RPZ-43/2012

1 Poznań, dnia 27 grudnia 2012 roku RPZ-411/8/12/ARu DECYZJA Nr RPZ 43 /2012 I. Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007 roku o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. nr 50 poz. 331 ze zm.), po przeprowadzeniu postępowania antymonopolowego, wszczętego z urzędu przeciwko Gminie Dopiewo: - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów I. na podstawie art. 11 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje się działania Gminy Dopiewo za praktykę ograniczającą konkurencję , określoną w art. 9 ust. 1 ww. ustawy, tj. naduŜywanie pozycji dominującej na lokalnym rynku organizowania usług zbiorowego zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków obejmującym obszar Gminy Dopiewo, polegającego na wymuszaniu od podmiotów ubiegających się o zgodę na budowę przyłącza kanalizacyjnego oraz przyłącza wodociągowego darowizn przeznaczonych na rozbudowę gminnej infrastruktury wodociągowej i kanalizacyjnej i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 31 grudnia 2011 roku II. na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w związku z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. 9 ust. 1 ww. ustawy, nakłada się na Gminę Dopiewo karę pienięŜną w wysokości 5.015 zł (słownie: pięć tysięcy piętnaście zł), płatną do budŜetu państwa. Uzasadnienie W dniu 9 lutego 2012 roku Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatura w Poznaniu (dalej: Prezes Urzędu), w związku z otrzymanym zawiadomieniem od Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Poznaniu, wszczął z urzędu postępowanie wyjaśniające mające na celu wstępne ustalenie, czy działania Gminy Dopiewo dotyczące pobierania darowizn od podmiotów ubiegających się o zgodę na budowę przyłącza kanalizacyjnego oraz przyłącza wodociągowego przeznaczonych na rozbudowę gminnej PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKiK W POZNANIU ul. Zielona 8, 61-851 Poznań Tel. (0-61) 852-15-17, 852-77-50, Fax (0-61) 851-86-44 E-mail: poznan@uokik.gov.pl 2 infrastruktury wodociągowej i kanalizacyjnej uzasadniają wszczęcie postępowania antymonopolowego. W toku postępowania ustalono, Ŝe podmioty zamierzające przyłączyć się do przyłącza wodociągowego lub kanalizacyjnego zobowiązane są wypełnić formularz wniosku, który zawiera oświadczenie o brzmieniu „Jednocześnie oświadczam i zapewniam, Ŝe przekaŜę na rzecz Gminy darowiznę w kwocie 1 050 zł / 1 250 zł / 1 850 zł na rachunek bankowy (...), która to kwota przeznaczona będzie na rozbudowę gminnej infrastruktury wodociągowej / kanalizacyjnej ”. Kwota w wysokości 1 850 zł dotyczy wniosku na budowę przyłącza od studni na posesji do budynku mieszkalnego, kwota 1 250 zł wniosku na budowę przykanalika od kolektora do studni na posesji, zaś kwota 1 050 zł wyraŜenia zgody na wykonanie przyłącza wodociągowego. Prezes Urzędu zwrócił się do części osób, które w latach 2011 – 2012 wniosły darowiznę na rzecz Gminy, o wskazanie okoliczności, jakie towarzyszyły przekazaniu darowizny. Jakkolwiek kilka osób wskazało, Ŝe darowizna miała całkowicie dobrowolny charakter, niemniej jednak pozostałe osoby, które udzieliły odpowiedzi podkreśliło, Ŝe wniesienie darowizny było koniecznym warunkiem wyraŜenia zgody na wykonanie przyłącza wodociągowego. Część osób podniosła teŜ, Ŝe wpłata darowizny motywowana była obietnicą zwolnienia lub obniŜenia opłaty adiacenckiej, którą miała naliczać Gmina (kwota darowizny miała być zaliczona w poczet opłaty adiacenckiej, a do uregulowania pozostałaby suma wynikająca z róŜnicy pomiędzy naliczoną opłatą adiacencką a kwotą wpłaconej darowizny) do czego jednak nie doszło. Ponadto niektóre osoby wskazały, Ŝe deklaracja wpłaty była integralną częścią wniosku o dokonanie przyłącza, który był ogólnie dostępny na stronie internetowej Gminy Dopiewo, stąd rozumiały to jako warunek uzyskania zgody. Analiza zgromadzonego materiału dowodowego dała podstawę do wszczęcia przeciwko Gminie Dopiewo, postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2012 roku, postępowania antymonopolowego, w związku z podejrzeniem stosowania przez Gminę Dopiewo praktyki ograniczającej konkurencję, określonej w art. 9 ust. 1 ww. ustawy, tj. naduŜywania pozycji dominującej na lokalnym rynku organizowania usług zbiorowego zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków obejmującym obszar Gminy Dopiewo, polegającego na wymuszaniu od podmiotów ubiegających się o zgodę na budowę przyłącza kanalizacyjnego oraz przyłącza wodociągowego darowizn przeznaczonych na rozbudowę gminnej infrastruktury wodociągowej i kanalizacyjnej. Równocześnie postanowieniem z tego samego dnia zaliczono w poczet materiałów postępowania antymonopolowego całość materiałów zebranych w toku postępowania wyjaśniającego RPZ-400/3/12/ARu. Ustosunkowując się do przedstawionego przez Prezesa Urzędu zarzutu, pismem z dnia 6 września 2012 roku Gmina Dopiewo podniosła, Ŝe nie są Gminie znane przypadki, aby stosowała świadomy nacisk lub presję na podmioty lub mieszkańców pragnących dokonać przyłączenia swoich posesji do istniejących sieci wodociągowych i kanalizacji sanitarnej poprzez sugerowane wymuszanie darowizn na rzecz rozbudowy ww. sieci, świadczyć o tym moŜe m.in. liczba podłączanych posesji do ww. sieci, która w latach 2009 – 2011 znacznie przekroczyła liczbę wpłaconych darowizn, jednakŜe prawdą jest, Ŝe z uwagi na ograniczone środki finansowe w budŜecie gminnym oraz skalę niezaspokojonych potrzeb w zakresie budowy ww. sieci, Gmina zwracała się z prośbą do mieszkańców o finansowe wsparcie w formie wniesienia darowizn. W toku postępowania Prezes Urzędu ustalił następujący stan faktyczny: Na terenie Gminy Dopiewo w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków prowadzą działalność gospodarczą trzy przedsiębiorstwa, które posiadają 3 status przedsiębiorstwa wodociągowo - kanalizacyjnego w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 roku o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (j.t. Dz.U. z 2006 roku nr 123, poz. 858), mianowicie: • Zakład Usług Komunalnych Sp. z o.o. ul. Wyzwolenia 15 62-070 Dopiewo; • Spółka Wodna ds. Eksploatacji Wodociągu w Dopiewie ul. Łąkowa 1a 62-070 Dopiewo; • Aquanet S.A. ul. Dolna Wilda 126 61-492 Poznań. Gmina Dopiewo jest 100% udziałowcem Zakładu Usług Komunalnych Sp. z o.o. w Dopiewie (dalej teŜ ZUK), który jest jedynym dostawcą usług w gminie w zakresie zbiorowego odprowadzania ścieków oraz przewaŜającym w zakresie dostarczania wody. PoniŜsza tabela obrazuje podział terenu gminy ze względu na przedsiębiorcę w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę oraz zbiorowego odprowadzania ścieków: W zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę Lp. Nazwa podmiotu Teren działania - miejscowości Tytuł prawny 1. Zakład Usług Komunalnych sp. z o.o. ul. Wyzwolenia 15 w Dopiewie m. Dąbrówka, Dąbrowa, Dopiewiec bez ul. Polnej, Pszennej i odcinka ul. Szkolnej od Dopiewa do przejazdu PKP w Dopiewcu, m. Gołuski, Lisówki, Joanka, m. Konarzewo bez odcinka ul. Dopiewskiej od posesji nr 97 do 147, Palędzie, Trzcielin, m. Skórzewo, Podłoziny, Zakrzewo, śarnowiec własność i cz. na uŜyczenie 2. Spółka Wodna do Eksploatacji Wodociągu ul. Łąkowa 1a w Dopiewie m. Dopiewo, Dopiewiec ul. Polna, Pszenna i cz. ul. Szkolnej od przejazdu PKP w Dopiewcu do ul. Polnej, m. Fiałkowo, Zborowo, Więckowice, Drwęsa własność 3. Aquanet S.A. Poznań m. Skórzewo - rej. ul. Jaworowej od ul. Malwowej do studni wodomierzowej, ul. Przylesie, Lipowa oraz ul. Mieczykowa od granicy Poznania od włączenia w ul. Jaworową, ul. Szarotkowa po stronie Skórzewa dla posesji o nr nieparzystych od nr 145 do granicy z ul. Daliową w Poznaniu w zakresie wody i ścieków rozliczenia pomiędzy ZUK Sp. z o.o. a Aquanet Poznań W zakresie zbiorowego odprowadzania ścieków Lp. Nazwa podmiotu Teren działania - miejscowości Tytuł prawny 1. Zakład Usług Komunalnych sp. z o.o. ul. Wyzwolenia 15 w Dopiewie m. Dąbrówka, cz. Dąbrowy, Dopiewiec, Dopiewo, Palędzie, Konarzewo, Skórzewo, Zakrzewo własność i cz. na uŜyczenie Źródło: Opracowanie własne. W zakresie odbioru ścieków, usługi nie pokrywają całości obszaru gminy, w związku z czym na pozostałym terenie, tj. miejscowości: Drwęsa, Fiałkowo, Lisówki, Trzmielin, Podłoziny, Podgaj, Więckowice, część Pokrzywnicy, Zborowo oraz śarnowiec odbiorem ścieków poprzez wywóz taborem asenizacyjnym zajmują się prywatni przedsiębiorcy. Dowód: Pismo Gminy Dopiewo z dnia 6 września 2012 roku (k. 193-194 akt post. administr.) 4 Inwestor zainteresowany przyłączeniem do sieci wodociągowej lub sieci kanalizacji sanitarnej musi zwrócić się do Urzędu Gminy Dopiewo z formalnym wnioskiem o wyraŜenie zgody na budowę przyłącza. Formularze wniosków dostępne by ł y zarówno na stronie internetowej Gminy Dopiewo, jak i bezpośrednio w Urzędzie Gminy Dopiewo. Wniosek na budowę przyłącza od studni posesji do budynku mieszkalnego zawierał: określoną miejscowość – Dopiewo oraz wykropkowane miejsce na wpisanie daty wypełnienia wniosku, poniŜej było miejsce na wskazanie wnioskodawcy / inwestora. Następnie, jako podmiot do którego zwracano się z prośbą wpisano Wójta Gminy Dopiewo wraz z adresem „62-070 Dopiewo, ul. Leśna 1C”. PoniŜej wpisany był tytuł wniosku: „ Dotyczy: wyraŜenia zgody na wykonanie przyłącza kanalizacji sanitarnej” , po czym zdanie o treści: „ Proszę o wyraŜenie zgody na wykonanie przyłącza kanalizacji sanitarnej w miejscowości ……… do budynku mieszkalnego / innego przy ul. …….. dz. nr ewid. …… .” . W wykropkowane miejsca inwestor wpisywał odpowiednie dane dotyczące swojej nieruchomości. Następnie zamieszczone było oświadczenie o treści: „Jednocześnie oświadczam i zapewniam, Ŝe przekaŜę na rzecz Gminy darowiznę w kwocie 1 850 zł na rachunek bankowy w Poznańskim Banku Spółdzielczym Oddział w Dopiewie (...), która to kwota przeznaczona będzie na rozbudowę gminnej infrastruktury kanalizacyjnej”. Formularz zawierał równieŜ dopisek, Ŝe w załączeniu znajduje się mapa zasadnicza obejmująca swym zasięgiem nieruchomość oraz oświadczenie o treści: „Przyjmuję do wiadomości, Ŝe warunkiem zrzutu ścieków jest wykonanie w/w przykanalika zgodnie z otrzymanymi z ZUK Dopiewo warunkami technicznymi wraz z wykonaniem przyłącza, jego zainwentaryzowanie na koszt własny, odbiór przykanalika oraz przyłącza a takŜe podpisanie z Zakładem Usług Komunalnych Sp. z o.o. w Dopiewie, ul. Wyzwolenia 15 umowy na zrzut ścieków” . Na samym końcu pozostawiono wykropkowane miejsce na podpis wnioskodawcy; Wniosek dotyczący przyłącza wodociągowego zawierał miejsce na wpisanie daty, danych wnioskodawcy oraz określony podmiot Wójta Gminy Dopiewo jako właściwy do zwracania się z niniejszym wnioskiem. Następnie jako tytuł wniosku wpisano „Dotyczy: wyraŜenia zgody na wykonanie przyłącza wodociągowego”. Następnie zawarto sformułowanie „ Proszę o wyraŜenie zgody na wykonanie przyłącza wodociągowego w miejscowości ……… do posesji przy ul. …….. dz. nr ewid. …… zgodnie z wydanymi warunkami technicznymi włączenia do sieci wodociągowej i załączoną dokumentacją techniczną” . PoniŜej zamieszczono oświadczenie: „Jednocześnie oświadczam i zapewniam, Ŝe przekaŜę na rzecz Gminy darowiznę w kwocie 1 250 zł na rachunek bankowy w Poznańskim Banku Spółdzielczym Oddział w Dopiewie (...), która to kwota przeznaczona będzie na rozbudowę gminnej infrastruktury kanalizacyjnej” z dopiskiem „Proszę takŜe o rozłoŜenie ww. płatności na …. rat.” oraz „Przyjmuję do wiadomości, Ŝe warunkiem poboru wody jest wykonanie w/w przyłącza i zwolnionego pasa drogi zajętej na czas wykonywania robót (na podstawie uzyskanej decyzji wydanej przez Wójta Gminy), a takŜe podpisanie z Zakładem Usług Komunalnych Sp. z o.o. w Dopiewie, ul. Wyzwolenia 15 umowy na pobór wody.” oraz miejscem na podpis wnioskodawcy. Wniosek zawierał na samym dole strony oświadczenie Wójta Gminy: „Oświadczam, Ŝe w imieniu Gminy darowiznę tę przyjmę oraz, Ŝe uzyskane w ten sposób środki w ramach gminnego funduszu ochrony środowiska przeznaczone zostaną na realizację dalszego rozwoju infrastruktury technicznej związanej z wodociągowaniem gminy.” – z miejscem na podpis Wójta Gminu Dopiewo; Wniosek dotyczący budowy przykanalika od kolektora do studni na posesji – podobnie jak wyŜej opisane wnioski, zawierał miejsce na datę, wnioskodawcę oraz był skierowany do Wójta Gminy Dopiewo. Tytuł wniosku brzmiał: „Dotyczy: wyraŜenia zgody na wykonanie przykanalika kanalizacji sanitarnej”. PoniŜej zamieszczono prośbę o treści: „Proszę o wyraŜenie zgody na wykonanie przykanalika kanalizacji sanitarnej w miejscowości ……… do posesji przy ul. …….. dz. nr ewid. …… .” , a dalej oświadczenie dotyczące darowizny: „Jednocześnie oświadczam i zapewniam, Ŝe przekaŜę na rzecz Gminy darowiznę w kwocie 1 050 zł na rachunek bankowy w Poznańskim Banku Spółdzielczym Oddział w Dopiewie (...), która to kwota przeznaczona będzie na rozbudowę gminnej infrastruktury wodociągowej” . Następnie było umieszczono oświadczenie: „Przyjmuję do wiadomości, Ŝe warunkiem zrzutu ścieków jest wykonanie w/w przykanalika zgodnie z otrzymanymi z ZUK Dopiewo warunkami technicznymi wraz z 5 wykonaniem przyłącza, jego zainwentaryzowanie na koszt własny, odbiór przykanalika oraz przyłącza a takŜe podpisanie z Zakładem Usług Komunalnych Sp. z o.o. w Dopiewie, ul. Wyzwolenia 15 umowy na zrzut ścieków”. Po otrzymaniu zgody, inwestor był kierowany, w przypadku sieci wodociągowej, do ZUK lub Spółki Wodnej do Eksploatacji Wodociągu celem uzyskania warunków technicznych na wykonanie przyłącza wodociągowego. W przypadku kanalizacji sanitarnej, inwestor występował z wnioskiem tylko do ZUK. Po wykonaniu przyłącza, roboty podlegały odbiorowi technicznemu – spisywany był protokół odbioru urządzenia. Dowód: Wniosek z dnia 19 sierpnia 2010 roku (k. 85 akt post. administr.) Wniosek z dnia 21 lipca 2010 roku (k. 89 akt post. administr.) Pismo Gminy Dopiewo z dnia 20 lutego 2012 roku (k. 15 – 19 akt. post. administr.) Wniosek o wyraŜenie zgody na wykonanie przyłącza był konieczny do kaŜdego rodzaju przyłącza do sieci, niezaleŜnie od podmiotu, który na danym obszarze świadczył usługę. Wzory wniosków o wyraŜenie zgody na przy ł ączenie do sieci obowiązywa ł y i by ł y stosowane od września 2008 roku do 2011 roku. Obecnie, tj. od 2012 roku zagadnieniami przy ł ączenia do sieci zajmuje się ZUK, który pos ł uguje się wzorem „Wniosku o wydanie warunków technicznych na wykonanie przy ł ącza wodociągowego/przy ł ącza kanalizacyjnego. Wniosek ten nie zawiera wzmianki o darowiźnie. W piśmie z dnia 28 września 2012 roku Gmina wyjaśniła nadto, Ŝe 7 osób, które w 2012 roku dokonały wpłaty darowizny faktycznie podpisały wniosek i zadeklarowały przekazanie darowizny jeszcze w 2011 roku. Dowód: Pismo Gminy Dopiewo z dnia 20 lutego 2012 roku (k. 16 i 36 akt post. administr.) Pismo Gminy Dopiewo z dnia 6 września 2012 roku (k. 193 – 196 akt post. administr.) Pismo Gminy Dopiewo z dnia 28 września 2012 roku (k. 208 – 210 akt post. administr.) Gmina wskazała, Ŝe w ramach rozbudowy infrastruktury wodociągowej wybudowała nową hydrofornię i stację uzdatniania wody w Jance. Infrastruktura kanalizacji sanitarnej budowana jest w ramach środków własnych oraz środków pomocowych , w tym do roku 2011 z darowizn. W ramach tej infrastruktury Gmina wybudowała dwie oczyszczalnie ścieków tj. oczyszczalnię w Dopiewie i w Dąbrówce oraz rozbudowała oczyszczalnię w Skórzewie przyjętą od Spółdzielni Mieszkaniowej Ławica. Środki uzyskane z darowizn wsparły inwestycje prowadzone przez Gminę takie jak: • budowa kanalizacji sanitarnej w Dopiewie – ul. Akacjowa, Stawna, Ks. A. Majcherka, Wysoka; • budowa kanalizacji sanitarnej w Dopiewie – ul. Młyńska; • budowa kanalizacji sanitarnej w Dąbrowie i Palędziu (po dwa etapy w Dąbrowie i Palędziu); • budowa kanalizacji sanitarnej w Skórzewie – etap I i II; • budowa kanalizacji sanitarnej w Skórzewie – rejon ul. Stawnej i Poznańskiej; • budowa kanalizacji sanitarnej w Skórzewie – ul. Skórzewska – rejon ronda; • budowa kanalizacji sanitarnej w Skórzewie – ul. Czereśniowa; • budowa kanalizacji sanitarnej w Zakrzewie – ul. Niezłomnych, Długa, Krótka; • budowa kanalizacji sanitarnej w Zakrzewie – ul. Gajowa, Krótka, Poznańska; • budowa kanalizacji sanitarnej w Zakrzewie – ul. Sosnowa; • projekt rozbudowy oczyszczalni ścieków w Dąbrówce. Dowód: Pismo Gminy Dopiewo z dnia 20 lutego 2012 roku (k. 15-16 akt post. administr.) oraz pismo z dnia 6 września 2012 roku (k. 195 akt post. administr.) 6 Prezes Urzędu zwrócił się do osób, które w latach 2011 – 2012 wniosły darowiznę, o wskazanie okoliczności towarzyszących przekazaniu darowizny. Pismo zostało wysłane do 69 osób, których dane przekazała Gmina Dopiewo. Dowód: Pismo Prezesa Urzędu z dnia 6 lipca 2012 roku (k. 163 akt post. administr.) oraz pismo z dnia 4 października 2012 roku (k. 211 akt post. administr.) Udzielając odpowiedzi wskazywano m.in.: • „warunkiem otrzymania zgody od Gminy Dopiewo na włączenie do systemu wodociągowego, a tym samym wykonanie przyłącza była konieczność wpłaty darowizny na rzecz gminy w wysokości 1050 zł”; • „urzędnicy Gminy Dopiewo sugerowali wpłatę darowizny na rozwój infrastruktury technicznej w związku z moŜliwością podłączenia się do sieci kanalizacyjnej, potem moŜna się ubiegać o dokonanie właściwego podłączenia. Ponadto w piśmie od Gminy Dopiewo dotyczącym informacji o moŜliwości podłączenia się do sieci kanalizacji sanitarnej oraz obowiązku wystąpienia do Wójta Gminy Dopiewo o wyraŜenie zgody na podłączenie się widniał dopisek o treści: Na podstawie funkcjonującej od lat w gminie umowy społecznej zwracamy się z uprzejmą prośbą o dokonanie darowizny na rzecz rozwoju infrastruktury technicznej na terenie Gminy Dopiewo w kwocie 1850 zł.”; • „umowa darowizny została przeze mnie podpisana, co było podyktowane chęcią jak najwcześniejszego włączenia się do sieci, jak równieŜ zwolnieniem z opłaty adiacenckiej, którą to miała naliczać Gmina. Zwolnienie z opłaty adiacenckiej było moŜliwe po podpisaniu umowy darowizny i wpłaceniu określonej przez Gminę kwoty. W urzędzie poinformowano mnie, Ŝe jeŜeli wejdzie w Ŝycie ustawa dotycząca opłat adiacenckich, to kwota darowizny będzie zaliczona w poczet owej opłaty, a do uregulowania pozostanie suma wynikająca z róŜnicy kwot (wpłaconej a naliczonej)”; • „deklaracja wpłaty była integralną częścią wniosku o dokonanie przyłącza, stąd rozumiałem to jako konieczność / warunek uzyskania zgody”; • „przekazanie darowizny było warunkiem wyraŜenia zgody na wykonanie przyłącza wodociągowego, poinformowano mnie o tym w momencie, kiedy zapytałam się w urzędzie, czy najpierw moŜna uzyskać zgodę, a dopiero później przekazać darowiznę. Otrzymałam wtedy informację, Ŝe dokument dotyczący zgody podpisywany jest w momencie kiedy widzę potwierdzenie dokonania przelewu darowizny.”; • „chcąc przyłączyć się do kanalizacji otrzymałam od Gminy Dopiewo umowę, zgodnie z którą miałam przekazać darowiznę w wysokości 1850 zł. Gdybym tego nie zapłaciła, nie miałabym podłączonej kanalizacji”; • „aby uzyskać zgodę na wykonanie przyłącza kanalizacji sanitarnej zostałem zmuszony do podpisania umowy o darowiznę kwoty pienięŜnej na rzecz Urzędu Gminy. Z tym potwierdzeniem dokonania wpłaty musiałem ponownie udać się do Urzędu Gminy po zgodę na podłączenie posesji do sieci kanalizacyjnej i spisanie umowy o zrzut ścieków z Zakładem Usług Komunalnych w Dopiewie”; • „wykonanie przyłącza było uzaleŜnione od darowizny na rzecz rozwoju infrastruktury Urzędu Gminy Dopiewo. Darowizna nie miała dobrowolnego charakteru, gdyŜ Urząd Gminy wywierał w pewien sposób presje na swoich mieszkańcach. W zamian za darowiznę istniała moŜliwość podłączenia do kanalizacji, w przypadku nie podpisania umowy darowizny moŜliwości podłączenia kanalizacji nie było”; 7 • „przekazana kwota pienięŜna była w całości na wykonanie przyłącza kanalizacji sanitarnej. Umowa darowizny jaka została sporządzona przez Gminę Dopiewo nie miała charakteru dobrowolnego, gdyŜ w przypadku jej nie podpisania nie zostałabym podłączona pod w/w inwestycję, była to po prostu zapłata za wykonanie i podłączenie pod przyłącze kanalizacji sanitarnej. Bardzo mi zaleŜy na kanalizacji, dlatego kwota pienięŜna jaką zaŜądała Gmina została juŜ uiszczona”; • „warunkiem otrzymania zgody na wykonanie przyłącza kanalizacji sanitarnej było przekazanie na rzecz rozwoju infrastruktury technicznej Gminy Dopiewo darowizny”; • „przekazanie na rzecz Gminy Dopiewo, przeznaczonej na rozbudowę gminnej infrastruktury kanalizacji sanitarnej było warunkiem podstawowym. W dniu, w którym udałam się do Gminy po uzyskanie zgody na ww. pozwolenie otrzymałam do podpisania umowę darowizny kwoty pienięŜnej”; • „chcąc włączyć moją posesję do kanalizacji sanitarnej zgłosiłam się do Urzędu Gminy Dopiewo z prośbą o wydanie zezwolenia. JuŜ wcześniej dowiedziałam się od innych mieszkańców, Ŝe w związku z podłączeniem posesji do kanalizacji naleŜy wpłacić wyznaczoną przez Urząd Gminy opłatę. Byłam przekonana, Ŝe muszę wpłacić wyznaczoną przez Urząd Gminy opłatę, poniewaŜ juŜ kilka lat wcześniej ponosiłam podobne koszty związane z włączeniem mojej posesji do wówczas wybudowanej kanalizacji:”; • „warunkiem umoŜliwiającym podłączenie mojej nieruchomości do gminnej sieci kanalizacyjnej było podpisanie umowy darowizny. Po okazaniu podpisanej umowy darowizny została wyraŜona zgoda na podłączenie nieruchomości do kanalizacji. Darowizna na rzecz Urzędu Gminy miała charakter sugestii, jej brak uniemoŜliwiał podłączenie do kanalizacji a później miał skutkować naliczeniem duŜo większej opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości”; • „zostaliśmy poinformowani, Ŝe nie mamy innego wyjścia, a dokonanie przyłącza jest zaleŜne od dokonania darowizny. Ponadto poinformowano nas, Ŝe zgodnie z jakimś paragrafem kanalizacja podnosi wartość nieruchomości i w związku z tym musimy dać darowiznę. Jeśli tego nie zrobimy, to kanalizacja zostanie przyłączona, ale na drodze prawnej i tak zostanie wyegzekwowana darowizna zwiększona o koszty procesowe”. Dowód: Pisma do Prezesa Urzędu nadesłane w okresie od 11do 17 lipca 2012 roku (k. 165 - 185 akt post. administr.) Pisma do Prezesa Urzędu nadesłane w okresie od 11 do 26 października 2012 roku (k. 213 - 247 akt post. administr.) Dwie osoby spośród 23, które nadesłały odpowiedzi, wskazały, Ŝe darowizna miała całkowicie dobrowolny charakter i nie była w Ŝaden sposób wymuszona przez Gminę. PoniŜej fragmenty ww. pism: • „oświadczam, iŜ darowizna na rzecz Gminy Dopiewo na kanalizację była całkowicie dobrowolna bez jakichkolwiek przymusów”; • „oświadczam, Ŝe wpłatę (darowiznę) dokonałem całkowicie dobrowolnie bez Ŝadnych nacisków oraz sugestii”. Gmina oświadczyła, Ŝe nie prowadzi ewidencji zezwoleń wydanych bez wniesienia darowizny, jednakŜe z danych akt archiwalnych referatu finansowego Gminy wynika, Ŝe: • w 2009 roku przyłączono do sieci wodnej i kanalizacyjnej [usunięto] nieruchomości, natomiast darowizny przyjęto od [usunięto] darczyńców, bez wpłaty darowizny przyłączono [usunięto] nieruchomości; 8 • w 2010 roku przyłączono do sieci wodnej i kanalizacyjnej [usunięto] nieruchomości, natomiast darowizny przyjęto od [usunięto] darczyńców, bez wpłaty darowizny przyłączono [usunięto] nieruchomości; • w 2011 roku przyłączono do sieci wodnej i kanalizacyjnej [usunięto] nieruchomości, natomiast darowizny przyjęto od [usunięto] darczyńców, bez wpłaty darowizny przyłączono [usunięto] nieruchomości; • w 2012 roku (w okresie od 1 stycznia do 10 lutego 2012 roku) darowizny przyjęto od [usunięto] *. * Wpłata co prawda została dokonana w 2012 roku, ale deklaracja przekazania darowizny została podpisana w 2011 roku. Dowód: Pismo Gminy Dopiewo z dnia 6 września 2012 roku (k. 195 akt post. administr.) Łączna kwota przekazanych Gminie darowizn przedstawia się następująco: Darowizny przekazane na rzecz Gminy Dopiewo Rok 2010 2011 1.01- 10.02.2012 Kwota darowizny [usunięto] zł [usunięto] zł [usunięto] zł Liczba osób, które wpłaciły darowiznę na rzecz Gminy Dopiewo [usunięto] [usunięto] [usunięto] * Źródło: Opracowanie własne. * Wpłata co prawda została dokonana w 2012 roku, ale deklaracja przekazania darowizny została podpisana w 2011 roku. Dowód: Pismo Gminy Dopiewo z dnia 20 lutego 2012 roku (k. 16 - 17 akt post. administr.) Gmina Dopiewo w piśmie z dnia 20 listopada 2012 roku wyjaśniła, Ŝe pierwsze postępowanie w sprawie naliczenia opłaty adiacenckiej wszczęto dnia 21 listopada 2011 roku. Postępowanie zostało wszczęte na podstawie uchwały nr XII/75/07 Rady Gminy Dopiewo z dnia 27 sierpnia 2007 roku w sprawie ustalenia stawek procentowych opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego budową urządzeń infrastruktury technicznej na 50% róŜnicy między wartością, jaką nieruchomość miała przed wybudowaniem urządzeń infrastruktury – kanalizacji sanitarnej, a wartością jaką nieruchomość ma po ich wybudowaniu” oraz ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (tekst. jedn. Dz. U. z 2010 roku Nr 102 poz. 651 ze zm.). Ponadto w zakresie sieci kanalizacyjnej obowiązuje uchwała nr XV/136/11 Rady Gminy Dopiewo z dnia 28 listopada 2011 roku, ustalająca wysokość stawki procentowej opłaty adiacenckiej na 15% róŜnicy między wartością, jaką nieruchomość miała przed wybudowaniem urządzeń infrastruktury – kanalizacji sanitarnej, a wartością jaką nieruchomość ma po ich wybudowaniu. Od dnia 20 lutego 2012 roku do 20 listopada 2012 roku wydano 70 decyzji ustalających opłatę adiacencką. Ulice, na których wybudowano kanalizację sanitarną objęte opłatą adiacencką to: • Zakrzewo – ulice: Niezłomna, Gajowa, Długa; • Skórzewo – ulica Czereśniowa; • Dopiewo – ulice: Ks. A. Majcherka, Wysoka, Akacjowa, Młyńska, Stawna. Dowód: Pismo Gminy Dopiewo z dnia 20 listopada 2012 roku (k. 250 - 251 akt post. administr.) Gmina wskazała, Ŝe w stosunku do osób, które uiściły darowizny stosowany jest art. 148 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami zgodnie z którym, przy ustaleniu opłaty adiacenckiej, róŜnicę między wartością, jaką nieruchomość ma po wybudowaniu urządzeń infrastruktury technicznej, a wartością, jaką miała przed ich wybudowaniem, pomniejsza się o 9 wartość nakładów poniesionych przez właściciela lub uŜytkownika wieczystego nieruchomości, na rzecz budowy poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej. Wniesiona darowizna traktowana jest jako wkład własny właściciela nieruchomości, o który pomniejszono ww. róŜnicę w wartościach nieruchomości i który jest uwzględniany w decyzji ustalającej opłatę adiacencką wobec tych osób. Ponadto w ww. piśmie Gmina Dopiewo złoŜyła wniosek o przesłuchanie, w trybie art. 52 i 53 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, osób, które wniosły na rzecz Gminy Dopiewo darowiznę oraz udzieliły odpowiedzi na pismo Prezesa Urzędu, dotyczące oświadczenia, czy darowizna miała faktycznie dobrowolny charakter. Gmina uzasadniała wniosek faktem, Ŝe na podstawie oświadczeń, które w istocie stanowiły odpowiedzi na zwięźle sformułowane przez Organ antymonopolowy pytania dotyczące okoliczności wniesienia darowizn na rzecz Gminy, trudno jest uzyskać pełną wiedzę odnośnie tych faktów, zmierzającą do ustalenia w sposób prawidłowy stanu faktycznego sprawy, w związku z tym wniosek ten jest konieczny i niezbędny do naleŜytego wyjaśnienia sprawy. Prezes Urzędu zwaŜył, co następuje: I. Dla uznania, iŜ sprawa posiada charakter antymonopolowy niezbędne jest stwierdzenie, czy w okolicznościach sprawy doszło do naruszenia interesu publicznoprawnego. W świetle art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, celem regulacji w niej przyjętej jest zapewnienie rozwoju konkurencji, ochrona przedsiębiorców naraŜonych na stosowanie praktyk monopolistycznych i ochrona interesów konsumentów. Ustawa ta znajduje więc zastosowanie tylko wówczas, gdy zostaje zagroŜony bądź teŜ naruszony interes publiczny polegający na zapewnieniu właściwych warunków funkcjonowania rynku, będąc, w odniesieniu do przedsiębiorców, narzędziem chroniącym konkurencję, a w odniesieniu do konsumentów zabezpieczającym ich interesy. Działaniami, które godzą w tak pojętą konkurencję będą tylko takie działania, które naruszają sferę interesów szerszego kręgu uczestników rynku, a więc nie dotyczą sytuacji pojedynczego przedsiębiorcy, lecz zaburzeń na rynku, rozumianych jako negatywne zjawiska zaburzające jego prawidłowe działanie. Takie stanowisko prezentuje Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, m.in. w wyrokach z dnia 28 maja 2001 roku (sygn. akt XVII Ama 82/00) i z dnia 4 lipca 2001 roku (sygn. akt XVII Ama 108/00). Znalazło ono równieŜ potwierdzenie w orzeczeniach Sądu NajwyŜszego, który w wyroku z dnia 29 maja 2001 roku (sygn. akt I CKN 1217/98) stwierdził, Ŝe publiczny charakter ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów powoduje, iŜ znajduje ona zastosowanie tylko wówczas, gdy zagroŜony lub naruszony jest interes publiczny, polegający na zapewnieniu właściwych warunków funkcjonowania rynku gospodarczego. KaŜde bowiem działanie wymierzone w mechanizm konkurencji godzi w interes publiczny w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (vide: wyrok Sądu NajwyŜszego z dnia 5 czerwca 2008 roku, III SK 40/07, OSNP 2009/19-20/272 ). „Rynek funkcjonować moŜe prawidłowo wówczas, gdy zapewniona jest moŜliwość powstania i rozwoju konkurencji. Ustawa chroni zatem konkurencję jako zjawisko o charakterze instytucjonalnym” (Uzasadnienie wyroku Sądu NajwyŜszego z dnia 29 maja 2001 roku, sygn. akt I CKN 1271/98). Zachowanie przedsiębiorców naleŜy oceniać z punktu widzenia celów ustawodawstwa antymonopolowego, a mianowicie, gdy moŜe ono wywołać skutki w postaci wpływu na ilość, jakość, cenę towarów lub zakres wyboru dostępny konsumentom lub innym nabywcom (Wyrok Sądu NajwyŜszego z dnia 16 października 2008 roku, sygn. akt III SK 2/08). Ochrona konkurencji, jako mechanizmu funkcjonowania gospodarki, dokonywana jest nie tylko ze względu na interes innych przedsiębiorców, którzy wskutek stosowania praktyk 10 antykonkurencyjnych pozbawieni są moŜliwości skutecznego konkurowania na rynku. Praktyki ograniczające konkurencje godzą w ostatecznym wymiarze w interes odbiorców, a tym samym w dobrobyt konsumenta (ang. consumer welfare ), poprzez pozbawienie odbiorców końcowych korzyści wynikających z konkurencji takich jak: większy wybór, lepsza jakość, niŜsze cenny oraz większa innowacyjność produktów i usług oferowanych na rynku (Decyzja Prezesa UOKiK z 2 listopada 2010 roku nr RPZ 26/2010; Decyzja Prezesa UOKiK z 15 czerwca 2011 roku nr RPZ 7/2011; Decyzja Prezesa UOKiK z 25 lipca 2011 roku nr DOK 6/2011). Zakaz naduŜywania pozycji dominującej odnosi się zarówno do praktyk o charakterze antykonkurencyjnym, które godzą w samo funkcjonowanie mechanizmu konkurencji, jak i do praktyk o charakterze eksploatacyjnym, które polegają na uzyskiwaniu przez przedsiębiorcę posiadającego pozycję dominującą od innych podmiotów (zarówno kontrahentów jak i konsumentów) świadczeń pozostających w dysproporcji ze świadczeniami na jakie mogliby liczyć w warunkach niezniekształconej konkurencji na rynku (wyrok Sądu NajwyŜszego z dnia 5 stycznia 2007 roku, III SK 17/06, LEX nr 489018). W przypadku praktyk mających charakter eksploatacyjny, przedsiębiorca posiadający pozycję dominującą wykorzystuje fakt ograniczonej konkurencji na rynku i ograniczonego wyboru po stronie kontrahentów lub konsumentów. Typowymi praktykami eksploatacyjnymi są: pobieranie przez dominanta nadmiernie wygórowanych cen (art. 9 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów) oraz narzucanie uciąŜliwych warunków umów przynoszących dominantowi nieuzasadnione korzyści (art. 9 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). Przepis art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zawiera generalny zakaz naduŜywania pozycji dominującej na rynku właściwym przez jednego lub kilku przedsiębiorców, zaś w ust. 2 art. 9 ustawy wyliczono typowe przykłady takich naduŜyć. Z uwagi na otwarty katalog tych praktyk, nie ma formalnych przeszkód, aby został on rozszerzony takŜe o inne – nie wymienione w ust. 2 art. 9 – działania przedsiębiorców noszące znamiona bezprawnego zachowania ograniczającego swobodę działalności innych uczestników rynku lub eksploatującego pozycję na nim zajmowaną (praktyki nienazwane). W niniejszej sprawie przedmiotem zarzutu są właśnie takie praktyki, które nie zostały wyszczególnione przez ustawodawcę w art. 9 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Gminie postawiony został zarzut polegający na wymuszaniu darowizn związanych z przyłączeniem nieruchomości naleŜących do odbiorców z terenu tej Gminy do sieci wodociągowej oraz sieci kanalizacyjnej, co moŜe stanowić praktykę określoną w art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W związku z powyŜszym, mając na uwadze charakter praktyki oraz wywoływane przez nią skutki dla bliŜej nieokreślonego kręgu odbiorców usług związanych ze zbiorowym zaopatrzeniem w wodę i zbiorowym odprowadzaniem ścieków w Gminie Dopiewo, w ocenie Prezesa Urzędu, w niniejszej sprawie nastąpiło naruszenie interesu publicznego uzasadniające podjęcie interwencji w postaci wszczęcia wobec Gminy Dopiewo postępowania antymonopolowego. II. Istotą praktyk ograniczających konkurencję, określonych w art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jest naduŜywanie pozycji dominującej na rynku właściwym przez jednego lub kilku przedsiębiorców. Zgodnie z rozszerzoną definicją przedsiębiorcy zawartą w art. 4 pkt 1a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ilekroć w ustawie jest mowa o przedsiębiorcy rozumie się przez to przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, a takŜe osobę fizyczną, osobę prawną, jednostkę organizacyjną nie mającą osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną, organizującą lub świadczącą usługi o charakterze uŜyteczności 11 publicznej, które nie są działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Gmina Dopiewo, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn.: Dz. U. z 2001 roku, Nr 142, poz. 1591 ze zm.) jest jednostką samorządu terytorialnego posiadającą osobowość prawną. Art. 7 ust. 1 pkt 3 tej ustawy stanowi, Ŝe zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty naleŜy do zadań własnych gminy. Zadania własne obejmują m.in. sprawy wodociągów i zaopatrzenia w wodę oraz kanalizacji. Podobną regulację zawiera art. 3 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, zgodnie z którym zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków jest zadaniem własnym gminy. Zadania własne gmin mają na celu bieŜące i nieprzerwane zaspokajanie zbiorowych potrzeb członków wspólnoty lokalnej w drodze świadczenia usług powszechnie dostępnych. Z tego względu są działaniami o charakterze uŜyteczności publicznej. Przesądza to o uznaniu, Ŝe Gmina posiada status przedsiębiorcy w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. NaleŜy wskazać, Ŝe działalność publiczna gminy w zakresie zaspokajania potrzeb wspólnoty moŜe być poddana ocenie z punktu widzenia przepisów ustawy antymonopolowej, o ile wywołuje skutki praktyk monopolistycznych (tak np. wyrok Sądu Antymonopolowego z dnia 23 kwietnia 1992r. sygn. akt XVII Amr 7/92, S. Gronowski- Ustawa antymonopolowa. Komentarz. CH. Beck 1996r., str. 37 i nast.). Praktyki ograniczające konkurencję ujawniają się na rynku właściwym. Art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów definiuje rynek właściwy jako rynek towarów, które ze względu na ich przeznaczenie, cenę oraz właściwości, w tym jakość, są uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz są oferowane na obszarze, na którym ze względu na ich rodzaj i właściwości, istnienie barier dostępu do rynku, preferencje konsumentów, znaczące róŜnice cen i koszty transportu, panują zbliŜone warunki konkurencji. Przez towary naleŜy rozumieć zarówno rzeczy, jak i energię, papiery wartościowe i inne prawa majątkowe, usługi, a takŜe roboty budowlane (art. 4 pkt 7 ww. ustawy). Na rynek właściwy składa się rynek produktowy oraz rynek geograficzny. Rynek właściwy produktowo obejmuje wszystkie towary, które słuŜą zaspokajaniu tych samych potrzeb nabywców, mają zbliŜone właściwości, podobne ceny i reprezentują podobny poziom jakości (por. E. Modzelewska – Wąchal, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz. Wyd. Twigger, Warszawa 2002 roku, str. 49). W wymiarze geograficznym, rynek odnosi się do obszaru, na którym warunki konkurencji, mające zastosowanie do określonych towarów, są jednakowe dla wszystkich konkurentów. Kwestionowane w niniejszym postępowaniu praktyki Gminy dotyczą organizowania zbiorowego zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 roku o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst jedn. Dz.U. z 2006 roku, Nr 123, poz. 858 ze zm.), zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków jest zadaniem własnym gminy. Równocześnie zgodnie z art. 7 ust 1 pkt. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 roku, Nr 142, poz. 1591 ze zm.) zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty naleŜy do zadań własnych gminy, w szczególności zadania własne obejmują sprawy wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych. Stosownie do powyŜszych przepisów, gmina pełni funkcje organizatorskie i jest regulatorem rynku zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków. Do jej zadań w zakresie wodociągów i zaopatrzenia w wodę naleŜy m.in. uchwalanie regulaminów dostarczania wody i odprowadzania ścieków, zatwierdzanie taryf, wydaje zezwolenia na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego zaopatrzenia ścieków oraz określa warunki funkcjonowania przedsiębiorstw wodociągowo – kanalizacyjnych na tym rynku. 12 Jednocześnie, biorąc pod uwagę okoliczności niniejszej sprawy, do działań o charakterze organizatorskim Gminy Dopiewo naleŜy zaliczyć określanie zasad, na jakich przyszli odbiorcy us ł ug w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odbioru ścieków zostają przy ł ączeni do sieci. Gminie zarzucono bowiem, Ŝe wymusza od podmiotów ubiegających się o zgodę na budowę przyłącza kanalizacyjnego oraz przyłącza wodociągowego darowizny przeznaczone na rozbudowę gminnej infrastruktury wodociągowej i kanalizacyjnej. W ujęciu produktowym rynek właściwy obejmuje zatem organizowanie usług zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków. NaleŜy podkreślić, Ŝe tego rodzaju usługi Gminy nie mają dla właścicieli nieruchomości substytutów. Jedynie uzyskanie od Gminy stosownej zgody warunkuje moŜliwość zrealizowania przyłączenia. Rynek w ujęciu geograficznym ma charakter lokalny i ograniczony jest do obszaru gminy Dopiewo. O zasięgu tego rynku decyduje fakt, Ŝe na obszarze swojej właściwości to właśnie Gmina jest jedynym podmiotem organizującym usługi zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, a jednocześnie nie organizuje tych usług poza obszarem swojej właściwości. W świetle powyŜszego, Prezes Urzędu uznał, Ŝe rynkiem właściwym w przypadku zarzuconych Gminie praktyk jest lokalny rynek organizowania zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, obejmujący obszar gminy Dopiewo. Na tak określonym rynku właściwym Gmina Dopiewo działa w warunkach monopolu, posiadając pozycję dominującą w rozumieniu art. 4 pkt 10 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z ww. przepisem, przez pozycję dominującą rozumie się pozycję przedsiębiorcy, która umoŜliwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku właściwym przez stworzenie mu moŜliwości działania w znacznym zakresie niezaleŜnie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów. Przepis wprowadza jednocześnie domniemanie, Ŝe przedsiębiorca ma pozycję dominującą, jeŜeli jego udział w rynku właściwym przekracza 40%. Gmina Dopiewo jest jedynym podmiotem organizującym usługi w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odbioru ścieków na jej obszarze. Wyłącznie Gmina była właściwa do wydania zgody na pobudowanie przyłącza wodociągowego lub kanalizacji sanitarnej. Potencjalni inwestorzy jedynie do Gminy mogli występować o wydanie takiej zgody. W tym wypadku inwestorzy - odbiorcy usług Gminy, nie mieli rzeczywistej alternatywy dla usług oferowanych przez Gminę. III. Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zakazane jest naduŜywanie pozycji dominującej na rynku właściwym przez jednego lub kilku przedsiębiorców. Ww. ustawa nie definiuje pojęcia naduŜycia pozycji dominującej, zawiera jedynie w art. 9 ust. 2 przykładowy katalog zachowań, które mogą zostać zakwalifikowane jako praktyka naduŜywania dominującej pozycji rynkowej. Praktyki niewymienione w tym katalogu stanowią praktyki nienazwane (por. wyrok SOKiK z 24 października 2001 roku, XVII Ama 101/00). Praktyką polegającą na naduŜywaniu pozycji dominującej jest takie zachowanie dominanta rynkowego, które nie byłoby moŜliwe w warunkach swobodnej konkurencji. Wykorzystując przewagę wynikającą z posiadanej pozycji rynkowej, dominant wpływa na strukturę rynku lub sytuację jego kontrahentów, konkurentów i konsumentów. Jego działanie, kwalifikowane jako praktyka naduŜywania pozycji dominującej, prowadzić moŜe w efekcie do ograniczenia samodzielności pozostałych uczestników rynku oraz wymuszenia uczestnictwa w rynku na zasadach narzuconych, z reguły mniej korzystnych, niŜby to wynikało z działania nieskrępowanych mechanizmów rynkowych w warunkach istnienia konkurencji. W niniejszym przypadku mamy do czynienia z praktyką eksploatacyjną, przez którą rozumie się jednostronne działania przedsiębiorców, których skutkiem bezpośrednim jest 13 wyrządzenie szkody interesom kontrahentów (klientów), w tym konsumentom, nawet jeśli mechanizm konkurencji nie jest przez to zakłócony, a konsumenci uzyskują krótkoterminowo pewne korzyści (por. T. Skoczny, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz. Wyd. C. H. Beck, Warszawa 2009 roku, str. 616). Gminie Dopiewo zarzucono stosowanie praktyki ograniczającej konkurencję polegającej na wymuszaniu od podmiotów ubiegających się o zgodę na budowę przyłącza kanalizacyjnego oraz przyłącza wodociągowego darowizn przeznaczonych na rozbudowę gminnej infrastruktury wodociągowej i kanalizacyjnej. Wymaga podkreślenia w tym miejscu, iŜ ramy prawne dla partycypacji finansowej mieszkańców w rozbudowie infrastruktury technicznej tworzy ustawa o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z art. 144 tej ustawy, właściciele nieruchomości uczestniczą w kosztach budowy urządzeń infrastruktury technicznej poprzez wnoszenie na rzecz gminy opłat adiacenckich. Opłatę tę ustala się w związku ze wzrostem wartości nieruchomości spowodowanym budową urządzeń infrastruktury technicznej finansowanych ze środków publicznych. Przez budowę urządzeń infrastruktury technicznej rozumie się budowę drogi oraz wybudowanie pod ziemią, na ziemi albo nad ziemią przewodów lub urządzeń wodociągowych, kanalizacyjnych. Stosownie do art. 145 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wójt (burmistrz albo prezydent miasta) moŜe, w drodze decyzji, ustalić opłatę adiacencką kaŜdorazowo po stworzeniu warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej. UŜycie słowa moŜe oznacza, Ŝe działając dyskrecjonalnie, organ ten sam decyduje o wszczęciu postępowania w przedmiocie ustalenia opłaty adiacenckiej. Co do zasady jednak nie jest zabroniona inna forma uczestnictwa mieszkańców w budowie infrastruktury technicznej, np. poprzez wnoszenie darowizn, z tym istotnym wszakŜe zastrzeŜeniem, iŜ musi ona mieć charakter całkowicie dobrowolny. Stąd teŜ kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy jest zagadnienie, czy w niniejszej sprawie Gmina Dopiewo prosiła jedynie, jak podnosi, o wpłatę darowizn, czy teŜ wp ł atę darowizn wymuszała, tj. innymi s ł owy stwarzała sytuację, w której osoba ubiegająca się o przyłączenie do sieci mog ł a odebrać wniesienie darowizny jako konieczny warunek uzyskania zgody na przyłączenie. Analizując zebrane w sprawie dowody, Prezes Urzędu doszed ł do przekonania, iŜ Gmina Dopiewo nie tylko ogranicza ł a się do próśb o przekazanie darowizny, choć takie przypadki w części mia ł y miejsce, ale równieŜ stosowa ł a elementy presji na osobach ubiegających się o zgodę na przy ł ączenie do sieci, względnie sugerowa ł a, iŜ darowizna taka ma charakter obowiązkowy. Po pierwsze, świadczy o tym juŜ sam fakt konieczności uzyskiwania zgody od Gminy Dopiewo na przyłączenie do sieci. ZauwaŜyć naleŜy, iŜ w świetle art. 15 ust. 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, przedsiębiorstwo wodociągowo - kanalizacyjne jest obowiązane przyłączyć do sieci nieruchomość osoby ubiegającej się o przyłączenie nieruchomości do sieci, jeŜeli są spełnione warunki przyłączenia określone w regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ścieków oraz istnieją techniczne moŜliwości świadczenia usług. Z cytowanego przepisu nie wynika, iŜby jakikolwiek organ gminy posiada ł kompetencje decyzyjne w odniesieniu do osób ubiegających się o przy ł ączenie do sieci. Konieczność z ł oŜenia wniosku do Urzędu Gminy Dopiewo o udzielenie zgody jest więc dodatkowym i nie przewidzianym w przepisach elementem procedury prowadzącej do realizacji przy ł ączenia, elementem, który móg ł stwarzać pozory, iŜ od decyzji w ł adz Gminy zaleŜy, czy będzie moŜna nieruchomość do sieci przy ł ączyć. Po drugie, za stwierdzeniem, iŜ wnioskujący mogli czuć się zmuszeni do przekazania darowizny i odbierać przekazanie darowizny jako warunek konieczny do uzyskania zgody na przy ł ączenie przemawia konstrukcja wniosku. Przyk ł adowo, wniosek dotyczący przy ł ącza wodociągowego zatytułowano: „Dotyczy: wyraŜenia zgody na wykonanie przyłącza wodociągowego”. W 14 osnowie wniosku zawarte zosta ł o sformułowanie „ Proszę o wyraŜenie zgody na wykonanie przyłącza wodociągowego w miejscowości ……… do posesji przy ul. …….. dz. nr ewid. …… zgodnie z wydanymi warunkami technicznymi włączenia do sieci wodociągowej i załączoną dokumentacją techniczną” , a nieco poniŜej zamieszczono oświadczenie: „Jednocześnie oświadczam i zapewniam, Ŝe przekaŜę na rzecz Gminy darowiznę w kwocie 1 250 zł na rachunek bankowy w Poznańskim Banku Spółdzielczym Oddział w Dopiewie (...), która to kwota przeznaczona będzie na rozbudowę gminnej infrastruktury kanalizacyjnej” z dopiskiem „Proszę takŜe o rozłoŜenie ww. płatności na …. rat.” Jednocześnie w formularzu wniosku brak jest jakichkolwiek treści, które sugerowa ł yby, Ŝe zgoda na przekazanie darowizny nie jest obowiązkowa. W szczególności, brak moŜliwości wyboru treści oświadczenia dotyczącego darowizny (np. wyraŜam zgodę/nie wyraŜam zgodę). Potwierdzają to wyjaśnienia osób, które przekaza ł y darowizny. Np.: • „deklaracja wpłaty była integralną częścią wniosku o dokonanie przyłącza, stąd rozumiałem to jako konieczność / warunek uzyskania zgody”; • „chcąc przyłączyć się do kanalizacji otrzymałam od Gminy Dopiewo umowę, zgodnie z którą miałam przekazać darowiznę w wysokości 1850 zł. Gdybym tego nie zapłaciła, nie miałabym podłączonej kanalizacji”; • „przekazanie na rzecz Gminy Dopiewo, przeznaczonej na rozbudowę gminnej infrastruktury kanalizacji sanitarnej było warunkiem podstawowym. W dniu, w którym udałam się do Gminy po uzyskanie zgody na ww. pozwolenie otrzymałam do podpisania umowę darowizny kwoty pienięŜnej”. Po trzecie, niezaleŜnie od konieczności uzyskania zgody i treści wniosku, o wymuszaniu wniesienia darowizn świadczy zachowanie pracowników Urzędu Gminy w Dopiewie, którzy zajmowali się przyjmowaniem klientów. Potwierdzają to następujące wyjaśnienia: • „urzędnicy Gminy Dopiewo sugerowali wpłatę darowizny na rozwój infrastruktury technicznej w związku z moŜliwością podłączenia się do sieci kanalizacyjnej, potem moŜna się ubiegać o dokonanie właściwego podłączenia. Ponadto w piśmie od Gminy Dopiewo dotyczącym informacji o moŜliwości podłączenia się do sieci kanalizacji sanitarnej oraz obowiązku wystąpienia do Wójta Gminy Dopiewo o wyraŜenie zgody na podłączenie się widniał dopisek o treści: Na podstawie funkcjonującej od lat w gminie umowy społecznej zwracamy się z uprzejmą prośbą o dokonanie darowizny na rzecz rozwoju infrastruktury technicznej na terenie Gminy Dopiewo w kwocie 1850 zł.”; • „umowa darowizny została przeze mnie podpisana, co było podyktowane chęcią jak najwcześniejszego włączenia się do sieci, jak równieŜ zwolnieniem z opłaty adiacenckiej, którą to miała naliczać Gmina. Zwolnienie z opłaty adiacenckiej było moŜliwe po podpisaniu umowy darowizny i wpłaceniu określonej przez Gminę kwoty. W urzędzie poinformowano mnie, Ŝe jeŜeli wejdzie w Ŝycie ustawa dotycząca opłat adiacenckich, to kwota darowizny będzie zaliczona w poczet owej opłaty, a do uregulowania pozostanie suma wynikająca z róŜnicy kwot (wpłaconej a naliczonej)”; • „przekazanie darowizny było warunkiem wyraŜenia zgody na wykonanie przyłącza wodociągowego, poinformowano mnie o tym w momencie, kiedy zapytałam się w urzędzie, czy najpierw moŜna uzyskać zgodę, a dopiero później przekazać darowiznę. Otrzymałam wtedy informację, Ŝe dokument dotyczący zgody podpisywany jest w momencie kiedy widzę potwierdzenie dokonania przelewu darowizny.”; • „aby uzyskać zgodę na wykonanie przyłącza kanalizacji sanitarnej zostałem zmuszony do podpisania umowy o darowiznę kwoty pienięŜnej na rzecz Urzędu 15 Gminy. Z tym potwierdzeniem dokonania wpłaty musiałem ponownie udać się do Urzędu Gminy po zgodę na podłączenie posesji do sieci kanalizacyjnej i spisanie umowy o zrzut ścieków z Zakładem Usług Komunalnych w Dopiewie”. Reasumując, w ocenie Prezesa Urzędu, zebrane dowody w postaci dokumentów stosowanych przez Gminę w procedurze przy ł ączenia do sieci, a takŜe wyjaśnienia darczyńców, mieszkańców Gminy, z ł oŜone w trybie art. 50 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, świadczą o tym, Ŝe Gmina Dopiewo wykorzystywała swoją pozycję dominującą na lokalnym rynku, poprzez wymuszanie od podmiotów ubiegających się o zgodę na budowę przyłącza kanalizacyjnego oraz przyłącza wodociągowego darowizn przeznaczonych na rozbudowę gminnej infrastruktury wodociągowej i kanalizacyjnej. Skoro tak, spełnione zostały wszystkie przesłanki konieczne do stwierdzenia stosowania przez Gminę Dopiewo praktyki ograniczającej konkurencję określonej w art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w sposób określony w postanowieniu o wszczęciu postępowania. Dysponując ww. dowodami, Prezes Urzędu postanowi ł o oddaleniu wniosku Gminy o przesłuchanie w charakterze świadków osób, które wniosły na rzecz Gminy Dopiewo darowiznę oraz udzieliły odpowiedzi na pismo Prezesa Urzędu. Jak wskazano wcześniej, Gmina swój wniosek uzasadniała faktem, Ŝe na podstawie oświadczeń, które w istocie stanowiły odpowiedzi na zwięźle sformułowane przez organ antymonopolowy pytania dotyczące okoliczności wniesienia darowizn na rzecz Gminy, trudno jest uzyskać pełną wiedzę odnośnie tych faktów, zmierzającą do ustalenia w sposób prawidłowy stanu faktycznego sprawy. Wobec powyŜszego wymaga podkreślenia, iŜ przedmiotem dowodu są fakty mające dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie (art. 227 k.p.c. w związku z art. 84 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). Dokonując oceny zaistnienia tej przes ł anki w odniesieniu do wnioskowanych dowodów nie moŜna pominąć, iŜ istotne z punktu widzenia postawionego zarzutu ustalenia poczynione w niniejszej decyzji, w przewaŜającej mierze oparte są na stosowanej przez Gminie Dopiewo procedurze uzyskiwania zgody na przy ł ączenie do sieci oraz treści dokumentów, którymi Gmina w toku tej procedury się pos ł ugiwa ł a. Dlatego, w kontekście dodatkowych dowodów, w postaci dostarczonych na prośbę Prezesa Urzędu, w trybie art. 50 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, pisemnych wyjaśnień mieszkańców Gminy, w ocenie Prezesa, zeznania wskazanych świadków takiego znaczenia nie mają. Na istotne znaczenie dla sprawy wnioskowanych dowodów nie wskazuje takŜe argumentacja Gminy, którą przytoczono we wniosku. Po pierwsze, z naruszeniem dyspozycji art. 52 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nie zawiera ona faktów, które miały być stwierdzone zeznaniami poszczególnych świadków. Po drugie, wbrew twierdzeniom Gminy, pytania zawarte w prośbie Prezesa Urzędu, sformu ł owane zosta ł y w sposób jednoznaczny i precyzyjny, a zarazem wykluczający jakąkolwiek sugestię, czy teŜ ograniczający swobodę wypowiedzi do kategorycznych stwierdzeń. A takie okoliczności tylko mog ł yby, zdaniem Prezesa Urzędu, dyskwalifikować wartość dowodową dostarczonych wyjaśnień i uzasadniać potrzebę dopuszczenia dowodu z zeznań świadków. Jak wskazano w poprzedniej części decyzji, wzory wniosków o wyraŜenie zgody na przy ł ączenie do sieci obowiązywa ł y i by ł y stosowane od września 2008 roku do 2011 roku. Obecnie, tj. od 2012 roku zagadnieniami przy ł ączenia do sieci zajmuje się ZUK, który pos ł uguje się wzorem „Wniosku o wydanie warunków technicznych na wykonanie przy ł ącza wodociągowego/przy ł ącza kanalizacyjnego. Wniosek ten nie zawiera wzmianki o darowiźnie. PowyŜsze oznacza, iŜ Gmina Dopiewo zrezygnowa ł a z obowiązującej, szczególnej procedury uzyskiwania zgody na przy ł ączenie do sieci oraz stosowania wniosków zawierających 16 deklarację wniesienia na jej rzecz darowizny. UpowaŜnia to tym samym do stwierdzenia, iŜ zarzucona Gminie praktyka zosta ł a zaniechana. Z dostarczonych przez Gminę wyjaśnień wynika, iŜ ostatnią darowiznę zadeklarowano w dniu 8 listopada 2011 r. Z uwagi jednak na fakt, iŜ Gmina w swoich wyjaśnieniach nie podawa ł a konkretnej daty wycofania się z kwestionowanej procedury, operowa ł a jedynie terminami określonymi w latach (do 2011 roku i od 2012 roku) jako datę zaniechania praktyki przejęto 31 grudnia 2011 r. Biorąc pod uwagę powyŜsze, naleŜało orzec jak w pkt I sentencji decyzji. IV. Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jeŜeli przedsiębiorca dopuścił się naruszenia zakazu określonego w art. 9 tej ustawy, Prezes Urzędu moŜe nałoŜyć na niego, w drodze decyzji, karę pienięŜną w wysokości nie większej niŜ 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałoŜenia kary, jeŜeli przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie dopuścił się naruszenia zakazu określonego, m.in., w art. 9 tej ustawy. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów wprowadziła zasadę fakultatywności kar nakładanych przez Prezesa Urzędu na przedsiębiorców, którzy dopuścili się naruszenia zakazu stosowania praktyk ograniczających konkurencję. Prezes Urzędu, wydając decyzję o nałoŜeniu kary pienięŜnej, działa, zatem w ramach uznania administracyjnego, co oczywiście nie jest równoznaczne z dowolnością. W tym zakresie kieruje się zasadą równości i proporcjonalności. RozwaŜając kwestię nałoŜenia kary organ antymonopolowy musi wziąć pod uwagę, czy w danych okolicznościach sprawy konieczne albo celowe jest jej nałoŜenie, a jeŜeli tak, to w jakiej wysokości kara spełni załoŜone funkcje. Przy ustalaniu wysokości kar pienięŜnych, o których mowa w art. 106 -108 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu powinien wziąć pod uwagę w szczególności okres, stopień oraz okoliczności uprzedniego naruszenia przepisów ustawy (art. 111 ww. ustawy). W orzecznictwie sądowym wskazuje się, Ŝe w przypadku kar za stosowanie praktyk ograniczających konkurencję przesłankami, które naleŜy brać pod uwagę, są: potencjał ekonomiczny przedsiębiorcy, skutki praktyki dla konkurencji lub kontrahentów, dopuszczalny poziom kary wynikający z przepisów ustawy oraz cele jakie kara ma osiągnąć (wyrok Sądu NajwyŜszego z dnia 27 czerwca 2000 roku, sygn. akt I CKN 793/98, LEX nr 50870). W ocenie Prezesa Urzędu na wysokość kary musi mieć takŜe wpływ stopień zagroŜenia lub naruszenia interesu publicznoprawnego stosowanymi praktykami ograniczającymi konkurencję. ZwaŜyć naleŜy, iŜ nakładana przez organ antymonopolowy kara pienięŜna winna pełnić funkcję represyjną (tj. stanowić dolegliwość za naruszenie przepisów ustawy antymonopolowej), a takŜe prewencyjną, dyscyplinująca (tj. zapobiegać podobnym naruszeniom w przyszłości). Biorąc pod uwagę okoliczności sprawy i stopień interesu naruszenia publicznoprawnego Prezes Urzędu uznał uzasadnione i celowe nałoŜenie na Gminę Dopiewo kary pienięŜnej za naruszenie zakazu stosowania praktyki ograniczającej konkurencję, określonej w art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Jako podstawę obliczenia kar, ze względu na fakt, Ŝe przedsiębiorcą wobec którego stwierdzono naruszenie ww. przepisu jest jednostka samorządu terytorialnego przyjęto sumę z pozycji: „dochody z majątku” oraz „pozostałe dochody własne” Gminy Dopiewo za 2011 rok. Pozycje te obejmują bowiem dochody osiągane z prowadzonej przez Gminę działalności gospodarczej. Dochody z obydwu pozycji wyniosły łącznie [usunięto] zł. Maksymalna kara pienięŜna, która mogłaby zostać nałoŜona na Gminę Dopiewo to [usunięto] zł. Ustalając wymiar kary pienięŜnej Prezes Urzędu w pierwszej kolejności dokonał oceny wagi stwierdzonego w niniejszej decyzji naruszenia. WaŜąc stwierdzone naruszenie Prezes Urzędu 17 kierował się przede wszystkim dwiema okolicznościami: (a) naturą naruszenia i (b) czynnikami związanymi ze specyfiką rynku oraz działalnością przedsiębiorcy. W kwestii natury naruszenia wyróŜnia się: naruszenia bardzo powaŜne, do których naleŜy zaliczyć przede wszystkim szczególnie szkodliwe horyzontalne ograniczenia konkurencji, jak równieŜ przypadki naduŜywania pozycji dominującej mające na celu lub prowadzące do eliminacji konkurencji na rynku, naruszenia powaŜne, do których naleŜy zaliczyć przede wszystkim porozumienia horyzontalne niezaliczane do najpowaŜniejszych naruszeń, porozumienia pionowe wpływające na cenę lub warunki oferowania produktu, przypadki naduŜywania pozycji dominującej mające na celu lub prowadzące do istotnego ograniczenia konkurencji lub dotkliwej eksploatacji kontrahentów lub konsumentów, wreszcie naruszenia inne niŜ wyŜej wymienione (tzw. naruszenia pozostałe), do których naleŜą m.in. porozumienia wertykalne niedotyczące ceny lub moŜliwości odsprzedaŜy towaru, jak równieŜ przypadki naduŜywania pozycji dominującej o mniejszej wadze. Stwierdzona w niniejszej decyzji praktyka naduŜywania pozycji dominującej na lokalnym rynku organizowania usług zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków obejmującym teren Gminy Dopiewo, polega na wymuszaniu od podmiotów ubiegających się o zgodę na budowę przyłącza kanalizacyjnego oraz przyłącza wodociągowego darowizn przeznaczonych na rozbudowę gminnej infrastruktury wodociągowej i kanalizacyjnej, co stanowi praktykę ograniczającą konkurencję określoną w art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Praktyka Gminy Dopiewo miała zatem charakter eksploatacyjny. W ocenie Prezesa Urzędu, nie ma jednak podstaw do stwierdzenia, aby bezpośrednim zamiarem Gminy była chęć eksploatacji jej kontrahentów - inwestorów, którzy występują o zgodę na przyłączenie nieruchomości do sieci. Nie stwierdzono takŜe, aby w rzeczywistości na wszystkich przysz ł ych odbiorcach usług zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków wywierana była presja w celu uiszczenia darowizn. Biorąc pod uwagę wymienione czynniki, Prezes Urzędu zaliczył ww. praktykę do pozostałych naruszeń konkurencji. Kwotę bazową ustalono na poziomie [usunięto] % przychodów Gminy, tj. w wysokości 4.604 zł po zaokrągleniu. Wychodząc z załoŜenia, Ŝe wymiar kary pienięŜnej nakładanej za stosowanie przez przedsiębiorcę praktyk ograniczających konkurencję powinien być uzaleŜniony od rzeczywistego wpływu stwierdzonego naruszenia na rynek, Prezes Urzędu rozwaŜył, czy ustalona wyŜej wysokość kary powinna podlegać dalszej modyfikacji. W następnej kolejności rozwaŜono czynniki dotyczące specyfiki rynku i działalności Gminy Dopiewo. W szczególności wzięto pod uwagę skutki praktyki, w postaci wystąpienia szkody po stronie kontrahentów lub konsumentów (słabszych uczestników przedmiotowego rynku), dotkniętych praktykami Gminy. Z drugiej strony naleŜy zauwaŜyć, Ŝe liczba darowizn w Gminie Dopiewo w 2010 roku za przyłączenie do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej wyniosła [usunięto] na 343 przyłączenia, a w 2011 roku [usunięto] na 473 przy ł ączenia, co oznacza występowanie znacznej dysproporcji pomiędzy liczbą osób, które wpłaciły darowiznę a ogólną liczbę osób, które uzyskały zgodę na przyłączenie do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej. Uwzględnienie wskazanych okoliczności doprowadziło do podwyŜszenia kary jedynie o [usunięto] %, do kwoty 5.065 zł. Mając na względzie okres stosowania przez Gminę zakwestionowanej praktyki moŜna określić jako długotrwały. Praktyka ta wywierała wpływ na większość osób, które decydowały się na przekazanie darowizny, powodując skutki w postaci podjęcia zobowiązania (a dalej realizacji tego zobowiązania) do przekazania na rzecz Gminy określonych środków finansowych. Skutki te występowa ł y aŜ do momentu zaniechania praktyki. Z drugiej strony naleŜy zauwaŜyć, Ŝe od roku 2010 następowa ł systematyczny spadek ilości osób, które zgodzi ł y się na wp ł atę darowizny, a i przyjąć trzeba, iŜ część z nich wp ł aty dokona ł o rzeczywiście dobrowolnie. Zdaniem Prezesa 18 Urzędu powyŜsze okoliczności uzasadniają podwyŜszenie kary z uwagi na okres stosowania praktyki jedynie o [usunięto] %, do kwoty 5.572 zł. WaŜąc okoliczności obciąŜające i łagodzące, Prezes Urzędu nie dopatrzył się okoliczności obciąŜających, które decydowałyby o konieczności zmiany nałoŜonej na Gminę kary. Za istotną okoliczność łagodzącą uznał natomiast zaniechanie przez Gminy stosowania praktyki, która uzasadnia obniŜenie wysokości kary [usunięto] % tj. do kwoty 5.015 zł. Mając na uwadze wszystkie powyŜsze okoliczności, Prezes Urzędu uznał, Ŝe istota stwierdzonego niniejszą decyzją naruszenia ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, uzasadnia nałoŜenie na Gminę Dopiewo kary pienięŜnej, w ostatecznej wysokości po zaokrągleniu do: 5.015 zł. W ocenie Prezesa Urzędu wymierzona kara jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz współmierna do moŜliwości finansowych Gminy. Kara pienięŜna w tej wysokości pełni funkcję represyjną za naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, gdyŜ podkreśla naganność zachowania Gminy, która dopuściła się stosowania praktyk ograniczających konkurencję. Jednocześnie nałoŜona kara pełni funkcję prewencyjną, zniechęcającą do naruszania prawa przez Gminę (jak równieŜ inne gminy bądź przedsiębiorców wodociągowo - kanalizacyjnych, którzy działają na lokalnych rynkach zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków). W związku z powyŜszym Prezes Urzędu orzekł jak w punkcie II sentencji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów karę pienięŜną naleŜy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie: NBP o/o Warszawa Nr 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000 Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od daty jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu. z upowaŜnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury UOKiK w Poznaniu Jarosław Krüger Otrzymuje: Pan Paweł Sowisło – pełnomocnik Gminy Dopiewo Kancelaria Adwokatów i Radców Prawnych P. J. Sowisło & Tobolewski Sp. k. ul. 28 Czerwca 1956 r. nr 231/239 61-485 Poznań