RWA-1/2018

Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 doik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl P REZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUM ENTÓW MAREK NIECHCIAŁ RWA - 610 - 504/16/RL/MMi/OB Warszawa, dnia 24 sierpnia 2018 r. wersja jawna (tajemnice przedsiębiorstwa i inne informacje prawnie chronione oznaczono [***]) DECYZJA NR RWA 1 /2018 I. Na podstawie art. 28 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 201 8 r., poz. 798, poz. 650 ) po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, w toku którego zostało uprawdopodobnione, że Fortum Marketing and Sales Polska S.A. z siedzibą w Gdańsku (dawniej: Duon Market ing and Trading S.A.) stosuje praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów polegające na: 1. n aruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej oraz pełnej informacji poprzez niezamieszczanie w umowach zawieranych z wykorzystaniem wzorcó w umownych: „ Umowa sprzedaży energii elektrycznej pn. Przez Internet Najtaniej ” (wersja 11.0 i 12.0) oraz „ Umowa sprzedaży energii elektrycznej pn. Sprytna Chata ” (wersja 2.0) postanowień określających moc umowną, warunki wprowadzania jej zmian oraz wysoko ść bonifikaty za niedotrzymanie standardów jakościowych, co może naruszać art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (Dz. U z 201 8 r. poz. 755 ze zm.), i w konsekwencji może naruszać art. 24 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów ( Dz. U. z 201 8 r., poz. 798, poz. 650 ). 2. w prowadzaniu konsumentów w błąd co do terminu na zgłoszenie roszczeń z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy oraz złożenie reklamacji w związku niedotrzymaniem standardów jakościowych obsługi odbiorców poprzez stosowanie w umowach zawartych na podstawie wzorców umownych: „ Umowa sprzedaży energii elektrycznej pn. Przez Internet Najtaniej ” (wersja 11.0 i 12.0) oraz „ Umowa sprzed aży energii elektrycznej pn. Sprytna Chata ” (wersja 2.0) postanowienia o treści sugerującej ograniczenie czasowe tego uprawnienia do 14 dni od dnia powzięcia informacji o zaistnieniu okoliczności stanowiących podstawę roszczenia bądź reklamacji podczas gdy przepisy prawa nie wprowadzają takiego 2 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 doik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl ograniczenia, co może stanowić nieuczciwą praktykę rynkową, o której mowa w art. 5 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. z 2017 , po z. 2070 z późn. zm.) , i w konsekwencji może naruszać art. 24 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 201 8 r., poz. 798, poz. 650 ). i po złożeniu przez Fortum Marketing and Sales Polska S.A. z siedzibą w Gdańsku (dawniej: Duon Marketing and Trading S.A.) w toku postępowania zobowiązania do podjęcia następujących działań zmierzających do zakończenia zarzucanego naruszenia oraz zapobieżenia zarzucanym naruszeniom i u sunięcia skutków tych naruszeń: A. dokonania zmiany postanowień wzorców umów sprzedaży energii elektrycznej stosowanych do zawierania umów z konsumentami w ten sposób, że klauzula o treści: „ W przypadku niedotrzymania standardów jakościowych obsługi odbiorców określonych w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki w sprawie szczegółowych warunków funkcjonowania systemu elektroenergetycznego z dnia 4 maja 2007 r. (Dz. U. 2007, nr 93, poz. 623 z późn. zm.) Odbiorcy przysługuje prawo do bonifikaty lub upustu według stawek i na zasadac h określonych w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz rozliczeń w obrocie energią elektryczną (tj. Dz. U. 2013, poz. 1200 z późn. zm.) ” zostanie zastąpiona klauzulą o treści: „ W przypadku niedotrzymania standardów jakościowych obsługi, Odbiorcy przysługują następujące bonifikaty:  za nieprzyjęcie zgłoszeń lub reklamacji od odbiorcy – w wysokości 1/50 przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej za poprzedni rok k alendarzowy;  za nieudzielenie, na żądanie Odbiorcy, informacji w sprawie zasad rozliczeń – w wysokości 1/50 wynagrodzenia, o którym mowa powyżej;  za przedłużenie czternastodniowego terminu rozpatrzenia wniosku lub reklamacji odbiorcy w sprawie zasad rozli czeń i udzielania odpowiedzi, za każdy dzień zwłoki – w wysokości 1/250 wynagrodzenia, o którym mowa powyżej”. B. d okonani a zmiany postanowień wzorców umów sprzedaży energii elektrycznej stosowanych do zawierania umów z konsumentami w ten sposób, że dodane zo stanie nowe postanowienie o treści: „ Moc umowna wynosi [do wpisania w zawieranej umowie]. Zasady zmiany mocy umownej określa umowa o świadczenie usług dystrybucji zawarta przez Odbiorcę z OSD. W przypadku, gdy w umowie z OSD wskazana jest inna wartość mocy umownej, wiążące jest wskazanie z umowy z OSD ”. C. d okonani a zmiany postanowień wzorców umów sprzedaży energii elektrycznej stosowanych do zawierania umów z konsumentami w ten sposób, że postanowienie o treści: „ Roszczenia z tytułu niewykonania lub nienależ ytego wykonania umowy oraz wszelkie reklamacje dotyczące standardów jakościowych obsługi odbiorców powinny zostać zgłoszone w terminie do 14 dni od dnia powzięcia informacji 3 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 doik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl o zaistnieniu okoliczności stanowiących ich podstawę ” zostanie zastąpione postano wieniem o treści: „ Odbiorca może zgłaszać reklamacje dotyczące standardów jakościowych obsługi odbiorców pisemnie na adres Sprzedawcy: Fortum Marketing and Sales Polska Spółka Akcyjna, ul. Heweliusza 9, 80 - 890 Gdańsk, pocztą elektroniczną na adres: info@fo rtum.pl lub telefonicznie: 122 100 000 ”. D. z aoferowani a konsumentom zmiany zawartych umów sprzedaży energii elektrycznej zgodnie z pkt A, B i C powyżej, zaś w przypadku braku zgody konsumenta na dokonanie zmiany umowy sprzedaży energii elektrycznej, Fortum M arketing and Sales Polska S.A. z siedzibą w Gdańsku zobowiązuje się do wyrażenia zgody na wcześniejsze rozwiązanie umowy bez negatywnych konsekwencji dla konsumenta. E. w przypadku braku odpowiedzi ze strony konsumenta i niedokonania z tego powodu zmiany umowy sprzedaży energii elektrycznej, Fortum Marketing and Sales Polska S.A. z siedzibą w Gdańsku zobowiązuje się nie stosować zakwestionowanych przez Prezesa Urzędu post anowień umów sprzedaży energii elektrycznej w dotychczasowej umowie oraz ewentualnej nowej umowie na czas oznaczony zawieranej z takim konsumentem. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakłada na Fortum Marketing and Sales Polska S.A. z siedzi bą w Gdańsku (dawniej: Duon Marketing and Trading S.A.) obowiązek wykonania ww. zobowiązania w terminie 3 miesięcy od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji . II. Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsum entów (Dz. U. z 2018 r., poz. 798, poz. 650 ) Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakłada na Fortum Ma rketing and Sales Polska S.A. z siedzibą w Gdańsku (dawniej: Duon Marketing and Trading S.A. ) obowiązek przekazania informacji o stopniu real izacji ww. zobowiązań i dowodów potwierdzających ich wykonanie w terminie 5 miesięcy od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji oraz udzielenie Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów informacji o stopniu realizacji zobowiązań poprzez: a. prze kazanie Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów po jednym wzorcu umowy pt.: „ Umowa sprzedaży energii elektrycznej pn. Przez Internet Najtaniej ” oraz „ Umowa sprzedaży energii elektrycznej pn. Sprytna Chata ”, zmienionym stosownie do zobowiązań określonych w pkt A, B i C powyżej; b. przekazanie Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów po jednej zanonimizowanej kopii umów pt.: „ Umowa sprzedaży energii elektrycznej pn. Przez Internet Najtaniej ” oraz „ Um owa sprzedaży energii elektrycznej pn. Sprytna Chata ”, zawartej z wykorzystaniem wzorca umowy, zmienionego zgodnie z zobowiązaniami określonymi w pkt A, B i C powyżej; c. przekazanie Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów korespondencji z 20 los owo wybranymi klientami Fortum Marketing and Sales Polska S.A. z siedzibą w 4 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 doik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl Gdańsku, którzy nie wyrazili zgody na dokonanie zmiany umowy sprzedaży energii elektry cznej zaoferowanej przez Spółkę w ramach realizacji przedmiotowego zobowiązania. U ZASADNIENIE W dniu 31 października 2016 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: Prezes Urzędu lub Prezes UOKiK ) wszczął postępowanie w sprawie stosowania przez Fortum Marketing and Sales Polska S.A. z siedzibą w Gdańsku, dawniej: Duon M arketing and Trading S.A. (dalej: Spółka , Duon lub Fortum ) praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów wskazanych w sentencji niniejszej decyzji. Postanowieniem z dnia 31 października 2016 r. zaliczono w poczet dowodów kopię pisma Fortum z dnia 21 września 2015 r., wraz z załącznikami w postaci dokumentacji ofertowej, stanowiącego część akt postępowania wyjaśniającego o znaku: RWA - 403 - 18/13/ZP/RL, oraz notatkę Delegatury UOKiK w Warszawie z dnia 24 sierpnia 2016 r. wraz z załącznikami w postaci wydr uków ze strony internetowej: www.duon.pl z dnia 24 sierpnia 2016 r. Wraz z wszczęciem postępowania, zawiadomieniem z dnia 31 października 2016 r. Prezes Urzędu powiadomił Spółkę o możliwości ustosunkowania się do zarzutó w. W piśmie z dnia 24 listopada 2016 r. Fortum odpowiedziała na wezwanie Prezesa UOKiK , przekazała stosowne informacje, odniosła się do przedstawionych zarzutów i złożyła wniosek o wydanie decyzji zobowiązującej na podstawie art. 28 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów ( Dz. U. z 2018 r., poz. 798, poz. 650 ; dalej: ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów lub uokik) . Prezes Urzędu pismem z dnia 12 stycznia 2017 r. zwrócił uwagę Spółki na konieczność modyfikacji i doprecyzowania złożonego zobowiązania poprzez dodanie do klauzuli w proponowanym brzmieniu punktu dotyczącego bonifikaty za nieprzyjęcie zgłoszeń lub reklamacji od odbiorcy. Fortum zastosowała się do sugestii Prezesa UOKiK i pismem z dnia 26 stycznia 2017 r. doprecyzowała postanowienie, o którym mowa w pkt A powyżej , zgodnie ze wskazówkami Prezesa Urzędu. Ponadto Prezes UOKiK w piśmie z dnia 10 października 2017 r. zgłosił zastrzeżenia dotyczące przedstawionego przez Spółkę zobowiązania odnos zącego się do skutków braku odpowiedzi konsumenta na ofertę Fortum w zakresie propozycji zmiany zawartych umów sprzedaży energii elektryczne j (skierowanej do konsumentów zgodnie z postanowieniem punktu D powyżej) i zastąpienia postanowień zakwestionowanych przez Prezesa UOKiK postanowieniami zaproponowanymi przez Fortum. W ocenie Prezesa UOKiK powyższe rozwiązanie mogło prowadzić do sytuacji, w której Spółka będzie narzucać konsumentom nowe postanowienia, pomimo braku ich akceptacji. Podczas spotkania przed stawicieli Fortum z przedstawicielami UOKiK, które odbyło się w dniu 3 listopada 2017 r., Fortum zadeklarowała zmianę zobowiązania w powyższym zakresie, a następnie w piśmie z dnia 26 marca 2018 r. przedstawiła propozycję zobowiązania, które ostatecznie z ostało przyjęte w punkcie E sentencji niniejszej decyzji. 5 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 doik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl Prezes Urzędu ustalił następujący stan faktyczny Fortum Marketing and Sales Polska S.A. z siedzibą w Gdańsku jest spółką prawa handlowego zarejestrowaną w Rejestrze Przedsiębiorców Krajowego Reje stru Sądowego (dalej: KRS) prowadzon ym przez Sąd Rejonowy Gdańsk - Północ w Gdańsku, VII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego (dalej: Sąd Rejestrowy) pod numerem KRS: 0000 378299 . W dniu wszczęcia niniejszego postępowania Przedsiębiorca funkcjonował pod nazwą Duon Marketing and Trading S.A. z siedzibą w Gdańsku . Zmiana firmy Spółki nastąpiła dnia 8 listopada 2016 r. [***] W rezultacie jedynym akcjonariuszem Grupy DUON S.A. stał si ę Fortum Holding B.V., spółka zależna koncernu energetycznego Fortum z siedzibą główną w Finlandii. Przedmiotem działalności Spółki jest m. in. sprzedaż energii elektrycznej. Na rynku detalicznym sprzedaży energii elektrycznej, pomiędzy przedsiębiorstwem energetycznym, a odbiorcą mogą być zawierane umowy sprzedaży energii, umowy dystrybucyjne lub umowy kompleksowe. Zgodnie z art. 4 j ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz. U . z 201 8 r. poz. 755 ze zm.; dalej: ustawa Prawo energetyczne lu b Pr. en. ) 1 , odbiorca paliw gazowych lub energii ma prawo zakupu tych paliw lub energii od wybranego przez siebie sprzedawcy. Zakup energii odbywa się na podstawie umowy sprzedaży energii elektrycznej, zaś jej dostarczanie na podstawie umowy dystrybucji. W przypadku odbiorcy energii elektrycznej, który nie dokonał wyboru sprzedawcy, dostarczanie energii odbywa się na podstawie umowy kompleksowej, zawierającej postanowienia umowy sprzedaży i umowy dystrybucji energii elektrycznej (art. 5 ust. 3 Pr. en.). Z godnie z art. 5 a ust. 1 Pr. en., do zapewnienia świadczenia usługi kompleksowej i do zawarcia umowy kompleksowej z odbiorcą energii elektrycznej, na zasadach równoprawnego traktowania, obowiązany jest sprzedawca z urzędu. Sprzedawca z urzędu to przedsiębi orstwo energetyczne posiadające koncesję na obrót energią elektryczną, świadczące usługi kompleksowe (sprzedaż i dystrybucja) odbiorcom energii elektrycznej w gospodarstwie domowym, niekorzystającym z prawa wyboru sprzedawcy (art. 3 pkt 29 Pr. en.). Konsum ent może zrezygnować z usługi kompleksowej świadczonej przez sprzedawcę z urzędu i dokonać wyboru dowolnego sprzedawcy energii elektrycznej. Na polskim rynku działa aktualnie ok. 460 podmiotów prowadzących działalności w zakresie sprzedaży energii elektry cznej. Jednym z takich sprzedawców jest właśnie Fortum . Fortum w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, w stosunkach z k onsumentami posługiwała się m.in. wzorcami umów pt: „ Umowa sprzedaży energii elektrycznej pn. Przez Internet Najtaniej ” (wersja 11.0 i 12.0) oraz „ Umowa sprzedaży energii elektrycznej pn. Sprytna Chata ” (wersja 2.0) ”, które Spółka przedłożyła na wezwanie Prezesa UOKIK w toku postępowania wyjaśniającego prowadzonego pod sygnaturą 1 Przepis ten został dodany do ustawy Pr. en. ustawą z dnia 4 marca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo energetyczne oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. 2005, Nr 62, poz. 552) i wszedł w życie z dniem 1 lipca 2007 r. Data ta uznawana jest za datę pełnego otwarcia rynku energii elektrycznej. 6 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 doik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl RWA - 403 - 18/13/ZP/RL . W toku postępowania d okumenty te dostępne były także pod adresem witryny internetowej Spółki: www.duon.pl . Analiza przekazanych przez Fortum wzorców umownych pozwoliła Prezesowi Urzędu stwierdzić, że Fortum może stosować praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów opisane w sentencji niniejszej decyzji . Mając na uwadze zebrany materiał dowodowy, Prezes Urzędu zważył, co następuje: Interes publiczny Podstawą do rozstrzygania sprawy w oparciu o przepi sy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest uprzednie zbadanie przez Prezesa Urzędu, czy w danej sprawie zagrożony został interes publiczny. Stosownie do art. 1 ust. 1 uokik , ochrona interesów przedsiębiorców i konsumentów podejmowana przez Prezes a UOKiK jest prowadzona w interesie publicznym. Interes publiczny zostaje naruszony wówczas, gdy działania przedsiębiorcy godzą w interesy ogólnospołeczne i dotykają szerokiego kręgu uczestników rynku, zaburzając jego prawidłowe funkcjonowanie. Ingerencja Prezesa Urzędu ma na celu ochronę interesów zbiorowości, a nie poszczególnych, indywidualnych uczestników rynku. W ocenie Prezesa Urzędu, rozpatrywana sprawa ma charakter publiczny, gdyż wiąże się z ochroną praw potencjalnie nieograniczonej liczby konsum entów, którzy mogli być narażeni na negatywne skutki praktyk stosowanych przez Fortum . Objęte zarzuta m i działanie przedsiębiorcy wymierzone jest w szeroki krąg uczestników rynku, ponieważ jest ono skierowane do wszystkich rzeczywistych i potencjalnych odbi orców świadczonych przez Spółkę usług sprzedaży energii elektrycznej. W związku z powyższym uznać należy, że w niniejszej sprawie możliwość zagrożenia interesu publicznoprawnego uzasadnia ocenę zachowań Spółki w świetle przepisów ustawy o ochronie konkure ncji i konsumentów. W niniejszej sprawie uzasadnione zatem było podjęcie przez Prezesa Urzędu działań przewidzianych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów. Przesłanki wydania decyzji zobowiązującej Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do art. 24 ust. 2 uokik , przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się god zące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności: naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów s uma indywidualnych interesów konsumentów (art. 24 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). W związku z powyższym, dla uznania, że działania przedsiębiorcy naruszają zawarty w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów zakaz stosowania prakty k naruszających 7 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 doik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl zbiorowe interesy konsumentów należy wykazać, że spełnione zostały kumulatywnie trzy następujące przesłanki: - kwestionowane działanie jest działaniem przedsiębiorcy, - działanie to jest bezprawne, - działanie to godzi w zbiorowy interes ko nsumentów. Wskazać także należy, że zgodnie z art. 28 ust. 1 uokik , jeżeli w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione - na podstawie okoliczności sprawy, informacji zawartych w zawiadomieni u, o którym mowa w art. 100 ust. 1 u okik , lub będących podstawą wszczęcia postępowania - że został naruszony zakaz, o którym mowa w art. 24 uokik , a przedsiębiorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego zakazu, zobowiąże się do podjęcia lub zaniechania o kreślonych działań zmierzających do zakończenia naruszenia lub usunięcia jego skutków, Prezes Urzędu może, w drodze decyzji, zobowiązać przedsiębiorcę do wykonania tych zobowiązań. W doktrynie podkreśla się, że decyzja zobowiązująca stanowi jeden z najbar dziej skutecznych mechanizmów będących w dyspozycji Prezesa UOKiK , których celem jest doprowadzenie działań przedsiębiorców do stanu zgodności z prawem ochrony konkurencji i konsumentów. Można wręcz twierdzić, iż jest to modelowy – bo koncyliacyjny, niesp orny – sposób kształtowania przez regulatora zasad działania rynku sprzyjającego konsumentom. Przyczyną wysokiej skuteczności procedury zobowiązującej jest przede wszystkim proporcjonalne rozłożenie obciążeń i korzyści po obu stronach tej relacji administr acyjno - prawnej. Każda ze stron, tj. organ administracyjny i przedsiębiorca, wnosi swoisty „wkład” w doprowadzenie do stanu zgodności z prawem, poświęcając z reguły pewne wartości, w zamian zyskując natomiast inne. Istotne jest przede wszystkim to, iż osta tecznie zyskuje konsument, którego interes podlega szczególnej ochronie. Analiza art. 28 ust. 1 uokik pozwala stwierdzić, że Prezes Urzędu może wydać decyzję zobowiązującą w sytuacji łącznego spełnienia następujących przesłanek: uprawdopodobnienia w trakci e postępowania stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, zobowiązania się przedsiębiorcy do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zakończenia naruszenia lub usunięcia jego skutków oraz uznania przez Prezesa UOK iK za celowe nałożenie obowiązku wykonania przedłożonego przez przedsiębiorcę zobowiązania. W związku z powyższym, dla zastosowania art. 28 uokik w przedmiotowej sprawie zachodzi w pierwszej kolejności konieczność uprawdopodobnienia naruszenia przez Fortu m art. 24 uokik . Uprawdopodobnienie w omawianym przypadku oznacza, że Prezes Urzędu odstępuje od udowodnienia określonych faktów. Wydanie decyzji zobowiązującej nie wymaga bowiem udowodnienia stosowania przez Spółkę zarzucanych jej praktyk. Wystarczające jest jedynie ustalenie z dużą dozą prawdopodobieństwa, iż zarzucane praktyki miały miejsce. Status przedsiębiorcy 8 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 doik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl Wskazać należy, iż aktualna definicja przedsiębiorcy znajduje się w przepisach ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2018 r., poz. 646 ; dalej: ustawa Prawo przedsiębiorców), która weszła w życie w dniu 30 kwietnia 2018 r i zastąpiła obowiązującą dotychczas ustawę z dnia 2 lipca 2004 r. o swobod zie działalności gospodarczej ( Dz. U. z 2016 r. poz. 1829, ze zm.; dalej: ust awa o swobodzie działalności gospodarczej), która utraciła moc na podstawie art. 192 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Przepisy wprowadzając e ustawę – Prawo przedsiębiorców oraz inne ustawy dotyczące działalności gospodarczej (Dz. U. z 2018 r., poz. 650; dale j jako: „przepisy wprowadzające”). Podkreślenia przy tym wymaga, że zgodnie z art. 196 przepisów wprowadzających, do postępowań w sprawach przedsiębiorców , wszczętych na podstawie przepisów dotychczasowych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie usta wy Prawo przedsiębiorców , stosuje się przepisy dotychczasowe. Wobec powyższego , na potrzeby niniejszego postępowania należy odnieść się do definicji przedsiębiorcy zawartej w ustawie o swobodzie działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o oc hronie konkurencji i konsumentów, przez przedsiębiorcę rozumie się m.in. przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Stosownie do art. 4 ust. 1 przedsiębiorcą jest m.in. osoba prawna – wykonująca we własnym imieniu działaln ość gospodarczą. Stroną prowadzonego postępowania jest Fortum Marketing and Sales Polska S.A. z siedzibą w Gdańsku wpisany do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego przez Sąd Rejonowy Gdańsk - Północ W Gdańsku, VII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, pod numerem: 0000378299. Przedmiotem działalności Spółki jest m.in. sprzedaż energii el ektrycznej . Działalność Spółki ma cechy działalności gospodarczej (jest wykonywana w celu zarobkowym, w sposób zorganizowany i ciągły). Nie ulega zat em wątpliwości, że Fortum posiada status przedsiębiorcy w rozumieniu powoływanego powyżej art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Tym samym Spółka przy wykonywaniu działalności gospodarczej podlega rygorom określonym w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów i jej działania mogą podlegać ocenie w aspekcie naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Uprawdopodobnienie bezprawności działań Należy wskazać, że bezprawność tradyc yjnie ujmowana jest jako sprzeczność z obowiązującym porządkiem prawnym. Bezprawność jest kategorią obiektywną. Rozważenia przy ocenie bezprawności wymaga kwestia, czy zachowanie przedsiębiorcy było zgodne z obowiązującymi zasadami porządku prawnego. Źród łem tych zasad są normy prawa powszechnie obowiązującego, a także nakazy i zakazy wynikające z zasad współżycia społecznego i dobrych obyczajów. Jako bezprawne zachowania przedsiębiorcy, które stanowią praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów ust awodawca wskazuje w art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w szczególności: naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, 9 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 doik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl prawdziwej i pełnej informacji, nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. W przedmio towej sprawie mamy do czynienia z bezprawnością, która może polegać na sprzeczności kwestionowanych działań Fortum z przepisami:  ustawy Prawo energetyczne ,  ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym ,  rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 4 maja 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków funkcjonowania systemu elektroenergetycznego ( Dz. U. z 2007 r., nr 93, poz. 623 z późn. zm. ; dalej: rozporządzenie systemowe), obowiązującego do dnia 29 grudnia 2017 r. rozporząd zenia Ministra Gospodarki z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz rozliczeń w obrocie energią elektryczną ( Dz. U. z 2013 r. poz. 1200; dalej: rozporządzenie taryfowe z 2011 r. ) oraz obowiązującego od dnia 30 grudnia 2017 r. r ozporządzeni a Ministra Energii z dnia 29 grudnia 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz rozliczeń w obrocie energią elektryczną (Dz.U. z 2017 r. poz. 2500 ; dalej: rozporządzenie taryfowe z 201 7 r. ). Uprawdopodobnienie naruszenia przepisów ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym Na podstawie art. 3 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym stosowanie nieuczciwych praktyk rynkowych jest zakazane. Przez praktykę ry nkową, zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 4 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, rozumie się działanie lub zaniechanie przedsiębiorcy, sposób postępowania, oświadczenie lub informację handlową, w szczególności reklamę i marketi ng, bezpośrednio związane z promocją lub nabyciem produktu przez konsumenta . Pojęcie produktu wskazane w art. 2 pkt 3 upnpr ma szeroki zakres i obejmuje także usług i świadczone przez przedsiębiorców . Stosownie do art. 4 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu nie uczciwym praktykom rynkowym za nieuczciwą praktykę rynkową uznaje się w szczególności praktykę rynkową wpr owadzającą w błąd. W świetle a rt. 5 ust. 1 upnpr za praktykę rynkową uznaje działanie wprowadzające w błąd, jeżeli działanie to w jakikolwiek sposób p owoduje lub może powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął. W świetle art. 2 pkt 7 upnpr pod pojęciem decyzji dotyczącej umowy rozumie się podej mowaną przez konsumenta decyzję m. in. co do tego , czy, w jaki sposób i na jakich warunkach wykona uprawnienie umowne związane z produktem, bez względu na to, czy konsument postanowi dokonać określonej czynności, czy też powstrzymać się od jej dokonania. Wskazać należy, iż możliwość wprowadzenia w błąd ma miejsce w szczególności wtedy, gdy przedsiębiorca przedstawia istotne dla podjęcia przez konsumenta racjonalnej decyzji rynkowej informacje w niejasny, niez rozumiały lub dwuznaczny sposób . Wprowadzenie 10 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 doik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl w błąd polega na zniekształceniu procesu decyzyjne go konsumenta poprzez wytworzenie mylnego przekonania co do transakcji, w którą chce się zaangażować. W rezultacie wytworzenia się tego mylnego przekonania, konsument podejmuje decyzję o zaangażowaniu lub wycofaniu się z danej decyzji, przy czym istotne j est to, że takiej decyzji by nie podjął, gdyby nie nieuczciwe, wprowadzające w błąd działania przedsiębiorcy. Podkreślenia wymaga, iż w świetle regulacji przyjętych na gruncie ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, wprowadzające w błąd działanie powodujące zniekształcenie procesu decyzyjnego konsumenta odnosi się nie tylko do przekazywania informacji na temat istnienia, dostępności, cech produktu, jego przydatności oraz możliwości i spodziewa nych wyników jego zastosowania, ale może ono również dotyczyć informowania o umownych obowiązkach ciążących na przedsiębiorcy w związku z realizacją umowy lub o prawach przysługujących konsumentowi z tego tytułu (np. w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania umowy). Z uwagi na po wyższe do naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 5 ust. 1 upnpr dochodzi w sytuacji, w której przedsiębiorca wywołuje u konsumenta mylne przeświadczenie, co do przysługujących mu uprawnień. W tym zakresie wskazać należy, iż przekazanie przez przedsiębiorc ę nieprawdziwych informacji np. na temat terminów na zgłoszenie roszczeń z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy lub na złożenie reklamacji, może mieć wpływ na podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji związanych z dochodzeniem roszc zeń lub reklamacją towaru/usługi, co w rezultacie może prowadzić do zaniechania czynności zmierzających do wyegzekwowania uprawnień zagwarantowanych konsumentowi na mocy obowiązujących przepisów prawa. Oceniając działania Fortum pod kątem naruszenia ustaw y o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, konieczne jest odniesienie się do pojęcia przeciętnego konsumenta. Należy wskazać, że adresatem zakwestionowanej praktyki stosowanej przez Spółkę jest ogół konsumentów. Możliwość zawarcia umowy sprzedaży energii elektrycznej nie jest ograniczona do określonej, dającej się wyodrębnić na podstawie wspólnej cechy, grupy konsumentów. Możliwe jest zawarcie umowy z Fortum przez nieograniczony krąg odbiorców, potencjalnie każdą osobę, która chciałaby skorzystać z oferty Spółki. W związku z powyższym, za przeciętnego konsumenta należy uznać w niniejszej sprawie konsumenta dostatecznie dobrze poinformowanego, uważnego i ostrożnego przy uwzględnieniu czynników społecznych. Wskazanie na cechy takie jak dostateczne p oinformowanie, uwaga oraz ostrożność określa pewien zespół cech konsumenta (jego „przeciętność”), polegającą na tym, że z jednej strony można wymagać od niego pewnego stopnia wiedzy i orientacji w rzeczywistości, lecz z drugiej strony nie można uznać, że j ego wiedza jest kompletna i profesjonalna. Uprawdopodobnienie bezprawności działania, o którym mowa w pkt I.1 W celu uprawdopodobnienia bezprawności działań Fortum konieczne jest zbadanie, czy wzorce umów stosowanych przez Spółkę uwzględniają wszystkie elementy (postanowienia) wymagane przepisami ustawy Prawo energetyczne. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że w a rt. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo energetyczne wskazano, jakie elementy powinny obligatoryjnie znaleźć się w umowie sprzedaży energii 11 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 doik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl elektrycznej. P owyższy przepis zalicza do nich m.in. postanowienia określające moc umowną oraz warunki jej zmian , a także wysokość bonifikaty za niedotrzymanie standardów jakościowych obsługi odbiorców. Wbrew powyższym wymogom, we wzorcach umów sprzedaży energii elektryc znej stosowanych przez Fortum do zawierania umów z konsumentami pt.: „ Umow a sprzedaży energii elektrycznej pn. Przez Internet najtaniej ” (wersje 11.0 i 12.0) oraz „ Umowy sprzedaży energii elektrycznej pn. Sprytna Chata ” (wersja 2. 0) - nie określono mocy umownej oraz warunków jej zmian. Przedmiotowe wzorce nie zawierały również informacji o wysokości bonifikaty za niedotrzymanie standardów j akościowych obsługi odbiorców. W powyższym zakresie ww. wzorce umów zawierały jedynie postanowienie odsyłające konsumenta do przepisów rozporządzenia taryfowego : „ W przypadku niedotrzymania standardów jakościowych obsługi odbiorców określonych w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki w sprawie szczegółowych warunków funkcjonowania systemu elektroenergetycznego z dnia 4 maja 2007 r. (Dz. U. z 2007 r., nr 93, poz. 623 ze zm.), Odbiorcy przysługuje prawo do bonifikaty lub upustu według stawek i na zasadach określonych w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie szczegółowych zasad kształtowan ia i kalkulacji taryf oraz rozliczeń w obrocie energią elektryczną (tj. Dz. U. z 2013 r.. poz. 1200 ze zm.) ”. W ocenie Prezesa Urzędu przedmiotowe odesłanie do obowiązujących przepisów prawa , nie było wystarczające dla uznania, że Fortum wywiązała się z ob owiązku określonego w art. 5 ust. 2 pkt 1 Pr. en . Ustawa ta wyraźnie wskazuje bowiem, że umowa sprzedaży energii elektrycznej powinna zawierać postanowienia określające wysokość bonifikaty za niedotrzymanie standardów jakościowych obsługi odbiorców. Celem przepisu jest przekazanie odbiorcom jasnej i jednoznacznej informacji o przysługujących im prawach w sytuacji niedotrzymania przez przedsiębiorstwo energetyczne warunków umowy. W treści umowy powinny być zatem wprost zamieszczone informacje o wysokości p rzysługującej konsumentowi bonifikaty w związku z niedotrzymanie m przez przedsiębiorcę standardów jakościowych obsługi odbiorców. Konsekwencją zawierania przez Spółkę umów sprzedaży energii elektrycznej, które nie odpowiadają ustawowym wymogom dotyczącym m inimalnej treści umowy, jest niedopełnienie przez Fortum ciążącego na niej obowiązku informacyjnego. Konsument, decydując się na zawarcie ze Spółką umowy sprzedaży energii elektrycznej, może zatem nie posiadać pełnej wiedzy na temat warunków zawieranej umo wy. Takie działanie Fortum może tym samym stanowić praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającą na naruszeniu przez przedsiębiorcę obowiązku udzielania kons umentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji. Uprawdopodobnienie bezprawności działania, o którym mowa w pkt I. 2 W przedmiotowej sprawie konieczne stało się rozważenie przez Prezesa Urzędu, czy działanie Fortum opisane w pkt I.2 sentencji niniejszej decyzji mogło wprowadzać przeciętnego konsumenta w błąd co do przysługujących konsumentowi uprawnień związanych z procesem reklamacji. 12 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 doik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl Stosowane przez Fortum wzorc e umów: „ Umowy sprzedaży energii elektrycznej pn. Przez Internet najtaniej ” (wersje 11.0 i 1 2.0) oraz „ Umowy sprzedaży energii elektrycznej pn. Sprytna Chata ” (wersja 2.0) zawierają postanowienie o treści: „ Roszczenia z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania Umowy oraz wszelkie reklamacje dotyczące standardów jakościowych obsługi odbiorc ów powinny zostać zgłoszone w terminie do 14 dni od dnia powzięcia informacji o zaistnieniu okoliczności stanowiących ich podstawę ”. W ocenie Prezesa UOKiK praktyka polegająca na wywołaniu w konsumentach przekonania co do krótszego , niż wynikający z przepi sów prawa, terminu do złożenia reklamacji i zgłoszenia roszczeń, stanowi nieuczciwą praktykę rynkową w rozumieniu art. 4 pkt 2 upnpr . Podkreślenia wymaga, że obowiązujące przepisy ustawy Prawo energetyczne i rozporządzeń wykonawczych do ww. ustawy nie o kreślają terminów do dochodzenia przez odbiorców roszczeń z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy sprzedaży energii elektrycznej, tudzież do zgłaszania reklamacji dotyczących standardów jakościowych obsługi odbiorców. Terminy ustawowe wskaz ane w art. 6c ust. 2 Pr. en. , oraz w § 42 pkt 1 i 11 rozporządzenia systemowego dotyczą wyłącznie przedsiębiorcy i nakładają na niego obowiązek rozpatrzenia reklamacji w ciągu 14 dni od dnia jej zgłoszenia, zaś przekroczenie powyższego terminu skutkuje przyjęciem domniemania, że reklamacja została uwzględniona, a także nałożeniem na przedsiębiorcę sankcji finansowych w postaci obowiązku wypłacenia odbiorcy stosownej bonifikaty ( § 42 pkt 1 i 11 rozporządzenia taryfowego z 2011 r. i ( § 42 pkt 1 i 11 rozpor ządzenia taryfowego z 2017 r.). Z uwagi na brak uregulowania w przepisach szczególnych kwestii terminów na złożenie reklamacji dotyczące j standardów jakościowych obsługi odbiorców lub na dochodzenie roszczeń z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonani a umowy sprzedaży energii elektrycznej, zasadnym natomiast wydaje się odniesienie się w tym przypadku do regulacji dotyczących terminów przedawnienia roszczeń, wynikających z art. 118 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tj. Dz. U. z 2017 r. p oz. 459; dalej: kc). W świetle ww. przepisu termin przedawnienia wynosi co do zasady lat dziesięć, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata. Przedsiębiorca obowiązany jest zatem do rozpatrywania w terminie 14 dni wszelkich zgłoszeń odbiorców w przedmiocie roszczeń z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy sprzedaży energii elektrycznej lub zawierających reklamacje dotyczące standardów jakościowych obsługi odbiorców, o ile zostały one do niego skierowane przed upływem terminu określonego w art. 118 kc. Podkreślenia również wymaga, iż pom imo że w kwestionowanym postanowieniu Spółka nie użyła wprost sformułowania nakładającego obowiązek złożenia reklamacji we wskazanym ter minie, to konsumentom zostało zasugerowane, że niedotrzymanie tego terminu skutkować będzie niemożnością zgłoszenia roszczeń z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy oraz wszelkich reklamacji dotyczących standardów jakościowych. W konsekwenc ji posługiwanie się przez Fortum kwestionowanym postanowieniem może powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął. Treść kwestionowanego przez Prezesa Urzędu postanowienia może bowiem powodować u ko nsumenta przeświadczenie, że upr awnienie do zgłoszenia roszczeń bądź złożenia reklamacji przysługuje mu tylko i wyłącznie w terminie 14 dni od daty zaistnienia okoliczności stanowiących podstawę reklamacji, co w konsekwencji mogłoby doprowadzić do sytuacji , w której zrezygnowałby on z realizacji przedmiotowych uprawnień . 13 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 doik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl Tym samym działanie Fortum może wypełniać znamiona nieuczciwej praktyki rynkowej , o której mowa w art. 5 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkow ym. Zbiorowy interes konsumentów Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie zawiera definicji zbiorowego interesu konsumentów, wskazując jednak w art. 24 ust. 3, że nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. Godzenie w zbiorowe interes y konsumentów oznacza zatem narażenie na uszczerbek interesów pewnej grupy lub wszystkich konsumentów, poprzez stosowaną przez przedsiębiorcę praktykę. Ponadto, godzenie w zbiorowe interesy konsumentów może polegać zarówno na ich naruszeniu, jak i na zagro żeniu ich naruszenia. Konieczność ochrony zbiorowych interesów konsumentów zachodzi wówczas, gdy działania przedsiębiorcy są powszechne w tym znaczeniu, że mogą dotknąć każdego konsumenta będącego lub mogącego być potencjalnie kontrahentem przedsiębiorcy. Nie ulega wątpliwości, że działanie przedsiębiorcy godzi w interesy konsumentów wtedy, gdy wywołuje negatywne skutki w sferze ich praw i obowiązków. Natomiast przez interes zbiorowy należy rozumieć interes dotyczący konsumentów jako określonej zbiorowości . Dla stwierdzenia godzenia w zbiorowe interesy konsumentów istotne jest ustalenie, że konkretne działanie przedsiębiorcy nie ma ściśle określonego adresata, lecz jest kierowane do nieoznaczonego z góry kręgu podmiotów. Oceniając działanie przedsiębiorcy p rzez pryzmat definicji zawartej w art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, należy ustalić, czy jego działania mogą naruszać interesy nieoznaczonego kręgu potencjalnych klientów. Tego typu naruszenie wystąpi wówczas, gdy działania przedsi ębiorcy dotyczą zbiorowości i mogą dotknąć każdego potencjalnego klienta, czyli gdy są powszechne. W orzecznictwie ugruntował się pogląd, zgodnie z którym naruszenie zbiorowych interesów konsumentów ma miejsce wówczas, gdy potencjalnie daną praktyką przeds iębiorcy może być dotknięty każdy konsument w analogicznych okolicznościach 2 . Zdaniem Prezesa Urzędu w rozpatrywanej sprawie możemy mieć do czynienia z naruszeniem praw potencjalnie nieograniczonej liczby konsumentów. Podkreślenia wymaga, iż d ziałanie Spó łki było podejmowane w stosunku do potencjalnie nieoznaczonego z góry i licznego kręgu podmiotów. Oferta handlowa Duon kierowana była bowiem do wszystkich konsumentów potencjalnie zainteresowanych zawarciem umowy sprzedaży energii elektrycznej. Interes kon sumentów należy rozumieć jako interes prawny (a nie faktyczny), a więc uznany przez ustawodawcę na zasługujący na ochronę i zabezpieczenie. W świetle przedstawionych powyżej okoliczności kwestionowane zachowania Fortum mogły być dla konsumentów szkodliwe i mogły godzić w ich chronione prawem interesy. Na skutek praktyk Fortum mogło dojść zatem do naruszenia interesu konsumentów rozumianego jako prawo do rzetelnej i prawdziwej informacji, której konsumenci mogą oczeki wać od podmiotu profesjonalnego (praktyka opisana w punkcie I.1 sentencji decyzji). 2 W yrok S ądu N ajwyższego z dnia 10.04.2008 r., sygn. akt: III SK 27/07, Lex nr 469180 . 14 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 doik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl Co więcej, następstwem stosowania przez Spółkę postanowień wzorców umów, o których mowa w punkcie I.2 sentencji decyzji, może być wywołanie u konsumentów mylne go przeświadczeni a co do możliwości dochodze nia roszczeń i składania reklamacji . Powyższe mogło z kolei prowadzić do narażenia ich na uszczerbek finansowy , bowiem konsumenci kierując się treścią kwestionowanych postanowień, mogli rezygnować z realizacji powyższych uprawnień . Mógł zatem zostać równi eż naruszony ich interes ekonomiczny. Z tego względu, w ocenie Prezesa Urzędu, interes konsumentów, który mógł zostać naruszony w wyniku działań podejmowanych przez Fortum nie stanowi sumy indywidualnych interesów poszczególnych klientów, lecz ma charakter zbiorowy, co przesądza o możliwości uznania, iż działania te mogą godzić w zbiorowy interes konsumentów. Mając powyższe na względzie należy uznać za uprawdopodobnione, że opisane w punktach: I.1 i I.2 rozstrzygnięcia niniejszej decyzji praktyki Fortum god zą w zbiorowe interesy konsumentów. Złożenie zobowiązania przez przedsiębiorcę i nałożenie przez Prezesa Urzędu obowiązku wykonania tego zobowiązania Fortum złożyła wniosek o wydanie decyzji zobowiązującej na podstawie art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów na początkowym etapie postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów (niezwłocznie po zapoznaniu się z zarzutami Prezesa Urzędu w postanowieniu wszczynającym postępowanie). Uwzględniając uwa gi Prezesa UOKiK Spółka zmodyfikowała i doprecyzowała złożony wniosek o wydanie decyzji zobowiązującej. We wniosku tym Fortum zobowiązała się do podjęcia działań zmierzających do wyeliminowania stwierdzonych naruszeń, tj. do zmiany kwestionowanych przez P rezesa Urzędu postanowień wzorców umownych (poprzez ich modyfikację [pkt I.A i I.C sentencji decyzji] lub uzupełnienie [punkt I.B sentencji decyzji] Treść zobowiązań Spółki została przedstawiona w sentencji niniejszej decyzji [pkt I. A – E , str. 2 - 3 ]. W oc enie Prezesa Urzędu, zaproponowane przez Spółkę zobowiązani e nie budzi zastrzeżeń , a jego t reść jest jednoznaczna, precyzyjna i pozostaje w bezpośrednim związku z zarzucanymi Fortum praktykami. Należy wskazać, że wdrożenie zaproponowanych przez Spółkę roz wiązań spowoduje usunięcie skutków naruszeń w możliwie największym stopniu. Realizacja wnioskowanego przez Fortum zobowiązania pozwoli osiągnąć główne cele decyzji zobowiązującej, a mianowicie szybkość i efektywność załatwienia sprawy dla dobra interesu pu blicznego (zapewni szybką i skuteczną eliminację praktyk opisanych w punkcie I sentencji niniejszej decyzji, co odbędzie się z korzyścią dla konsumentów). Mając powyższe na uwadze Prezes Urzędu uznał za celowe nałożenie na Fortum obowiązku wykonania przed łożonego przez nią zobowiązania. Tym samym spełnione zostały warunki niezbędne do wydania decyzji na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes Urzędu nałożył na Fortum obowiązek wykonania przedmiotowego zobowiązania w terminie 3 miesięcy od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Termin te n jest , w oce nie Prezesa Urzędu, odpowiedni i wystarczający do realizacji zobowiązania. 15 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 doik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl Wobec powyższego Prezes Urzędu orzekł jak w punkcie I sentencji decyzji. Nałożenie przez Prezesa Urzędu na przedsiębiorcę obowiązku składania informacji o stopniu realizacji zobowiązania Stosownie do art. 28 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, elementem obligatoryjnym decyzji zobowiązującej jest nałożenie przez Prezesa Urzędu obowiązku składania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji zobowiązania. Na podstawie tego przepisu Fortum została zobowiązana do złożenia – w terminie 5 miesięcy od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji – informacji o stopniu realizacji zadeklarowanego przez Spółkę zobowiązania i dowodów potwierdzających jego wykonanie. Nałożone na Fortum w tym zakresie obowiązki są odpowiednie do tego, aby Prezes UOKiK uzyskał wyczerpujące informacje o stopniu realizacji zobowiązania, które Spółka zobligowana jest wykonać. Wyznaczone przez Prezesa Urzędu terminy dotyczące przekazania informacji o stopniu realizacji zobowiązania są racjonalne z punktu widzenia możliwości wykonania przez Fortum obowiązku sprawozdawczego. Jednocześnie ter miny te umożliwią Prezesowi Urzędu weryfikację realizacji zobowiązania przez Spółkę. Wobec powyższego Prezes Urzędu orzekł jak w punkcie II sentencji decyzji. Pouczenie Na podstawie art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 201 8 r., poz. 155 ze zm. ) od niniejszej decyzji przysługuje stronie odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie miesiąca od dnia jej doręczenia, które wnosi się za pośrednictwem Prezesa Urzędu Oc hrony Konkurencji i Konsumentów. z up. PREZESA Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumen tów ZASTĘPCA DYREKTORA Departamentu Ochrony Zbiorowych Interesów Konsumentów Hubert Worobiej Otrzymuje: 1) [***] 2) a/a