RWA-2/2016

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUM ENTÓW DELEGATURA URZĘDU OC HRONY KONKURENCJI I KONSUM ENTÓW w Warszawie RWA-61-4/15 /AŻ Warszawa, dn. 18 marca 2016 r. DECYZJA Nr RWA-2/2016 Na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ) w związku z art. 83 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów ( tj. Dz. U. z 2015 r., poz. 184 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 ww. ustawy – w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, umarza się w całości jako bezprzedmiotowe postępowanie wszczęte z urzędu w z wiązku z podejrzeniem stosowania przez przedsiębiorcę Jacka Jaworowskiego prowadzącego w Makowie Mazowieckim działalność gospodarczą pod firmą Jacek Jaworowski Sorek – Przedsiębiorstwo Finansowe praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów polegających na: 1. pozbawieniu konsumenta rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez podawanie błędnej informacji o całkowitej kwocie pożyczki: a) przed zawarciem umowy pożyczki na trwałym nośniku, co może naruszać art. 13 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 14 ust. 1 w zw. z art. 5 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (tj. Dz. U. z 2014 r., poz. 1497 ze zm.), b) przed zawarciem umowy pożyczki zabezpieczonej hipoteką na trwałym nośniku, co może naruszać art. 22 pkt 5 w zw. z art. 23 ust. 1 w zw. z art. 5 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (tj. Dz. U. z 2014 r., poz. 1497 ze zm.), 2 co w konsekwencji może stanowić naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 2. niewskazywaniu w umowach pożyczki – wbrew dyspozycji art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (tj. Dz. U. z 2014 r., poz. 1497 ze zm.) – całkowitej kwoty pożyczki, co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 3. niewskazywaniu: a) w umowach pożyczki – wbrew dyspozycji art. 30 ust. 1 pkt 15 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (tj. Dz. U. z 2014 r., poz. 1497 ze zm.) – sposobu odstąpienia konsumenta od umowy , b) w umowach pożyczki zabezpieczonej hipoteką – wbrew dyspozycji art. 35 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (tj. Dz. U. z 2014 r., poz. 1497 ze zm.) – sposobu odstąpienia konsumenta od umowy, co może stanowić naruszenie art . 24 ust. 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 4. nieprzekazywaniu konsumentom danych: a) o których mowa w art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (tj. Dz. U. z 2014 r., poz. 1497 ze zm.) – wbrew art. 14 ust. 1 ww. ustawy – na określonym w załączniku nr 1 do ustawy wzorze formularza informacyjnego dotyczącego kredytu konsumenckiego, b) o których mowa w art. 22 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (tj. Dz. U. z 2014 r., poz. 1497 ze zm.) – wbrew art. 23 ust. 1 ww. ustawy – na określonym w załączniku nr 3 do ustawy wzorze formularza informacyjnego dotyczącego kredytu zabezpieczonego hipoteką, co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 5. ni epodawaniu przed zawarciem umowy pożyczki na trwałym nośniku – wbrew art. 13 ust. 1 pkt 18 w zw. z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (tj. Dz. U. z 2014 r., poz. 1497 ze zm.) – informacji o prawie konsumenta do otrzymania bezpłatnej informacji na temat wyników przeprowadzonej w celu oceny zdolności kredytowej weryfikacji w bazie danych, co może stanowić 3 naruszenie art. 24 ust. 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 6. niepodawaniu przed zawarc iem umowy pożyczki na trwałym nośniku – wbrew art. 13 ust. 1 pkt 19 w zw. z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (tj. Dz. U. z 2014 r., poz. 1497 ze zm.) – informacji o prawie konsumenta do otrzymania bezpłatnego projektu um owy, co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 7. niepodawaniu: a) przed zawarciem umowy pożyczki zabezpieczonej hipoteką na trwałym nośniku – wbrew art. 22 pkt 17 w zw. z art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (tj. Dz. U. z 2014 r., poz. 1497 ze zm.) – informacji o konieczności poniesienia opłat notarialnych, b) w umowach pożyczki zabezpieczonych hipoteką – wbrew dyspozycji art. 35 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (tj. Dz. U. z 2014 r., poz. 1497 ze zm.) – informacji o konie czności poniesienia opłat notarialnych, co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 8. niewskazywaniu w umowach pożyczki zabezpieczonej hipoteką – wbrew dyspozycji art. 69 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (tj. Dz. U. z 2015 r., poz. 128) w zw. z art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. z 2014 r., poz. 1497 ze zm.) w zw. z art. 4 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy – celu, na który pożyczka została udzielona , co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; 9. stosowaniu we wzorze oświadczenia o odstąpieniu od umowy zatytułowanym Oświadczenie o odstąpieniu od umowy informacji o treści: Jednocześnie informuję, że kwota udzielonej mi i wykorzystanej pożyczki została przeze mnie zwrócona, na potwierdzenie czego załączam dowód zwrotu wykorzystanej kwoty (…), 4 co jest niezgodne z art. 53 ust. 5 w zw. z art. 53 ust. 4 w zw. z art. 54 ust. 2 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (tj. Dz. U. z 2014 r., poz. 1497 ze zm.), co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 10. stosowaniu we wzorcach umownych przedkładanych kons umentom celem zawarcia umowy pożyczki oraz umowy pożyczki zabezpieczonej hipoteką postanowienia określającego opłatę za pisemne sporządzenie i dostarczenie upomnienia w wysokości 500 zł oraz opłatę za dojazd do miejsca zamieszkania Pożyczkodawcy celem osob istego wezwania do zwrotu pożyczki w wysokości 1000 zł, co może prowadzić do nadmiernego i nieuzasadnionego obciążania finansowego konsumentów przez Jacka Jaworowskiego prowadzącego w Makowie Mazowieckim działalność gospodarczą pod firmą Jacek Jaworowski Sorek – Przedsiębiorstwo Finansowe opłatami za dokonanie czynności windykacyjnych przez przedsiębiorcę, niezależnie od ich niezbędności i celowości, oraz niezależnie od wysokości rzeczywiście poniesionych przez przedsiębiorcę kosztów tych czynności, co może naruszać art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. Nr 171, poz. 1206 ze zm.), a tym samym stanowić praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 24 ust.1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. UZASADNIENIE Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Warszawie (dalej również: Prezes UOKiK, Prezes Urzędu, Delegatura UOKiK w Warszawie) przeprowadził postępowanie wyjaśniające mające na celu kontrolę wzorców umów wykorzystywanych przez Jacka Jaworowskiego prowadzącego w Makowie Mazowieckim działalność gospodarczą pod firmą Jacek Jaworowski Sorek – Przedsiębiorstwo Finansowe (dalej również: Przedsiębiorca, Jacek Jaworowski Sorek – Przedsiębiorstwo Finansowe ) przy zawieraniu umów pożyczki oraz umów zawieranych w oparciu o te wzorce. W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego Prezes Urzędu wystąpił do Przedsiębiorcy m.in. o przesłanie wszystkich stosowanych w ob rocie z konsumentami w ramach prowadzonej działalności pożyczkowej wzorców umownych stosowanych od dnia 5 1 lipca 2014 r., jak również do przekazania 10 pierwszych umów pożyczki zawartych przez Jacka Jaworowskiego Sorek – Przedsiębiorstwo Finansowe z konsumentami w dniu 1 lipca 2014 r. wraz ze wszystkimi załącznikami. Część z umów pożyczki zawieranych przez konsumentów z Przedsiębiorcą zabezpieczanych było hipoteką 1 . Analiza otrzymanych wzorców umownych wykorzystywanych przez Jacka Jaworowskiego Sorek – Przed siębiorstwo Finansowe w obrocie konsumenckim, jak również umów pożyczki oraz umów pożyczki zabezpieczonej hipoteką zawieranych w oparciu o te wzorce pozwoliła stwierdzić, iż zachodzi podejrzenie stosowania przez Przedsiębiorcę praktyk naruszających zbioro we interesy konsumentów 2 . W związku z powyższym w oparciu o zebrany materiał dowodowy Prezes Urzędu uznał za zasadne i celowe wszczęcie postępowania w związku z podejrzeniem stosowania przez Jacka Jaworowskiego Sorek – Przedsiębiorstwo Finansowe praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów wskazanych w sentencji niniejszej decyzji. W toku niniejszego postępowania Prezes Urzędu pismem z dnia 31 sierpnia 2015 r. wezwał Przedsiębiorcę do ustosunkowania się do przedstawionych zarzutów. Jacek Jaworowski Sorek – Przedsiębiorstwo Finansowe pismem z dnia 24 września 2015 r. udzielił odpowiedzi na ww. wezwanie. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił i zważył, co następuje. Prezes Urzędu wszczął przeciwko przedsiębiorcy Jackowi Jaw orowskiemu prowadzącemu w Makowie Mazowieckim działalność gospodarczą pod firmą Jacek Jaworowski Sorek – Przedsiębiorstwo Finansowe postępowanie w sprawie podejrzenia stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. 1 Pod pojęciem „umowa pożyczki” stosowanym w treści niniejszej Decyzji mieszczą się umowy niezabezpieczone hipoteką. Pojęcie „umowa pożyczki zabezpieczona hipoteką” odnosi się wyłącznie do umów zabezpieczonych hipoteką. 2 W niniejszej Decyzji, Prezes Urz ędu powołując się na przepisy ustawy o kredycie konsumenckim, w których mowa jest o „umowie o kredyt konsumencki”, mając na uwadze art. 3 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy, używa określenia „umowa pożyczki”. Podobnie zamiast określeń „kredytodawca”/ „kredytobiorca” stosowane są odpowiednio pojęcia: „pożyczkodawca”/ „pożyczkobiorca”. 6 W toku prowadzo nego postępowania Prezes Urzędu ustalił w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (dalej: CEIDG) , że Przedsiębiorca w dniu 14 grudnia 2015 r. zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej, a w dniu 16 grudnia 2015 r. został wykreślony z reje stru. Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stroną postępowania jest każdy, wobec kogo zostało wszczęte postepowanie w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Na podstawie art. 49 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urzędu może wszcząć z urzędu postępowanie w sprawie podejrzenia naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Przepis art. 24 ust. 1 ww. ustawy stanowi, iż zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów , nato miast art. 24 ust. 2 określa, że przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności: 1) stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców um owy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, 2) naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji; 3) nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Prezes UOKiK w sprawie stosowanych przez przedsiębiorców praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów może wydać decyzje opi sane w art. 26, 27 lub 28 tej ustawy. Jednak decyzje te mogą zostać wydane tylko wówczas, gdy Prezes UOKiK dokonuje oceny działań przedsiębiorcy. Ustawodawca, zamieszczając w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów definicję praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, jednocześnie przesądził, iż działań tych może dopuścić się wyłącznie przedsiębiorca . Tym samym zakaz praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów może zostać orzeczony wyłącznie przeciwko przedsiębiorcy, to tylko on może być adresatem zakazu zamieszczonego w art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów 3 . Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów pod pojęciem „przedsiębiorcy” należy rozumieć przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tj. Dz. U. z 2015 r., poz. 584 ze zm). 3 M. Sieradzka, Komentarz do art. 101 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , [w:] Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Kohutek K., Sieradzka M., opubl. LEX 2008. 7 Z art. 4 ust. 1 tej ustawy wynika zaś, że przedsiębiorcą w rozumieniu tej ustawy jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną – wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. W toku prowadzonych działań ustalono, że Przedsiębiorca, w stosunku do któr ego prowadzone było postępowanie w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej z dniem 14 grudnia 2015 r., a z dniem 16 grudnia 2015 r. nastąpiło wykreślenie jego wpisu z CEIDG, w związku z czym utracił status przedsiębiorcy. Zgodnie z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 23, dalej: k.p.a.) , gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o um orzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części . Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a. oznacza, że brak jest któregoś z elementów pozwalających na rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty. W orzeczni ctwie utrwalony jest pogląd, że przesłanka be zprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty 4 . Bezprzedmiotowość postępowania wynikać może zarówno z przyczyn podmiotowych (np. śmierć strony, ustanie bytu prawnego osoby prawnej), jak i przedmiotowych (np. w przypadk u stwierdzenia, że organ, który prowadził postępowanie na żądanie strony nie był właściwy, a także, gdy strona wnosi o wydanie decy zji tożsamej w decyzją uprzednią). W tym zakresie brak jest więc podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania sprawy. W niniejszym przypadku okolicznością powodującą konieczność umorzenia przedmiotowego postępowania jest fakt, iż Jacek Jaworowski nie je st już przedsiębiorcą . Następstwem tego jest brak możliwości wydania decyzji administracyjnej w stosunku do przedsiębiorcy i stwierdzenie naruszenia zbio rowych interesów konsumentów, o których 4 Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2003 r., sygn. akt III SA 2225/01. 8 mowa w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Prz ywołane okoliczności uzasadniają umorzenie niniejszego postępowania. Należy również zauważyć, iż Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Antymonopolowy (obecnie: Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów) w jednym z wyroków wskazał, że uzasadnienie decyzji o umorzeniu postępowania wydawanej na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. nie może zawierać treści dotyczących rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty, czy też w inny sposób wyrażać stanowiska Prezesa UOKiK w zakresie zasadności zarzutów sformułowanych we wszczęciu postępow ania 5 . Z uwagi na powyższe brak jest również podstaw do rozważenia w przedmiotowej decyzji dalszych kwestii związanych z tą sprawą. Mając na względzie ww. okoliczności należało orzec, jak w sentencji decyzji. *** Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów od niniejszej decyzji przysługuje stronie odwołanie, które wnosi się za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie do Sądu Okręgowe go w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie miesiąca od dnia jej doręczenia. Dyrektor Delegatury UOKiK w Warszawie Dorota Grudzień -Barbachowska /podpis/ 5 W yroku z dnia 28 czerwca 1995 r. Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Antymonopolowy (sygn. akt XVII Amr 24/95, opubl. Wokanda 1996, nr 8, s. 53).