę i jej załączniki, którą w dwóch egzemplarzach przesyła do pożyczkobiorcy pocztą, na jego adres korespondencyjny z załączoną kopertą zwrotną. O fakcie wypłaty pożyczki Spółka informuje pożyczkobiorcę e- mailem, załączając rachunek określający całkowitą kwotę wypłaconej pożyczki oraz całkowite koszty pożyczki. Spółka wyjaśniła, że wypłata pożyczki stanowi ostateczne potwierdzenie zawarcia umowy pożyczki na odległość, na trwałym nośniku, która następnie zostaje potwierdzona pismem. Odpowiadając na wezwanie Prezesa Urzędu, Spółka przedłożyła m.in. wzorce umów, które wykorzystuje w obrocie z konsumentami, tj. wzorzec umowy udzielania pożyczek gotówkowych i stanowiący jej załącznik- Regulamin udzielania pożyczek gotówkowych oraz umowy zawarte zgodnie z postanowieniami tych wzorców. Na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu wyjaśniającym Prezes Urzędu wszczął przeciwko Spółce, postanowieniem z dnia 16 października 2012r., postępowanie w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, w związku z podejrzeniem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, określonych w: I. art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na stosowaniu we wzorcu umowy o nazwie: umowa udzielania pożyczek gotówkowych postanowienia, które zostało wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kpc, o treści: „Pożyczkobiorca przyjmuje do wiadomości i wyraża zgodę na prowadzenie w przedmiocie niniejszej umowy czynności upominawczych i windykacyjnych, których kosztami zostanie obciążony. W dniu zawarcia umowy koszty te wynoszą maksymalnie 60 zł, na którą to kwotę składają się: opłaty za wysłanie upomnień SMS (3 x 5,00 zł), wysłanie upomnień drogą elektroniczną (3 x 5,00 zł), wysłanie wezwania listem poleconym, dokonywane w 30 dniu od ostatniego dnia okresu pożyczki (30,00 zł)” (§ 4 ust. 1) II. art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, poprzez: - nieinformowanie w umowach udzielania pożyczek gotówkowych o sposobie i skutkach odstąpienia konsumenta od umowy oraz kwocie odsetek należnych w stosunku dziennym - nierzetelne i niepełne informowanie w umowach udzielania pożyczek gotówkowych o obowiązku zwrotu przez konsumenta udostępnionej pożyczki oraz odsetek zgodnie z rozdziałem 5 ustawy, co może być sprzeczne z art. 30 ust. 1 pkt 15 ustawy z dnia 12 maja 2011r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. z 2011r. nr 126, poz. 715 ze zm.) 6 III. art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na obciążaniu konsumentów kosztami ubezpieczenia spłaty pożyczki w przypadku odstąpienia od umowy udzielania pożyczek gotówkowych bez podania przyczyny w terminie 14 dni od dnia zawarcia umowy, co może być sprzeczne z art. 54 ust. 1 i 4 ww. ustawy o kredycie konsumenckim IV. art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, poprzez nieinformowanie o dodatkowych kosztach ponoszonych przez konsumentów wynikających z korzystania ze środków porozumiewania się na odległość, co może być sprzeczne z art. 16 b ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 2 marca 2000r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (Dz.U. z 2000r. nr 22, poz. 271 ze zm.). Spółka, zawiadomiona o wszczęciu postępowania administracyjnego, nie ustosunkowała się do postawionych zarzutów. W odpowiedzi na wezwanie Prezesa Urzędu, Spółka poinformowała, że w okresie od dnia 1 stycznia do dnia 19 października 2012r. (tj. dnia otrzymania wezwania Prezesa Urzędu) zawarła łącznie [usunięto] umów pożyczek z konsumentami. Spółka podała, że w wymienionym okresie, w [usunięto] przypadkach konsumenci odstąpili od zawartych umów bez podania przyczyny, w terminie 14 dni od ich zawarcia. Ww. konsumenci nie zostali jednak, jak wskazała Spółka, zobowiązani do zwrotu naliczonej proporcjonalnie kwoty ubezpieczenia. Odpowiadając na wezwanie Prezesa Urzędu, Spółka wyjaśniła także, że wzorzec umowy pożyczki, w którym zamieszczono zakwestionowane postanowienie § 4 ust. 1, regulujące opłaty za czynności upominawcze i windykacyjne, wykorzystuje w obrocie konsumenckim od września 2011r. Spółka nie zgodziła się ze stanowiskiem Prezesa Urzędu, jakoby zapis ten był w jakimkolwiek stopniu niejasny czy stwarzający możliwość manipulacji . Spółka podkreśliła, że jej działania zmierzają ku temu, aby udzielać pożyczek i otrzymywać ich zwrot, a nie „zarabiać” na czynnościach windykacyjnych, co pośrednio sugeruje uzasadnienie pisma wszczynającego postępowanie. Spółka poinformowała, że zwrot naliczonej proporcjonalnie kwoty ubezpieczenia w przypadku odstąpienia konsumenta od umowy w terminie 14 dni od dnia jej zawarcia, był zastrzeżony w umowach zawieranych w okresie od dnia 5 stycznia do dnia 2 października 2012r. Spółka oświadczyła, że z dniem 2 października 2012r. wprowadziła do obrotu nowy wzorzec umowy i na podstawie umów zawartych z konsumentami zgodnie z tym wzorcem nie pobiera opłaty za ubezpieczenie spłaty pożyczki, tj. tzw. kwoty ubezpieczenia. Opłaty pobierane są jedynie w przypadkach przedłużenia okresu spłaty pożyczek udzielonych na zasadach, na jakich konsumenci zawarli umowy pożyczki przed dniem 2 października 2012r., do chwili całkowitej ich spłaty. Jednocześnie Spółka sprostowała informację przekazaną w ramach prowadzonego przez Prezesa Urzędu postępowania wyjaśniającego o sygn. akt RPZ-403/2/13/AC, mającego na celu wstępne ustalenie, czy działania reklamowe pozabankowych instytucji finansowych oferujących pożyczki konsumentom naruszają przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zgodnie z którą nowy wzorzec umowy wprowadziła do obrotu prawnego z dniem 2 listopada 2012r., a nie 2 października 2012r. Spółka wskazała, że data 2 listopada 2012r. została podana omyłkowo. Analiza zgromadzonej dokumentacji kredytowej dała podstawę do stwierdzenia, że Spółka może stosować również inną, niż zarzucone jej dotychczas, praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Postanowieniem z dnia 14 maja 2013r. Prezes Urzędu zmienił zatem postanowienie z dnia 16 października 2012r. o wszczęciu wobec Spółki postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Do 7 zarzutów wskazanych w punktach I- IV tego postanowienia dodano kolejny (pkt V), dotyczący podejrzenia stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów polegającej na naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, poprzez zamieszczanie we wzorach oświadczeń o odstąpieniu od umowy, stanowiących załącznik do umów pożyczek zawieranych z konsumentami: - nierzetelnych i niepełnych informacji wskazujących, że w przypadku odstąpienia konsumenta od umowy w terminie 14 dni od dnia jej zawarcia, konsument jest zobowiązany do niezwłocznego zwrotu kwoty pożyczki powiększonej o odsetki bez sprecyzowania, że konsument może wykonać ten obowiązek nie później niż w terminie 30 dni od dnia złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy bądź - nierzetelnych informacji wskazujących, że w przypadku odstąpienia konsumenta od umowy w terminie 14 dni od dnia jej zawarcia, konsument jest zobowiązany do niezwłocznego zwrotu, tj. w ciągu 3 dni od daty złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy, kwoty pożyczki powiększonej o odsetki, podczas gdy konsument może wykonać ten obowiązek niezwłocznie, nie później niż w terminie 30 dni od dnia złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy, co może być sprzeczne z art. 54 ust. 2 ustawy z dnia 12 maja 2011r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. z 2011r. nr 126, poz. 715 ze zm.) Spółka nie zajęła stanowiska w kwestii ww. zarzutu. W poczet dowodów w niniejszym postępowaniu Prezes Urzędu zaliczył materiał dowodowy zgromadzony w ramach wskazanego powyżej postępowania wyjaśniającego o sygn. akt RPZ-403/2/13/AC, w części obejmującej: pismo Spółki z dnia 25 stycznia 2013r. (wersja zawierająca tajemnicę przedsiębiorstwa) wraz z załącznikami w postaci wzorców o nazwie: umowa „VIA SMS PL”, Regulamin udzielania pożyczek (załącznik 1 do umowy udzielania pożyczek gotówkowych), oświadczenie w/s odstąpienia od umowy pożyczki (załącznik 2 do umowy udzielania pożyczek gotówkowych), formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego (załącznik 3 do umowy) oraz rachunek zysków i strat sporządzony za okres 01.01.2012- 31.12.2012r. Prezes Urzędu ustalił, co następuje: VIA SMS PL Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie jest przedsiębiorcą wpisanym do Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000367773 (dowód: odpis z KRS Spółki- k. 112- 114 akt). Przedmiotem działalności Spółki jest udzielanie pożyczek konsumentom. Aktualnie Spółka udziela konsumentom pożyczek na okres od 1 do 30 dni, w wysokości od 100 do 2000 zł (dowód : pismo Spółki z dnia 25 stycznia 2013r.- k. 306- 307 akt, wzorzec o nazwie: umowa „VIA SMS PL” oraz Regulamin udzielania pożyczek- k. 298- 303 akt). W okresie od dnia 1 stycznia do dnia 19 października 2012r. Spółka zawarła z konsumentami [usunięto] umów pożyczek (dowód : pismo Spółki z dnia 30 października 2012r.- k. 289- 290 akt). Umowy z konsumentami Spółka zawiera za pomocą środków porozumiewania się na odległość, w oparciu o postanowienia wzorców umów. Spółka poinformowała, że od września 2011r. do dnia 1 października 2012r. wykorzystywała w obrocie konsumenckim wzorzec o nazwie: umowa udzielania pożyczek gotówkowych, którego integralną część stanowił m.in. Regulamin udzielania pożyczek i wzór oświadczenia o odstąpieniu od umowy. Jak dodatkowo wskazała, od dnia 2 października 2012r. stosuje nowy wzorzec o nazwie: umowa „VIA SMS PL”. Jego integralną część stanowią m.in. Regulamin udzielania 8 pożyczek i wzór oświadczenia o odstąpieniu od umowy (dowód : pismo Spółki z dnia 5 stycznia 2012r.- k. 3- 4 akt, wzorzec umowy udzielania pożyczek gotówkowych oraz Regulamin udzielania pożyczek- k. 15- 22 akt, wzór oświadczenia w/s odstąpienia od umowy- k. 23 akt, pisma Spółki z dnia: 25 stycznia 2013r.- k. 306- 307 akt i 28 lutego 2013r.- k. 309- 311 akt, wzorce obowiązujące od dnia 2 października 2012r.- umowa „VIA SMS PL”, Regulamin udzielania pożyczek- k. 298- 303, oświadczenie w/s odstąpienia od umowy- k. 304 akt). Czynnością inicjującą proces udzielenia pożyczki przez Spółkę jest rejestracja konsumenta na stronie internetowej www.viasms.pl i założenie przez niego indywidualnego konta internetowego. W trakcie rejestracji konsument ustala hasło, które służy do jego identyfikacji w procesie zawierania kolejnych umów pożyczek. Po dokonaniu prawidłowej rejestracji Spółka informuje o tym konsumenta w przesłanej wiadomości SMS wskazując na konieczność wniesienia opłaty rejestracyjnej w wysokości 1 zł, służącej uwiarygodnieniu numeru konta bankowego i danych podanych przez konsumenta przy rejestracji. Poprzez konto internetowe konsument może m.in. złożyć wniosek o pożyczkę i mieć wgląd w treść umowy. W procesie rejestracji konsument potwierdza zapoznanie się z wzorcami umownymi określającymi warunki, na jakich Spółka udziela pożyczek oraz akceptuje ich postanowienia, zaznaczając odpowiednie pola na formularzu rejestracyjnym. Zakończeniem procesu rejestracji jest wniesienie opłaty rejestracyjnej w wysokości 1 zł z rachunku bankowego konsumenta na rachunek Spółki. Po wniesieniu tej opłaty konsument może złożyć wniosek o pożyczkę. Konsument może złożyć wniosek o pożyczkę za pośrednictwem konta założonego na stronie www.viasms.pl bądź SMS-a wysłanego na numer podany w trakcie rejestracji. Złożenie wniosku przez konto internetowe polega na wybraniu z kalkulatora wnioskowanej kwoty i terminu pożyczki oraz akceptacji dokonanego wyboru poprzez zaznaczenie polecenia: „weź pożyczkę”. Wniosek złożony poprzez wiadomość SMS powinien posiadać odpowiednią, ustaloną przez Spółkę treść i format (tj. „VIA [kwota] [wnioskowany okres] [hasło]”). Po złożeniu wniosku o pożyczkę Spółka przesyła do konsumenta, na wskazany przez niego numer telefonu komórkowego, wiadomość SMS z jednorazowym hasłem, którym powinien potwierdzić wniosek. Przed potwierdzeniem wniosku o pożyczkę Spółka informuje konsumenta o: dniu spłaty pożyczki, całkowitej kwocie pożyczki i całkowitym koszcie pożyczki, całkowitej kwocie do spłaty z uwzględnieniem wszelkich opłat towarzyszących, RRSO i koszcie ewentualnych prolongat. Po weryfikacji zdolności kredytowej potencjalnego pożyczkobiorcy, Spółka decyduje o przyznaniu bądź nieprzyznaniu pożyczki. O podjętej decyzji Spółka informuje konsumenta w przesyłanej wiadomości SMS. W przypadku decyzji odmownej Spółka podaje jej podstawę (np. wpis do jednej z baz danych). Po podjęciu pozytywnej decyzji pożyczkowej Spółka przekazuje konsumentowi drogą elektroniczną, na podany adres e-mail, formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego wraz z projektem umowy udzielania pożyczek gotówkowych i załącznikami do umowy. Przyznając pożyczkę Spółka informuje konsumenta o kosztach pożyczki, terminie spłaty pożyczki i RRSO. W przypadku złożenia wniosku o pożyczkę przez wiadomość SMS konsument powinien wysłać zwrotną wiadomość SMS z ostateczną akceptacją pożyczki bądź dokonać akceptacji poprzez swoje konto internetowe na stronie internetowej www.viasms.pl. Jeżeli konsument złożył wniosek o pożyczkę poprzez konto internetowe, Spółka przekazuje bezpośrednio kwotę przyznanej pożyczki do wypłaty. W obydwu przypadkach Spółka przesyła do pożyczkobiorcy e- mail o przelewie kwoty pożyczki na wskazany przez niego rachunek bankowy, do którego załącza umowę i jej załączniki. Dokumenty te są następnie przesyłane do pożyczkobiorcy pocztą na podany adres korespondencyjny. O fakcie wypłaty pożyczki Spółka informuje pożyczkobiorcę e- mailem, załączając rachunek określający 9 całkowitą kwotę wypłaconej pożyczki oraz całkowite koszty pożyczki. Wypłata pożyczki stanowi ostateczne potwierdzenie zawarcia umowy pożyczki na odległość, która następnie zostaje potwierdzona pismem. Jeżeli po otrzymaniu pierwszej pożyczki konsument nie odeśle podpisanego egzemplarza umowy, dalsze pożyczki mogą być udzielanie w kwocie do 500 zł. Decyzja o przyznaniu pierwszej pożyczki w wysokości do 500 zł jest podejmowana przez Spółkę w terminie nie dłuższym niż na drugi dzień roboczy od dokonania prawidłowej rejestracji na stronie internetowej i zaakceptowania treści umowy, Regulaminu oraz udzielenia innych koniecznych zgód i oświadczeń, zgodnie z instrukcjami zamieszczonymi na stronie internetowej Spółki. Każda kolejna pożyczka może być udzielona na podstawie wniosku o pożyczkę, w terminie nie dłuższym niż na drugi dzień roboczy od dnia wygenerowania wniosku o pożyczkę, o ile pożyczkobiorca dostarczył Spółce podpisaną umowę pożyczki. Kolejne pożyczki udzielane są za pośrednictwem SMS-a lub konta internetowego. W przypadku podjęcia pozytywnej decyzji o udzieleniu kolejnej pożyczki, Spółka informuje konsumenta o warunkach umowy w wiadomości przesłanej drogą elektroniczną, załączając formularz informacyjny dotyczący pożyczki i projekt umowy. Wiadomość ta zawiera informację o konieczności akceptacji warunków pożyczki poprzez SMS- a o treści: VIA OK na numer 71200 lub przez profil (konto) na www.viasms.pl (dowód : Opis procesu udzielania pożyczek gotówkowych stanowiący załącznik 2 do pisma Spółki z dnia 5 stycznia 2012r.- k. 8- 13, pismo Spółki z dnia 10 kwietnia 2012r.- k. 107- 111 akt, wzorzec umowy udzielania pożyczek gotówkowych oraz Regulamin udzielania pożyczek- k. 15- 22 akt). Z informacji przekazanych przez Spółkę wynika, że podczas generowania wniosku o pożyczkę przez konto internetowe oraz w każdym czasie na żądanie konsument może otrzymać wszelkie informacje dotyczące wysokości kwoty do spłaty, okresu pożyczki, możliwości odstąpienia od umowy, wcześniejszej spłaty pożyczki lub przedłużenia okresu jej spłaty. W przypadku pytań lub wątpliwości konsument może także otrzymać telefoniczne wyjaśnienia. Spółka poinformowała, że oprócz możliwości zapoznania się z warunkami umowy pożyczki i załącznikami na stronie internetowej, konsument może, na żądanie, otrzymać projekt umowy pożyczki i pozostałych dokumentów drogą elektroniczną, na podany adres e- mail. W czasie obowiązywania umowy konsument ma natomiast stały dostęp do danych gromadzonych na serwerze Spółki i umowy pożyczki (dowód : Opis procesu udzielania pożyczek gotówkowych stanowiący załącznik 2 do pisma Spółki z dnia 5 stycznia 2012r.- k. 8- 13). Prezes Urzędu ustalił, że we wzorcu umowy udzielania pożyczek gotówkowych, wykorzystywanym przez Spółkę w obrocie konsumenckim od września 2011r., zamieszczono postanowienie o treści: „Pożyczkobiorca przyjmuje do wiadomości i wyraża zgodę na prowadzenie w przedmiocie niniejszej umowy czynności upominawczych i windykacyjnych, których kosztami zostanie obciążony. W dniu zawarcia umowy koszty te wynoszą maksymalnie 60 zł, na którą to kwotę składają się: opłaty za wysłanie upomnień SMS (3 x 5,00 zł), wysłanie upomnień drogą elektroniczną (3 x 5,00 zł), wysłanie wezwania listem poleconym, dokonywane w 30 dniu od ostatniego dnia okresu pożyczki (30,00 zł)” (dowód : wzorzec umowy udzielania pożyczek gotówkowych- k. 15- 18 akt). Jak ponadto ustalił Prezes Urzędu, w umowach zawieranych przez Spółkę z konsumentami nie ma informacji o sposobie i skutkach odstąpienia konsumenta od umowy oraz kwocie odsetek należnych w stosunku dziennym. Obowiązek określenia w umowie pożyczki tych danych wynika z art. 30 ust. 1 pkt 15 ustawy z dnia 12 maja 2011r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. z 2011r. nr 126, poz. 715 ze zm.). 10 Ustalenia dokonane przez Prezesa Urzędu dowodzą także, że w umowach tych Spółka zamieszcza nierzetelne i niepełne informacje o obowiązku zwrotu przez konsumenta udostępnionej pożyczki oraz odsetek zgodnie z rozdziałem 5 ww. ustawy. Wymóg uwzględnienia przepisów rozdziału 5 ustawy o kredycie konsumenckim przy określaniu obowiązku zwrotu przez konsumenta udostępnionej pożyczki oraz odsetek, w razie odstąpienia od umowy bez podania przyczyny w terminie 14 dni od jej zawarcia, został nałożony na pożyczkodawcę w art. 30 ust. 1 pkt 15 tej ustawy. Umowy, które Spółka zawiera z konsumentami poprzestają na wskazaniu, że po złożeniu oświadczenia o odstąpieniu i zwróceniu przez pożyczkobiorcę kwoty do wypłaty wraz z naliczonymi proporcjonalnie kwotą ubezpieczenia i odsetkami, należnymi za okres od wypłaty pożyczki do dnia jej spłaty na konto Spółki, Spółka dokona całkowitego rozliczenia pożyczki w terminie 30 dni (§ 5 ust. 4). Nie zawierają natomiast innych postanowień, które określałyby obowiązek zwrotu przez konsumenta otrzymanej kwoty pożyczki wraz z odsetkami zgodnie z przepisami rozdziału 5 powołanej ustawy. W szczególności w umowach nie podano, w ślad za zamieszczonym w tym rozdziale art. 54 ust. 2 ustawy, że konsument ma obowiązek zwrócić kwotę udostępnionej pożyczki wraz z odsetkami niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 30 dni od dnia złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy. Wskazane nieprawidłowości występują zarówno w umowach udzielania pożyczek gotówkowych, które Spółka zawarła z konsumentami do dnia 1 października 2012r., jak i w umowach zawartych po tej dacie, w oparciu o postanowienia nowego wzorca (dowód: umowy załączone do pisma Spółki z dnia 10 kwietnia 2012r.- k. 115- 118, 126- 129, 140- 143, 151- 154, 162-165 akt, umowy załączone do pisma Spółki z dnia 28 lutego 2013r.- k. 312- 313, 321- 322, 330- 331, 339- 340, 348- 349, 357- 358, 366- 367, 375- 376, 384- 385, 393- 394 akt). Zastrzeżenia Prezesa Urzędu wywołało także nałożenie na konsumenta, wbrew art. 54 ust. 1 i 4 ustawy o kredycie konsumenckim, obowiązku zwrotu naliczonej proporcjonalnie kwoty ubezpieczenia spłaty pożyczki, w przypadku odstąpienia konsumenta od umowy bez podania przyczyny, w terminie 14 dni od dnia jej zawarcia. Obowiązek ten wynika z przytoczonego powyżej § 5 ust. 4 umów zawartych przez Spółkę z konsumentami. W trakcie postępowania Spółka potwierdziła, że rozlicza pożyczkę po złożeniu przez konsumenta oświadczenia w przedmiocie odstąpienia od umowy udzielania pożyczek i po zwrocie pożyczki, tj. kwoty do wypłaty bez opłaty przygotowawczej, ale z naliczonymi proporcjonalnie kwotą ubezpieczenia i odsetkami należnymi za okres od wypłaty pożyczki do dnia jej spłaty. Spółka poinformowała, że w okresie od dnia 1 stycznia do dnia 19 października 2012r. (tj. dnia otrzymania wezwania Prezesa Urzędu) konsumenci, którzy odstąpili od zawartych umów nie zostali zobowiązani do zwrotu naliczonej proporcjonalnie kwoty ubezpieczenia (dowód : pismo Spółki z dnia 10 kwietnia 2012r. oraz umowy załączone do ww. pisma- k. 107- 111, 115- 118, 126- 129, 140- 143, 151- 154, 162- 165 akt, pismo Spółki z dnia 30 października 2012r.- k. 289- 290 akt). Pismem z dnia 28 lutego 2013r. Spółka poinformowała, że zwrot naliczonej proporcjonalnie kwoty ubezpieczenia przewidziany był w umowach zawieranych z konsumentami w okresie od dnia 5 stycznia do dnia 2 października 2012r. Spółka wskazała, że od dnia 2 października 2012r. stosuje nowy wzorzec umowy pożyczki. Prezes Urzędu ustalił, że w nowym wzorcu nie ma postanowień zobowiązujących konsumenta do zwrotu kwoty pożyczki wraz z naliczoną proporcjonalnie kwotą ubezpieczenia, w razie odstąpienia od umowy bez podania przyczyny, w terminie 14 dni od dnia jej zawarcia. Obowiązek konsumenta został ograniczony do zwrotu kwoty pożyczki i odsetek należnych za okres od wypłaty pożyczki do dnia jej spłaty. Zawarcie umowy ze Spółką w oparciu o nowy wzorzec nie jest związane z obowiązkiem konsumenta 11 przystąpienia do umowy grupowego ubezpieczenia na życie i zapłatą kwoty ubezpieczenia (dowód: pismo Spółki z dnia 28 lutego 2013r. oraz umowy załączone do ww. pisma- k. 309- 311, 312- 313, 321- 322, 330- 331, 339- 340, 348- 349, 357- 358, 366- 367, 375- 376, 384- 385, 393- 394 akt). Prezes Urzędu powziął ponadto wątpliwości co do działań Spółki odnoszących się do sposobu i czasu informowania konsumentów o dodatkowych kosztach wynikających z korzystania ze środków porozumiewania się na odległość. Zgodnie z art. 16 b ust. 1 pkt 10 z dnia 2 marca 2000r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (j.t. Dz.U. z 2012r. poz. 1225), konsument powinien być poinformowany, przy użyciu środka porozumiewania się na odległość, najpóźniej w chwili złożenia mu propozycji zawarcia umowy, o dodatkowych kosztach ponoszonych przez niego, wynikających z korzystania ze środków porozumiewania się na odległość, jeżeli mogą one wystąpić. W ramach stosowanej przez Spółkę procedury udzielania pożyczek dodatkowymi kosztami, które ponosi konsument są opłaty za wysyłane przez niego wiadomości SMS Premium (o podwyższonej opłacie). Zgodnie z procedurą, konsument może np. złożyć wniosek o pożyczkę wysyłając wiadomość SMS Premium ze swojego telefonu komórkowego. Konsument może też potwierdzić złożony w ten sposób wniosek o pożyczkę przesyłając do Spółki wiadomość zwrotną SMS. Stosownie do postanowień Regulaminu udzielania pożyczek, po zawarciu umowy w formie pisemnej i zaakceptowaniu przez pożyczkobiorcę Regulaminu i innych warunków udzielania pożyczek, dalszy proces udzielania pożyczek odbywać może się przy użyciu krótkich wiadomości tekstowych między abonentami telefonii GSM (SMS). Podobne postanowienia zamieszczone zostały we wzorcu umowy udzielania pożyczek gotówkowych, w którym przewidziano, że dalsze kontakty związane z procesem uzyskiwania/udzielania kolejnych pożyczek będą odbywały się m.in. za pomocą wiadomości tekstowych wysyłanych na telefon komórkowy (SMS), zgodnie z procedurą określoną w Regulaminie (dowód : Opis procesu udzielania pożyczek gotówkowych stanowiący załącznik 2 do pisma Spółki z dnia 5 stycznia 2012r.- k. 8- 13, Regulamin udzielania pożyczek- k. 19- 22 akt, wzorzec umowy udzielania pożyczek- k. 15- 18 akt). Spółka poinformowała, że zawarła umowę na usługę „Premium” polegającą na wysyłce SMS w pełnej wersji. Opłata za wysłanie wiadomości SMS Premium pod numer 71200 w ramach procedury uzyskania/udzielania pierwszej i kolejnych pożyczek wynosi 1 zł+ VAT (1,23 zł). Spółka wskazała jednocześnie, że pożyczkobiorcy uzyskują informacje dotyczące wszelkich kwestii związanych z pożyczkami, w tym opłat za wysłanie wiadomości SMS, pod numerem telefonu (22) 291-53-55, ze strony internetowej www.viasms.pl- zakładki: jak pożyczyć, jak zwrócić, a także pod adresem e-mail: info@viasms.pl oraz poprzez skype_viasms.pl (dowód : pismo Spółki z dnia 3 lipca 2012r.- k. 262- 264 akt). W trakcie postępowania Prezes Urzędu ustalił również, że Spółka zamieszcza nierzetelne i niepełne informacje o terminie zwrotu kwoty pożyczki i odsetek we wzorach oświadczeń o odstąpieniu od umowy. Art. 54 ust. 2 ustawy o kredycie konsumenckim stanowi, że konsument ma obowiązek zwrócić niezwłocznie kredytodawcy kwotę udostępnionego kredytu wraz z odsetkami, nie później niż w terminie 30 dni od dnia złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy. Zgromadzona dokumentacja kredytowa wskazuje, że Spółka stosuje dwa typy wzorów oświadczeń o odstąpieniu od umowy, stanowiących załącznik do umów pożyczek, które zawiera z konsumentami. W pierwszym z wzorów wskazuje się, że w przypadku odstąpienia od umowy konsument jest zobowiązany do niezwłocznego zwrotu kwoty pożyczki powiększonej o odsetki. W drugim wzorze wskazano, że obowiązek ten konsument powinien wykonać niezwłocznie, w ciągu 3 dni od 12 daty złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy (dowód: wzory oświadczeń w/s odstąpienia od umowy pożyczki załączone do pisma Spółki z dnia 16 kwietnia 2012r.- k. 191, 213, 225, 237, 259, wzór oświadczenia w/s odstąpienia od umowy pożyczki załączony do pisma Spółki z dnia 25 stycznia 2013r.- k. 304 akt, wzory oświadczeń w/s odstąpienia od umowy pożyczki załączone do pisma Spółki z dnia 28 lutego 2013r.- k. 314, 317, 323, 326, 332, 341, 344, 350, 353, 359, 368, 371, 377, 386, 395 akt). Prezes Urzędu zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ochrona interesów przedsiębiorców i konsumentów podejmowana w ramach działań Prezesa Urzędu jest prowadzona w interesie publicznym. Ingerencja Prezesa Urzędu ma na celu ochronę interesów zbiorowości, a nie wprost poszczególnych, indywidualnych uczestników rynku. Naruszenie interesu publicznego stanowi bezwzględny warunek uznania kompetencji Prezesa Urzędu do rozstrzygnięcia określonej sprawy. Interes publiczny zostaje naruszony wówczas, gdy działania przedsiębiorcy godzą w interesy ogólnospołeczne i dotykają szerokiego kręgu uczestników rynku, zaburzając jego prawidłowe funkcjonowanie. W ocenie Prezesa Urzędu, rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny. Wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy byli lub mogli stać się klientami Spółki, tj. zawrzeć z nią umowę pożyczki. Działania Spółki nie dotyczą więc interesów poszczególnych osób, których sprawy miałyby charakter jednostkowy, indywidualny i nie dający się porównać z innymi, ale kręgu konsumentów- obecnych i przyszłych kontrahentów Spółki, których sytuacja jest identyczna. Naruszenie interesu publicznoprawnego przejawia się tym samym w naruszeniu zbiorowego interesu konsumentów. W niniejszej sprawie istnieje więc możliwość poddania zachowania Spółki dalszej ocenie pod kątem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Ocenę tę poprzedzić należy stwierdzeniem, że VIA SMS PL Sp. z o.o. jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Jest bowiem spółką prawa handlowego wpisaną do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, prowadzącą we własnym imieniu działalność gospodarczą polegającą na świadczeniu usług finansowych. W konsekwencji zachowania Spółki podlegają kontroli z punktu widzenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Art. 24 ust. 2 ustawy przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie godzące w nie bezprawne działania przedsiębiorcy, w szczególności: stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego (pkt 1), naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji (pkt 2) oraz nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji (pkt 3). Dla stwierdzenie ww. praktyk niezbędne jest, aby zachowanie przedsiębiorcy było bezprawne i naruszało zbiorowy interes konsumentów. Jako bezprawne należy kwalifikować zachowania sprzeczne z prawem, zasadami współżycia społecznego lub dobrymi obyczajami, bez względu na winę, a nawet świadomość sprawcy. Dla ustalenia bezprawności działania wystarczy, że określone zachowanie koliduje z przepisami prawa (por. Komentarz do ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji pod red. Janusza Szwai, Wyd. CH Beck, Warszawa 2000r., str. 117- 118). Zbiorowe interesy konsumentów to prawa nieograniczonej liczby konsumentów. 13 Przesłanka bezprawności wykazana zostanie odrębnie dla każdej z przypisanych Spółce praktyk. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów omówione zostanie natomiast łącznie, z uwagi na tożsamy charakter i znaczenie tej przesłanki dla wszystkich praktyk objętych prowadzonym postępowaniem. W uzasadnieniu wyroku z dnia 10 kwietnia 2008r. sygn. akt III SK 27/07 Sąd Najwyższy wyjaśnił, że gramatyczna wykładnia pojęcia zbiorowy interes konsumentów prowadzi do wniosku, że chodzi o zachowanie przedsiębiorcy, które godzi w interesy grupy osób stanowiących określony zbiór. Rezultaty tej wykładni modyfikuje zastrzeżenie, że nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma interesów indywidualnych. Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że przy konstruowaniu pojęcia „zbiorowy interes konsumentów” nie można opierać się tylko i wyłącznie na tym, czy oceniana praktyka skierowana jest do nieoznaczonego z góry kręgu podmiotów. Zdaniem Sądu, wystarczające powinno być ustalenie, że zachowanie przedsiębiorcy nie jest podejmowane w stosunku do zindywidualizowanych konsumentów, lecz względem członków danej grupy (określonego kręgu podmiotów), wyodrębnionych spośród ogółu konsumentów za pomocą wspólnego dla nich kryterium. Sąd Najwyższy uznał, że praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest (...) takie zachowanie przedsiębiorcy, które podejmowane jest w warunkach wskazujących na powtarzalność zachowania w stosunku do indywidualnych konsumentów wchodzących w skład grupy, do której adresowane są zachowania przedsiębiorcy, w taki sposób, że potencjalnie ofiarą takiego zachowania może być każdy konsument będący klientem lub potencjalnym klientem przedsiębiorcy . Interes konsumentów należy rozumieć jako interes prawny (a nie faktyczny), a więc uznany przez ustawodawcę jako zasługujący na ochronę i zabezpieczenie. Pod tym pojęciem należy rozumieć stricte ekonomiczne interesy konsumentów (o wymiarze majątkowym) oraz prawo konsumentów do uczestniczenia w przejrzystych i niezakłóconych przez przedsiębiorcę warunkach rynkowych, zapewniających konsumentom możliwość dokonywania transakcji przy całkowitym zrozumieniu, jaki jest ich rzeczywisty sens ekonomiczny i prawny na etapie przedkontraktowym i w czasie wykonywania umowy. Godzenie w zbiorowe interesy konsumentów może polegać zarówno na ich naruszeniu, jak i na zagrożeniu ich naruszenia. Nie jest zatem konieczne ustalenie, że którykolwiek z konsumentów został rzeczywiście poszkodowany wskutek stosowanej przez przedsiębiorcę praktyki. W niniejszej sprawie skutkami działań Spółki dotknięty może być nieoznaczony z góry krąg konsumentów, którego nie da się zidentyfikować- wszyscy dotychczasowi i przyszli kontrahenci Spółki. Z faktu posługiwania się przez Spółkę w obrocie z konsumentami wzorcami umów wynika powtarzalność jej zachowania wobec takich osób. Potencjalnie wszyscy konsumenci mogą skorzystać z oferty Spółki i zawrzeć ze Spółką umowę pożyczki na ustalonych z góry warunkach. I. W prowadzonym postępowaniu Prezes Urzędu zarzucił Spółce stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na stosowaniu postanowienia wzorca umowy, które zostało wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego. Prezes Urzędu zakwestionował § 4 ust. 1 wzorca umowy udzielania pożyczek gotówkowych Spółki, który przewiduje, że: „Pożyczkobiorca przyjmuje do wiadomości i wyraża zgodę na prowadzenie w przedmiocie niniejszej umowy czynności upominawczych i windykacyjnych, których kosztami zostanie obciążony. W dniu zawarcia umowy koszty te wynoszą maksymalnie 60 zł, na którą to kwotę składają się: opłaty za wysłanie upomnień 14 SMS (3 x 5,00 zł), wysłanie upomnień drogą elektroniczną (3 x 5,00 zł), wysłanie wezwania listem poleconym, dokonywane w 30 dniu od ostatniego dnia okresu pożyczki (30,00 zł)”. Wstępna ocena uzasadniała podejrzenie, że ww. postanowienia może być tożsame z postanowieniem wpisanym do rejestru w pozycji 1796 o treści: W przypadku niewykonania zobowiązań wynikających z niniejszej umowy kredytobiorca poniesie koszty związane z monitorowaniem kredytobiorcy: 1) telefoniczne upomnienie kredytobiorcy związane z nieterminową spłatą kredytu- 13 PLN, 2) korespondencja kierowana do kredytobiorcy związana z nieterminową spłatą kredytu (zawiadomienie, upomnienie, prośba o dopłatę, wystawienie bankowego tytułu egzekucyjnego), za każde pismo. Opłatą za korespondencję kierowaną do poręczycieli bank obciąża dodatkowo kredytobiorców według tych samych stawek- 15 PLN; 3) wyjazd interwencyjny do kredytobiorcy- 50 PLN . Podobnie jak ww. klauzula, postanowienie wzorca Spółki przewiduje opłaty za czynności upominawcze i windykacyjne, nie precyzuje jednak zasad i procedur obciążania nimi konsumenta. Z treści postanowienia konsument może jedynie dowiedzieć się, kiedy Spółka może wysłać wezwanie do zapłaty. Po przeprowadzeniu wnikliwej analizy porównawczej treści obydwu postanowień Prezes Urzędu uznał jednak, że brak wystarczającego uzasadnienia do stwierdzenia ich tożsamości. Podstawą abuzywności klauzuli z pozycji 1796 rejestru było m.in. ustalenie przez Sąd Okręgowy w Warszawie- Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: SOKiK), że brak określenia procedur, jakimi kieruje się bank przy podejmowaniu czynności związanych z dochodzeniem należności może prowadzić do dowolności jego działania w zakresie zasad, terminów czy częstotliwości korzystania z wymienionych środków. Konsument nie ma w konsekwencji pełnej wiedzy o rodzaju i wysokości opłat, które obowiązany będzie uiścić na wypadek opóźnienia w spłacie kredytu. Jak podkreślił SOKiK, może to prowadzić do znacznego zwiększenia zadłużenia konsumenta. Z uwagi na fakt, że zakwestionowane w niniejszym postępowaniu postanowienie określa maksymalną wartość kosztów, jakimi może zostać obciążony konsument w razie niespłacenia pożyczki zgodnie z umową i maksymalną liczbę czynności, jakie mogą być podjęte, skutek w postaci niczym nieograniczonego zwiększenia zadłużenia konsumenta nie występuje. Zdaniem Prezesa Urzędu, nie można też uznać, że konsument nie uzyskuje informacji o rodzaju i wysokości opłat, którymi może zostać obciążony. Okoliczności te powodują, że nie jest możliwe stwierdzenie tożsamości postanowienia wzorca umowy Spółki z postanowieniem wpisanym do rejestru, tj. wykazanie bezprawności działań Spółki. W związku z powyższym, w odniesieniu do postawionego Spółce zarzutu podstawę rozstrzygnięcia Prezesa Urzędu stanowi art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z tym przepisem, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. W wyroku z dnia 24 kwietnia 2003 r. sygn. akt III SA 2225/01 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził m.in. że przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Bezprzedmiotowość wynika z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych (…). Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Okoliczności stanowiące podstawę do umorzenia postępowania mogą pojawić się zarówno przed wszczęciem postępowania, jak i w jego trakcie Przepis art. 105 § 1 Kodeksu 15 postępowania administracyjnego znajdzie zatem zastosowanie również wówczas, gdy przesłanka czyniąca postępowanie bezprzedmiotowym istniała już w chwili jego wszczęcia, ale stała się organowi znana dopiero w toku postępowania administracyjnego. Zdaniem Prezesa Urzędu, taka właśnie sytuacja występuje w niniejszej sprawie, w której nie jest możliwe przypisanie Spółce stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Tym samym w zakresie omawianego zarzutu nie jest możliwe prowadzenie przeciwko Spółce postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, a w konsekwencji wydanie decyzji merytorycznej . Należy zauważyć, że ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie zawiera samodzielnej podstawy prawnej odnoszącej się do sposobu rozstrzygnięcia w przypadku, gdy zachodzi bezprzedmiotowość postępowania. Art. 83 powołanej ustawy przewiduje jednak, że w sprawach nieuregulowanych w ustawie do postępowania przed Prezesem Urzędu stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960r.- Kodeks postępowania administracyjnego. Mając jednocześnie na względzie, że ww. postanowienie nie określa w sposób dostatecznie precyzyjny stosowanej przez Spółkę procedury windykacyjnej w razie niespłacenia przez konsumenta pożyczki w terminie określonym w umowie, na podstawie art. 479 38 Kodeksu postępowania cywilnego Prezes Urzędu postanowił wystąpić do SOKiK z powództwem przeciwko Spółce o jego uznanie za niedozwolone postanowienie umowne. W świetle powyższego, Prezes Urzędu orzekł jak w pkt I sentencji decyzji. II. W pkt II sentencji decyzji Prezes Urzędu przypisał Spółce stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji. W niniejszym przypadku bezprawność działań Spółki wynika z naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 15 ustawy o kredycie konsumenckim. Przepis ten stanowi, że umowa o kredyt konsumencki powinna określać termin, sposób i skutki odstąpienia konsumenta od umowy, obowiązek zwrotu przez konsumenta udostępnionego przez kredytodawcę kredytu oraz odsetek zgodnie z rozdziałem 5, a także kwotę odsetek należnych w stosunku dziennym. Niewątpliwie ww. przepis nakłada na kredytodawcę szereg obowiązków informacyjnych wobec konsumenta, które odnoszą się do przyznanego konsumentowi prawa odstąpienia od umowy bez podania przyczyny, w terminie 14 dni od dnia zawarcia umowy. Wskazać przy tym należy, że na mocy art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy o kredycie konsumenckim, obowiązki te dotyczą także umowy pożyczki. Prezes Urzędu podziela stanowisko SOKiK wyrażone w wyroku z dnia 13 czerwca 2005r. sygn. akt XVII Ama 30/04, odnoszące się wprawdzie do poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 20 lipca 2001r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. nr 100, poz. 1081 ze zm.), ale zachowujące aktualność także w obowiązującym stanie prawnym, że skoro ustawodawca wyraźnie określił zakres niezbędnych danych zawartych w umowie kredytu konsumenckiego, to oczywistym jego celem było zagwarantowanie konsumentowi wiedzy w tym zakresie jako niezbędnej dla ochrony jego praw i interesów. Bez znaczenia jest przy tym, czy konsument z informacji tych uczyni użytek czy nie. Jak ustalono, umowy, które Spółka zawiera z konsumentami określają jedynie termin odstąpienia konsumenta od umowy. Nie określają natomiast sposobu i skutków odstąpienia konsumenta od umowy oraz kwoty odsetek należnych w stosunku dziennym. Zawierając umowę ze Spółką konsument nie uzyskuje tym samym informacji, w jaki sposób może skorzystać z ustawowego uprawnienia i zerwać nawiązany ze Spółką stosunek umowny i 16 jakie są tego skutki. W umowach nie ma np. informacji o możliwości złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy, przed upływem 14 dni od dnia zawarcia umowy, pod wskazany przez Spółkę adres. Nie wskazuje się też, że do zachowania terminu wystarczające jest wysłanie oświadczenia przed jego upływem (art. 53 ust. 4 i 5 ustawy). Z kolei niewskazanie w umowie wysokości odsetek w stosunku dziennym pozbawia konsumenta możliwości bezpośredniego ustalenia, jaką kwotę odsetek za każdy dzień korzystania z pożyczki powinien zwrócić w przypadku odstąpienia od zawartej ze Spółką umowy. Wobec stwierdzonych uchybień Prezes Urzędu uznał, że w ww. zakresie Spółka nie dostosowała zawieranych umów do wymogów formalnych umowy pożyczki, wynikających z art. 30 ust. 1 pkt 15 ustawy o kredycie konsumenckim. Zdaniem Prezesa Urzędu, w zawieranych przez Spółkę umowach zamieszczono ponadto nierzetelne i niepełne informacje o obowiązku zwrotu przez konsumenta udostępnionej pożyczki oraz odsetek. Powołany powyżej art. 30 ust. 1 pkt 15 ustawy wymaga, aby pożyczkodawca uwzględnił w tym względzie przepisy rozdziału 5 ustawy. Dla oceny, czy umowa pożyczki spełnia ww. wymogi formalne bez wątpienia podstawowe znaczenie ma zamieszczony w rozdziale 5 ustawy art. 54. Ust. 1 tego przepisu stanowi, że konsument nie ponosi kosztów związanych z odstąpieniem od umowy o kredyt konsumencki, z wyjątkiem odsetek za okres od dnia wypłaty kredytu do dnia spłaty kredytu. Art. 54 ust. 4 dodatkowo zastrzega, że w przypadku odstąpienia od umowy kredytodawcy nie przysługują żadne inne opłaty, z wyjątkiem bezzwrotnych kosztów poniesionych przez niego na rzecz organów administracji publicznej oraz opłat notarialnych. Dla określenia obowiązku zwrotu przez konsumenta uzyskanego kredytu konsumenckiego istotne znaczenie ma także art. 54 ust. 2, który wskazuje, że konsument zwraca niezwłocznie kredytodawcy kwotę udostępnionego kredytu wraz z odsetkami, nie później niż w terminie 30 dni od dnia złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy. Z kolei art. 54 ust. 3 przewiduje, że dniem spłaty kredytu jest dzień przekazania środków pieniężnych kredytodawcy przez konsumenta. Umowy pożyczki, które Spółka zawierała z konsumentami na podstawie wzorca obowiązującego do dnia 1 października 2012r., ograniczają się do wskazania, że po złożeniu oświadczenia o odstąpieniu i zwróceniu przez pożyczkobiorcę kwoty do wypłaty wraz z naliczonymi proporcjonalnie kwotą ubezpieczenia i odsetkami należnymi za okres od wypłaty pożyczki do dnia jej spłaty na konto Spółki, Spółka dokona całkowitego rozliczenia pożyczki w terminie 30 dni (§ 5 ust. 4). W umowach nie zamieszczono innych postanowień, które określałyby warunki zwrotu przez konsumenta kwoty pożyczki i odsetek w sposób zgodny z przepisami rozdziału 5 ustawy o kredycie konsumenckim. Nie podano np. terminu, w którym konsument powinien wykonać swój obowiązek i terminu, w którym nastąpi spłata pożyczki. W umowach nie wskazano także, że konsument nie ponosi kosztów związanych z odstąpieniem od umowy, z wyjątkiem odsetek za okres od dnia wypłaty pożyczki do dnia jej spłaty. W świetle art. 30 ust. 1 pkt 15 ww. ustawy, informacje zawarte w umowach pożyczek Spółki nie są więc rzetelne i pełne. W toku postępowania Spółka wyraziła pogląd, powołując się na art. 4 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim, że przepisy tej ustawy jej nie obowiązują, ponieważ konsument nie ma obowiązku zapłaty oprocentowania. Spółka podkreśliła, że wymogi ustawy wypełnia dobrowolnie, dbając o najwyższą jakość usług. Zdaniem Prezesa Urzędu, opinia Spółki nie jest uzasadniona. Spółka pomija bowiem pełną treść i znaczenie art. 4 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy. Przepis ten wyłącza zastosowanie regulacji ustawy o kredycie konsumenckim tylko do tych umów, w których konsument nie jest zobowiązany do zapłaty oprocentowania oraz innych kosztów związanych z udzieleniem lub spłatą kredytu konsumenckiego. Pożyczki Spółki nie są wprawdzie 17 oprocentowane (por. art. 5 pkt 10 ustawy o kredycie konsumenckim), niemniej jednak pożyczkobiorcy ponoszą inne koszty w związku z udzieleniem pożyczki. W umowach zawieranych do dnia 1 października 2012r. konsumenci obciążani byli opłatą przygotowawczą w wysokości 5% wartości pożyczki do wypłaty i kwotą ubezpieczenia pożyczki w wysokości 0,5% wartości pożyczki do wypłaty dziennie. Na podstawie umów zawartych po tej dacie konsumenci będący kontrahentami Spółki obciążani są opłatą za udzielenie pożyczki w wysokości od [usunięto] % do [usunięto] % kwoty pożyczki. Skutkuje to uznaniem, że Spółka nie jest zwolniona z obowiązku przestrzegania przepisów ustawy o kredycie konsumenckim. Mając na uwadze powyższe, Prezes Urzędu stwierdził, że wskutek niedopełnienia wymogów formalnych umów pożyczek przewidzianych w art. 30 ust. 1 pkt 15 ustawy o kredycie konsumenckim, Spółka naruszyła obowiązek udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji. W związku z naruszeniem zbiorowego interesu konsumentów, swoim zachowaniem Spółka wyczerpała przesłanki praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Z informacji przekazanych przez Spółkę wynika, że od dnia 2 października 2012r. umowy z konsumentami zawiera zgodnie z nowymi wzorcami umów. Jak ustalił Prezes Urzędu, w umowach zawartych w oparciu o nowe wzorce nie ma postanowień, które wskazywałyby sposób i skutki odstąpienia konsumenta od umowy oraz kwotę odsetek należnych w stosunku dziennym. W umowach tych nie ma też postanowień, które określałyby obowiązek zwrotu udostępnionej przez konsumenta pożyczki i odsetek zgodnie z rozdziałem 5 ustawy o kredycie konsumenckim. Kwestie zwrotu pożyczki reguluje § 5 ust. 4, z którego usunięto jedynie część odnoszącą się do zwrotu naliczonej proporcjonalnie kwoty ubezpieczenia (dla uzyskania pożyczki nie jest obecnie konieczne przystąpienie przez konsumenta do umowy grupowego ubezpieczenia na życie). W pozostałej części postanowienie to ma taką samą treść, jak w umowach zawartych na podstawie poprzednio stosowanego wzorca, tj. wzorca umowy udzielania pożyczek gotówkowych. Aktualnie zawierane przez Spółkę umowy poprzestają zatem na stwierdzeniu, że Spółka dokona rozliczenia z konsumentem w terminie 30 dni, po złożeniu przez konsumenta oświadczenia o odstąpieniu i zwróceniu kwoty pożyczki do wypłaty wraz z naliczonymi proporcjonalnie odsetkami należnymi za okres od wypłaty pożyczki do dnia jej spłaty na konto Spółki. Uwzględniając powyższe, uzasadnione jest nakazanie Spółce, na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zaniechanie stosowania zarzuconej praktyki. III. Praktyka z art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, która została przypisana Spółce w pkt III sentencji decyzji, polega na obciążaniu konsumentów kosztami ubezpieczenia spłaty pożyczki w przypadku odstąpienia od umowy udzielania pożyczek gotówkowych bez podania przyczyny, w terminie 14 dni od dnia zawarcia umowy. Na mocy zawartych z konsumentami umów udzielania pożyczek gotówkowych Spółka mogła żądać od pożyczkobiorcy, w przypadku odstąpienia od umowy, naliczonej proporcjonalnie kwoty ubezpieczenia. Należy zauważyć, że przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie regulują konstrukcji bezprawności działań przedsiębiorcy. Art. 24 ustawy nie ma samodzielnego znaczenia prawnego, ale powinien być interpretowany oraz stosowany w określonym kontekście normatywnym. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 13 lipca 2006r. III SZP 3/2006 stwierdził, że za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów można uznać zachowania 18 naruszające przepisy innych ustaw, które nakładają na przedsiębiorcę określone obowiązki względem konsumenta (…). Zachowania takie stanowią bowiem jednocześnie zachowania bezprawne i skutkują zniesieniem, ograniczeniem lub zniekształceniem praw konsumentów, wpływając tym samym na chronioną przez przepis obowiązującego prawa sferę ich interesów. Prezes Urzędu uznał, że możliwość domagania się przez Spółkę naliczonej proporcjonalnie kwoty ubezpieczenia w razie odstąpienia konsumenta od umowy narusza art. 54 ust. 1 i 4 ustawy o kredycie konsumenckim. Przypomnienia wymaga, że art. 54 ust. 1 zwalnia konsumenta z ponoszenia kosztów związanych z odstąpieniem od umowy o kredyt konsumencki, z wyjątkiem odsetek za okres od dnia wypłaty kredytu do dnia spłaty kredytu. Art. 54 ust. 4 dodatkowo wskazuje, że w przypadku odstąpienia od umowy kredytodawcy nie przysługują żadne inne opłaty, z wyjątkiem bezzwrotnych kosztów poniesionych przez niego na rzecz organów administracji publicznej oraz opłat notarialnych. Analiza ww. przepisów prowadzi do wniosku, że jedynymi kosztami, które należne są pożyczkodawcy w przypadku odstąpienia konsumenta od umowy są: odsetki za okres korzystania z pożyczki i ewentualnie- koszty poniesione na rzecz określonych organów i opłaty notarialne. Zdaniem Prezesa Urzędu, kwota ubezpieczenia pożyczki pomimo, że wchodzi w skład całkowitego kosztu pożyczki (stanowiąc koszt usługi dodatkowej, której poniesienie jest niezbędne do uzyskania pożyczki- por. art. 5 pkt 6 b ustawy o kredycie konsumenckim), nie należy do kategorii kosztów, jakimi może zostać obciążony konsument w razie odstąpienia od umowy. Pożyczkodawca nie może w konsekwencji żądać od konsumenta jej uiszczenia. Zobowiązując konsumenta do poniesienia tego rodzaju kosztów w przypadku odstąpienia od umowy, Spółka nakłada więc na konsumenta dodatkowe i nieprzewidziane w obowiązujących przepisach prawa obowiązki o charakterze finansowym. Ww. okoliczności przesądzają o uznaniu, że działania Spółki są bezprawne z punktu widzenia art. 54 ust. 1 i 4 ustawy o kredycie konsumenckim. Ze względu na fakt, że działania te naruszają również zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urzędu przypisał Spółce stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Należy ponadto podkreślić, że na dokonaną ocenę praktyki Spółki nie wpływa wskazany przez Spółkę fakt, że żaden z jej dotychczasowych kontrahentów, który odstąpił od umowy w okresie od dnia 1 stycznia do dnia 19 października 2012r. nie został zobowiązany do zwrotu naliczonej proporcjonalnie kwoty ubezpieczenia. Dla stwierdzenia praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów nie jest konieczne, aby którykolwiek z konsumentów został faktycznie dotknięty jej skutkami. Wystarczająca jest choćby potencjalna możliwość wystąpienia skutków praktyki (art. 1 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). W umowach pożyczek, które Spółka zawiera z konsumentami w oparciu o nowy wzorzec umowy, nie przewidziano obowiązku zwrotu przez konsumenta odstępującego od umowy opłaty z tytułu ubezpieczenia spłaty pożyczki. § 5 ust. 4 tych umów wskazuje, że Spółka dokona rozliczenia pożyczki po złożeniu oświadczenia o odstąpieniu i zwróceniu przez pożyczkobiorcę kwoty pożyczki wraz z naliczonymi proporcjonalnie odsetkami należnymi za okres od dnia wypłaty pożyczki do dnia jej spłaty. Wynika to z faktu, że umowy pożyczki zawierane zgodnie z nowym wzorcem umowy, obowiązującym od dnia 2 października 2012r., nie są związane z obowiązkiem konsumenta przystąpienia do umowy grupowego ubezpieczenia na życie. Działając na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urzędu orzekł zatem jak w pkt III sentencji decyzji. 19 IV. Praktyka stwierdzona w pkt IV sentencji decyzji polega na naruszeniu przez Spółkę obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji. Prezes Urzędu uznał, że działania Spółki są sprzeczne z art. 16 b ust. 1 pkt 10 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny. Zgodnie z powołanym przepisem, konsument powinien być poinformowany, przy użyciu środka porozumiewania się na odległość, najpóźniej w chwili złożenia mu propozycji zawarcia umowy, o dodatkowych kosztach ponoszonych przez konsumenta wynikających z korzystania ze środków porozumiewania się na odległość, jeżeli mogą one wystąpić. Dodatkowymi kosztami, które mogą wystąpić w ramach stosowanej przez Spółkę procedury udzielania pożyczek są opłaty za wysyłane przez konsumenta wiadomości SMS Premium (wiadomości SMS o podwyższonej opłacie). Stosownie do Regulaminu udzielania pożyczek, po zawarciu umowy w formie pisemnej i zaakceptowaniu przez pożyczkobiorcę postanowień Regulaminu i innych warunków udzielania pożyczek, dalszy proces udzielania pożyczek będzie odbywać się m.in. przy użyciu krótkich wiadomości tekstowych między abonentami telefonii GSM (SMS). Podobne postanowienia zamieszczone zostały we wzorcu umowy udzielania pożyczek gotówkowych, w którym wskazano, że dalsze kontakty związane z procesem uzyskiwania/udzielania kolejnych pożyczek będą odbywały się m.in. za pomocą wiadomości tekstowych wysyłanych na telefon komórkowy (SMS), zgodnie z procedurą określoną w Regulaminie. Zgodnie ze stosowaną przez Spółkę procedurą, konsument posiadający indywidualne konto na stronie internetowej www.viasms.pl może składać wnioski o pożyczkę np. poprzez wysłanie wiadomości SMS Premium, o ustalonej przez Spółkę treści. W przypadku złożenia wniosku o pożyczkę przez wiadomość SMS konsument może też np. zaakceptować pożyczkę wysyłając do Spółki wiadomość zwrotną SMS Premium. Z informacji przekazanych przez Spółkę wynika, że zawarła umowę na usługę „Premium” polegającą na wysyłce wiadomości SMS w pełnej wersji. Koszt za wysłanie wiadomości SMS w ramach procedury uzyskiwania/udzielania pierwszej i kolejnych pożyczek wynosi 1 zł + VAT (1,23 zł). Spółka wyjaśniła, że pożyczkobiorcy uzyskują informacje dotyczące wszelkich kwestii związanych z pożyczkami, w tym opłat za wysłanie wiadomości SMS, pod określonym numerem telefonu, ze strony internetowej www.viasms.pl- zakładki: jak pożyczyć, jak zwrócić, a także pod adresem e-mail: info@viasms.pl oraz poprzez skype_viasms.pl. Zdaniem Prezesa Urzędu, sposób informowania konsumentów o dodatkowych kosztach wynikających z korzystania ze środków porozumiewania się na odległość, tj. opłatach za wysłanie wiadomości SMS Premium zarówno w przypadku ubiegania się o pierwszą, jak i kolejne pożyczki, nie spełnia warunków określonych w przytoczonym powyżej przepisie. Uwzględniając procedurę udzielania pożyczek, informacja taka powinna być przekazana konsumentowi najpóźniej w chwili złożenia mu propozycji zawarcia umowy, tj. przed potwierdzeniem przez konsumenta wniosku o pożyczkę. W ocenie Prezesa Urzędu, za propozycję zawarcia umowy mogą być bowiem uznane informacje o dniu spłaty pożyczki, całkowitej kwocie pożyczki i całkowitym koszcie pożyczki, całkowitej kwocie do spłaty z uwzględnieniem wszelkich opłat towarzyszących, RRSO i koszcie ewentualnych prolongat, które Spółka przekazuje konsumentowi przed potwierdzeniem wniosku o pożyczkę. W omawianym przypadku uzyskanie przez konsumenta informacji o dodatkowych kosztach, które mogą wystąpić w ramach procedury udzielania pożyczek, możliwe jest dopiero po podjęciu działań przez samego konsumenta (np. wskutek przeprowadzenia rozmowy telefonicznej, wysłania zapytania na wskazany adres e-mail czy też zapoznania się z informacjami udostępnionymi w ściśle określonym miejscu na stronie internetowej). 20 Spółka nie informuje więc konsumenta o wysokości kosztów w relacjach bezpośrednich, w toku ubiegania się o pożyczkę. Prezes Urzędu podziela stanowisko, że szeroko ujęty obowiązek informacyjny jest jednym z filarów ochronnego reżimu umowy zawieranej na odległość (…). Zasadą jest udzielanie informacji przez przedsiębiorcę w sposób nieprzymuszony, samorzutnie, nie zaś tylko umożliwienie konsumentowi jej uzyskanie, w razie inicjatywy konsumenta (tak E. Łętowska- „Ochrona niektórych praw konsumentów. Komentarz”. Wyd. C.H.Beck, Wyd. 3, str. 57). Dlatego też Prezes Urzędu uznał, że w istocie Spółka nie informuje konsumentów o dodatkowych kosztach wynikających z korzystania ze środka porozumiewania się na odległość, zgodnie z art. 16 b ust. 1 pkt 10 ww. ustawy. Na marginesie należy zauważyć, że informacje o kosztach wysłania wiadomości SMS Premium nie zostały także podane w udostępnianych konsumentom formularzach informacyjnych dotyczących kredytu konsumenckiego, ani wzorcach umów udostępnianych pożyczkobiorcom posiadającym konto na stronie internetowej Spółki. Biorąc pod uwagę powyższe oraz naruszenie zbiorowego interesu konsumentów, Prezes Urzędu stwierdził, że Spółka dopuściła się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Jak to już wskazano, dla przypisania Spółce stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów nie jest konieczne ustalenie, że którykolwiek z konsumentów- dotychczasowych kontrahentów Spółki został dotknięty skutkami praktyki, a więc poniósł szkodę wskutek braku informacji o wysokości opłaty za wysłanie wiadomości SMS Premium. Wystarczająca jest sama potencjalna możliwość naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Na przypisanie Spółce praktyki nie ma zatem wpływu fakt, że korzystanie z wiadomości SMS nie jest obligatoryjnym sposobem kontaktowania się konsumenta ze Spółką, a konsument może w procesie ubiegania się o pożyczkę korzystać z e- maili jako środka porozumiewania się ze Spółką. Niezależnie od wybranego w całości lub na danym etapie procedury ubiegania się o pożyczkę sposobu kontaktowania się ze Spółką, konsument powinien uzyskać informacje o kosztach wysłania wiadomości SMS, przed złożeniem mu propozycji zawarcia umowy. Z uwagi na fakt, że Spółka nie wykazała w toku postępowania, stosownie do art. 27 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, że zmieniła swoje działania w zakwestionowanym zakresie i zaniechała stosowania zarzuconej jej praktyki, podstawą rozstrzygnięcia Prezesa Urzędu jest art. 26 ust. 1 tej ustawy. V. Ostatnia z przypisanych Spółce praktyk związana jest z naruszeniem obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji w zakresie informowania, we wzorach oświadczeń o odstąpieniu od umowy, o terminie zwrotu przez konsumenta kwoty pożyczki wraz z odsetkami. Wzory oświadczeń o odstąpieniu od umowy stanowią załącznik do umów pożyczek zawieranych przez Spółkę z konsumentami. Zakwestionowana praktyka Spółki podlega ocenie z punktu widzenia art. 54 ust. 2 ustawy o kredycie konsumenckim. Powyżej wskazano, że ww. przepis zobowiązuje konsumenta do niezwłocznego zwrotu kredytodawcy kwoty udostępnionego kredytu konsumenckiego wraz z odsetkami naliczonymi za okres od dnia wypłaty kredytu do dnia spłaty kredytu, nie później niż w terminie 30 dni od dnia złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy. Należy zauważyć, że ustawa o kredycie konsumenckim nie nakłada na kredytodawcę (pożyczkodawcę) obowiązku pouczenia konsumenta o terminie zwrotu kwoty pożyczki i odsetek we wzorze oświadczenia o odstąpieniu od umowy. Art. 53 ust. 3 21 przewiduje jedynie, że we wzorze oświadczenia o odstąpieniu od umowy, kredytodawca ma obowiązek oznaczyć swoje imię, nazwisko (nazwę) i adres zamieszkania (siedzibę). Należy jednak uznać, że jeżeli kredytodawca decyduje się zamieścić w tym dokumencie dodatkowe informacje o warunkach skorzystania z prawa odstąpienia od umowy, powinien przedstawić je zgodnie z regulacjami ustawowymi. W przeciwnym wypadku może być narażony na zarzut przekazywania informacji, które nie są rzetelne i pełne. Zdaniem Prezesa Urzędu, taka właśnie sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. W stosowanych przez Spółkę wzorach oświadczeń o odstąpieniu od umowy kwestie terminu, w jakim konsument winien zwrócić kwotę pożyczki i odsetek uregulowano w różny sposób. W pierwszym wzorze wskazano, że w przypadku odstąpienia od umowy konsument jest zobowiązany do niezwłocznego zwrotu kwoty pożyczki powiększonej o odsetki. Nie podano natomiast, że „niezwłoczny” zwrot może nastąpić nie później niż w terminie 30 dni od dnia złożenia oświadczenia o odstąpieniu. Informacje, które podaje Spółka nie są więc pełne, a przez to również rzetelne w świetle powołanego przepisu ustawy. Zapoznając się z nimi, konsument nie wie i nie jest w stanie ustalić terminu, w którym powinien zwrócić kwotę pożyczki i należnych odsetek. W drugim wzorze oświadczenia wskazano, że obowiązek zwrotu kwoty pożyczki i odsetek konsument powinien wykonać niezwłocznie, w ciągu 3 dni od daty złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy. Informacja przekazana przez Spółkę nie jest rzetelna, skoro konsument ma wprawdzie obowiązek zwrócić kwotę pożyczki niezwłocznie, jednak nie później niż w terminie 30 dni od dnia złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy. Zdaniem Prezesa Urzędu, nie może budzić wątpliwości, że w obydwu stosowanych wzorach oświadczeń Spółka zamieściła informacje, które nie są pełne i rzetelne z punktu widzenia art. 54 ust. 2 ustawy o kredycie konsumenckim. Otrzymując wzór oświadczenia o odstąpieniu od umowy konsument nie uzyskuje tym samym informacji, w jakim terminie powinien faktycznie zwrócić otrzymaną pożyczkę wraz z należnymi Spółce odsetkami (termin zwrotu pożyczki i odsetek nie został też wskazany w zawieranych przez Spółkę umowach- por. pkt II uzasadnienia niniejszej decyzji). Ustalenie, że działania Spółki naruszają też zbiorowy interes konsumentów, tj. interesy nieokreślonej i nieograniczonej grupy podmiotów, których nie da się zidentyfikować, przesądza o przypisaniu Spółce praktyki z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes Urzędu ustalił, że Spółka nie zaniechała stosowania ww. praktyki. Podstawę prawną decyzji Prezesa Urzędu w omawianym przypadku stanowi tym samym art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W świetle powyższego, Prezes Urzędu uznał, że w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki niezbędne do przypisania Spółce praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów: wykazana została zarówno bezprawność jej działań, jak i naruszenie zbiorowego interesu konsumentów. VI. Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu może w drodze decyzji nałożyć na przedsiębiorcę, który choćby nieumyślnie dopuścił się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ustawy, karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary. Z powołanego przepisu wynika, że kara pieniężna ma charakter fakultatywny. O tym, czy w konkretnej sprawie w odniesieniu do wskazanego przedsiębiorcy zasadne jest nałożenie kary pieniężnej decyduje, w ramach uznania administracyjnego, Prezes Urzędu. 22 Należy zwrócić uwagę, że przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie określają jakichkolwiek przesłanek, od których uzależnione byłoby podjęcie decyzji o nałożeniu kary. Ustawodawca wskazał jedynie w art. 111 ustawy te okoliczności, które Prezes Urzędu winien uwzględnić decydując o wymiarze kary pieniężnej, wymieniając okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Biorąc pod uwagę okoliczności sprawy, w szczególności charakter praktyk i ich możliwe skutki w sferze ekonomicznych i pozaekonomicznych interesów konsumentów, Prezes Urzędu uznał za uzasadnione nałożenie na Spółkę kar pieniężnych za każdą ze stwierdzonych praktyk. Ocena zgromadzonego materiału dowodowego wskazuje na nieumyślne naruszenie przez Spółkę przepisów ustawy. Zdaniem Prezesa Urzędu, kształtując treść zawieranych z konsumentami umów i załączanych do nich wzorów oświadczeń w sposób sprzeczny z ustawą o kredycie konsumenckim, czy też nie informując konsumentów o kosztach wiadomości SMS wysyłanych w ramach procedury ubiegania się o pożyczkę, Spółka naruszyła zasady ostrożności w relacjach z konsumentami. Jako profesjonalista Spółka ma obowiązek na bieżąco monitorować wszystkie przepisy, które regulują warunki świadczenia przez nią usług finansowych konsumentom, w tym zwłaszcza przepisy ustawy o kredycie konsumenckim, mającej podstawowe znaczenie dla określenia praw i obowiązków stron umowy pożyczki. Uwzględnienie przez Spółkę w prowadzonej działalności powszechnie obowiązujących przepisów prawa nie wymaga zachowania przez nią szczególnej bądź nadzwyczajnej staranności. Prezes Urzędu uznał, że Spółka mogła bez przeszkód sprawdzić i ustalić, jakie obowiązki nakładają na nią obowiązujące przepisy prawa w zakresie udzielania pożyczek konsumentom. Jako przedsiębiorca Spółka powinna także zachować ostrożność w formułowaniu opinii co do zwolnienia jej z przestrzegania przepisów prawa. Taki pogląd Spółka wyraziła w odniesieniu do przepisów ustawy o kredycie konsumenckim. Zdaniem Spółki, przepisy tej ustawy jej nie obowiązują, ponieważ udziela pożyczek, które nie są oprocentowane. Spółka pominęła tym samym pełną treść i znaczenie art. 4 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, który wyłącza stosowanie ustawy tylko do tych umów, w których konsument nie jest zobowiązany do zapłaty oprocentowania oraz innych kosztów związanych z udzieleniem lub spłatą kredytu konsumenckiego. Pożyczki Spółki nie są oprocentowane, ale Spółka pobiera inne koszty w związku z udzieleniem pożyczki. Stanowisko Spółki oznacza, w opinii Prezesa Urzędu, że Spółka nie dochowała należytej dbałości przy analizie i ocenie przepisów ustawy. W 2012r. Spółka uzyskała przychód w wysokości [usunięto] zł. Maksymalna kara pieniężna, która mogłaby zostać nałożona na Spółkę wynosi [usunięto] po zaokrągleniu. Ustalając wysokość kary Prezes Urzędu dokonał w pierwszej kolejności oceny wagi stwierdzonych naruszeń przepisów ustawy, wynikiem których jest określona kwota bazowa. W dalszej kolejności Prezes Urzędu rozważył, czy w sprawie występują okoliczności obciążające i łagodzące oraz jaki powinny mieć wpływ na wysokość kary. 1. Praktyka wskazana w pkt II sentencji decyzji polega na naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji. Jak stwierdził Prezes Urzędu, Spółka nie informuje w umowach pożyczek o sposobie i skutkach odstąpienia konsumenta od umowy oraz kwocie odsetek należnych w stosunku dziennym. Ponadto Spółka w nierzetelny i niepełny sposób informuje w umowach pożyczek o obowiązku zwrotu przez konsumenta udostępnionej pożyczki i odsetek zgodnie z rozdziałem 5 ustawy. Bezprawność praktyki Prezes Urzędu wywiódł z naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 15 ustawy o kredycie konsumenckim. Praktyka Spółki ujawnia się na etapie zawierania kontraktu, przy czym może wywierać również wpływ na jego wykonanie. 23 Szkodliwość tej praktyki wiąże się z naruszeniem prawa konsumenta do uzyskania informacji o istotnych postanowieniach umowy, dotyczących jego ustawowych uprawnień i obowiązków w razie odstąpienia od umowy. Ustawa o kredycie konsumenckim precyzyjnie formułuje zakres danych, jakie muszą być zawarte w umowie pożyczki, gwarantując tym samym konsumentowi określony poziom wiedzy. Brak w umowie obowiązkowych danych lub ich przedstawienie w sposób nierzetelny czy też niepełny godzi w ww. prawo konsumenta. Zważywszy na fakt, że konsument może np. dopiero na etapie wykonania umowy ze Spółką z innych źródeł dowiedzieć się, w jaki sposób mógł odstąpić od umowy i jakie są skutki odstąpienia od umowy, a w konsekwencji, w jakim terminie możliwy jest zwrot kwoty udostępnionej pożyczki i odsetek, praktyka Spółki może w znacznym stopniu naruszać pozaekonomiczne interesy konsumentów. Negatywne skutki praktyki ujawnić mogą się tym samym także na etapie wykonania umowy. Ważąc kwotę bazową kary Prezes Urzędu uwzględnił ponadto okres stosowania praktyki, który przekroczył 1 rok. Zgromadzony materiał dowodowy potwierdza, że Spółka nie dostosowała zawieranych umów do wymogów formalnych umowy pożyczki określonych w ustawie o kredycie konsumenckim z dnia 12 maja 2011r., która obowiązuje od dnia 18 grudnia 2011r. Uwzględniając powyższe, Prezes Urzędu ustalił za omawiane naruszenie kwotę bazową kary na poziomie [usunięto] % przychodu Spółki w 2012r., tj. 8.527 zł po zaokrągleniu. W dalszym etapie kalkulacji kary Prezes Urzędu rozważył, czy ww. kwota bazowa powinna podlegać modyfikacjom ze względu na występujące w sprawie okoliczności łagodzące bądź obciążające. Zdaniem Prezesa Urzędu, w przypadku omawianej praktyki nie występują jakiekolwiek okoliczności łagodzące i obciążające, które uzasadniałyby modyfikację ustalonej kwoty bazowej. Spółka nie zaniechała stosowania tej praktyki i nie podjęła żadnych działań zmierzających do jej zaniechania. Prezes Urzędu uznał zarazem, że pomimo zdecydowanie negatywnej oceny zakwestionowanego zachowania Spółki nie można przypisać jej umyślności działania, a więc zamiaru naruszenia przepisów ustawy, która wpływałaby na podwyższenie wysokości ustalonej kwoty bazowej. Dlatego też za stosowanie praktyki określonej w pkt II sentencji decyzji Prezes Urzędu postanowił nałożyć na Spółkę karę pieniężną w wysokości 8.527 zł, co stanowi [usunięto] % przychodu osiągniętego przez Spółkę w 2012r. i [usunięto] % kary maksymalnej. 2. W pkt III sentencji decyzji Prezes Urzędu uznał za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów działania Spółki polegające na możliwości obciążenia konsumentów kosztami ubezpieczenia spłaty pożyczki w przypadku odstąpienia od umowy pożyczki, bez podania przyczyny, w terminie 14 dni od dnia jej zawarcia. Taka możliwość przewidziana została w umowach udzielania pożyczek gotówkowych zawieranych przez Spółkę z konsumentami. Zakwestionowana praktyka związana jest z etapem zawierania kontraktu, jednak może wywierać wpływ także na jego wykonanie. W opinii Prezesa Urzędu, praktyka Spółki narusza przede wszystkim interesy ekonomiczne konsumentów. Powołując się na postanowienia umowy Spółka mogła nałożyć na konsumentów ciężar finansowy, do którego poniesienia nie są, zgodnie z ustawą o kredycie konsumenckim, zobowiązani. Koszty ubezpieczenia spłaty pożyczki nie zostały bowiem wskazane w art. 54 ust. 1 i 4 ww. ustawy, jako te, którymi może zostać obciążony konsument w razie odstąpienia od umowy. Praktyka Spółki mogła więc prowadzić do poniesienia przez konsumentów wymiernych szkód finansowych. Negatywne skutki praktyki ujawnić mogły się także na etapie wykonania umowy, w przypadku odstąpienia konsumenta od umowy. 24 Decydując o wysokości kwoty bazowej kary Prezes Urzędu wziął pod uwagę także okres trwającego naruszenia, który nie przekroczył 1 roku. Możliwość obciążenia konsumentów kosztami ubezpieczenia spłaty pożyczki w razie odstąpienia od umowy była zastrzeżona w umowach zawieranych przez Spółkę z konsumentami w okresie od dnia 5 stycznia do dnia 1 października 2012r., na podstawie obowiązującego w tym okresie wzorca umowy udzielania pożyczek gotówkowych. Z powyższych względów Prezes Urzędu ustalił kwotę bazową kary na poziomie [usunięto] % przychodu uzyskanego przez Spółkę w 2012r., tj. [usunięto] zł po zaokrągleniu. Tak jak w przypadku praktyki omówionej powyżej, Prezes Urzędu nie dopatrzył się okoliczności obciążających, które przemawiałyby za podwyższeniem ustalonej kwoty bazowej kary. Jako okoliczność łagodzącą, która powinna wpływać na zmniejszenie wysokości kwoty bazowej kary, Prezes Urzędu uznał natomiast zaniechanie stosowania przez Spółkę praktyki jeszcze przed wszczęciem postępowania administracyjnego. Z udzielonych przez Spółkę informacji oraz przekazanej dokumentacji wynika, że w umowach zawieranych od dnia 2 października 2012r. nie ma postanowień, na mocy których pożyczkobiorcy byliby zobowiązani do zwrotu naliczonej proporcjonalnie kwoty ubezpieczenia w razie odstąpienia od umowy, w terminie 14 dni od dnia jej zawarcia. Zdaniem Prezesa Urzędu, fakt ten uzasadnia zmniejszenie kwoty bazowej kary o [usunięto] %, do kwoty 11.937 zł po zaokrągleniu. Ostatecznie zatem za stosowanie praktyki wskazanej w pkt III sentencji decyzji Prezes Urzędu nałożył na Spółkę karę pieniężną w wysokości 11.937 zł po zaokrągleniu, tj. [usunięto] % przychodu uzyskanego przez Spółkę w 2012r. i [usunięto] % kary maksymalnej. 3. W pkt IV sentencji decyzji Prezes Urzędu stwierdził, że Spółka naruszyła obowiązek udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez nieinformowanie o dodatkowych kosztach ponoszonych przez konsumentów wynikających z korzystania ze środków porozumiewania się na odległość, tj. opłatach za wysłanie wiadomości SMS Premium. Prezes Urzędu uznał, że Spółka naruszyła art. 16 b ust. 1 pkt 10 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny. Ww. praktyka dotyczy etapu przedkontraktowego, którego istotą jest zachowanie przedsiębiorcy ukierunkowane na złożenie oferty konsumentom, przy czym może wywierać również wpływ na etap zawierania i wykonywania kontraktu. Wskutek praktyki Spółki konsument nie uzyskuje informacji o wysokości opłat, którymi zostanie obciążony, jeśli zdecyduje się skorzystać z wiadomości SMS, jako sposobu kontaktowania się ze Spółką w ramach procedury ubiegania się o pożyczkę. Informacje w tym zakresie konsument może uzyskać dopiero wówczas, gdy z własnej inicjatywy podejmie dodatkowe czynności, np. zwróci się z zapytaniem do Spółki bądź zapozna się ze szczegółowymi informacjami zamieszczonymi na stronie internetowej Spółki. Jeśli konsument takich działań nie podejmie, o poniesieniu tego rodzaju opłat może dowiedzieć się dopiero wtedy, gdy faktycznie zostanie obciążony opłatami o podwyższonej opłacie za wiadomości SMS wysłane w procesie ubiegania się/uzyskania pożyczki. Zgodnie z powołanym przepisem, informacje takie Spółka powinna przekazać konsumentowi najpóźniej w chwili złożenia mu propozycji zawarcia umowy. Pomimo, że zakwestionowana praktyka Spółki godzi w prawo konsumenta do informacji, wywiera również negatywny wpływ na jego sytuację ekonomiczną. Na stopień szkodliwości tej praktyki wpływa ponadto okres jej stosowania, który przekroczył 1 rok. W ocenie Prezesa Urzędu, ww. okoliczności uzasadniają ustalenie kwoty bazowej kary za omawiane naruszenie na poziomie [usunięto] % przychodu Spółki w 2012r., tj. 17.053 zł po zaokrągleniu. 25 Prezes Urzędu uznał, że w niniejszej sprawie nie ma podstaw do gradacji ustalonej kwoty bazowej. Zdaniem Prezesa Urzędu, nie ma okoliczności obciążających, które przemawiałyby za jej podwyższeniem, ani okoliczności łagodzących, które wpływałyby na zmniejszenie tej kwoty. Należy w szczególności zauważyć, że Spółka nie zmieniła swojej praktyki, co pozwoliłoby na stwierdzenie jej zaniechania. Spółka nie podjęła też żadnych działań zmierzających do zaniechania jej stosowania. W świetle powyższych ustaleń, za stosowanie praktyki określonej w pkt IV sentencji decyzji Prezes Urzędu nałożył na Spółkę karę pieniężną w wysokości 17.053 zł. Kwota ta stanowi równowartość [usunięto] % przychodu osiągniętego przez Spółkę w 2012r. i [usunięto] % kary maksymalnej. 4. Praktyka przypisana Spółce w pkt V sentencji decyzji polega na naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji w zakresie terminu, w jakim konsument odstępujący od umowy powinien dokonać zwrotu kwoty pożyczki i odsetek. Informacje zamieszczone przez Spółkę we wzorach oświadczeń o odstąpieniu od umowy dotyczące terminu zwrotu kwoty pożyczki i odsetek nie są rzetelne i pełne w świetle art. 54 ust. 2 ustawy o kredycie konsumenckim. Wskazują bowiem, że konsument powinien zwrócić kwotę pożyczki i odsetek niezwłocznie bądź niezwłocznie, nie później niż w terminie 3 dni. Tymczasem zgodnie z powołanym przepisem, konsument powinien wykonać ten obowiązek niezwłocznie, ale nie później niż w terminie 30 dni od dnia złożenia oświadczenia. Praktyka Spółki ujawnia się na etapie zawierania kontraktu, ale może wywierać wpływ także na jego wykonanie. Szkodliwość tej praktyki przejawia się w pozbawieniu konsumenta informacji o terminie, w którym powinien rozliczyć się ze Spółką w razie odstąpienia od umowy, tj. zwrócić kwotę otrzymanej pożyczki wraz z należnymi odsetkami za okres korzystania z niej. Nierzetelne i niepełne informacje w tym zakresie powodują, że konsument nie wie, kiedy faktycznie powinien dokonać zwrotu. Konsument nie jest też w stanie ustalić, że zwrotu kwoty pożyczki i odsetek może dokonać najpóźniej 30- tego dnia od dnia złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy. Negatywne skutki praktyki ujawnić mogą się zatem nie tylko na etapie zawierania umowy, ale również jej wykonania, w razie odstąpienia konsumenta od umowy i powstania wątpliwości, co do terminu zwrotu kwoty pożyczki i odsetek. Z drugiej strony Prezes Urzędu uwzględnił, że praktyka Spółki może tylko pośrednio wywierać wpływ na sytuację majątkową konsumenta. O stopniu szkodliwości omawianej praktyki decyduje również okres jej stosowania, który przekroczył 1 rok. Wskazane okoliczności przesądziły o ustaleniu kwoty bazowej kary na poziomie [usunięto] % przychodu osiągniętego przez Spółkę w 2012r., tj. 8.527 zł po zaokrągleniu. Zdaniem Prezesa Urzędu, w przypadku niniejszej praktyki nie występują okoliczności łagodzące i obciążające, które uzasadniałyby modyfikację ustalonej kwoty bazowej kary. Spółka nie zaniechała stosowania praktyki i nie podjęła w tym celu żadnych działań. Prezes Urzędu uznał zarazem, że Spółce nie można przypisać umyślności działania, a więc zamiaru naruszenia przepisów ustawy, co wpływałoby na podwyższenie wysokości ustalonej kwoty bazowej. W związku ze stosowaniem praktyki określonej w pkt V sentencji decyzji Prezes Urzędu nałożył na Spółkę karę pieniężną w wysokości 8.527 zł. Kara ta stanowi [usunięto] % przychodu Spółki w 2012r. i [usunięto] % kary maksymalnej. Zdaniem Prezesa Urzędu, orzeczone kary są adekwatne do okresu, stopnia oraz okoliczności naruszenia przez Spółkę przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Kary te pełnią przede wszystkim funkcję represyjną, stanowiąc sankcję i dolegliwość za naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz 26 prewencyjną, zapobiegającą ponownemu ich naruszeniu. Nie bez znaczenia jest ponadto ich walor wychowawczy, odstraszający innych przedsiębiorców udzielających pożyczek gotówkowych przed podejmowaniem tego typu działań wobec konsumentów. Mając na uwadze powyższe, Prezes Urzędu orzekł jak w pkt VI sentencji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP O/O Warszawa 51101010100078782231000000. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c. - od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie- Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów- Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu. z upoważnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury UOKiK w Poznaniu Jarosław Krüger