RPZ-40/2014

1 RPZ- 61/17/14/PG Poznań, dnia 17 grudnia 2014 r. DECYZJA Nr RPZ 40/2014 Stosownie do art. 33 ust. 5 i 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r., Nr 50, poz. 331 ze zm.), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu wobec Net- Telecom sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu, - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów; I. na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, określoną w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zamieszczanie przez Net-Telecom sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu na oferowanych konsumentom kartach „Z-Tele” nieprawdziwej informacji o przysługującej nabywcy karty ilości minut rozmów z numerami operatorów komórkowych, co stanowi nieuczciwą praktykę rynkową określoną w art. 5 ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 5 ust. 1 i 2 pkt 1 i art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 171, poz. 1206), i nakazuje się zaniechanie jej stosowania; II. na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, określoną w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zamieszczanie przez Net-Telecom sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu na oferowanych konsumentom kartach „Z-Tele” nieprawdziwej informacji o cenie oferowanych konsumentom usług telekomunikacyjnych, co stanowi nieuczciwą praktykę rynkową określoną w art. 5 ust. 3 pkt 5 w zw. z art. 5 ust. 1 i 2 pkt 1 i art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 171, poz. 1206), i nakazuje się zaniechanie jej stosowania; III. na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, określoną w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurenci i konsumentów, naruszanie przez Net-Telecom sp. z o.o. z PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKiK W POZNANIU ul. Zielona 8, 61-851 Poznań tel. (61) 852-15-17, 852-77-50, fax (61) 851-86-44 e-mail: poznan@uokik.gov.pl 2 siedzibą w Poznaniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, poprzez niezamieszczenie w cenniku usług telekomunikacyjnych podanym do publicznej wiadomości w ramach strony www.z-tele.pl rzetelnej i pełnej informacji w zakresie cen świadczonych przez Przedsiębiorcę usług telekomunikacyjnych, co stanowi naruszenie art. 61 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (j. t., Dz. U. z 2014 r., poz. 243), i nakazuje się zaniechanie jej stosowania; IV. na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, określoną w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, stosowanie przez Net-Telecom sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu w obrocie konsumenckim formularza zgody na przetwarzanie danych osobowych sformułowanego w sposób niejednoznaczny i abstrakcyjny, co stanowi naruszenie art. 23 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 7 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (j. t., Dz. U. z 2014 r., poz. 1182), i nakazuje się zaniechanie jej stosowania; V. na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, określoną w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurenci i konsumentów, naruszanie przez Net-Telecom sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, poprzez nieinformowanie osoby nabywającej lub doładowującej kartę „Z-Tele” za pośrednictwem strony www.z-tele.pl o aktualnym adresie siedziby administratora danych osobowych oraz w sposób konkretny o celu zbierania przez Przedsiębiorcę danych osobowych, co stanowi naruszenie art. 24 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (j. t., Dz. U. z 2014 r., poz. 1182), i nakazuje się zaniechanie jej stosowania; VI. na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nakłada się na Nat-Telecom sp. z o.o. z siedzibą Poznaniu: 1. w związku z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ww. ustawy, w zakresie opisanym w pkt I i II sentencji niniejszej decyzji, karę pienięŜną w wysokości 2.366,00 zł (słownie: dwa tysiące trzysta sześćdziesiąt sześć złotych), płatną do budŜetu państwa; 2. w związku z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ww. ustawy, w zakresie opisanym w pkt III sentencji niniejszej decyzji, karę pienięŜną w wysokości 1.183,00 zł (słownie: jeden tysiąc sto osiemdziesiąt trzy złote), płatną do budŜetu państwa; 3. w związku z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ww. ustawy, w zakresie opisanym w pkt IV i V sentencji niniejszej decyzji, karę pienięŜną w wysokości 591,00 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt jeden złotych), płatną do budŜetu państwa. 3 Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 05 września 2012 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu (dalej: Prezes Urzędu) wszczął postępowanie wyjaśniające w celu wstępnego ustalenia, czy w przypadku działań firmy Net-Telecom sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu (dalej: Przedsiębiorca lub Spółka), świadczącej usługi telekomunikacyjne oferowane pod nazwą handlową „Z-Tele”, nastąpiło naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, uzasadniające wszczęcie postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. W toku postępowania wyjaśniającego przeprowadzono między innymi kontrolę wzorów kart „Z-Tele” i formularza zamówienia karty oraz doładowania karty „Z-Tele” wykorzystywanego przez Przedsiębiorcę w ramach sklepu internetowego. Analiza ww. materiałów dała podstawę do wszczęcia w dniu 25 czerwca 2014 r. postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów określonych w: I. art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na zamieszczaniu na oferowanych konsumentom kartach „Z-Tele” nieprawdziwej informacji o przysługującej nabywcy karty ilości minut rozmów z numerami operatorów komórkowych, co mogło stanowić nieuczciwą praktykę rynkową określoną w art. 5 ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 171, poz. 1206 – dalej: u.p.n.p.r.), II. art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na zamieszczaniu na oferowanych konsumentom kartach „Z-Tele” nieprawdziwej informacji o cenie oferowanych konsumentom usług telekomunikacyjnych, co mogło stanowić nieuczciwą praktykę rynkową określoną w art. 5 ust. 3 pkt 5 w zw. z art. 4 ust. 1 u.p.n.p.r., III. art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurenci i konsumentów, polegającej na naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, poprzez nie zamieszczenie w cenniku usług telekomunikacyjnych podanym do publicznej wiadomości w ramach strony www.z-tele.pl rzetelnej i pełnej informacji w zakresie cen świadczonych przez Przedsiębiorcę usług telekomunikacyjnych, co mogło stanowić naruszenie art. 61 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (j. t., Dz. U. z 2014 r., poz. 243 – dalej: Prawo telekomunikacyjne), IV. art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na stosowaniu w obrocie konsumenckim formularza zgody na przetwarzanie danych osobowych sformułowanego w sposób niejednoznaczny i abstrakcyjny, co mogło stanowić naruszenie art. 23 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 7 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (j. t., Dz. U. z 2014 r., poz. 1182 – dalej: u.o.d.o.), V. art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurenci i konsumentów, polegającej na naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, poprzez nieinformowanie osoby nabywającej lub doładowującej kartę „Z-Tele” za pośrednictwem strony www.z-tele.pl o aktualnym adresie siedziby administratora danych osobowych oraz w sposób konkretny o celu zbierania przez Przedsiębiorcę danych osobowych, co mogło stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 pkt 1 i 2 u.o.d.o. Przedsiębiorca, zawiadomiony o wszczęciu postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, w Ŝaden sposób nie ustosunkował się do stawianych mu zarzutów. Prezes Urzędu ustalił, co następuje: Spółka prowadzi działalność gospodarczą na podstawie wpisu do Rejestru 4 Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego o numerze 0000154165. Zgodnie z informacją zawartą w Rejestrze Przedsiębiorców, przedmiotem działalności gospodarczej Spółki jest w szczególności działalność telekomunikacyjna (dowód: k. 292 akt adm.). Przedsiębiorca ma swoją siedzibę w Poznaniu, przy czym z aktualnych odpisów KRS analizowanych w toku postępowania, co najmniej od marca 2012 r. siedziba ta mieści się pod adresem: Poznań (61-885), ul. Półwiejska 3 (dowód: k. 24, 292, 306 akt adm.). Spółka od 28 czerwca 2011 jest właścicielem marki „Z-Tele” pod którą świadczy usługi telekomunikacyjne (dowód: k. 285 akt adm.). Karty telefoniczne pod tą marką, zgodnie z oświadczeniem Przedsiębiorcy, dystrybuowane są w ramach sprzedaŜy bezpośredniej poprzez podmioty prowadzące działalność jako ajenci kantyn działających przy zakładach karnych oraz za pośrednictwem środków komunikowania się na odległość – karty moŜna nabyć składając zamówienie telefonicznie, za pośrednictwem poczty elektronicznej oraz przy pomocy formularza sklepu internetowego funkcjonującego na stronnie www.z-tele.pl (dowód: k. 223 akt adm.). W przypadku kart zakupionych za pośrednictwem sklepu internetowego konsument otrzymuje jedynie dane dostępowe karty, tj. numer PIN oraz nr seryjny, nie otrzymuje on egzemplarza karty (dowód: k. 300 akt adm.). Z ustaleń Prezesa Urzędu wynika, Ŝe w ofercie Przedsiębiorcy znajdują się karty o nominałach 10, 20, 25 i 50 zł (dowód: k. 15, 16, 285 akt adm.). Na podstawie przedłoŜonych w toku postępowania wzorów kart ustalono, Ŝe na przedniej stronie kaŜdej z kart zamieszczono następującą informację w zakresie rodzaju i ceny oferowanych konsumentom usług: „ - komórkowe od 20 gr - stacjonarne od 9 gr -zagranica od 9 gr - poczta głosowa ” (dowód: k. 16 akt adm.). Karty o kaŜdym ze wskazanych wyŜej nominałów na awersie, bezpośrednio pod informacją o nominale karty, zawierają informację o przysługującej nabywcy karty ilości minut rozmów z numerami operatorów komórkowych. W zaleŜności od nominału karty zawarto na nich informację o następującej treści: a) karta o nominale 10 zł: 50 minut na komórkę , b) karta o nominale 20 zł: 100 minut na komórkę , c) karta o nominale 25 zł: 120 minut na komórkę , d) karta o nominale 50 zł: 240 minut na komórkę (dowód: k. 16 akt adm.). Przedsiębiorca stosuje róŜne ceny świadczonych usług telekomunikacyjnych, w zaleŜności o tego, w jaki sposób usługobiorca faktycznie dokonał zakupu karty. Zgodnie z oświadczeniem Spółki oraz z danymi zawartymi w cenniku opublikowanym przez Przedsiębiorcę na stronie www.z-tele.pl, dla kart zakupionych w kantynach zakładów karnych ceny brutto świadczonych usług telefonicznych są następujące: a) połączenia krajowe stacjonarne – od 14 gr/min., b) połączenia krajowe komórkowe – od 25 gr/min., c) połączenia zagraniczne stacjonarne – od 8 gr/min., d) połączenia zagraniczne komórkowe od – 45 gr/min. (dowód: k. 277, 285-286 i 296 akt adm.). Natomiast uŜytkownicy kart nabytych „on-line” objęci są korzystniejszą ofertą, zgodnie z którą cenny brutto świadczonych usług telefonicznych aktualnie wynoszą: a) na połączenia krajowe stacjonarne – od 9 gr/min., 5 b) na połączenia krajowe komórkowe – od 17 gr/min., c) na połączenia zagraniczne stacjonarne – od 8 gr/min., d) na połączenia zagraniczne komórkowe – od 36 gr/min. (dowód: k. 277, 285-286 1 296 akt adm.). Na podstawie oświadczeń Przedsiębiorcy oraz dokumentacji zgromadzonej w toku postępowania, w tym przekazanych przez Spółkę cenników, Prezes Urzędu ustalił, Ŝe standardowa cena brutto za krajowe połączenia komórkowe w ramach usługi „Z-Tele” w okresie od 01 sierpnia 2012 r. do 06 listopada 2014 r. wynosiła od 17 gr (aktualnie przy zakupie karty „on-line”) nawet do 58 gr za minutę połączenia (dowód: k. 17, 214, 251, 277, 286, 296, 316 akt adm.). Jednocześnie, na podstawie oświadczenia Przedsiębiorcy z dnia 19 maja 2014 r. ustalono, Ŝe wzory kart „Z-Tele” pozostają niezmienne od 2012 r. (dowód: k. 300 akt adm.). Na podstawie przedłoŜonych w toku postępowania regulaminów oraz oświadczeń Spółki ustalono, Ŝe Przedsiębiorca stosuje promocje w ramach usług świadczonych pod marką „Z-Tele” - okresowe obniŜki cen. W ramach udzielanych konsumentom promocji Przedsiębiorca przyjął zasadę obniŜania stawki za kolejną minutę realizowanego połączenia głosowego, przy czym zmniejszenie standardowej stawki następowało po przekroczeniu 3 minut trwania połączenia – przez trzy pierwsze minuty połączenia kaŜdorazowo podstawą naliczenia opłaty za rozmowę jest standardowa stawka za minutę połączenia danego rodzaju (dowód: k. 206, 251, 285-286 akt adm.). Jednocześnie ustalono, Ŝe w zakresie krajowych połączeń z numerami telefonów operatorów sieci komórkowych promocje dotyczyły wyłącznie połączeń z sieciami komórkowymi Plus, Orange, T-Mobile i Play (dowód: k. 206, 251 akt adm.). Mając na uwadze wyŜej wskazane dane dotyczące cen świadczonych przez Przedsiębiorcę usług ustalono, Ŝe Spółka zamieszcza na awersach kart „Z-Tele” nieprawdziwe informacje co do cen połączeń z numerami krajowych sieci komórkowych (ceny wskazane na karcie odbiegają od cen określonych w cenniku) oraz nieprawdziwe informacje w zakresie ilości minut rozmów przysługujących nabywcy karty z numerami operatorów komórkowych (wynik ilorazu kwoty stanowiącej wartość nominalną karty oraz rzeczywistej ceny za minutę połączenia z operatorami sieci komórkowych jest róŜny od informacji podawanej przez Przedsiębiorcę na awersie karty „Z- Tele”). W toku postępowania, na podstawie oświadczeń Spółki ustalono równieŜ, Ŝe w 2013 r. całkowity wolumen sprzedaŜy kart „Z-Tele” wyniósł [usunięto] kart (w tym [usunięto] sztuk o nominale 10 zł, [usunięto] sztuk o nominale 20 zł, [usunięto] sztuk o nominale 25 zł oraz [usunięto] sztuk o nominale 50 zł), z czego [usunięto] kart (co stanowi [usunięto] ogółu sprzedanych w 2013 r. kart „Z-Tele”) zostało sprzedanych w kantynach prowadzonych przy zakładach karnych (dowód: k. 290, 301 akt adm.). W pierwszym kwartale 2014 r. Przedsiębiorca sprzedał łącznie [usunięto] karty „Z-Tele” (w tym [usunięto] sztuk o nominale 10 zł, [usunięto] sztuk o nominale 20 zł, [usunięto] sztuk o nominale 25 zł oraz [usunięto] sztuk o nominale 50 zł), z czego [usunięto] kart (co stanowi [usunięto] ogółu sprzedanych w pierwszym kwartale 2014 r. kart „Z-Tele”) zostało sprzedanych w kantynach prowadzonych przy zakładach karnych (dowód: k. 290, 301 akt adm.). Cennik świadczonych usług telekomunikacyjnych oferowanych pod marką „Z-Tele” Przedsiębiorca zamieszcza na stronie internetowej www.z-tele.pl. Zgodnie z oświadczeniem Spółki, cennik zamieszczany na stronie internetowej ma charakter pełny. Równocześnie, komunikaty dotyczące cennika ogłaszane są równieŜ za pośrednictwem prowadzonej przez Przedsiębiorcę infolinii (dowód: k. 275-279, 285, 287, 295-298 akt adm.). Cennik zamieszczony przez Spółkę na stronie www.z-tele.pl nie wskazuje cen usług telekomunikacyjnych, a jedynie moŜliwe zakresy cenowe (kaŜda ze wskazanych w cenniku cen poprzedzona jest przyimkiem „od”). Nadto, na podstawie analizy cennika opublikowanego przez Przedsiębiorcę na stronie internetowej ustalono, Ŝe nie uwzględniono w nim cen wszystkich świadczonych przez Przedsiębiorcę usług (dowód: k. 17, 43-203, 275-279, 285, 287, 295-298, 316-319 akt adm.). 6 Na podstawie informacji znajdujących się na stronie internetowej www.z-tele.pl ustalono, Ŝe osoby nabywające karty „Z-Tele” za jej pośrednictwem obowiązane są do zaakceptowania oświadczenia o następującej treści: „Wypełniając powyŜszy formularz akceptuję regulamin Z-TELE i przekazuję moje dane osobowe firmie Net-telecom Sp. z o. o. z siedzibą w Poznaniu, przy ul. Kraszewskiego 2. WyraŜam zgodę na umieszczenie moich danych osobowych w bazie danych ww. Spółki jako operatora Z-TELE oraz na ich przetwarzanie przez ww. Spółkę, takŜe w przyszłości, w celach marketingowych, zgodnie z ustawą z dnia 29.08.1997 r. o ochronie danych osobowych. Zgadzam się na otrzymywanie informacji handlowych pochodzących od ww. Spółki za pomocą środków komunikacji elektronicznej i m. in. w tym celu udostępniam swój adres poczty elektronicznej. Przyjmuję do wiadomości, Ŝe podanie danych osobowych jest dobrowolne, przysługuje mi prawo dostępu do treści moich danych oraz ich poprawiania” (dowód: k. 280, 294 akt adm.). Z materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania, w tym z treści wskazanego wyŜej oświadczenia, wynika równieŜ, Ŝe Przedsiębiorca zbierając dane osobowe konsumentów nie informuje ich o aktualnym adresie siedziby administratora danych osobowych oraz nie określa w sposób konkretny celu zbierania tych danych (dowód: k. 280, 287-289, 294 akt adm.). Osiągnięty w 2013 r. przez Przedsiębiorcę przychód wyniósł [usunięto] zł (dowód: k. 311 akt adm.). Prezes Urzędu zwaŜył, co następuje: Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ochrona interesów przedsiębiorców i konsumentów podejmowana jest w ramach działań Prezesa Urzędu w interesie publicznym. Ingerencja Prezesa Urzędu ma na celu ochronę interesów zbiorowości, a nie wprost poszczególnych, indywidualnych uczestników rynku. Naruszenie interesu publicznego stanowi bezwzględny warunek uznania kompetencji Prezesa Urzędu do rozstrzygnięcia określonej sprawy. Interes publiczny zostaje naruszony wówczas, gdy działania przedsiębiorcy godzą w interesy ogólnospołeczne i dotykają szerokiego kręgu uczestników rynku, zaburzając jego prawidłowe funkcjonowanie. W ocenie Prezesa Urzędu, rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny. WiąŜe się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy byli lub mogli stać się klientami Spółki, tj. zawrzeć z nią umowę na zakup karty „Z-Tele” oraz umowę o świadczenie usług telekomunikacyjnych w ramach usługi „Z-Tele”. Działania Przedsiębiorcy w niniejszej sprawie nie dotyczą więc interesów poszczególnych osób, których sprawy miałyby charakter jednostkowy, indywidualny i nie dający się porównać z innymi, ale szerszego kręgu konsumentów, kontrahentów Spółki, których sytuacja jest identyczna. Naruszenie interesu publicznoprawnego przejawia się tym samym w naruszeniu zbiorowego interesu konsumentów. W niniejszej sprawie istnieje więc moŜliwość poddania zachowania Przedsiębiorcy dalszej ocenie pod kątem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Ocenę tę poprzedzić naleŜy stwierdzeniem, Ŝe Spółka jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Jest bowiem spółką prawa handlowego wpisaną do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, prowadzącą we własnym imieniu działalność gospodarczą, w szczególności działalność telekomunikacyjną. W konsekwencji powyŜszego, zachowania Spółki podlegają kontroli z punktu widzenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Zgodnie zaś z dyspozycją art. 24 ust. 2 ww. ustawy przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się 7 godzące w nie bezprawne działania przedsiębiorcy, w szczególności: stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 kpc (pkt 1), naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji (pkt 2) oraz nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji (pkt 3). Dla stwierdzenia, iŜ zachowanie przedsiębiorcy spełnia przesłanki ww. praktyk niezbędne jest, aby zachowanie przedsiębiorcy było bezprawne i naruszało zbiorowy interes konsumentów. Jako bezprawne naleŜy kwalifikować zachowania sprzeczne z prawem, zasadami współŜycia społecznego lub dobrymi obyczajami, bez względu na winę, a nawet świadomość sprawcy. Dla ustalenia bezprawności działania wystarczy, Ŝe określone zachowanie koliduje z przepisami prawa 1 . Zbiorowe interesy konsumentów to prawa nieograniczonej liczby konsumentów. Spełnienie przesłanki bezprawności wykazane zostanie odrębnie dla kaŜdej z przypisanych Przedsiębiorcy praktyk. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów omówione zostanie natomiast łącznie, z uwagi na zbliŜony charakter i znaczenie tej przesłanki dla wszystkich praktyk objętych prowadzonym postępowaniem. 1. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów Sąd NajwyŜszy w uzasadnieniu wyroku z dnia 10 kwietnia 2008 r. (sygn. akt III SK 27/07) wyjaśnił, Ŝe gramatyczna wykładnia pojęcia zbiorowy interes konsumentów prowadzi do wniosku, Ŝe chodzi o zachowanie przedsiębiorcy, które godzi w interesy grupy osób stanowiących określony zbiór. Rezultaty tej wykładni modyfikuje zastrzeŜenie, Ŝe nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma interesów indywidualnych. Sąd NajwyŜszy stanął na stanowisku, Ŝe przy konstruowaniu pojęcia „zbiorowy interes konsumentów” nie moŜna opierać się tylko i wyłącznie na tym, czy oceniana praktyka skierowana jest do nieoznaczonego z góry kręgu podmiotów. Zdaniem Sądu, wystarczające powinno być ustalenie, Ŝe zachowanie przedsiębiorcy nie jest podejmowane w stosunku do zindywidualizowanych konsumentów, lecz względem członków danej grupy (określonego kręgu podmiotów), wyodrębnionych spośród ogółu konsumentów za pomocą wspólnego dla nich kryterium. Sąd NajwyŜszy uznał, Ŝe praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest (...) takie zachowanie przedsiębiorcy, które podejmowane jest w warunkach wskazujących na powtarzalność zachowania w stosunku do indywidualnych konsumentów wchodzących w skład grupy, do której adresowane są zachowania przedsiębiorcy, w taki sposób, Ŝe potencjalnie ofiarą takiego zachowania moŜe być kaŜdy konsument będący klientem lub potencjalnym klientem przedsiębiorcy . Interes konsumentów naleŜy rozumieć jako interes prawny (a nie faktyczny), a więc uznany przez ustawodawcę jako zasługujący na ochronę i zabezpieczenie. Pojęcie to obejmuje swym zakresem prawo konsumentów do uczestniczenia w przejrzystych i niezakłóconych przez przedsiębiorcę warunkach rynkowych, zapewniających konsumentom moŜliwość dokonywania transakcji przy całkowitym zrozumieniu, jaki jest ich rzeczywisty sens ekonomiczny i prawny na etapie przedkontraktowym i w czasie wykonywania umowy. Efektem naruszenia interesu prawnego moŜe być naruszenie równieŜ stricte ekonomicznych interesów konsumentów (o wymiarze majątkowym). Godzenie w zbiorowe interesy konsumentów moŜe polegać zarówno na ich naruszeniu, jak i na zagroŜeniu ich naruszenia. Nie jest zatem konieczne ustalenie, Ŝe którykolwiek z konsumentów został rzeczywiście poszkodowany wskutek stosowanej przez przedsiębiorcę praktyki. W niniejszej sprawie skutkami działań Przedsiębiorcy dotknięty mógł zostać nieoznaczony z góry krąg konsumentów – wszyscy konsumenci, którym Przedsiębiorca oferował sprzedaŜ usług telekomunikacyjnych świadczonych pod marką „Z-Tele” za pośrednictwem strony www.z-tele.pl (w przypadku praktyk opisanych w pkt III-V sentencji decyzji) lub teŜ potencjalnie wszyscy konsumenci, do których skierowana była oferta zakupu kart „Z-Tele” w 1 Por. J. Szwaja (red.), Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz , Warszawa 2000 r., s. 117-118. 8 kantynach prowadzonych przy zakładach karnych (w przypadku praktyk opisanych w pkt I-III sentencji decyzji). Nie mamy tutaj do czynienia z sytuacją, w której Przedsiębiorca wystąpił ze swoją ofertą do poszczególnych, zindywidualizowanych konsumentów z osobna. Potencjalnie kaŜdy konsument mógł nabyć od Spółki kartę „Z-Tele” oraz zawrzeć z nią umowę o świadczenie usług telekomunikacyjnych. Zaznaczyć naleŜy, iŜ wszystkie stosowane przez Przedsiębiorcę praktyki niewątpliwie naruszają prawny interes konsumentów, przy tym w szczególności prawo konsumentów do uczestniczenia w przejrzystych i niezakłóconych warunkach rynkowych. Wskazać bowiem naleŜy, Ŝe zarówno wprowadzanie konsumentów w błąd co do ilości przysługujących nabywcom kart „Z-Tele” minut na połączenia komórkowe oraz co do ceny połączeń z krajowymi operatorami sieci komórkowej, jak i nieudostępnianie konsumentom cennika zawierającego rzetelną i pełną informację w zakresie cen świadczonych usług, ogranicza konsumentom moŜliwość dokonania transakcji przy całkowitym zrozumieniu, jaki jest jej rzeczywisty sens ekonomiczny i prawny. Podobne skutki moŜna przypisać praktyce Spółki polegającej na stosowaniu niejednoznacznego i sformułowanego w sposób niezwykle abstrakcyjny formularza zgody na przetwarzanie danych osobowych, przy równoczesnym zaniechaniu informowania konsumentów o aktualnym adresie siedziby operatora danych osobowych oraz zaniechaniu jednoznacznego sprecyzowania celu zbierania tychŜe danych. RównieŜ i w tym przypadku konsumenci pozbawiani są prawa do uczestniczenia w przejrzystych warunkach rynkowych. Podkreślenia wymaga, Ŝe praktyki opisane w pkt I-III sentencji decyzji, naruszając interes prawny, godzą równocześnie w interesy majątkowe konsumentów, którzy nie posiadając rzetelnych informacji odnośnie ceny oferowanej im usługi oraz będąc wprowadzonymi w błąd w zakresie ilości przysługujących im minut na połączenia z numerami telefonów krajowych sieci komórkowych, mogą podejmować niekorzystne z punktu widzenia ekonomicznego decyzje w zakresie ewentualnego zawarcia kontraktu. Wobec powyŜszego nie moŜe budzić wątpliwości, Ŝe zakwestionowane niniejszą decyzją praktyki Przedsiębiorcy naruszają zbiorowe interesy konsumentów. 2. Bezprawność zachowań Przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie regulują konstrukcji bezprawności działań przedsiębiorcy. Art. 24 ustawy nie ma samodzielnego znaczenia prawnego, ale powinien być interpretowany oraz stosowany w określonym kontekście normatywnym. Sąd NajwyŜszy w uchwale z dnia 13 lipca 2006r. sygn. akt III SZP 3/2006 wskazał, Ŝe za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów moŜna uznać zachowania naruszające przepisy innych ustaw, które nakładają na przedsiębiorcę określone obowiązki względem konsumenta (…). Zachowania takie stanowią bowiem jednocześnie zachowania bezprawne i skutkują zniesieniem, ograniczeniem lub zniekształceniem praw konsumentów, wpływając tym samym na chronioną przez przepis obowiązującego prawa sferę ich interesów. Bezprawność tradycyjnie ujmowana jest jako sprzeczność z obowiązującym porządkiem prawnym. Jest kategorią obiektywną. RozwaŜenia przy ocenie bezprawności wymaga kwestia, czy zachowanie przedsiębiorcy było zgodne, czy teŜ niezgodne z obowiązującymi zasadami porządku prawnego. Źródłem tych zasad są normy prawa powszechnie obowiązującego, a takŜe nakazy i zakazy wynikające z zasad współŜycia społecznego i dobrych obyczajów (wyrok Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów - dalej: SOKiK – z dnia 13 listopada 2007 r., sygn. XVII AmA 45/07). O bezprawności działania decyduje w świetle orzecznictwa Sądu NajwyŜszego całokształt okoliczności konkretnego stanu faktycznego (wyrok SN z dnia 8 maja 2002 r., sygn. I PKN 267/2001). 2. 1. Praktyki wprowadzające konsumentów w błąd Spółce zarzucono stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, 9 określonych w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów polegających na godzących w zbiorowe interesy konsumentów bezprawnych działaniach przedsiębiorcy mających postać nieuczciwych praktyk rynkowych. Zgodnie z art. 3 u.p.n.p.r., stosowanie nieuczciwych praktyk rynkowych jest zakazane. Definicję praktyki rynkowej zawiera art. 2 pkt 4 przedmiotowej ustawy wskazując, iŜ za taką uznaje się działanie lub zaniechanie przedsiębiorcy, sposób postępowania, oświadczenie lub informację handlową, w szczególności reklamę i marketing, bezpośrednio związane z promocją lub nabyciem produktu przez konsumenta. Pojęcie produktu wskazane w wyŜej przywołanym artykule ma znaczenie szerokie i obejmuje równieŜ pojęcie usługi. W zakresie pojęcia praktyki rynkowej mieści się zatem kaŜdy czyn przedsiębiorcy (działanie jak i zaniechanie), oraz kaŜda forma działania przedsiębiorcy (sposób postępowania, oświadczenie lub komunikat handlowy, w tym reklama i marketing). Istotnym jest, iŜ wskazane formy mogą być kwalifikowane jako praktyki rynkowe, wtedy tylko, gdy są bezpośrednio związane z promocją lub nabyciem produktu (usługi) przez konsumenta, tj. gdy mogą oddziaływać na decyzje ekonomiczne konsumentów. Odnosząc powyŜsze do okoliczności niniejszej sprawy, nie moŜe ulegać wątpliwości, Ŝe zakwestionowane niniejszą decyzją praktyki stosowane przez Przedsiębiorcę mieszczą się w ustawowym pojęciu praktyki rynkowej. Wskazać bowiem naleŜy, Ŝe zarówno zamieszczanie na kartach „Z-Tele” dystrybułowanych przez kantyny prowadzone przy zakładach karnych nieprawdziwych informacji o przysługujących nabywcy karty ilości minut rozmów z numerami operatorów komórkowych, jak i nieprawdziwych danych o cenie oferowanej konsumentom usługi, jest bezpośrednio związane z promocją i dystrybucją oferowanych konsumentom usług telekomunikacyjnych. Nie moŜe równieŜ budzić wątpliwości, iŜ wprowadzanie konsumentów w błąd we wskazanym wyŜej zakresie moŜe mieć wpływ na decyzje ekonomiczne podejmowane przez konsumentów. ZwaŜyć bowiem trzeba, Ŝe konsumenci nabywając karty „Z-Tele” za pośrednictwem kantyn prowadzonych przy zakładach karnych, posiadając wiedzę o rzeczywistej cenie oferowanych im usług telekomunikacyjnych oraz o ilości przyznawanych im minut na rozmowy z operatorami sieci komórkowych, z duŜą większą rozwagą podeszliby do składanej im przez Przedsiębiorcę oferty. Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym dokonuje podziału nieuczciwych praktyk rynkowych na nieuczciwe praktyki rynkowe zakazane w kaŜdych okolicznościach oraz praktyki rynkowe zakazane po spełnieniu przesłanek wskazanych w art. 4 ust. 1 tej ustawy, tj. klauzuli generalnej. Zgodnie z tym przepisem, praktyka rynkowa stosowana przez przedsiębiorców wobec konsumentów jest nieuczciwa, jeŜeli jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i w istotny sposób zniekształca lub moŜe zniekształcić zachowanie rynkowe przeciętnego konsumenta przed zawarciem umowy dotyczącej produktu, w trakcie jej zawierania lub po jej zawarciu. Art. 4 ust. 2 u.p.n.p.r. zawiera otwarty katalog nieuczciwych praktyk rynkowych i wyróŜnia m.in. praktyki rynkowe wprowadzające w błąd. Praktyki wprowadzające w błąd mogą polegać zarówno na działaniu (art. 5) jak i zaniechaniu (art. 6), przy czym, co do zasady, nie są one zakazane w kaŜdych okolicznościach (art. 7). Oznacza to, Ŝe przypisanie przedsiębiorcy stosowania praktyk rynkowych wprowadzających w błąd wymaga odniesienia zarówno do ogólnej definicji nieuczciwej praktyki rynkowej zawartej w art. 4 ust. 1 u.p.n.p.r., jak równieŜ definicji praktyki wprowadzającej w błąd zawartej w art. 5 lub art. 6 u.p.n.p.r. Nieuczciwymi praktykami rynkowymi w kaŜdych okolicznościach są praktyki rynkowe wprowadzające w błąd wymienione w art. 7 u.p.n.p.r. (tzw. „czarna lista praktyk”), agresywne praktyki rynkowe wskazane w art. 9 u.p.n.p.r. oraz praktyka rynkowa o której mowa w art. 10 u.p.n.p.r. Praktyki te nie podlegają ocenie i wykładni pod kątem realizacji przesłanek z art. 4 ust. 1 przedmiotowej ustawy, czyli klauzuli generalnej. Oznacza to, Ŝe takie praktyki zawsze będą 10 sprzeczne z dobrymi obyczajami i będą w istotny sposób zniekształcać lub będą mogły zniekształcać zachowanie rynkowe przeciętnego konsumenta. Zachowanie przedsiębiorcy spełniające przesłanki praktyki wskazanej w art. 7, 9 lub 10 omawianej ustawy zawsze będzie skutkować uznaniem go za nieuczciwą praktykę rynkową. Zaznaczyć naleŜy, Ŝe dokonanie oceny, czy dana praktyka ma charakter działania bądź zaniechania wprowadzającego w błąd lub cechy agresywnej praktyki rynkowej, wymaga odniesienia do adresata, którym jest przeciętny konsument. Jednocześnie ustawa definiując pojęcie przeciętnego konsumenta nakazuje przez nie rozumieć konsumenta, który jest dostatecznie dobrze poinformowany, uwaŜny i ostroŜny, przy czym oceny powyŜszych cech dokonuje się z uwzględnieniem czynników społecznych, kulturowych, językowych i przynaleŜności danego konsumenta do szczególnej grupy konsumentów, przez którą rozumie się dającą się jednoznacznie zidentyfikować grupę konsumentów, szczególnie podatną na oddziaływanie praktyki rynkowej lub na produkt, którego praktyka rynkowa dotyczy, ze względu na szczególne cechy, takie jak wiek, niepełnosprawność fizyczna lub umysłowa. Podkreślenia wymaga, Ŝe wskazanie na takie cechy jak dostateczne poinformowanie, uwaga i ostroŜność określa pewien zespół cech mentalnych konsumenta (jego przeciętność) znajdujących wyraz w tym, Ŝe z jednej strony moŜemy wymagać od niego pewnego stopnia wiedzy i orientacji w rzeczywistości, a z drugiej – nie moŜemy uznać, Ŝe jego wiedza jest kompletna i profesjonalna i Ŝe konsument nie ma prawa pewnych rzeczy nie wiedzieć. Przeciętny konsument nie posiada bowiem wiedzy specjalistycznej w danej dziedzinie. Rozumie kierowane do niego informacje i potrafi je wykorzystać do podjęcia świadomej decyzji dotyczącej produktu. Nie jest naiwny, ale nie potrafi teŜ ocenić sytuacji tak jak profesjonalista. Stosowane przez Przedsiębiorcę praktyki opisane w pkt I i II sentencji decyzji skierowane były do osób dokonujących zakupów w kantynach prowadzonych przy zakładach karnych, w tym w szczególności do osadzonych w zakładach tych przebywających. Z okoliczności sprawy nie wynika, aby wskazana wyŜej grupa odbiorców świadczonych przez Przedsiębiorcę usług była szczególnie podatna na oddziaływanie stosowanych wobec nich niedozwolonych praktyk rynkowych. W konsekwencji, w analizowanym przypadku za przeciętnego konsumenta uznano osobę dorosłą, dostatecznie dobrze poinformowaną, uwaŜną i ostroŜną. Mając na względzie wyŜej poczynione ustalenia, postawiono Przedsiębiorcy zarzuty stosowania dwóch nieuczciwych praktyk rynkowych, a mianowicie: - wprowadzanie konsumentów w błąd co do cech świadczonej usługi telekomunikacyjnej, tj. poprzez zamieszczanie na oferowanych konsumentom kartach „Z-Tele” nieprawdziwej informacji o przysługującej nabywcy karty ilości minut rozmów z numerami operatorów komórkowych, - wprowadzanie konsumentów w błąd co do ceny świadczonej usługi telekomunikacyjnej, tj. poprzez zamieszczanie na oferowanych konsumentom kartach „Z-Tele” nieprawdziwej informacji o cenie oferowanych konsumentom usług telekomunikacyjnych. 2.1.1. Praktyka opisana w pkt I sentencji decyzji Zgodnie z art. 5 ust. 1 u.p.n.p.r., praktykę rynkową uznaje się za działanie wprowadzające w błąd, jeŜeli działanie to w jakikolwiek sposób powoduje lub moŜe powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął. Wprowadzającym w błąd działaniem moŜe być rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji (art. 5 ust. 2 pkt 1 u.p.n.p.r.) i moŜe dotyczyć cech produktu, w szczególności jego pochodzenia geograficznego lub handlowego, ilości, jakości, sposobu wykonania, składników, daty produkcji, przydatności, moŜliwości i spodziewanych wyników zastosowania produktu, wyposaŜenia dodatkowego, testów i wyników badań lub kontroli przeprowadzanych na produkcie, zezwoleń, nagród lub wyróŜnień uzyskanych przez produkt, ryzyka i korzyści związanych z produktem (art. 11 5 ust. 3 pkt 2 ww. ustawy). W toku postępowania Prezes Urzędu ustalił, Ŝe w ofercie Przedsiębiorcy znajdują się karty „Z-Tele” o nominałach 10, 20, 25 i 50 zł. Jednocześnie ustalono, Ŝe na przedniej stronie kaŜdej z kart oferowanych w formie fizycznej za pośrednictwem kantyn prowadzonych przy zakładach karnych, jako cenę za krajowe połączenia z numerami telefonów sieci komórkowych wskazano kwotę „od 20 gr”. Karty oferowane w kantynach o kaŜdym ze wskazanych wyŜej nominałów na awersie, bezpośrednio pod informacją o nominale karty, zawierają informację o przysługującej nabywcy karty ilości minut rozmów z numerami operatorów sieci komórkowych. W zaleŜności od nominału karty zawarto na nich informację o następującej treści: a) karta o nominale 10 zł: 50 minut na komórkę , b) karta o nominale 20 zł: 100 minut na komórkę , c) karta o nominale 25 zł: 120 minut na komórkę , d) karta o nominale 50 zł: 240 minut na komórkę . Z materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania wynika, Ŝe Przedsiębiorca stosuje róŜne ceny świadczonych usług telekomunikacyjnych, w zaleŜności o tego, w jaki sposób usługobiorca faktycznie dokonał zakupu karty. Zgodnie z oświadczeniem Spółki oraz z danymi zawartymi w cenniku opublikowanym przez Przedsiębiorcę na stronie www.z-tele.pl, dla kart zakupionych w kantynach zakładów karnych standardowa cena brutto za połączenia krajowe komórkowe aktualnie wynosi od 25 gr/min. Natomiast uŜytkownicy kart nabytych „on-line” objęci są korzystniejszą ofertą, zgodnie z którą cenna brutto za krajowe połączenia z numerami operatorów sieci komórkowych aktualnie kształtuje się na poziomie od 17 gr/min. Na podstawie oświadczeń Przedsiębiorcy oraz dokumentacji zgromadzonej w toku postępowania, w tym przekazanych przez Spółkę cenników, Prezes Urzędu ustalił, Ŝe standardowa cena brutto za krajowe połączenia komórkowe w ramach usługi „Z-Tele” w okresie od 01 sierpnia 2012 r. do dnia 06 listopada 2014 r. wynosiła od 17 gr (aktualnie przy zakupie karty „on-line”) do nawet 58 gr za minutę połączenia. Jednocześnie, na podstawie oświadczenia Przedsiębiorcy z dnia 19 maja 2014 r. ustalono, Ŝe wzory kart „Z-Tele” pozostają niezmienne od 2012 r. Na podstawie powyŜszego naleŜy stwierdzić, Ŝe Przedsiębiorca na awersach kart „Z-Tele” zamieszcza nieprawdziwe informacje w zakresie przysługujących nabywcom kart ilości minut rozmów z numerami operatorów sieci komórkowych. Wskazać jednocześnie trzeba, Ŝe bezpośrednio godzącą w zbiorowe interesy konsumentów jest praktyka polegająca na zawyŜaniu wskazanej wartości w zakresie usług świadczonych wobec konsumentów nabywających karty „Z- Tele” w kantynach prowadzonych przy zakładach karnych. Zwraca bowiem uwagę okoliczność, Ŝe uwzględniając aktualnie stosowaną przez Przedsiębiorcę stawkę 25 gr/min., konsument przy zakupie w kantynie karty „Z-Tele” w rzeczywistości uzyskuje moŜliwość wykonania następującej ilości połączeń krajowych z numerami sieci komórkowych: a) w przypadku karty o nominale 10 zł - 40 minut (o 10 minut mniej od deklarowanej na awersie karty „Z-Tele” ilości), b) w przypadku karty o nominale 20 zł - 80 minut (o 20 minut mniej od deklarowanej na awersie karty ilości) c) w przypadku karty o nominale 25 zł - 100 minut (o 20 minut mniej od deklarowanej na awersie karty „Z-Tele” ilości) d) w przypadku karty o nominale 50 zł - 200 minut (o 40 minut mniej od deklarowanej na awersie karty „Z-Tele” ilości). Podkreślenia wymaga, iŜ o praktyce wprowadzającej w błąd moŜemy mówić w sytuacji, 12 gdy w jakikolwiek sposób powoduje lub moŜe spowodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął. Przy czym, na gruncie u.p.n.p.r. przez pojęcie decyzji dotyczącej umowy naleŜy rozumieć podejmowaną przez konsumenta decyzję, co do tego, czy, w jaki sposób i na jakich warunkach dokona zakupu, zapłaci za produkt w całości lub w części, zatrzyma produkt, rozporządzi nim lub wykona uprawnienie umowne związane z produktem, bez względu na to, czy konsument postanowi dokonać określonej czynności, czy teŜ powstrzymać się od jej dokonania (art. 2 pkt 8 u.p.n.p.r.). Zaznaczyć naleŜy, iŜ zawyŜanie ilości minut przysługujących na krajowe połączenia z operatorami sieci komórkowych, czyni w oczach nabywcy potencjalny zakup karty „Z-Tele” atrakcyjniejszym, zatem na gruncie niniejszej sprawy moŜna w sposób bezsprzeczny stwierdzić, Ŝe Przedsiębiorca, stosując opisaną praktykę, mógł wpłynąć na podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji co do zakupu takiej karty. Jednocześnie łączne wskazywanie na kartach „Z- Tele” nieprawdziwej informacji o cenie za połączenia krajowe z numerami telefonów operatorów sieci komórkowych oraz nieznajdujących potwierdzenia w rzeczywistości danych o ilości minut przysługujących nabywcy karty „Z-Tele” na tego typu połączenia, w ocenie Prezesa Urzędu, powodowało, Ŝe opisana praktyka stosowana przez Przedsiębiorcę mogła wprowadzić w błąd nawet dostatecznie dobrze poinformowanego, uwaŜnego i ostroŜnego konsumenta. W celu przypisania Przedsiębiorcy nieuczciwej praktyki rynkowej, niezbędne jest takŜe wykazanie, Ŝe praktyka ta jest sprzeczna z dobrymi obyczajami. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy, za dobry obyczaj, w zakresie praktyki opisanej w pkt I sentencji decyzji, naleŜy uznać prawo konsumentów do uzyskania rzetelnej, jednoznacznej i niewprowadzającej w błąd informacji o cechach oferowanych konsumentom usług. W ocenie Prezesa Urzędu, jedynie konsument rzetelnie poinformowany o cechach świadczonej przez Przedsiębiorcę usługi telekomunikacyjnej, ma moŜliwość podjęcia obiektywnej i w pełni przemyślanej decyzji w zakresie ewentualnego zawarcia z Przedsiębiorcą kontraktu (zakupu karty „Z-Tele”). W konsekwencji, działanie Spółki polegające na zamieszczaniu na kartach „Z-Tele” nieprawdziwej informacji dotyczącej przysługującej nabywcy karty ilości minut na krajowe połączenia z numerami telefonów operatorów sieci komórkowych, uznać naleŜy za praktykę sprzeczną z dobrymi obyczajami. W związku z powyŜszym, praktykę Przedsiębiorcy opisaną w pkt I sentencji niniejszej decyzji, naleŜało uznać za nieuczciwą praktykę rynkową w rozumieniu art. 5 ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 5 ust. 1 i 2 pkt 1 i art. 4 ust. 1 u.p.n.p.r., a jej stosowanie w obrocie konsumenckim za bezprawne. Uwzględniając powyŜsze, na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów orzeczono jak w pkt I sentencji. 2.1.2. Praktyka opisana w pkt II sentencji decyzji Za wprowadzające w błąd działanie moŜe zostać uznane równieŜ rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji dotyczących ceny, sposobu jej obliczania lub istnienia szczególnej korzyści cenowej (art. 5 ust. 3 pkt 5 w zw. z art. 5 ust. 1 i 2 pkt 1 u.p.n.p.r.). Wymaga podkreślenia, Ŝe obowiązek rzetelnego informowania konsumentów obejmuje wszystkie etapy sprzedaŜy, począwszy od przekazów reklamowych (ofertowych), których celem jest zainteresowanie potencjalnych nabywców ofertą handlową przedsiębiorcy, aŜ do momentu zawarcia umowy, której przedmiotem będzie nabycie towaru lub usługi. Szczególną uwagę ustawodawca przywiązuje do właściwego informowania konsumentów w początkowej fazie sprzedaŜy, gdyŜ właśnie na tym etapie stosowana przez profesjonalistów reklama i nierzetelna informacja wpłynąć moŜe na decyzje konsumentów w zakresie zakupu. Zaznaczyć naleŜy, Ŝe zasadą warunkującą uznanie komunikacji handlowej za rzetelną i obiektywną jest kształtowanie przez nią rzeczywistych wyobraŜeń o cenie nabywanego produktu i korzyściach związanych z 13 propozycją w tym zakresie 2 . W toku postępowania Prezes Urzędu ustalił, Ŝe na awersie wszystkich oferowanych konsumentom za pośrednictwem kantyn prowadzonych przy zakładach karnych kart „Z-Tele” Przedsiębiorca zamieszcza informację o treści: „komórkowe od 20 gr”. Jak wskazano wyŜej, z materiału dowodowego wynika, Ŝe Przedsiębiorca stosuje róŜne ceny świadczonych usług telekomunikacyjnych, w zaleŜności o tego, w jaki sposób usługobiorca faktycznie dokonał zakupu karty. Zgodnie z oświadczeniem Spółki oraz z danymi zawartymi w cenniku opublikowanym przez Przedsiębiorcę na stronie www.z-tele.pl, dla kart zakupionych w kantynach zakładów karnych ceny brutto świadczonych usług telefonicznych są następujące: a) połączenia krajowe stacjonarne – od 14 gr/min., b) połączenia krajowe komórkowe – od 25 gr/min., c) połączenia zagraniczne stacjonarne – od 8 gr/min., d) połączenia zagraniczne komórkowe od – 45 gr/min. Natomiast uŜytkownicy kart nabytych „on-line” objęci są korzystniejszą ofertą, zgodnie z którą cenny brutto na świadczone usługi telefoniczne aktualnie wynoszą: a) na połączenia krajowe stacjonarne – od 9 gr/min., b) na połączenia krajowe komórkowe – od 17 gr/min., c) na połączenia zagraniczne stacjonarne – od 8 gr/min., d) na połączenia zagraniczne komórkowe – od 36 gr/min. Co istotne, z ustaleń poczynionych w toku postępowania wynika, Ŝe standardowa cena brutto za krajowe połączenia komórkowe w ramach usługi „Z-Tele” w okresie od 01 sierpnia 2012 r. do dnia 06 listopada 2014 r. wynosiła od 17 gr (aktualnie przy zakupie karty „on-line”) do nawet 58 gr za minutę połączenia. Jednocześnie, na podstawie oświadczenia Przedsiębiorcy z dnia 19 maja 2014 r. ustalono, Ŝe wzory kart „Z-Tele” pozostają niezmienne od 2012 r. Z ustaleń poczynionych w toku postępowania wynika równieŜ, Ŝe przedsiębiorca stosuje promocje w ramach usług świadczonych pod marką „Z-Tele”, tj. okresowe obniŜki cen. W ramach akcji promocyjnych Przedsiębiorca przyjął zasadę obniŜania stawki za kolejną minutę realizowanego połączenia głosowego, przy czym zmniejszenie standardowej stawki następuje po przekroczeniu 3 minut trwania połączenia – przez trzy pierwsze minuty połączenia kaŜdorazowo podstawą naliczenia opłaty za rozmowę jest standardowa stawka z minutę połączenia danego rodzaju. Jednocześnie ustalono, Ŝe w zakresie krajowych połączeń z numerami telefonów operatorów sieci komórkowych promocje dotyczyły wyłącznie połączeń z sieciami komórkowymi Plus, Orange, T-Mobile i Play. Na podstawie powyŜszego naleŜy stwierdzić, Ŝe Przedsiębiorca na awersach kart „Z-Tele” zamieszcza nieprawdziwe informacje w zakresie ceny za krajowe połączenia z numerami operatorów sieci komórkowych wykonywane w ramach usługi „Z-Tele”. Podkreślenia wymaga, Ŝe bezpośrednio w zbiorowe interesy konsumentów godzi opisana praktyka w zakresie kart oferowanych konsumentom w kantynach prowadzonych przy zakładach karnych. W tym przypadku standardowa cena za wskazaną usługę telekomunikacyjną wynosi aktualnie nie 20 gr, jak Przedsiębiorca wskazał na awersach kart „Z-Tele”, a 25 gr za minutę połączenia. Co znamienne, przy nieulegającej zmianie oprawie graficznej kart, w okresie od 01 sierpnia 2012 r., zgodnie z oświadczeniem Spółki, cena za krajowe połączenia z numerami telefonów operatorów sieci komórkowych w ramach usług świadczonych pod nazwą „Z-Tele” sięgała nawet 58 gr za minutę. Zwrócić w tym miejscu równieŜ naleŜy uwagę na prowadzone przez Przedsiębiorcę akcje 2 R. Stefanicki, Komentarz do art. 5 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, [w:] tegoŜ, Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Komentarz, Warszawa 2009. 14 promocyjne. W tym zakresie istotną jest okoliczność, Ŝe obniŜoną stawkę za połączenia głosowe konsument zyskiwał dopiero po 3 minutach rozmowy. Przed upływem tego czasu, konsument był zatem zobligowany do ponoszenia standardowych kosztów rozmowy (tj. przewyŜszających kwotę 20 gr za minutę rozmowy). Wobec powyŜszych ustaleń, naleŜy stwierdzić, Ŝe Spółka, zamieszczając na awersie kart „Z-Tele” informację o treści „komórkowe od 20 gr”, rozpowszechniała nieprawdziwą informację w rozumieniu art. 5 ust. 2 pkt 1 u.p.n.p.r. Podkreślenia wymaga, iŜ o praktyce wprowadzającej w błąd moŜemy mówić w sytuacji, gdy w jakikolwiek sposób powoduje lub moŜe spowodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął. Przy czym, na gruncie u.p.n.p.r. przez pojęcie decyzji dotyczącej umowy naleŜy rozumieć podejmowaną przez konsumenta decyzję, co do tego, czy, w jaki sposób i na jakich warunkach dokona zakupu, zapłaci za produkt w całości lub w części, zatrzyma produkt, rozporządzi nim lub wykona uprawnienie umowne związane z produktem, bez względu na to, czy konsument postanowi dokonać określonej czynności, czy teŜ powstrzymać się od jej dokonania (art. 2 pkt 8 ustawy o p.n.p.r.). Zaznaczyć naleŜy, iŜ zaniŜanie ceny oferowanych usług telekomunikacyjnych, czyni w oczach nabywcy potencjalny zakup karty „Z-Tele” atrakcyjniejszym, zatem na gruncie niniejszej sprawy moŜna w sposób bezsprzeczny stwierdzić, Ŝe Przedsiębiorca, stosując opisaną w pkt II sentencji decyzji praktykę, mógł wpłynąć na podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji co do zawarcia kontraktu. Jednocześnie, w ocenie Prezesa Urzędu, sposób przedstawienia na awersie karty „Z-Tele” informacji o cenie za połączenia z numerami telefonów operatorów sieci komórkowych, mógł wprowadzić w błąd nawet dostatecznie dobrze poinformowanego, uwaŜnego i ostroŜnego konsumenta. W celu przypisania Przedsiębiorcy nieuczciwej praktyki rynkowej, niezbędne jest takŜe wykazanie, Ŝe praktyka ta jest sprzeczna z dobrymi obyczajami. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy, za dobry obyczaj, w zakresie praktyki opisanej w pkt II sentencji decyzji, naleŜy uznać prawo konsumentów do uzyskania rzetelnej, jednoznacznej i niewprowadzającej w błąd informacji o cenie oferowanych przez Spółkę usług telekomunikacyjnych. W ocenie Prezesa Urzędu, jedynie konsument rzetelnie poinformowany o cenie takiej usługi, ma moŜliwość podjęcia obiektywnej i w pełni przemyślanej decyzji w zakresie ewentualnego zawarcia z Przedsiębiorcą kontraktu. W konsekwencji, działanie Spółki polegające na rozpowszechnianiu nieprawdziwej informacji dotyczącej ceny za krajowe połączenia z numerami telefonów operatorów sieci komórkowych, uznać naleŜy za praktykę sprzeczną z dobrymi obyczajami. W związku z powyŜszym, praktykę Przedsiębiorcy opisaną w pkt II sentencji niniejszej decyzji, naleŜało uznać za nieuczciwą praktykę rynkową w rozumieniu art. 5 ust. 3 pkt 5 w zw. z art. 5 ust. 1 i 2 pkt 1 i art. 4 ust. 1 ustawy o p.n.p.r., a jej stosowanie w obrocie konsumenckim za bezprawne. Uwzględniając powyŜsze, na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów orzeczono jak w pkt II sentencji. 2.2. Praktyka opisana w pkt III sentencji decyzji Zgodnie z art. 61 ust. 3 Prawa telekomunikacyjnego, dostawca publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych określa w cenniku usług telekomunikacyjnych, ceny za przyłączenie do sieci, za usługi, za obsługę serwisową oraz szczegółowe informacje dotyczące stosowanych pakietów cenowych oraz opustów. Jednocześnie, w myśl art. 62 ust. 4 ww. ustawy, dostawca publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych jest obowiązany podać taki cennik do publicznej wiadomości. Odnosząc powyŜsze do stanu faktycznego niniejszej sprawy, zwrócić naleŜy uwagę na okoliczność, Ŝe Przedsiębiorca informacje o cenach świadczonych usług telekomunikacyjnych oferowanych pod marką „Z-Tele” podaje do publicznej wiadomości na stronie internetowej www.z-tele.pl. Wbrew oświadczeniom Spółki, zgodnie z ustaleniami poczynionymi w toku 15 postępowania, cennik ów nie ma charakteru pełnego. Zwrócić naleŜy przede wszystkim uwagę, Ŝe Przedsiębiorca na stronie www.z-tele.pl nie wskazuje cen usług telekomunikacyjnych, a jedynie moŜliwe zakresy cenowe (kaŜda ze wskazanych w cenniku cen poprzedzona jest przyimkiem „od”, co oznacza, Ŝe podawane w cenniku wartości stanowią ceny minimalne). Nadto, na podstawie analizy cennika opublikowanego przez Przedsiębiorcę na stronie internetowej ustalono, Ŝe nie uwzględniono w nim cen wszystkich świadczonych przez Przedsiębiorcę usług. Na powyŜsze wskazują chociaŜby informacja w zakresie taryfy standardowej na krajowe połącznia z numerami telefonów sieci komórkowych dla kart zakupionych w kantynach, gdzie stawka za minutę połączenia odnosi się jedynie do czterech sieci: Plus, Orange, T-Mobile i Play. Jednocześnie w cenniku nie sposób odnaleźć stawki na tego typu usługi w odniesieniu do innych aniŜeli wyŜej wskazane sieci telefonii komórkowej (tj., np. Heyah, MobilKing, Virgin Mobile, Mobyland, Snickers Mobile, Rodzinnej Sieci Komórkowej, Diallo) 3 . Podobnie, w cenniku zamieszczonym na stronie www.z-tele.pl nie sposób odnaleźć pełnej informacji w zakresie stawek za połączenia międzynarodowe. W tym zakresie Spółka równieŜ ogranicza się do zamieszczenia na stronie zakresów cenowych, przy czym zakresy te odnoszą się jedynie do połączeń z wybranymi krajami (np. w zakresie numerów stacjonarnych dla kart zakupionych w kantynach są to Wielka Brytania, Niemcy, Francja, Włochy, Szwecja, USA, Kanada i Australia – dowód: k. 317 akt adm.). Mając powyŜsze na uwadze naleŜy stwierdzić, Ŝe Przedsiębiorca narusza określony w art. 61 Prawa telekomunikacyjnego obowiązek podania do publicznej wiadomości cennika świadczonych usług telekomunikacyjnych w rozumieniu art. 61 ust. 3 wskazanej ustawy. W ocenie Prezesa Urzędu, cennik podawany do publicznej wiadomości przez dostawcę publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych powinien określać w sposób rzetelny, jednoznaczny, jasny i zrozumiały ceny świadczonych przez niego usług telekomunikacyjnych. Jednocześnie podawany do publicznej wiadomości cennik winien mieć charakter pełny (cennik powinien określać konkretne ceny wszystkich usług, z których konsument moŜe, choćby potencjalnie, wybierając ofertę danego dostawcy skorzystać). W kontekście niniejszej sprawy, w świetle art. 61 ust. 3 i 4 Prawa telekomunikacyjnego, za niewystarczające uznać zatem naleŜy podawanie przez Przedsiębiorcę w cenniku jedynie cen minimalnych oraz wskazywanie jedynie cen niektórych ze świadczonych przez Przedsiębiorcę usług. Uwzględniając powyŜsze, na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów orzeczono jak w pkt III sentencji. 2.3. Praktyka opisana w pkt IV sentencji decyzji Zgodnie z art. 23 ust. 1 u.o.d.o., przetwarzanie danych jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy: 1) osoba, której dane dotyczą, wyrazi na to zgodę, chyba Ŝe chodzi o usunięcie dotyczących jej danych; 2) jest to niezbędne dla zrealizowania uprawnienia lub spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa; 3) jest to konieczne do realizacji umowy, gdy osoba, której dane dotyczą, jest jej stroną lub gdy jest to niezbędne do podjęcia działań przed zawarciem umowy na Ŝądanie osoby, której dane dotyczą; 4) jest niezbędne do wykonania określonych prawem zadań realizowanych dla dobra publicznego; 3 Zgodnie z danymi Urzędu Komunikacji Elektronicznej zawartymi w Raporcie o stanie rynku telekomunikacyjnego w Polsce w 2013 roku udostępnionym na stronie www.uke.gov.pl, w 2013 r. obowiązkowi sprawozdawczości podlegało 22 operatorów telefonii ruchomej, z tym zastrzeżeniem, że spółka Aero2 świadczyła jedynie usługi bezpłatnego dostępu do Internetu. 16 5) jest to niezbędne dla wypełnienia prawnie usprawiedliwionych celów realizowanych przez administratorów danych albo odbiorców danych, a przetwarzanie nie narusza praw i wolności osoby, której dane dotyczą. Jednocześnie ustawodawca w art. 7 pkt 5 u.o.d.o. przez zgodę osoby, której dane dotyczą kaŜe rozumieć oświadczenie woli, którego treścią jest zgoda na przetwarzanie danych osobowych tego, kto składa oświadczenie, przy czym zgoda w tym zakresie nie moŜe być domniemana lub dorozumiana z oświadczenia woli o innej treści i moŜe być odwołana w kaŜdym czasie. Mając na uwadze powyŜsze zapisy ustawowe, podkreślenia wymaga, Ŝe w przypadku gdy oświadczenie woli ma dotyczyć róŜnych celów przetwarzania danych osobowych, zgoda na przetwarzanie danych osobowych winna być wyraŜona wyraźnie pod kaŜdym z tych celów. Jednocześnie sama zgoda na przetwarzanie danych osobowych musi być sformułowana w sposób wyraźny i jednoznaczny i wyróŜniać się spośród innych pochodzących od tej osoby informacji i oświadczeń. Nie moŜe mieć ona charakteru abstrakcyjnego, lecz winna odnosić się do skonkretyzowanego stanu faktycznego, obejmując tylko określone dane oraz sprecyzowany sposób i cel ich przetwarzania (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2003, II SA 3942/02). Osoby nabywające od Przedsiębiorcy karty „Z-Tele” za pośrednictwem strony www.z- tele.pl obowiązane są do zaakceptowania oświadczenia o następującej treści: Wypełniając powyŜszy formularz akceptuję regulamin Z-TELE i przekazuję moje dane osobowe firmie Net- telecom Sp. z o. o. z siedzibą w Poznaniu, przy ul. Kraszewskiego 2. WyraŜam zgodę na umieszczenie moich danych osobowych w bazie danych ww. Spółki jako operatora Z-TELE oraz na ich przetwarzanie przez ww. Spółkę, takŜe w przyszłości, w celach marketingowych, zgodnie z ustawą z dnia 29.08.1997 r. o ochronie danych osobowych. Zgadzam się na otrzymywanie informacji handlowych pochodzących od ww. Spółki za pomocą środków komunikacji elektronicznej i m. in. w tym celu udostępniam swój adres poczty elektronicznej. Przyjmuję do wiadomości, Ŝe podanie danych osobowych jest dobrowolne, przysługuje mi prawo dostępu do treści moich danych oraz ich poprawiania” (dowód: k. 280, 294 akt adm.). Analiza wskazanego oświadczenia pozawala stwierdzić, Ŝe zostało ono sformułowane z naruszeniem art. 23 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 7 pkt 5 u.o.d.o. W jego treści zawarto zgodę na przetwarzanie danych osobowych osoby je udostępniającej w trzech celach, tj. umieszczenia w bazie danych Spółki, przetwarzania – takŜe w przyszłości – w celach marketingowych oraz w celu przekazywania informacji handlowych pochodzących od Spółki za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Mając na względzie, Ŝe zgoda na przetwarzanie danych osobowych musi być sformułowana w sposób wyraźny i jednoznaczny i wyróŜniać się spośród innych pochodzących od tej osoby informacji i oświadczeń, za niedopuszczalne uznać naleŜy skumulowanie w jednym oświadczeniu woli składanym przez konsumenta zgody na przetwarzanie danych osobowych w trzech róŜnych celach. Formularz oświadczenia woli udostępniany przez Przedsiębiorcę konsumentom za pośrednictwem strony www.z-tele.pl nie powinien być zatem sformułowany w sposób niejednoznaczny i abstrakcyjny. Przeciwnie, konsument winien mieć moŜliwość wyraŜenia zgody na przetwarzanie danych osobowych w sposób wyraźny i odrębny dla kaŜdego z określonych przez Przedsiębiorcę celów. Uwzględniając powyŜsze, na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów orzeczono jak w pkt IV sentencji. 2.4. Praktyka opisana w pkt V sentencji decyzji Zgodnie z art. 24 ust. 1 u.o.d.o., w przypadku zbierania danych osobowych od osoby, której one dotyczą, administrator danych jest obowiązany poinformować tę osobę o: 1) adresie swojej siedziby i pełnej nazwie, a w przypadku gdy administratorem danych jest osoba fizyczna - o miejscu swojego zamieszkania oraz imieniu i nazwisku; 17 2) celu zbierania danych, a w szczególności o znanych mu w czasie udzielania informacji lub przewidywanych odbiorcach lub kategoriach odbiorców danych; 3) prawie dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania; 4) dobrowolności albo obowiązku podania danych, a jeŜeli taki obowiązek istnieje, o jego podstawie prawnej. Osoby nabywające od Przedsiębiorcy karty „Z-Tele” za pośrednictwem strony www.z- tele.pl obowiązane są do zaakceptowania oświadczenia o następującej treści: Wypełniając powyŜszy formularz akceptuję regulamin Z-TELE i przekazuję moje dane osobowe firmie Net- telecom Sp. z o. o. z siedzibą w Poznaniu, przy ul. Kraszewskiego 2. WyraŜam zgodę na umieszczenie moich danych osobowych w bazie danych ww. Spółki jako operatora Z-TELE oraz na ich przetwarzanie przez ww. Spółkę, takŜe w przyszłości, w celach marketingowych, zgodnie z ustawą z dnia 29.08.1997 r. o ochronie danych osobowych. Zgadzam się na otrzymywanie informacji handlowych pochodzących od ww. Spółki za pomocą środków komunikacji elektronicznej i m. in. w tym celu udostępniam swój adres poczty elektronicznej. Przyjmuję do wiadomości, Ŝe podanie danych osobowych jest dobrowolne, przysługuje mi prawo dostępu do treści moich danych oraz ich poprawiania” (dowód: k. 280, 294 akt adm.). Z treści wyŜej przywołanego oświadczenia wynika, Ŝe Przedsiębiorca jest administratorem udostępnianych mu danych osobowych konsumentów w rozumieniu u.o.d.o. W konsekwencji obowiązany jest realizować obowiązki informacyjne określone w art. 24 ust. 1 wskazanej ustawy. Odnosząc powyŜsze do stany faktycznego niniejszej sprawy, podkreślić naleŜy, Ŝe Przedsiębiorca, jako administrator danych osobowych, zobowiązany jest kaŜdorazowo informować konsumentów o aktualnym adresie swojej siedziby. Z kolei z ustaleń poczynionych w toku postępowania wynika, Ŝe Przedsiębiorca zarówno w treści oświadczenia o wyraŜeniu zgody na przetwarzanie danych osobowych, jak i w Regulaminie świadczenia usług telekomunikacyjnych „Z- Tele” , jako adres swoje siedziby podaje Poznań (60-518), ul. Kraszewskiego 2. Natomiast w Rejestrze Przedsiębiorców KRS, jako adres siedziby Spółki, widnieje Poznań (61-885), ul. Półwiejska 3. Mając powyŜsze na uwadze nie moŜe budzić wątpliwości, Ŝe Przedsiębiorca nie realizuje obowiązku określonego w art. 24 ust. 1 pkt 1 u.o.d.o. Przedsiębiorca zobligowany jest równieŜ wskazać cele zbierania danych osobowych, informacja o celu zbierania danych powinna być konkretna i rzeczowa. Nie spełniają wymogów ustawowych w tej mierze informacje ogólnikowe (np. dane zbierane są w celach komercyjnych, dane będą wykorzystywane w działalności gospodarczej) ani informacje nieścisłe (zob. J. Barta, P. Fajgielski, R. Markiewicz, Komentarz do art. 24 ustawy o ochronie danych osobowych , [w:] Ochrona danych osobowych. Komentarz, LEX, 2011). Zgodnie z treścią formularza oświadczenia o wyraŜeniu zgody na przetwarzanie danych osobowych, które zobowiązani są zaakceptować konsumenci nabywający karty „Z-Tele” za pośrednictwem strony www.z-tele.pl, konsument udostępnia swoje dane osobowe w celu umieszczenia w bazie danych Spółki, przetwarzania – takŜe w przyszłości – w celach marketingowych oraz w celu przekazywania informacji handlowych pochodzących od Spółki za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Cele te sformułowane zostały niezwykle ogólnie. Na podstawie tak ogólnych sformułowań konsument nie jest w stanie określić, w jakim celu w praktyce przetwarzane będą przez Przedsiębiorcę udostępniane przez niego dane osobowe. Nie moŜna zatem uznać, Ŝe Spółka zrealizowała obowiązek informacyjny określony w art. 24 ust. 1 pkt 2 u.o.do. Uwzględniając powyŜsze, na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów orzeczono jak w pkt V sentencji. 3. Kara Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu moŜe w drodze decyzji nałoŜyć na przedsiębiorcę, który dopuścił się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, w rozumieniu art. 24 ustawy, karę pienięŜną w 18 wysokości nie większej niŜ 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałoŜenia kary. Z powołanego wyŜej przepisu wynika, Ŝe kara pienięŜna ma charakter fakultatywny. Zatem o tym, czy w konkretnej sprawie w odniesieniu do wskazanego przedsiębiorcy zasadne jest nałoŜenie kary pienięŜnej decyduje, w ramach uznania administracyjnego, Prezes Urzędu. Zwrócić naleŜy uwagę, iŜ w art. 111 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ustawodawca wskazał te okoliczności, które Prezes Urzędu winien uwzględnić decydując o wymiarze kary pienięŜnej, wymieniając okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a takŜe uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Biorąc pod uwagę okoliczności sprawy, przede wszystkim charakter zarzuconych Przedsiębiorcy praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów oraz skalę naruszenia, Prezes Urzędu uznał, Ŝe uzasadnione jest nałoŜenie kar pienięŜnych na Przedsiębiorcę za stosowanie wszystkich zakwestionowanych niniejszą decyzją praktyk. Ustalenie kary w przedmiotowej sprawie miało charakter wieloetapowy, co spowodowane było zaistnieniem w postępowaniu okoliczności mających wpływ na jej wysokość. Ustalając wymiar kary pienięŜnej, Prezes Urzędu w pierwszej kolejności dokonał oceny wagi stwierdzonych praktyk i na tej podstawie ustalił kwoty bazowe, stanowiące podstawę do dalszych ustaleń wysokości kar, a następnie – w oparciu o zaistniałe w sprawie okoliczności mające wpływ na wysokość kary – dokonał gradacji ustalonych w ten sposób kwot bazowych. Ocena zgromadzonego materiału dowodowego wskazuje na nieumyślne naruszenie przez Przedsiębiorcę przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zdaniem Prezesa Urzędu, stosując nieuczciwe praktyki rynkowe, naruszając obowiązek udzielenia rzetelnej i pełnej informacji w zakresie cen świadczonych na rzecz konsumentów usług oraz naruszając przepisu u.o.d.o. Spółka naruszyła zasady ostroŜności w relacjach z konsumentami. Jako profesjonalista, Przedsiębiorca ma obowiązek na bieŜąco monitorować wszystkie przepisy, które regulują warunki prowadzenia działalności. Uwzględnienie przez Spółkę w prowadzonej działalności powszechnie obowiązujących przepisów prawa nie wymaga zachowania przez nią szczególnej bądź nadzwyczajnej staranności. Prezes Urzędu uznał, Ŝe Przedsiębiorca mógł bez przeszkód sprawdzić i ustalić, jakie obowiązki nakładają na niego aktualnie obowiązujące przepisy prawa. Uwzględniając powyŜsze, Prezes Urzędu uznał, Ŝe naruszenie prawa przez Przedsiębiorcę spowodowane było niedołoŜeniem przez niego naleŜytej staranności. Przychód osiągnięty przez Przedsiębiorcę w 2013 r. wyniósł [usunięto] zł, zatem maksymalna kara pienięŜna, która mogłaby zostać nałoŜona na Przedsiębiorcę to [usunięto] zł po zaokrągleniu. 3.1. Pkt VI.1 sentencji decyzji Przypisane Przedsiębiorcy w pkt I i II sentencji decyzji praktyki naruszająca zbiorowe interesy konsumentów stanową wprowadzające w błąd działania, które polegają na zamieszczaniu na oferowanych konsumentom kartach „Z-Tele” nieprawdziwej informacji o przysługującej nabywcy karty ilości minut rozmów z numerami operatorów komórkowych oraz na zamieszczaniu na oferowanych konsumentom kartach „Z-Tele” nieprawdziwej informacji o cenie oferowanych konsumentom usług telekomunikacyjnych. W ocenie Prezesa Urzędu, choć praktyka opisana w pkt I sentencji decyzji ujawnia się jeszcze na etapie przedkontraktowym, to bezpośrednia wywiera skutki na etapie realizacji kontraktu. Wskazać bowiem naleŜy, Ŝe nabywca karty jest w stanie określić rzeczywiście przysługującą mu ilość minut na połączenia głosowe dopiero po wykorzystaniu wszystkich środków zgromadzonych na zakupionej karcie. Z kolei praktyka opisana w pkt II sentencji decyzji, choć ujawnia się jeszcze na etapie przedkontraktowym, to bezpośrednia wywiera skutki zarówno na etapie zawarcia, jak i realizacji kontraktu. Wskazać bowiem naleŜy, Ŝe informacja o cenie za świadczone usługi telekomunikacyjne ma niebagatelny wpływ na zawarcie, a następnie realizację zawartej z Przedsiębiorcą umowy. 19 Zwarzywszy, Ŝe praktyki opisane w pkt I i II sentencji decyzji są wzajemnie powiązane (skutki praktyki wprowadzającej w błąd co do cech produktu są wzmacniane nieprawdziwą informacją w zakresie ceny oferowanych przez Przedsiębiorcę usług telekomunikacyjnych), Prezes Urzędu uznał za zasadne wymierzenie za te działania Spółki jednej kary. Oceniając stopień szkodliwości ww. praktyk, naleŜy uwzględnić, Ŝe naruszają one bezpośrednio prawo konsumentów do uczestniczenia w przejrzystych i niezakłóconych warunkach rynkowych. Zaznaczyć naleŜy, Ŝe konsumenci wprowadzeni w błąd, potencjalnie z duŜo mniejszym krytycyzmem podchodzili do składanej im oferty. W konsekwencji konsumenci, będąc pod wpływem zabiegów marketingowych Przedsiębiorcy, mogli podejmować niekorzystne decyzje ekonomiczne. WaŜąc kwotę bazową omawianych praktyk, Prezes Urzędu uwzględnił takŜe okres ich stosowania przez Przedsiębiorcę. Przy czym, z materiałów zgromadzonych w toku postępowania wynika, Ŝe Przedsiębiorca stosował zakwestionowane w pkt I i II sentencji praktyki co najmniej od września 2012 r. (dowód: k. 15-16 akt adm.). Nadto, przy określaniu kwoty bazowej Prezes Urzędu wziął pod uwagę, Ŝe zakwestionowane w pkt I i II sentencji decyzji praktyki stosowane była wobec konsumentów nabywających karty „Z-Tele” za pośrednictwem kantyn, a udział tego kanału dystrybucji w całkowitym wolumenie sprzedaŜy kart „Z-Tele” jest znaczący (udział ten w 2014 r. wyniósł [usunięto] , a w I kwartale 2014 r. [usunięto] całkowitej sprzedaŜy karty „Z-Tele”). W ocenie Prezesa Urzędu, ww. okoliczności przesądzają o ustaleniu kwoty bazowej kary na poziomie [usunięto] przychodu Przedsiębiorcy w 2013 r., tj. 2.366,00 zł po zaokrągleniu. W dalszym etapie kalkulacji kary Prezes Urzędu rozwaŜył, czy ustalona kwota bazowa powinna podlegać modyfikacjom ze względu na występujące w sprawie okoliczności łagodzące bądź obciąŜające. Prezes Urzędu nie dopatrzył się w sprawie Ŝadnych okoliczności łagodzących jak i obciąŜających mogących mieć wpływ na zmniejszenia albo podwyŜszenie kary. Biorąc pod uwagę powyŜsze, Prezes Urzędu nałoŜył na Spółkę karę w wysokości 2.366,00 zł, co stanowi [usunięto] przychodu Spółki w 2013 r. oraz [usunięto] maksymalnego wymiaru kary. 3.2. Pkt VI.2 sentencji decyzji Przypisana Przedsiębiorcy w pkt III sentencji decyzji praktyka polega na naruszaniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, poprzez nie zamieszczenie w cenniku usług telekomunikacyjnych podanym do publicznej wiadomości w ramach strony www.z-tele.pl rzetelnej i pełnej informacji w zakresie cen świadczonych przez Przedsiębiorcę usług telekomunikacyjnych. W ocenie Prezesa Urzędu, praktyka ta dotyczy etapu zawierania kontraktu. Wskazać bowiem naleŜy, Ŝe okoliczność właściwego określenia i upublicznienia cennika świadczonych przez Przedsiębiorcę usług telekomunikacyjnych, ma bezpośredni wpływ na treść zawieranych z konsumentami kontraktów. Oceniając stopień szkodliwości ww. praktyki, naleŜy uwzględnić, Ŝe narusza ona bezpośrednio prawo konsumentów do uczestniczenia w przejrzystych i niezakłóconych warunkach rynkowych. W ocenie Prezesa Urzędu, mogła mieć ona równieŜ naruszać interesy ekonomiczne konsumentów. Nie moŜe bowiem ulegać wątpliwości, Ŝe informacja o cenie oferowanych konsumentom usług ma kluczowe znacznie dla podjęcia przez nich ewentualnej decyzji o zawarciu z Przedsiębiorcą kontraktu. WaŜąc kwotę bazową omawianej praktyki, Prezes Urzędu uwzględnił takŜe okres jej stosowania przez Przedsiębiorcę. Przy czym, z materiałów zgromadzonych w toku postępowania wynika, Ŝe Przedsiębiorca stosował zakwestionowaną w pkt III sentencji praktykę co najmniej od grudnia 2013 r. (dowód: k. 275-279, 295-298 akt adm.). W ocenie Prezesa Urzędu, ww. okoliczności przesądzają o ustaleniu kwoty bazowej kary na poziomie [usunięto] przychodu Przedsiębiorcy w 2013 r., tj. 1.183,00 zł po zaokrągleniu. W dalszym etapie kalkulacji kary Prezes Urzędu rozwaŜył, czy ustalona kwota bazowa powinna podlegać modyfikacjom ze względu na występujące w sprawie okoliczności łagodzące 20 bądź obciąŜające. Prezes Urzędu nie dopatrzył się w sprawie Ŝadnych okoliczności łagodzących jak i obciąŜających mogących mieć wpływ na zmniejszenia albo podwyŜszenie kary. Biorąc pod uwagę powyŜsze, Prezes Urzędu nałoŜył na Spółkę karę w wysokości 1.183,00 zł, co stanowi [usunięto] przychodu Spółki w 2013 r. oraz [usunięto] maksymalnego wymiaru kary. 3.3. Pkt VI.3 sentencji decyzji Przypisane Przedsiębiorcy w pkt IV i V sentencji decyzji praktyki polegają na stosowaniu w obrocie konsumenckim formularza zgody na przetwarzanie danych osobowych sformułowanego w sposób niejednoznaczny i abstrakcyjny oraz na naruszaniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, poprzez nieinformowanie osoby nabywającej lub doładowującej kartę „Z-Tele” za pośrednictwem strony www.z-tele.pl o aktualnym adresie siedziby administratora danych osobowych oraz w sposób konkretny o celu zbierania przez Przedsiębiorcę danych osobowych. W ocenie Prezesa Urzędu, praktyki te dotyczą etapu zawierania kontraktu. Wskazać bowiem naleŜy, Ŝe warunkiem zakupu karty „Z-Tele” za pośrednictwem strony www.z-tele.pl jest konieczność dokonania akceptacji zakwestionowanego oświadczenia o wyraŜeniu zgody na przetwarzanie danych osobowych, przy czym jednocześnie treść tego oświadczenia wpływa na całokształt zawieranej w ten sposób umowy. Podobnie na treść kontraktu mają wpływ zapisy Regulaminu świadczenia usług telekomunikacyjnych „Z-Tele” zawierającego nieaktualne informacje o adresie siedziby Przedsiębiorcy. Z uwagi na fakt, Ŝe praktyki opisane w pkt IV i V sentencji decyzji są wzajemnie powiązane, w tym obie stanowią naruszenie obowiązków wynikających z u.o.d.o., Prezes Urzędu postanowił przy orzekaniu o karze dokonać ich łącznej oceny i w konsekwencji wymierzyć jedną karę za ich stosowanie. Oceniając stopień szkodliwości ww. praktyk, naleŜy uwzględnić, Ŝe naruszają one bezpośrednio prawo konsumentów do uczestniczenia w przejrzystych i niezakłóconych warunkach rynkowych. WaŜąc kwotę bazową omawianych praktyk, Prezes Urzędu uwzględnił takŜe okres ich stosowania przez Przedsiębiorcę. Przy czym, z materiałów zgromadzonych w toku postępowania wynika, Ŝe Przedsiębiorca stosował zakwestionowane w pkt IV i V sentencji praktyki co najmniej od grudnia 2013 r. (dowód: k. 280, 294 akt adm.). W ocenie Prezesa Urzędu, ww. okoliczności przesądzają o ustaleniu kwoty bazowej kary na poziomie [usunięto] przychodu Przedsiębiorcy w 2013 r., tj. 591,00 zł po zaokrągleniu. W dalszym etapie kalkulacji kary Prezes Urzędu rozwaŜył, czy ustalona kwota bazowa powinna podlegać modyfikacjom ze względu na występujące w sprawie okoliczności łagodzące bądź obciąŜające. Prezes Urzędu nie dopatrzył się w sprawie Ŝadnych okoliczności łagodzących jak i obciąŜających mogących mieć wpływ na zmniejszenia albo podwyŜszenie kary. Biorąc pod uwagę powyŜsze, Prezes Urzędu nałoŜył na Spółkę karę w wysokości 591,00 zł, co stanowi [usunięto] przychodu Spółki w 2013 r. oraz [usunięto] maksymalnego wymiaru kary. Zdaniem Prezesa Urzędu, orzeczone kary są adekwatne do okresu, stopnia oraz okoliczności naruszenia przez Spółkę przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Kary te pełnią przede wszystkim funkcję represyjną, stanowiąc sankcję i dolegliwość za naruszenie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz prewencyjną, zapobiegającą ponownemu ich naruszeniu. Nie bez znaczenia jest ponadto ich walor wychowawczy, odstraszający dla innych przedsiębiorców przed stosowaniem w przyszłości tego typu praktyk w obrocie z konsumentami. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów karę pienięŜną 21 naleŜy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP O/O Warszawa 51101010100078782231000000. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 kpc – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie- Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów- Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu. z upowaŜnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury UOKiK w Poznaniu Jarosław Krüger Otrzymuje: Net-Telecom sp. z o.o. ul. Półwiejska 3 61-885 Poznań