RWA-40/2013

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW w Warszawie RWA-61-6/13/Aś Warszawa, dn. 31 grudnia 2013 r. DECYZJA CZĘŚCIOWA nr RWA-40/2013 I. Na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.), stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy oraz art. 104 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267) w związku z art. 83 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko Marka Spółce Akcyjnej z siedzibą w Białymstoku - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, działanie Marka Spółki Akcyjnej z siedzibą w Białymstoku polegające na niepodawaniu w umowach poŜyczki (umowach o kredyt konsumencki) z obsługą w domu informacji o odsetkach w stosunku dziennym naleŜnych Marka Spółce Akcyjnej z siedzibą w Białymstoku w przypadku odstąpienia przez konsumenta od umowy, co stanowi naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 15 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. Nr 126, poz. 715 ze zm.) – i nakazuje zaniechanie jej stosowania. II. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.), stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy oraz art. 104 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267) w związku z art. 83 ww. ustawy o ochronie konkurencji 2 i konsumentów, po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko Marka Spółce Akcyjnej z siedzibą w Białymstoku - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, 1. uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, działanie Marka Spółki Akcyjnej z siedzibą w Białymstoku polegające na niepodawaniu w Formularzu informacyjnym dotyczącym kredytu konsumenckiego wykorzystywanym przy poŜyczce z obsługą w domu w rubryce „koszty, które zobowiązany/a będzie Pan/i ponieść w związku z umową o kredyt” informacji o opłacie za obsługę poŜyczki w domu oraz dodatkowej opłacie przygotowawczej, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową poŜyczki (umową o kredyt konsumencki), co stanowi naruszenie art. 13 ust. 1 pkt 10 w zw. art. 14 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. Nr 126, poz. 715 ze zm.) – i stwierdza zaniechanie jej stosowania z dniem 7 sierpnia 2013 r., 2. uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, działanie Marka Spółki Akcyjnej z siedzibą w Białymstoku polegające na uzaleŜnianiu skuteczności odstąpienia od umowy poŜyczki (umowy o kredyt konsumencki) z obsługą w domu od zwrotu przez konsumenta kwoty poŜyczki wraz ze wszystkimi kosztami, co stanowi naruszenie art. 47 w zw. z art. 53 ust. 1, 4 i 5 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. Nr 126, poz. 715 ze zm. ) – i stwierdza zaniechanie jej stosowania z dniem 15 lutego 2013 r., 3. uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, działanie Marka Spółki Akcyjnej z siedzibą w Białymstoku polegające na podawaniu w Formularzu informacyjnym dotyczącym kredytu konsumenckiego wykorzystywanym przy poŜyczce z obsługą w domu oraz w umowie poŜyczki z obsługą w domu nieprawdziwej informacji o wysokości rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania, co stanowi nieuczciwą praktykę rynkową w rozumieniu art. 4 ust. 1 i art. 5 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. Nr 171 poz. 1206) – i stwierdza zaniechanie jej stosowania z dniem 15 lutego 2013 r., 3 4. uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, działanie Marka Spółki Akcyjnej z siedzibą w Białymstoku polegające na podawaniu w umowie poŜyczki z obsługą w domu nieprawdziwej informacji o całkowitym koszcie poŜyczki poprzez nieuwzględnienie w nim kosztu opłaty za obsługę poŜyczki w domu i dodatkowej opłaty przygotowawczej, co stanowi nieuczciwą praktykę rynkową w rozumieniu art. 4 ust. 1 i art. 5 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. Nr 171, poz. 1206) w zw. z art. 5 pkt 6 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. Nr 126, poz. 715 ze zm.) – i stwierdza zaniechanie jej stosowania z dniem 15 lutego 2013 r. III. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U Nr 50, poz. 331 ze zm.), stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy, po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko Marka Spółce Akcyjnej z siedzibą w Białymstoku - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, nakłada się na Marka Spółkę Akcyjną z siedzibą w Białymstoku karę pienięŜną w wysokości: 1. 12 187 zł (słownie: dwanaście tysięcy sto osiemdziesiąt siedem złotych), płatną do budŜetu państwa, z tytułu naruszenia zakazu, o którym jest mowa w art. 24 ust. 2 w związku z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie I. sentencji niniejszej decyzji, 2. 13 541 zł (słownie: trzynaście tysięcy pięćset czterdzieści jeden złotych), płatną do budŜetu państwa, z tytułu naruszenia zakazu, o którym jest mowa w art. 24 ust. 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie II.1. sentencji niniejszej decyzji, 4 3. 23 213 zł (słownie: dwadzieścia trzy tysiące dwieście trzynaście złotych), płatną do budŜetu państwa, z tytułu naruszenia zakazu, o którym jest mowa w art. 24 ust. 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie II.2. sentencji niniejszej decyzji, 4. 46 426 zł (słownie: czterdzieści sześć tysięcy czterysta dwadzieścia sześć złotych), płatną do budŜetu państwa, z tytułu naruszenia zakazu, o którym jest mowa w art. 24 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie II.3. sentencji niniejszej decyzji, 5. 34 819 zł (słownie: trzydzieści cztery tysiące osiemset dziewiętnaście złotych), płatną do budŜetu państwa, z tytułu naruszenia zakazu, o którym jest mowa w art. 24 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie II.4. sentencji niniejszej decyzji. UZASADNIENIE Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeprowadził postępowanie wyjaśniające, mające na celu wstępne ustalenie, czy wybrani przedsiębiorcy niebędący bankami i świadczący konsumentom usługi finansowe dopuścili się, w zakresie pobierania opłat oraz prezentacji kosztów, naruszenia przepisów uzasadniających wszczęcie postępowania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ust. 2 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) lub podjęcie działań przewidzianych w odrębnych ustawach (sygn. DDK-405-67/12/BK). W toku tego postępowania przeprowadzono analizę wzorców umów poŜyczki oraz Formularzy informacyjnych dotyczących kredytu konsumenckiego , jak równieŜ zweryfikowano treść umów zawartych z konsumentami nadesłanych m.in. przez Marka Spółkę Akcyjną z siedzibą w Białymstoku (dalej takŜe: Spółka, Marka S.A.). W wyniku ww. analizy zidentyfikowano nieprawidłowości wymagające podjęcia działań zgodnie z kompetencjami wynikającymi z ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes 5 Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów sprawę Marka S.A. przekazał do wszczęcia i prowadzenia Delegaturze Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie (dalej równieŜ: Prezes Urzędu, Prezes UOKiK, Delegatura UOKiK w Warszawie). W dniu 19 czerwca 2013 r. wobec Marka S.A. wszczęto postępowanie w związku z podejrzeniem, iŜ: I. niepodawanie w formularzu informacyjnym dotyczącym kredytu konsumenckiego w rubryce „koszty, które zobowiązany/a będzie Pan/i ponieść w związku z umową o kredyt” informacji o opłacie za obsługę poŜyczki w domu oraz dodatkowej opłacie przygotowawczej, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową kredytu, moŜe stanowić naruszenie art. 13 ust. 1 pkt 10 w zw. art. 14 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. Nr 126, poz. 715 ze zm.), a w konsekwencji naruszać przepis art. 24 ust. 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, II. niepodawanie w umowach o kredyt konsumencki informacji o odsetkach w stosunku dziennym naleŜnych Marka Spółce Akcyjnej z siedzibą w Białymstoku w przypadku odstąpienia przez konsumenta od umowy moŜe stanowić naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 15 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. Nr 126, poz. 715 ze zm.), a w konsekwencji naruszać przepis art. 24 ust. 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, III. uzaleŜnianie skuteczności odstąpienia od umowy o kredyt konsumencki od zwrotu przez konsumenta kwoty poŜyczki wraz ze wszystkimi kosztami moŜe stanowić naruszenie art. 47 w zw. z art. 53 ust. 1, 4 i 5 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. Nr 126, poz. 715 ze zm.), a w konsekwencji naruszać przepis art. 24 ust. 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, IV. podawanie nieprawdziwej informacji o wysokości rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania moŜe stanowić naruszenie art. 4 ust. 1 i art. 5 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. nr 171 poz. 1206), a w konsekwencji naruszać art. 24 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, V. podawanie nieprawdziwej informacji o całkowitym koszcie kredytu poprzez nieuwzględnienie w nim kosztu opłaty za obsługę poŜyczki w domu i dodatkowej opłaty przygotowawczej moŜe stanowić nieuczciwą praktykę rynkową, o której mowa w art. 4 ust. 1 i art. 5 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym 6 praktykom rynkowym (Dz. U. nr 171 poz. 1206) w zw. z art. 5 pkt 6 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, a w konsekwencji naruszać przepis art. 24 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, VI. stosowanie opłaty za obsługę w domu, której wysokość nie odpowiada wartości świadczeń realizowanych w ramach tej opłaty, moŜe stanowić naruszenie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r., Nr 153, poz. 1503 ze zm.), a w konsekwencji naruszać przepis art. 24 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, VII. stosowanie dodatkowej opłaty przygotowawczej, której wysokość nie odpowiada wartości świadczeń realizowanych w ramach tej opłaty, moŜe stanowić naruszenie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r., Nr 153, poz. 1503 ze zm.), a w konsekwencji naruszać przepis art. 24 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, VIII. stosowanie opłaty przygotowawczej, której wysokość nie odpowiada wartości świadczeń realizowanych w ramach tej opłaty, moŜe stanowić naruszenie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r., Nr 153, poz. 1503 ze zm.), a w konsekwencji naruszać przepis art. 24 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, IX. stosowaniu opłaty za opóźnienie w spłacie kredytu, której wysokość nie odpowiada wartości świadczeń realizowanych w ramach tej opłaty, moŜe stanowić naruszenie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r., Nr 153, poz. 1503 ze zm.), a w konsekwencji naruszać przepis art. 24 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Pismem z dnia 20 czerwca 2013 r. Spółka została zawiadomiona o wszczętym postępowaniu. Prezes Urzędu, na podstawie art. 50 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zwrócił się do Marka S.A. o ustosunkowanie się do zarzutów przedstawionych w sentencji postanowienia o wszczęciu niniejszego postępowania. W odpowiedzi na zawiadomienie Prezesa Urzędu, Spółka w piśmie z dnia 15 lipca 2013 r. odniosła się do postawionych zarzutów. Wyjaśnienia Marka S.A. w zakresie zarzutów określonych w punktach I – V sentencji postanowienia o wszczęciu postępowania umoŜliwiły wydanie w tym zakresie – na podstawie art. 104 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks 7 postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej: k.p.a.) – decyzji częściowej. Samodzielny charakter tych zarzutów powoduje, iŜ kwestie te mogą stanowić przedmiot odrębnego rozstrzygnięcia. Stan faktyczny prezentowany przez Prezesa Urzędu w niniejszej decyzji został ograniczony do stwierdzonych niniejszym rozstrzygnięciem praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów stosowanych przez Spółkę. W piśmie z dnia 15 lipca 2013 r. Spółka oświadczyła, iŜ nie narusza swoim postępowaniem przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Marka S.A. zajęła stanowisko w zakresie zarzutu dotyczącego niepodawania w umowach poŜyczki informacji o odsetkach w stosunku dziennym naleŜnych Spółce w przypadku odstąpienia przez konsumenta od umowy. Marka S.A. przyznała, iŜ w Umowach o poŜyczkę gotówkową zawartych przez Spółkę w dniu 15 stycznia 2013 r. oraz w dniu 18 lutego 2013 r. nie zamieszczała ww. informacji. Marka S.A. zwróciła jednak uwagę, iŜ w Umowach o poŜyczkę gotówkową z dnia 15 stycznia 2013 r. nie podawała tej informacji z uwagi na fakt, iŜ w stosowanym wówczas wzorcu umowy wprowadzony był zapis: PoŜyczkobiorca w razie zachowania terminów odstąpienia od Umowy nie jest obciąŜony opłatą przygotowawczą, dodatkową opłatą przygotowawczą, kosztem ubezpieczenia, ani kwotą odsetek za okres od dnia wypłaty poŜyczki do dnia jej zwrotu (pkt 33 umowy poŜyczki). Spółka nie pobierała zatem odsetek naleŜnych Marka S.A. w przypadku odstąpienia przez konsumenta od umowy poŜyczki. W dniu 14 marca 2013 r., jak wskazała Spółka, wprowadzona została kolejna modyfikacja we wzorze Umowy o poŜyczkę gotówkową a) z obsługą w domu zawieranej przy udziale przedstawiciela handlowego oraz na konto zawieranej przy udziale przedstawiciela handlowego, b) na konto udzielanej przy współpracy z przedstawicielem kredytowym, polegająca na podawaniu informacji o odsetkach w stosunku dziennym naleŜnych Marka S.A. w przypadku odstąpienia przez konsumenta od umowy. Odnosząc się do zarzutu polegającego na niepodawaniu w Formularzu informacyjnym dotyczącym kredytu konsumenckiego w rubryce „koszty, które zobowiązany/a będzie Pan/i ponieść w związku z umową o kredyt” informacji o opłacie za obsługę poŜyczki w domu oraz dodatkowej opłacie przygotowawczej, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową poŜyczki, Spółka poinformowała, Ŝe przedstawiciele handlowi działający w imieniu Marka S.A. zobowiązani są do przekazania wszelkich danych odnośnie do ponoszonych przez konsumenta kosztów w związku z zawieraną przez niego umową poŜyczki, w tym o róŜnych opcjach zawierania poŜyczki. Opłata za obsługę poŜyczki w domu, jak wskazała Spółka, 8 zgodnie z poprzednio obowiązującym wzorem umów, tj. sprzed dnia 15 lutego 2013 r., jako opłata opcjonalna nie była zaliczana do całkowitego kosztu poŜyczki, tym samym do rubryki „całkowita kwota kredytu”, dlatego teŜ nie została umieszczona w rubryce „koszty, które zobowiązany/a będzie Pan/i ponieść w związku z umową o kredyt”. Marka S.A. podniosła, iŜ konsument dopiero na etapie podpisywania umowy podejmował decyzję o skorzystaniu z opcji obsługi poŜyczki w domu lub niekorzystaniu z tej opcji. Decydując się na opcję obsługi poŜyczki w domu, jak wskazała Spółka, konsument uzyskiwał pełną informację o kosztach tej usługi w pierwszej kolejności ustnie od przedstawiciela handlowego, następnie w formie pisemnej na druku umowy. Marka S.A. stwierdziła, iŜ dodatkowa opłata przygotowawcza była wliczona do rubryki „całkowita kwota kredytu”, która zawiera sumę pozycji: kwota do wypłaty, opłata przygotowawcza oraz dodatkowa opłata przygotowawcza. Spółka wskazała, iŜ w dniu 10 kwietnia 2013 r. przekazała Prezesowi Urzędu kopie umów poŜyczki z dnia 18 lutego 2013 r., tj. po wprowadzeniu nowych wzorców umownych, wraz z kopiami formularzy informacyjnych. W formularzu informacyjnym, jak podniosła Marka S.A., w rubryce „całkowita kwota kredytu” zawarto sumę pozycji: kwota do wypłaty, opłata przygotowawcza, dodatkowa opłata przygotowawcza. Spółka wskazała, iŜ opłata za obsługę faktycznie nie została wyodrębniona w rubryce „koszty, które zobowiązany/a będzie Pan/i ponieść w związku z umową o kredyt”, jednak została uwzględniona w rubryce „całkowita kwota do zapłaty przez konsumenta – jest to suma wszystkich środków pienięŜnych, które kredytodawca udostępnia Panu/Pani oraz wszelkie koszty, które zobowiązany/a będzie Pan/Pani ponieść w związku z umową o kredyt”. Wskazana rubryka, jak podniosła Marka S.A., to suma pozycji: całkowita kwota poŜyczki, łączna kwota odsetek i opłata za obsługę. Spółka wskazała, iŜ w piśmie z dnia 10 kwietnia 2013 r. poinformowała o wprowadzeniu z dniem 15 lutego 2013 r. nowego wzorca umowy poŜyczki, który uwzględnia opłatę za obsługę poŜyczki w domu oraz dodatkową opłatę przygotowawczą w całkowitym koszcie poŜyczki. Spółka w swoim wystąpieniu odniosła się równieŜ do zarzutu dotyczącego uzaleŜniania skuteczności odstąpienia od umowy poŜyczki od zwrotu przez konsumenta kwoty poŜyczki wraz ze wszystkimi kosztami, wskazując, iŜ Marka S.A. stosowała zakwestionowane postanowienia wyłącznie w obowiązujących do dnia 15 lutego 2013 r. wzorach Umów o poŜyczkę gotówkową zawieranej przy udziale przedstawiciela handlowego oraz na konto zawieranej przy udziale przedstawiciela handlowego. W aktualnie obowiązujących wzorcach, jak podniosła Spółka, Marka S.A. nie uzaleŜnia skuteczności 9 odstąpienia od umowy poŜyczki od zwrotu przez konsumenta kwoty poŜyczki wraz ze wszystkimi kosztami. W kwestii zarzutu dotyczącego podawania nieprawdziwej informacji o rzeczywistej rocznej stopie oprocentowania (dalej równieŜ: rrso) Spółka wskazała, iŜ rozbieŜności w tabelach opłat odnośnie rrso wynikają przede wszystkim z wprowadzenia w dniu 15 lutego 2013 r. nowego wzoru umowy o poŜyczkę, który to wprowadza uwzględnienie opłaty za obsługę poŜyczki w domu oraz dodatkowej opłaty przygotowawczej do całkowitego kosztu poŜyczki. Całkowity koszt poŜyczki, na co wskazała Marka S.A. w swoim wystąpieniu, jest podstawą obliczenia rrso – zwiększenie całkowitego kosztu poŜyczki zwiększa wartość rrso. Spółka zwróciła uwagę, iŜ starała się w sposób rzetelny i dokładny informować konsumentów o oprocentowaniu i kosztach ponoszonych w związku z zaciągniętym zobowiązaniem. Marka S.A. podawała zatem wartość rrso, która, w opinii Spółki, najlepiej charakteryzowała dany typ poŜyczki. Po wprowadzeniu nowych wzorów umów, tj. od dnia 15 lutego 2013 r., Marka S.A. określa rrso według nowych zasad. Ustawodawca, jak wskazuje Spółka, nie uwzględnił w załoŜeniach do obliczania rrso róŜnych wariantów udzielania kredytów czy poŜyczek, takich jak tygodniowe spłaty raty czy inne. Dodatkowo z uwagi na fakt, Ŝe wzór na rrso traktuje wszystkie koszty dodatkowe jak odsetki, nawet te płacone jednorazowo czy z góry przy odbiorze poŜyczki, to okazuje się, Ŝe wskaźnik rrso nie jest zaleŜny od początkowego zobowiązania, ale od ilości rat. W opinii Marka S.A. wskaźnik rrso prezentowany w ustawie dla poŜyczek oferowanych przez Spółkę jest nie tyle nierzetelny, co nieczytelny dla konsumenta, i nie charakteryzuje w sposób właściwy produktów Marka S.A. Spółka wskazała przykład umowy poŜyczki z obsługą w domu na 20 tygodni, gdzie wyliczany ze wzoru wskaźnik rrso wynosi obecnie 1784%, podczas gdy porównując wszystkie koszty poŜyczki ponoszone przez konsumenta z wypłaconą „na rękę” kwotą kredytu, otrzymuje się stosunek procentowy ok. 72%. Marka S.A. podkreśliła, iŜ wskazuje konsumentom nie tylko wskaźnik rrso wyliczany zgodnie z ustawą, ale wszystkie dodatkowe koszty, jakie ponosi konsument przy konkretnej poŜyczce. W zakresie zarzutu dotyczącego podawania nieprawdziwej informacji o całkowitym koszcie poŜyczki poprzez nieuwzględnienie w nim kosztu opłaty za obsługę poŜyczki w domu i dodatkowej opłaty przygotowawczej Spółka podniosła, iŜ w dniu 15 lutego 2013 r. Marka S.A. wprowadziła nowy wzór Umowy o poŜyczkę gotówkową, który wprowadza uwzględnienie opłaty za obsługę poŜyczki w domu oraz dodatkowej opłaty przygotowawczej do całkowitego kosztu poŜyczki. Spółka ponownie wskazała, iŜ całkowity koszt poŜyczki jest 10 podstawą wyliczenia rrso, zatem zwiększenie całkowitego kosztu poŜyczki zwiększa wartość rrso. Prezes Urzędu postanowieniem z dnia 8 października 2013 r. zaliczył w poczet dowodów w niniejszym postępowaniu część dokumentów przekazanych przez Marka S.A. w ramach postępowania wyjaśniającego o sygn. DDK-405-67/12, o czym zawiadomił Spółkę pismem z dnia 8 października 2013 r. Prezes UOKiK pismem z dnia 8 października 2013 r. oraz pismem z dnia 30 października 2013 r. wezwał dodatkowo Marka S.A. do przekazania informacji i dokumentów, niezbędnych dla rozstrzygnięcia niniejszego postępowania. Spółka uczyniła zadość ww. wezwaniom kolejno pismami z dnia 18 października 2013 r. oraz z dnia 8 listopada 2013 r. Marka S.A. w piśmie z dnia 18 października 2013 r. poinformowała o wprowadzeniu do obrotu konsumenckiego kolejnych wzorców umownych. Spółka podniosła, iŜ z dniem 7 sierpnia 2013 r. wprowadziła nowy Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego jako odpowiedź na zarzuty postawione przez Prezesa Urzędu w postanowieniu o wszczęciu niniejszego postępowania. Marka S.A. podniosła równieŜ, iŜ wzorzec umowy poŜyczki obowiązujący od dnia 14 marca 2013 r. zawiera odsetki dzienne przy stopie procentowej równej 20% (tj. 0,0548%). Spółka wskazała, iŜ od dnia 20 marca 2013 r. wprowadziła w Ŝycie zmiany oprocentowania z 20% na 19%, z uwagi na obniŜenie wysokości stóp procentowych przez Radę Polityki PienięŜnej. W piśmie z dnia 8 listopada 2013 r. Marka S.A. wskazała na czas obowiązywania kolejnych wzorców umownych stosowanych w obrocie z konsumentami. Spółka wskazała, iŜ w związku z kolejnymi zmianami stóp procentowych dokonanymi przez Radę Polityki PienięŜnej, Marka S.A. skorygowała roczną stopę oprocentowania poŜyczki i wysokość odsetek dziennych w przypadku odstąpienia od umowy poŜyczki. Spółka przekazała kopie zawartych z konsumentami umów. Marka S.A. poinformowała równieŜ, iŜ nieświadomie korzystała z niepoprawionych druków w zakresie wysokości odsetek dziennych wskazywanych w treści umowy w pkt. 27. Spółka, jak wskazała w piśmie, powzięła wiadomość o korzystaniu z niepoprawionych druków dopiero w chwili sporządzania i sprawdzenia kserokopii umów poŜyczek na potrzeby odpowiedzi na wezwanie Prezesa Urzędu. Marka S.A. zleciła współpracującej z nią drukarni wydrukowanie nowych druków umów poŜyczek zawierających zmiany w zakresie wysokości odsetek dziennych, ale drukarnia, jak podniosła Spółka, nie dostosowała się do zlecenia i Marka S.A. korzystała z druków umów poŜyczek z błędnym wskazaniem wysokości odsetek dziennych. Spółka 11 zwróciła jednak uwagę, iŜ w zawieranych przez Marka S.A. umowach poŜyczek wskazywała na prawidłową wysokość rocznej stopy oprocentowania. Spółka podkreśliła, iŜ z tytułu odstąpienia konsumenta od umowy poŜyczki z obsługą w domu oraz na konto zawieranej przy udziale przedstawiciela handlowego oraz umowy o poŜyczkę na konto udzielanej przy współpracy z pośrednikiem kredytowym na dzień 8 listopada 2013 r. nie zostały naliczone Ŝadne odsetki. W toku postępowania Marka S.A. przekazała równieŜ zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za rok 2012 (CIT-8). Spółka została zawiadomiona o zakończeniu zbierania materiału dowodowego w niniejszym postępowaniu oraz o moŜliwości zapoznania się z materiałem zgromadzonym w aktach sprawy w siedzibie Delegatury UOKiK w Warszawie. Strona niniejszego postępowania nie skorzystała z prawa do zapoznania się z materiałem zgromadzonym w aktach sprawy. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił, co następuje: Marka S.A. jest spółką prawa handlowego wpisaną do rejestru przedsiębiorców KRS prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy pod numerem: 0000358994. Przedmiotem działalności Spółki są pozostałe formy udzielania kredytów oraz pozostała finansowa działalność usługowa, gdzie indziej niesklasyfikowana, z wyłączeniem ubezpieczeń i funduszów emerytalnych. Przy zawieraniu z klientami, będącymi konsumentami w rozumieniu art. 22 1 kodeksu cywilnego, tj. osobami fizycznymi dokonującymi czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z ich działalnością zawodową lub gospodarczą, umów o poŜyczkę z obsługą w domu Spółka posługuje się wzorcami umownymi w rozumieniu art. 384 kodeksu cywilnego zatytułowanymi Umowa o poŜyczkę gotówkową (z obsługą w domu) , Regulamin poŜyczek gotówkowych, jak równieŜ Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego. Marka S.A. posługuje się równieŜ tabelami opłat zatytułowanymi: Obsługa w domu (dla poŜyczek udzielanych na 15 i 30 dni oraz 20, 30, 40, 50, 60 tygodni). 12 Ww. wzorce umowne Marka S.A. stosowała kolejno w okresach: od dnia 6 marca 2012 r. do dnia 14 lutego 2013 r. (dalej: wzorce umowne nr 1, w tym: Umowa o poŜyczkę gotówkową nr 1, Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego nr 1), od dnia 15 lutego 2013 r. do dnia 13 marca 2013 r. (wzorce umowne nr 2, w tym: Umowa o poŜyczkę gotówkową nr 2, Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego nr 2), od dnia 14 marca 2013 r. do dnia 9 kwietnia 2013 r. (wzorce umowne nr 3, w tym: Umowa o poŜyczkę gotówkową nr 3, Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego nr 3) 1 , od dnia 10 kwietnia 2013 r. (wzorce umowne nr 4, w tym: Umowa o poŜyczkę gotówkową nr 4). Z dniem 7 sierpnia 2013 r. Marka S.A. wprowadziła do obrotu konsumenckiego nowy wzorzec umowny: Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego nr 4. Spółka przekazała Prezesowi Urzędu dziesięć Umów o poŜyczkę gotówkową nr 1 zawartych w dniu 15 stycznia 2013 r. wraz z Formularzami informacyjnymi dotyczącymi kredytu konsumenckiego nr 1, dziesięć Umów o poŜyczkę gotówkową nr 2 zawartych w dniu 18 lutego 2013 r. wraz z Formularzami informacyjnymi dotyczącymi kredytu konsumenckiego nr 2, dziesięć Umów o poŜyczkę gotówkową nr 3 zawartych w dniu 14 marca 2013 r. wraz z Formularzami informacyjnymi dotyczącymi kredytu konsumenckiego nr 3 oraz dziewięć Umów o poŜyczkę gotówkową nr 4 zawartych w dniu 18 października 2013 r. wraz z Formularzami informacyjnymi dotyczącymi kredytu konsumenckiego nr 4. W Umowach o poŜyczkę gotówkową nr 1 Spółka nie podaje informacji o odsetkach w stosunku dziennym naleŜnych Marka S.A. w przypadku odstąpienia przez konsumenta od umowy, jednak Spółka w pkt. 33 tych umów zastrzegła: PoŜyczkobiorca w razie zachowania terminów odstąpienia od Umowy nie jest obciąŜany opłatą przygotowawczą, dodatkową opłatą przygotowawczą, kosztem ubezpieczenia, ani kwotą odsetek za okres od dnia wypłaty poŜyczki do dnia jej zwrotu. W przekazanych Umowach o poŜyczkę gotówkową nr 2, jak ustalił Prezes UOKiK, Marka S.A. nie podaje ww. informacji, podczas gdy odsetki, w przypadku odstąpienia przez konsumenta od umowy, pobiera. W Umowach o poŜyczkę gotówkową nr 3 Spółka wpisała postanowienia: (29). W przypadku złoŜenia formularza odstąpienia od Umowy w przewidzianym terminie PoŜyczkobiorca zobowiązany jest do zwrotu otrzymanych środków (E) bez nieuzasadnionej zwłoki, ale nie później niŜ w terminie 1 Marka S.A. w toku postępowania podniosła, iŜ wzorce umowne obowiązujące od dnia 14 marca 2013 r. Spółka formalnie stosowała do dnia 9 kwietnia 2013 r., jednak ze względu na rozbudowaną strukturę organizacyjną Marka S.A., pracownicy terenowi mogli korzystać jeszcze ze starych wzorców do momentu wyczerpania zapasów druków. 13 30 dni od dnia złoŜenia formularza odstąpienia od Umowy, osobiście lub przekazem pocztowym na adres biura sprzedaŜy wskazany w Regulaminie poŜyczek gotówkowych bądź na adres siedziby firmy lub na rachunek bankowy Marka S.A., wskazany w pkt. 14. W razie opóźnienia ze zwrotem otrzymanych środków PoŜyczkodawca uprawniony jest do odsetek za zwłokę w wysokości oprocentowania poŜyczki, tj. w stosunku dziennym 0,0548 %. (30). W razie odstąpienia od Umowy zgodnie z pkt. 28-29, PoŜyczkobiorca nie ponosi kosztów związanych z odstąpieniem od Umowy (opłaty przygotowawczej, dodatkowej opłaty przygotowawczej, kosztów ubezpieczenia, gdy PoŜyczkobiorca nie zabezpieczy we własnym zakresie spłaty PoŜyczki ochroną ubezpieczeniową u wybranego przez siebie ubezpieczyciela), za wyjątkiem odsetek w wysokości oprocentowania poŜyczki za okres od dnia wypłaty poŜyczki do dnia zwrotu Kwoty do wypłaty. Odsetki te winny być spłacone wraz z Kwotą do wypłaty w sposób i w terminie określonym w pkt. 29. Marka S.A. w Umowach o poŜyczkę gotówkową nr 4 wpisała postanowienia o treści: (27). W przypadku złoŜenia formularza odstąpienia od Umowy w przewidzianym terminie PoŜyczkobiorca zobowiązany jest do zwrotu otrzymanych środków (E) bez nieuzasadnionej zwłoki, ale nie później niŜ w terminie 30 dni od dnia złoŜenia formularza odstąpienia od Umowy, osobiście lub przekazem pocztowym na adres biura sprzedaŜy wskazany w Regulaminie poŜyczek gotówkowych bądź na adres siedziby firmy lub na rachunek bankowy Marka S.A., wskazany w pkt. 14. W razie opóźnienia ze zwrotem otrzymanych środków PoŜyczkodawca uprawniony jest do odsetek za zwłokę w wysokości oprocentowania poŜyczki, tj. w stosunku dziennym 0,0438 %. (28). W razie odstąpienia od Umowy zgodnie z pkt. 26-27, PoŜyczkobiorca nie ponosi kosztów związanych z odstąpieniem od Umowy (opłaty przygotowawczej, dodatkowej opłaty przygotowawczej, kosztów ubezpieczenia, gdy PoŜyczkobiorca nie zabezpieczy we własnym zakresie spłaty PoŜyczki ochroną ubezpieczeniową u wybranego przez siebie ubezpieczyciela), za wyjątkiem odsetek za okres od dnia wypłaty poŜyczki do dnia zwrotu Kwoty do wypłaty. Odsetki te winny być spłacone wraz z Kwotą do wypłaty w wysokości, w sposób i w terminie określonym w pkt. 27. Prezes Urzędu ustalił, iŜ w Formularzach informacyjnych dotyczących kredytu konsumenckiego do umów poŜyczki zawartych w dniach: 15 stycznia 2013 r., 18 lutego 2013 r. oraz 14 marca 2013 r. Marka S.A. nie podaje w rubryce „koszty, które zobowiązany/a będzie Pan/i ponieść w związku z umową o kredyt” informacji o opłacie za obsługę poŜyczki w domu oraz dodatkowej opłacie przygotowawczej, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową poŜyczki. W Formularzach informacyjnych dotyczących kredytu 14 konsumenckiego do umów poŜyczki zawartych w dniu 18 października 2013 r. Spółka w ww. rubryce informuje o opłacie za obsługę poŜyczki w domu oraz dodatkowej opłacie przygotowawczej. Prezes Urzędu ustalił ponadto, iŜ w Umowach o poŜyczkę gotówkową nr 1 Spółka w pkt. 34 wpisała postanowienie o treści: W przypadku gdy PoŜyczkobiorca nie zwróci PoŜyczkodawcy naleŜności wynikających z odstąpienia od umowy w terminie, o którym mowa w punkcie 32, odstąpienie to uznaje się za niewiąŜące, a PoŜyczkobiorca zobowiązany będzie do spłaty poŜyczki wraz ze wszystkimi kosztami zgodnie z jej harmonogramem. Takie postanowienie, co ustalił Prezes UOKiK, nie znajduje się w Umowach o poŜyczkę gotówkową nr 2, 3 i 4. Prezes Urzędu ustalił ponadto, iŜ w Umowach o poŜyczkę gotówkową nr 1 oraz Formularzach informacyjnych dotyczących kredytu konsumenckiego sporządzanych do tych umów Marka S.A. deklarowała niŜszy, niŜ faktycznie wynosił, wskaźnik rrso. W Umowach o poŜyczkę gotówkową nr 2, 3 i 4 oraz Formularzach informacyjnych dotyczących kredytu konsumenckiego sporządzanych do tych umów Spółka deklarowała rzeczywistą roczną stopę oprocentowania równą faktycznemu wskaźnikowi rrso. W pkt. 8 Umowy o poŜyczkę gotówkową nr 1 Spółka, jak ustalił Prezes UOKiK, stosowała postanowienie o treści: Całkowity koszt poŜyczki składa się z oprocentowania oraz opłaty przygotowawczej. Opłata za obsługę poŜyczki w domu oraz dodatkowa opłata przygotowawcza jako opcjonalne nie zaliczają się do Całkowitego kosztu poŜyczki. W pkt. 7 Umowy o poŜyczkę gotówkową nr 2, 3 i 4 wpisane jest przez Marka S.A. postanowienie: Całkowity koszt poŜyczki składa się z opłaty przygotowawczej (C), dodatkowej opłaty przygotowawczej (D), łącznej kwoty odsetek (F) i opłaty za obsługę poŜyczki w domu (H). Spółka udziela poŜyczki z obsługą w domu, jak ustalił Prezes Urzędu, w wysokości: od 355,50 zł do 2400 zł na okres od 20 do 60 tygodni oraz w wysokości od 210 zł do 525 zł na okres 15 lub 30 dni. Prezes UOKiK ustalił, iŜ Marka S.A. udziela konsumentom poŜyczek na obszarze województw: podlaskiego, lubelskiego, mazowieckiego, podkarpackiego, warmińsko- mazurskiego, pomorskiego, kujawsko-pomorskiego, łódzkiego i małopolskiego. 15 Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwaŜył, co następuje: Naruszenie interesu publicznoprawnego Podstawą zastosowania przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest uprzednie stwierdzenie przez Prezesa UOKiK, iŜ w wyniku stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów zagroŜony został interes publicznoprawny. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ustawa ta określa warunki rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów. Przepis ten przesądza o przynaleŜności niniejszej ustawy do dziedziny prawa publicznego, jak równieŜ o wyłączeniu moŜliwości podejmowania przez Prezesa Urzędu działań w celu ochrony interesów indywidualnych czy grupowych. W toku postępowania i przy wydawaniu decyzji Prezes Urzędu jest zatem rzecznikiem interesu publicznego. Rola ta wynika nie tylko z celu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, lecz równieŜ z jednej z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, tj. zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, określonej w art. 7 k.p.a. Wobec powyŜszego wykazanie wystąpienia zagroŜenia interesu publicznoprawnego w danej sprawie stanowi podstawową przesłankę warunkującą moŜliwość jej rozstrzygania w oparciu o przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W ocenie Prezesa Urzędu, niniejsza sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wiąŜe się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy są lub będą klientami Marka S.A. NaleŜy przy tym zauwaŜyć, Ŝe interes publicznoprawny przejawia się takŜe w postaci zbiorowego interesu konsumentów. Innymi słowy, naruszenie zbiorowego interesu konsumentów stanowi jednocześnie naruszenie interesu publicznoprawnego. Wobec powyŜszego uzasadnione było podjęcie przez Prezesa Urzędu w niniejszej sprawie działań przewidzianych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów. Naruszenie zakazu z art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Zgodnie z treścią art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, przez które stosownie do definicji zawartej w ust. 2 tego artykułu rozumie się godzące w zbiorowe interesy konsumentów bezprawne działania przedsiębiorcy. Zbiorowe interesy konsumentów 16 podlegają zatem ochronie przed wymierzonymi w nie naruszeniami, polegającymi na sprzecznych z prawem działaniach przedsiębiorców. PowyŜej wskazany przepis zawiera takŜe przykładowe wyliczenie zachowań przedsiębiorców uwaŜanych za naruszające zbiorowe interesy konsumentów. W otwartym katalogu zakazanych praktyk ustawodawca umieścił: (1) stosowanie postanowień wzorów umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, (2) naruszenie przez przedsiębiorcę obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, (3) nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji (art. 24 ust. 2 ustawy). Aby określone zachowanie mogło zostać uznane za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, konieczne jest kumulatywne spełnienie następujących przesłanek: 1) kwestionowane działanie jest działaniem przedsiębiorcy, 2) działanie to jest bezprawne, 3) działanie to godzi w zbiorowe interesy konsumentów. Ad 1. Strona postępowania (przedsiębiorca) Zakaz naruszenia zbiorowych interesów konsumentów odnosi się do przedsiębiorców. Art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zawiera legalną definicję przedsiębiorcy, zgodnie z którą pod tym pojęciem rozumie się przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tj. Dz. U. 2013 r. poz. 672 ze zm.), a takŜe: (a) osobę fizyczną, osobę prawną, a takŜe jednostkę organizacyjną nie mającą osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną, organizującą lub świadczącą usługi o charakterze uŜyteczności publicznej, które nie są działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, (b) osobę fizyczną wykonującą zawód we własnym imieniu i na własny rachunek lub prowadzącą działalność w ramach wykonywania takiego zawodu, (c) osobę fizyczną, która posiada kontrolę, w rozumieniu pkt. 4, nad co najmniej jednym przedsiębiorcą, choćby nie prowadziła działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, jeŜeli podejmuje dalsze działania podlegające kontroli koncentracji, o której mowa w art. 13, (d) związek przedsiębiorców w rozumieniu pkt. 2 – na potrzeby przepisów 17 dotyczących praktyk ograniczających konkurencję oraz praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Przedsiębiorcą, zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną – wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Działalnością gospodarczą, w myśl art. 2 ww. ustawy, jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóŜ, a takŜe działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Podmiot będący stroną niniejszego postępowania posiada status przedsiębiorcy w rozumieniu powołanego powyŜej art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, gdyŜ jest spółką prawa handlowego wpisaną do Krajowego Rejestru Sądowego, prowadzącą działalność gospodarczą we własnym imieniu. Tym samym oznacza to, iŜ zachowanie Marka S.A. podlega kontroli dokonywanej na podstawie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ad 2. Bezprawność działań Marka S.A. Bezprawność jest taką cechą działania, która polega na jego sprzeczności z normami prawa lub zasadami współŜycia społecznego, bez względu na winę, a nawet świadomość sprawcy. Dla ustalenia bezprawności działania wystarczy ustalenie, Ŝe określone zachowanie koliduje z przepisami prawa (por. J. Szwaja (red.): Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, Komentarz, Wydawnictwo CH BECK, Warszawa 2000, s. 117-118). Prezes Urzędu, oceniając zachowanie Marka S.A. pod kątem ewentualnego naruszenia przepisów zakazujących stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, musi stosować inne akty prawa powszechnie obowiązującego i na ich podstawie stwierdzić, czy działanie przedsiębiorcy było bezprawne. Zgodnie z art. 87 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483) źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są na obszarze działania organów, które je ustanowiły, akty prawa miejscowego. 18 NaleŜy wskazać w związku z powyŜszym, Ŝe art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie ma samodzielnego znaczenia prawnego, lecz powinien być interpretowany oraz stosowany w określonym kontekście normatywnym. W związku z tym, w celu konkretyzacji przesłanki bezprawności naleŜy sięgnąć do przepisów innych ustaw. Na ich podstawie moŜliwe jest dokonanie oceny działań przedsiębiorcy w aspekcie ich zgodności z prawem 2 . Zarzuty postawione Spółce w ramach niniejszego postępowania związane są z zawieranymi przez konsumentów z Marka S.A. umowami poŜyczki. W myśl art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. Nr 126, poz. 715 ze zm.) przez umowę o kredyt konsumencki rozumie się umowę o kredyt w wysokości nie większej niŜ 255.550 zł albo równowartość tej kwoty w walucie innej niŜ waluta polska, który kredytodawca w zakresie swojej działalności udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi. W myśl art. 3 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy za umowę o kredyt konsumencki uwaŜa się w szczególności umowę poŜyczki. Wobec powyŜszego zastosowanie przepisów ustawy o kredycie konsumenckim do poŜyczek udzielanych przez Marka S.A. konsumentom jest uzasadnione 3 . W odniesieniu do praktyk opisanych w punktach I., II.1. – II.2. sentencji niniejszej decyzji Prezes Urzędu zastosował zatem przepisy ustawy o kredycie konsumenckim. Art. 30 ust. 1 pkt 15 ustawy o kredycie konsumenckim wskazuje, iŜ umowa poŜyczki powinna określać termin, sposób i skutki odstąpienia konsumenta od umowy, obowiązek zwrotu przez konsumenta udostępnionej przez poŜyczkodawcę poŜyczki oraz odsetek zgodnie z rozdziałem 5, a takŜe kwotę odsetek naleŜnych w stosunku dziennym. Przepis art. 13 ust. 1 tej ustawy enumeratywnie wskazuje informacje, jakie poŜyczkodawca lub pośrednik kredytowy zobowiązany jest podać konsumentowi przed zawarciem umowy poŜyczki, na trwałym nośniku. Zgodnie z pkt. 10 powołanego przepisu, poŜyczkodawca zobowiązany jest 2 Art. 24 ust. 2 pkt 2, który odnosi się do zakazu stosowania postanowień wzorców umów wpisanych do rejestru prowadzonego przez Prezesa UOKiK na podstawie art. 479 45 k.p.c., stanowi samoistną przesłankę bezprawności i wyjątek od ogólnej zasady. 3 W niniejszej decyzji Prezes Urzędu, powołując się na przepisy ustawy o kredycie konsumenckim, w których mowa jest o „umowie o kredyt konsumencki”, mając na uwadze art. 3 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy, uŜywa określenia „umowa poŜyczki”. Podobnie zamiast określeń „kredytodawca” / „kredytobiorca” stosowane są odpowiednio pojęcia: „poŜyczkodawca” / „poŜyczkobiorca”. 19 w odpowiednich przypadkach poinformować konsumenta o innych kosztach, które konsument zobowiązany jest ponieść w związku z umową poŜyczki, w szczególności odsetkach, opłatach, prowizjach, marŜach oraz kosztach usług dodatkowych, jeŜeli są znane poŜyczkodawcy, oraz warunkach na jakich koszty te mogą ulec zmianie. W myśl art. 14 ustawy o kredycie konsumenckim poŜyczkodawca lub pośrednik kredytowy przekazuje konsumentowi dane, o których mowa w art. 13 ust. 1 i 2, na formularzu informacyjnym dotyczącym kredytu konsumenckiego, którego wzór określa załącznik nr 1 do ustawy. Zgodnie z treścią art. 47 ww. ustawy postanowienia umowne nie mogą wyłączać ani ograniczać uprawnień konsumenta przewidzianych w ustawie. W takich przypadkach stosuje się przepisy ustawy. W myśl art. 53 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim konsument ma prawo, bez podania przyczyny, do odstąpienia od umowy poŜyczki w terminie 14 dni od dnia zawarcia umowy. Termin do odstąpienia od umowy jest zachowany, jeŜeli konsument przed jego upływem złoŜy pod wskazany przez poŜyczkodawcę lub pośrednika kredytowego adres oświadczenie o odstąpieniu od umowy (ust. 4). Dla zachowania terminu, o którym mowa w ust. 4, jest wystarczające wysłanie oświadczenia przed jego upływem (ust. 5). W związku z powyŜszym przedmiotem rozstrzygnięcia Prezesa Urzędu w zakresie pkt. I, II.1. – II.2. sentencji decyzji było wykazanie, iŜ Marka S.A. nie dostosowała umów poŜyczki z obsługą w domu zawieranych z konsumentami (pkt. I. i II.2. sentencji decyzji), jak równieŜ Formularzy informacyjnych dotyczących kredytu konsumenckiego wykorzystywanych przy poŜyczkach z obsługą w domu (pkt II.1. sentencji decyzji) , do przepisów ustawy o kredycie konsumenckim. W odniesieniu do praktyk opisanych w pkt. II.3. – II.4. sentencji decyzji bezprawność działań Marka S.A. wynika z art. 4 ust. 1 i art. 5 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ww. ustawy praktyka rynkowa stosowana przez przedsiębiorców wobec konsumentów jest nieuczciwa, jeŜeli jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i w istotny sposób zniekształca lub moŜe zniekształcać zachowanie rynkowe przeciętnego konsumenta przed zawarciem umowy dotyczącej produktu, w trakcie jej zawierania lub po jej zawarciu. Art. 5 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym stanowi, iŜ praktykę rynkową uznaje się za działanie wprowadzające w błąd, jeŜeli działanie to w jakikolwiek sposób powoduje lub moŜe powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął. Wprowadzającym w błąd działaniem moŜe być w szczególności rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji. 20 Przedmiotem rozstrzygnięcia Prezesa UOKiK w zakresie pkt. II.3. – II.4. sentencji decyzji było wykazanie, iŜ Spółka podaje nieprawdziwe informacje o wysokości rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania w umowach poŜyczki z obsługą w domu oraz Formularzach informacyjnych dotyczących kredytu konsumenckiego wykorzystywanych przy poŜyczkach z obsługą w domu (pkt II.3 sentencji niniejszej decyzji) oraz o całkowitym koszcie w umowach poŜyczki z obsługą w domu (pkt II.4 sentencji niniejszej decyzji). Odnosząc powyŜsze uwagi do przedmiotowej sprawy, naleŜy zauwaŜyć, co następuje: Ad I. Prezes Urzędu, w pkt. I. sentencji niniejszej decyzji, uznał za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów działanie Marka S.A. polegające na niepodawaniu w umowach poŜyczki z obsługą w domu informacji o odsetkach w stosunku dziennym naleŜnych Spółce w przypadku odstąpienia przez konsumenta od umowy, co stanowi naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 15 ustawy o kredycie konsumenckim. Zgodnie z treścią art. 53 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim, konsument ma prawo, bez podania przyczyny, do odstąpienia od umowy poŜyczki w terminie 14 dni od dnia jej zawarcia. W takim wypadku konsument nie ponosi kosztów związanych z odstąpieniem od umowy poŜyczki, z wyjątkiem odsetek za okres od dnia wypłaty poŜyczki do dnia spłaty poŜyczki (art. 54 ust. 1 ww. ustawy). W celu ułatwienia wyliczenia kwoty, jaką trzeba zwrócić, ustawodawca nakazał, by w umowie poŜyczki podawać kwotowo odsetki naleŜne w stosunku dziennym w wypadku odstąpienia od umowy, na co wskazuje wprost art. 30 ust. 1 pkt 15 ustawy o kredycie konsumenckim. Prezes Urzędu przeanalizował umowy poŜyczki zawierane w oparciu o cztery wzorce umowne stosowane przez Marka S.A. kolejno: od dnia 6 marca 2012 r. do dnia 14 lutego 2013 r., od dnia 15 lutego 2013 r. do dnia 13 marca 2013 r., od dnia 14 marca 2013 r. do dnia 9 kwietnia 2013 r. oraz od dnia 10 kwietnia 2013 r. w kontekście wypełnienia przez Spółkę dyspozycji art. 30 ust. 1 pkt 15 ustawy o kredycie konsumenckim. Na tej podstawie Prezes Urzędu stwierdził, iŜ w przypadku Umów o poŜyczkę gotówkową nr 1 (czyli zawieranych w oparciu o wzorzec umowny stosowany od dnia 6 marca 21 2012 r. do dnia 14 lutego 2013 r.) Marka S.A. nie podawała informacji o odsetkach w stosunku dziennym naleŜnych Spółce w przypadku odstąpienia przez konsumenta od umowy, jednak Marka S.A. w pkt. 33 tych umów zastrzegła: PoŜyczkobiorca w razie zachowania terminów odstąpienia od Umowy nie jest obciąŜany opłatą przygotowawczą, dodatkową opłatą przygotowawczą, kosztem ubezpieczenia, ani kwotą odsetek za okres od dnia wypłaty poŜyczki do dnia jej zwrotu. Niepodawanie przez Spółkę odsetek w stosunku dziennym w przypadku odstąpienia przez konsumenta od umowy, podczas gdy Marka S.A. takich odsetek nie pobiera i informuje o tym konsumenta w treści umowy, uznać naleŜy za uzasadnione. Opisane powyŜej działanie Spółki nie narusza zatem, w opinii Prezes Urzędu, zbiorowych interesów konsumentów. Analiza przekazanych Prezesowi UOKiK w toku postępowania umów poŜyczki wykazała, iŜ w Umowach o poŜyczkę gotówkową nr 2 (czyli zawieranych w oparciu o wzorzec umowny stosowany od dnia 15 lutego 2013 r. do dnia 13 marca 2013 r.) Spółka nie podawała informacji o odsetkach w stosunku dziennym naleŜnych Marka S.A. w przypadku odstąpienia przez konsumenta od umowy. Podkreślić przy tym naleŜy, iŜ Spółka na podstawie ww. umów odsetki takie pobiera, o czym stanowi wprost pkt 30 umowy poŜyczki o treści: W razie odstąpienia od Umowy zgodnie z pkt. 28 – 29, PoŜyczkobiorca nie ponosi kosztów związanych z odstąpieniem od Umowy (opłaty przygotowawczej, dodatkowej opłaty przygotowawczej, kosztów ubezpieczenia), za wyjątkiem odsetek za okres od dnia wypłaty poŜyczki do dnia zwrotu Kwoty do wypłaty. Odsetki te winny być spłacone wraz z kwotą do wypłaty w sposób i w terminie określonym w pkt. 29. Wobec powyŜszego art. 30 ust. 1 pkt 15 ustawy o kredycie konsumenckim znajduje zastosowanie do Umów o poŜyczkę gotówkową nr 2. Nie pozostawia wątpliwości, iŜ niezamieszczenie przez Marka S.A. obligatoryjnego elementu umowy poŜyczki narusza chronione przepisami ustawy o kredycie konsumenckim interesy konsumentów. W związku z powyŜszym opisane działanie Spółki polegające na niewypełnianiu w pełni dyspozycji art. 30 ust. 1 pkt 15 ustawy o kredycie konsumenckim nosi, w ocenie Prezesa UOKiK, znamiona bezprawności. Marka S.A. w toku postępowania podniosła, iŜ wprowadziła zmianę w stosowanym w obrocie konsumenckim wzorcu umownym wykorzystywanym przy zawieraniu umów poŜyczki poprzez podawanie informacji o odsetkach w stosunku dziennym naleŜnych Spółce w przypadku odstąpienia przez konsumenta od umowy. Jak ustalił Prezes Urzędu, w Umowach o poŜyczkę gotówkową nr 3 Spółka stosowała postanowienia: (29). W przypadku 22 złoŜenia formularza odstąpienia od Umowy w przewidzianym terminie PoŜyczkobiorca zobowiązany jest do zwrotu otrzymanych środków (E) bez nieuzasadnionej zwłoki, ale nie później niŜ w terminie 30 dni od dnia złoŜenia formularza odstąpienia od Umowy, osobiście lub przekazem pocztowym na adres biura sprzedaŜy wskazany w Regulaminie poŜyczek gotówkowych bądź na adres siedziby firmy lub na rachunek bankowy Marka S.A., wskazany w pkt. 14. W razie opóźnienia ze zwrotem otrzymanych środków PoŜyczkodawca uprawniony jest do odsetek za zwłokę w wysokości oprocentowania poŜyczki, tj. w stosunku dziennym 0,0548 %. (30). W razie odstąpienia od Umowy zgodnie z pkt. 28-29, PoŜyczkobiorca nie ponosi kosztów związanych z odstąpieniem od Umowy (opłaty przygotowawczej, dodatkowej opłaty przygotowawczej, kosztów ubezpieczenia, gdy PoŜyczkobiorca nie zabezpieczy we własnym zakresie spłaty PoŜyczki ochroną ubezpieczeniową u wybranego przez siebie ubezpieczyciela), za wyjątkiem odsetek w wysokości oprocentowania poŜyczki za okres od dnia wypłaty poŜyczki do dnia zwrotu Kwoty do wypłaty. Odsetki te winny być spłacone wraz z Kwotą do wypłaty w sposób i w terminie określonym w pkt. 29. Podkreślić naleŜy, iŜ z zacytowanych postanowień nie wynika, jaką kwotę odsetek w stosunku dziennym konsument zobowiązany jest zapłacić Spółce w przypadku odstąpienia konsumenta od umowy. W Umowach o poŜyczkę gotówkową nr 4 Marka S.A. wpisała postanowienia o bardzo zbliŜonej treści do wskazanego powyŜej: (27). W przypadku złoŜenia formularza odstąpienia od Umowy w przewidzianym terminie PoŜyczkobiorca zobowiązany jest do zwrotu otrzymanych środków (E) bez nieuzasadnionej zwłoki, ale nie później niŜ w terminie 30 dni od dnia złoŜenia formularza odstąpienia od Umowy, osobiście lub przekazem pocztowym na adres biura sprzedaŜy wskazany w Regulaminie poŜyczek gotówkowych bądź na adres siedziby firmy lub na rachunek bankowy Marka S.A., wskazany w pkt. 14. W razie opóźnienia ze zwrotem otrzymanych środków PoŜyczkodawca uprawniony jest do odsetek za zwłokę w wysokości oprocentowania poŜyczki, tj. w stosunku dziennym 0,0438 %. (28). W razie odstąpienia od Umowy zgodnie z pkt. 26-27, PoŜyczkobiorca nie ponosi kosztów związanych z odstąpieniem od Umowy (opłaty przygotowawczej, dodatkowej opłaty przygotowawczej, kosztów ubezpieczenia, gdy PoŜyczkobiorca nie zabezpieczy we własnym zakresie spłaty PoŜyczki ochroną ubezpieczeniową u wybranego przez siebie ubezpieczyciela), za wyjątkiem odsetek za okres od dnia wypłaty poŜyczki do dnia zwrotu Kwoty do wypłaty. Odsetki te winny być spłacone wraz z Kwotą do wypłaty w wysokości, w sposób i w terminie określonym w pkt. 27. Spółka w zacytowanych postanowieniach określając wysokość odsetek naleŜnych Marka S.A. w przypadku odstąpienia konsumenta od 23 umowy, odwołuje się do pkt. 27, w którym wskazuje odsetki za zwłokę w przypadku opóźnienia w zwrocie otrzymanych środków. NaleŜy zauwaŜyć, iŜ odsetki te określone są w sposób procentowy. Zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 15 ustawy o kredycie konsumenckim umowa poŜyczki powinna wskazywać kwotę odsetek naleŜnych Spółce w stosunku dziennym w przypadku odstąpienia konsumenta od umowy. Procentowe wskazanie odsetek nie czyni zadość wymogom ww. przepisu, który wskazuje wprost, iŜ powinna być to konkretna kwota. Taki wymóg wprowadzony przez ustawodawcę ma pomóc konsumentowi w wyliczeniu właściwej łącznej kwoty, jaką jest zobowiązany zwrócić poŜyczkodawcy w przypadku odstąpienia od umowy poŜyczki. Wobec powyŜszego Prezes Urzędu nie miał podstaw do stwierdzenia zaniechania stosowania przez Marka S.A. zakwestionowanej praktyki. Ad II.1. W pkt. II.1. sentencji niniejszej decyzji Prezes Urzędu uznał za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów działanie Marka S.A. polegające na niepodawaniu w Formularzu informacyjnym dotyczącym kredytu konsumenckiego wykorzystywanym przy poŜyczce z obsługą w domu w rubryce „koszty, które zobowiązany/a będzie Pan/i ponieść w związku z umową o kredyt” informacji o opłacie za obsługę poŜyczki w domu oraz dodatkowej opłacie przygotowawczej, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową poŜyczki, co stanowi naruszenie art. 13 ust. 1 pkt 10 w zw. art. 14 ustawy o kredycie konsumenckim. NaleŜy zauwaŜyć, iŜ zgodnie z treścią art. 13 ust. 1 pkt 10 ustawy o kredycie konsumenckim poŜyczkodawca lub pośrednik kredytowy przed zawarciem umowy poŜyczki zobowiązany jest w odpowiednich przypadkach podać konsumentowi, na trwałym nośniku, informację o innych kosztach, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową poŜyczki, w szczególności odsetkach, opłatach, prowizjach, marŜach oraz kosztach usług dodatkowych, jeŜeli są znane poŜyczkodawcy, oraz warunki na jakich koszty te mogą ulec zmianie. Stosownie do treści art. 14 ww. ustawy poŜyczkodawca lub pośrednik kredytowy przekazuje konsumentowi dane, o których mowa w art. 13 ust. 1 i 2, na formularzu informacyjnym dotyczącym kredytu konsumenckiego, którego wzór określa załącznik nr 1 do ustawy. 24 W Formularzu informacyjnym dotyczącym kredytu konsumenckiego wykorzystywanym w obrocie konsumenckim przez Marka S.A. i stanowiącym odwzorowanie załącznika nr 1 do ww. ustawy znajduje się rubryka: „koszty, które zobowiązany/a będzie Pan/Pani ponieść w związku z umową o kredyt”. Prezes Urzędu ustalił, iŜ we wskazanej rubryce formularza Spółka wymienia jedynie koszt opłaty przygotowawczej, a nie wskazuje na koszt opłaty za obsługę poŜyczki w domu oraz dodatkowej opłaty przygotowawczej. § 2 wzorca umownego zatytułowanego: Regulamin poŜyczek gotówkowych definiuje pojęcie opłaty za obsługę w domu, jak równieŜ dodatkowej opłaty przygotowawczej. Zgodnie z powołanym Regulaminem opłata za obsługę poŜyczki w domu to: wynagrodzenie pobierane przez PoŜyczkodawcę od PoŜyczkobiorcy w przypadku wybrania przez Klienta opcji obsługi poŜyczki w domu i naleŜne w chwili pobrania raty poŜyczki. Opcja obsługi poŜyczki w domu to: metoda obsługi poŜyczki w domu, do wyboru przez Klienta, polegająca na dostarczaniu Kwoty do wypłaty w gotówce do domu PoŜyczkobiorcy oraz spłacie rat poŜyczki poprzez odbiór przez Przedstawiciela rat poŜyczki w miejscu zamieszkania Klienta. Zgodnie z powołanym paragrafem dodatkowa opłata przygotowawcza to: opłata pokrywająca koszty związane z uruchomieniem usługi obsługi poŜyczki w domu oraz dostarczeniem gotówki do domu PoŜyczkobiorcy. Z powołanych definicji, jak równieŜ z informacji przekazanych przez Spółkę w toku postępowania, wynika, iŜ obie opłaty są opcjonalne i pobierane jedynie w przypadku, kiedy konsument zdecyduje się na obsługę poŜyczki w domu. Marka S.A. w toku postępowania wskazała, iŜ przedstawiciele handlowi zobowiązani są do przekazania wszelkich danych odnośnie do ponoszonych przez konsumenta kosztów w związku z zawieraną przez niego umową poŜyczki, w tym o róŜnych opcjach zawierania umowy poŜyczki. Dodatkowo Spółka zauwaŜyła, iŜ przedstawiciele handlowi w procesie informacyjnym konsumenta dotyczącym udzielanej poŜyczki oprócz Formularza informacyjnego dotyczącego kredytu konsumenckiego czy aktualnych Tabel poŜyczek zobowiązani są takŜe do udzielenia konsumentowi w sposób wyczerpujący ustnej informacji o udzielanej poŜyczce. W opinii Prezesa Urzędu, ustnie udzielane informacje dotyczące m.in. kosztów poŜyczki powinny znaleźć odzwierciedlenie w Formularzu informacyjnym dotyczącym kredytu konsumenckiego. Marka S.A., przygotowując ww. formularz dla konsumenta zainteresowanego skorzystaniem z opcji obsługi poŜyczki w domu, w rubryce „koszty, które zobowiązany/a będzie Pan/i ponieść w związku z umową o kredyt” powinna wyszczególnić koszty związane w rozwaŜaną opcją, tj. opłatę za obsługę poŜyczki w domu oraz dodatkową opłatę przygotowawczą. NaleŜy 25 równieŜ zauwaŜyć, iŜ brak jest przeciwwskazań, aby Spółka opracowała i wręczyła konsumentowi dwie wersje formularza – jeden z nich mógłby uwzględniać skorzystanie z opcji obsługi poŜyczki w domu, a drugi nie przewidywałby takiej moŜliwości. Określony w ustawie enumeratywny katalog informacji ma w załoŜeniu dostarczyć konsumentowi wiedzy, która umoŜliwi mu, co naleŜy podkreślić, porównanie róŜnych produktów na rynku i podjęcie decyzji, czy (a jeśli tak, to z kim) zawrzeć umowę o kredyt konsumencki / umowę poŜyczki. Formularz jest kwalifikowaną informacją o charakterze quasi-oferty. Winien być zatem sformułowany w sposób pełny, spójny, niesprzeczny, przejrzysty i jednoznaczny, aby konsument miał dokładne informacje w zakresie wysokości kosztów związanych z zaciąganym zobowiązaniem. W przeciwnym razie nie będzie w stanie podjąć racjonalnej decyzji dotyczącej zawarcia umowy z konkretnym kredytodawcą/poŜyczkodawcą. Wpisanie przez Spółkę do Formularza informacyjnego dotyczącego kredytu konsumenckiego wykorzystywanego przy poŜyczce z obsługą w domu w rubryce „koszty, które zobowiązany/a będzie Pan/i ponieść w związku z umową o kredyt” informacji o opłacie za obsługę poŜyczki w domu oraz dodatkowej opłacie przygotowawczej ma na celu uświadomić konsumentowi, jaką kwotę musi zapłacić za skorzystanie z dodatkowej opcji obsługi poŜyczki w domu. Wskazanie na te opłaty w ww. rubryce formularza umoŜliwić ma konsumentowi podjęcie świadomej decyzji co do tego, czy chce ponieść dodatkowe koszty w określonej przez Spółkę wysokości i skorzystać z ww. opcji. NaleŜy dodatkowo zaznaczyć, iŜ pobierane aktualnie opłaty z tytułu skorzystania przez konsumenta z opcji obsługi poŜyczki w domu (opłata za obsługę poŜyczki w domu i dodatkowa opłata przygotowawcza) stanowią znaczną część kosztów poŜyczki. […] Odnosząc się do argumentu Spółki podniesionego w toku postępowania, iŜ Marka S.A. zaczęła wliczać opłatę za obsługę poŜyczki w domu oraz dodatkową opłatę przygotowawczą do całkowitego kosztu poŜyczki wskazywanego w umowie poŜyczki (co naleŜy, w opinii Prezesa Urzędu, uznać za prawidłowe rozwiązanie), naleŜy zauwaŜyć, iŜ kwestia ta nie jest przedmiotem rozstrzyganego w tym miejscu zarzutu. Rozdzielić bowiem naleŜy problem niewliczania ww. opłat do całkowitego kosztu poŜyczki w umowach od kwestii niepodawania tych kosztów w Formularzu informacyjnym dotyczącym kredytu konsumenckiego w rubryce „koszty, które zobowiązany/a będzie Pan/i ponieść w związku z umową o kredyt”. Zatem prezentowany przez Spółkę argument w kontekście praktyki określonej w pkt. II. 1 sentencji decyzji pozostaje obok sformułowanego w nim zarzutu. 26 Wobec powyŜszego Prezes Urzędu uznał działanie Spółki polegające na niepodawaniu w Formularzu informacyjnym dotyczącym kredytu konsumenckiego wykorzystywanym przy zawieraniu umów poŜyczki z obsługą w domu w rubryce „koszty, które zobowiązany/a będzie Pan/i ponieść w związku z umową o kredyt” informacji o opłacie za obsługę poŜyczki w domu oraz dodatkowej opłacie przygotowawczej, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową poŜyczki, za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Jak ustalił Prezes Urzędu, Marka S.A. w Formularzach informacyjnych dotyczących kredytu konsumenckiego wykorzystywanych przy zawieraniu umów poŜyczki z obsługą w domu stosowanych w obrocie konsumenckim od dnia 7 sierpnia 2013 r. wskazuje w ww. rubryce informację o opłacie za obsługę poŜyczki w domu oraz dodatkowej opłacie przygotowawczej, a tym samym Spółka zaniechała stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów sformułowanej w pkt. II.1. sentencji niniejszej decyzji. Ad II.2. W pkt. II.2. sentencji niniejszej decyzji Prezes Urzędu uznał za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów działanie Marka S.A. polegające na uzaleŜnianiu skuteczności odstąpienia od umowy poŜyczki z obsługą w domu od zwrotu przez konsumenta kwoty poŜyczki wraz ze wszystkimi kosztami, co stanowi naruszenie art. 47 w zw. z art. 53 ust. 1, 4 i 5 ustawy o kredycie konsumenckim Zgodnie z przepisem art. 53 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim, konsument moŜe odstąpić od umowy poŜyczki, bez podania przyczyny, w terminie 14 dni od dnia jej zawarcia. Termin do odstąpienia od umowy jest zachowany, jeŜeli konsument przed jego upływem złoŜy pod wskazany przez poŜyczkodawcę lub pośrednika kredytowego adres oświadczenie o odstąpieniu od umowy (ust. 2). W myśl ust. 3 powołanego przepisu dla zachowania terminu, o którym mowa w ust. 4, jest wystarczające wysłanie oświadczenia przed jego upływem. Zwrócić równieŜ naleŜy uwagę na art. 47 ustawy o kredycie konsumenckim, zgodnie z którym postanowienia umowne nie mogą wyłączać ani ograniczać uprawnień konsumenta przewidzianych w ustawie. W takich przypadkach stosuje się przepisy ustawy. Po dokonaniu odstąpienia konsument powinien zwrócić niezwłocznie, nie później niŜ w terminie 30 dni, poŜyczkodawcy kwotę udostępnionej poŜyczki wraz z odsetkami (art. 54 27 ust. 2 ww. ustawy). Odstąpienie od umowy ma moc wsteczną, powodując nie tyle wygaśnięcie umowy, ale powrót do stanu, jaki istniał przed jej zawarciem. Prezes Urzędu ustalił, iŜ w Umowach o poŜyczkę gotówkową nr 1 Spółka stosowała postanowienie o treści: W przypadku gdy PoŜyczkobiorca nie zwróci PoŜyczkodawcy naleŜności wynikających z odstąpienia od umowy w terminie, o którym mowa w punkcie 32, odstąpienie to uznaje się za niewiąŜące, a PoŜyczkobiorca zobowiązany będzie do spłaty poŜyczki wraz ze wszystkimi kosztami zgodnie z jej harmonogramem (pkt 34) . Zdaniem Prezesa Urzędu nie moŜna uzaleŜniać skuteczności odstąpienia od umowy poŜyczki od zwrotu przez konsumenta kwoty poŜyczki oraz odsetek. Takie działanie prowadzi do ograniczenia uprawnień konsumenta i jest niezgodne z przywołanym powyŜej art. 47 ustawy o kredycie konsumenckim. Skuteczność odstąpienia od umowy poŜyczki oceniać naleŜy zatem na podstawie zasad określonych w art. 53 ustawy o kredycie konsumenckim. Jak wynika z przywołanych powyŜej przepisów, aby uznać odstąpienie konsumenta od umowy za skuteczne, powinien on w ustawowym terminie 14 dni od dnia zawarcia umowy poŜyczki z Marka S.A. złoŜyć pod wskazanym przez Spółkę adresem stosowne oświadczenie o odstąpieniu. Wprowadzanie zatem przez Marka S.A. dodatkowego warunku w postaci konieczności zwrotu Spółce naleŜności wynikających z odstąpienia od umowy nie później niŜ w terminie do 30 dni od dnia złoŜenia formularza odstąpienia od Umowy (pkt 32 umowy), dla uznania złoŜonego przez konsumenta oświadczenia o odstąpieniu od umowy za skuteczne, jest bezprawne. Wobec powyŜszego zdaniem Prezesa Urzędu, opisane działanie Marka S.A. narusza art. 47 w zw. z art. 53 ust. 1, 4 i 5 ustawy o kredycie konsumenckim. Spółka z dniem 15 lutego 2013 r. zaniechała stosowania zarzucanej jej praktyki poprzez wykreślenie ze wzorców umownych wykorzystywanych przy zawieraniu umów poŜyczki zakwestionowanego przez Prezesa Urzędu postanowienia. Począwszy od tej daty, Marka S.A. nie uzaleŜnia bowiem skuteczności odstąpienia od umowy poŜyczki od zwrotu przez konsumenta kwoty poŜyczki wraz ze wszystkimi kosztami. Ad II.3. – II.4. Przepis art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w punkcie 3 stanowi, iŜ za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów uwaŜa się nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. 28 Nieuczciwe praktyki rynkowe zostały określone w ustawie o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Na podstawie definicji zawartej w art. 2 pkt 4 tej ustawy przez praktyki rynkowe rozumie się działanie lub zaniechanie przedsiębiorcy, sposób postępowania, oświadczenie lub informację handlową, w szczególności reklamę lub marketing, bezpośrednio związane z promocją lub nabyciem produktu przez konsumenta. NaleŜy wskazać, Ŝe pojęcie produktu wskazane w art. 2 pkt 3 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym ma szeroki zakres i obejmuje kaŜdy towar lub usługę. Zatem działanie Marka S.A. polegające na podawaniu konsumentowi informacji o wysokości rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania w umowach poŜyczki i Formularzach informacyjnych dotyczących kredytu konsumenckiego oraz informacji o całkowitym koszcie poŜyczki w umowach poŜyczki spełnia powyŜsze kryteria i moŜe zostać uznane za praktykę rynkową w rozumieniu niniejszej ustawy. Nieuczciwa praktyka rynkowa Dokonując analizy praktyki rynkowej stosowanej przez przedsiębiorcę, naleŜy poddać ocenie w świetle ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym to, czy dana praktyka jest nieuczciwa. NaleŜy zauwaŜyć, iŜ w świetle art. 4 tej ustawy , praktyka rynkowa stosowana przez przedsiębiorców jest nieuczciwa, jeŜeli jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i w istotny sposób zniekształca lub moŜe zniekształcić zachowanie rynkowe przeciętnego konsumenta, zarówno przed zawarciem umowy, w trakcie jej zawierania jak i po jej zawarciu. Podkreślenia wymaga, Ŝe art. 3 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym wprost zakazuje stosowania nieuczciwych praktyk rynkowych. W związku z powyŜszym zasadne jest zatem dokonanie oceny przesłanki nieuczciwości w kontekście naruszenia dobrych obyczajów oraz moŜliwości zniekształcenia w sposób istotny zachowania rynkowego przeciętnego konsumenta w trakcie zawierania umowy. Przeciętny konsument Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym posługuje się pojęciem przeciętnego konsumenta. Zgodnie z treścią art. 2 pkt 8 ww. ustawy przeciętny konsument jest to konsument dostatecznie poinformowany, uwaŜny i ostroŜny. Oceny, zgodnie z brzmieniem ustawy, dokonuje się z uwzględnieniem czynników społecznych, kulturowych, językowych i przynaleŜności danego konsumenta do szczególnej grupy 29 konsumentów, przez którą rozumie się dającą się jednoznacznie zidentyfikować grupę konsumentów, szczególnie podatną na oddziaływanie praktyki rynkowej lub na produkt, którego praktyka rynkowa dotyczy, ze względu na szczególne cechy, takie jak wiek, niepełnosprawność fizyczna lub umysłowa. Oceniając działania Marka S.A. pod kątem naruszenia ww. ustawy, konieczne jest zatem odniesienie się do pojęcia przeciętnego konsumenta. Będące przedmiotem niniejszego rozstrzygnięcia działanie Spółki powinno być wobec tego oceniane z perspektywy przeciętnego jej adresata. NaleŜy zatem ocenić, czy mógł on zostać wprowadzony w błąd poprzez przedmiotowe działania Marka S.A., tzn. czy mógł na podstawie Formularza informacyjnego dotyczącego kredytu konsumenckiego wykorzystywanego przy poŜyczce z obsługą w domu oraz treści umowy poŜyczki z obsługą w domu powziąć błędne przekonanie o wysokości rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania (pkt II.3. sentencji niniejszej decyzji), jak równieŜ o wysokości całkowitego kosztu poŜyczki na podstawie treści umowy poŜyczki z obsługą w domu (pkt II.4. sentencji decyzji). NaleŜy wskazać, Ŝe adresatem zakwestionowanych praktyk stosowanych przez Spółkę jest ogół konsumentów. MoŜliwość zawarcia umowy poŜyczki z Marka S.A. nie jest ograniczona dla określonej, dającej się wyodrębnić na podstawie wspólnej cechy grupy konsumentów. Zawarcie umowy poŜyczki ze Spółką moŜliwe jest przez nieograniczony krąg odbiorców, potencjalnie kaŜdą osobę, która chciałaby skorzystać z oferty Marka S.A. W związku z powyŜszym za przeciętnego konsumenta naleŜy uznać w niniejszej sprawie konsumenta dostatecznie dobrze poinformowanego, uwaŜnego i ostroŜnego przy uwzględnieniu czynników społecznych, kulturowych i językowych charakterystycznych dla polskiego konsumenta. Wskazanie na cechy takie jak dostateczne poinformowanie, uwaga oraz ostroŜność określa pewien zespół cech mentalnych konsumenta (jego „przeciętność”), polegająca na tym, Ŝe z jednej strony moŜna wymagać od niego pewnego stopnia wiedzy i orientacji w rzeczywistości, lecz z drugiej strony nie moŜemy uznać, iŜ jego wiedza jest kompletna i profesjonalna. Wskazania wymaga, iŜ kaŜdy konsument ma prawo do rzetelnej informacji, która – przy załoŜeniu dokonania z jego strony aktów staranności celem zrozumienia istoty kierowanych do niego przez przedsiębiorcę informacji – nie będzie wprowadzać w błąd. NaleŜy wyraźnie podkreślić, iŜ nie bez znaczenia jest sposób przekazania przeciętnemu konsumentowi informacji dotyczących zawieranej umowy, bowiem prawo konsumenta do transparentności przekazu profesjonalisty (naleŜytego poinformowania) ma kardynalne 30 znaczenie dla świadomego procesu decyzyjnego konsumenta. Naruszenie tego prawa (brak transparentności, nienaleŜyte przekazanie informacji, przekazanie informacji nieprawdziwych) moŜe skutkować bowiem tym, iŜ nawet przeciętny konsument nie będzie w stanie wykorzystać swojej wiedzy, ostroŜności, racjonalnego postrzegania rzeczywistości i rozpoznać groŜącego mu niebezpieczeństwa w postaci bezprawnych działań profesjonalisty. W tak zakłóconych warunkach przeciętny konsument nie będzie miał moŜliwości podjęcia świadomej decyzji. W związku z powyŜszym działania przeprowadzone przez Marka S.A. określone w pkt. II.3 – II.4. sentencji decyzji naleŜy oceniać przez pryzmat wyŜej opisanego modelu konsumenta, który jest adresatem tychŜe działań Spółki i adresatem praktyk rynkowych stosowanych przez Marka S.A. W ocenianych w przedmiotowym postępowaniu okolicznościach naleŜy uznać, iŜ wskazywanie przez Spółkę nieprawdziwej informacji o wysokości rrso oraz całkowitego kosztu poŜyczki tworzyło po stronie konsumentów wraŜenie, iŜ warunki udzielanej poŜyczki są bardziej korzystne, niŜ miało to miejsce w rzeczywistości. Ma to wpływ na postrzeganie i ocenę oferty Spółki. W omawianych okolicznościach dochodziło do istotnego zniekształcenia zachowania rynkowego konsumenta. Praktyka rynkowa – działanie wprowadzające w błąd W myśl art. 5 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym praktykę rynkową uznaje się za działanie wprowadzające w błąd, jeŜeli działanie to w jakikolwiek sposób powoduje lub moŜe powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął. Wprowadzającym w błąd działaniem moŜe być w szczególności rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji (art. 5 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy). Wymaga podkreślenia, Ŝe obowiązek rzetelnego informowania konsumentów obejmuje wszystkie etapy sprzedaŜy, począwszy od przekazów reklamowych (ofertowych), których celem jest zainteresowanie potencjalnych nabywców ofertą handlową przedsiębiorcy, aŜ do momentu zawarcia umowy, której przedmiotem będzie nabycie towaru lub usługi. W tym miejscu warto zwrócić uwagę, iŜ ustawa o kredycie konsumenckim stanowi implementację dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylająca dyrektywę Rady 87/102/EWG (Dz. U.UE L z dnia 22 maja 2008 r., dalej równieŜ dyrektywa w sprawie umów 31 o kredyt konsumencki, dyrektywa). W motywie 18 do tej dyrektywy ustawodawca europejski wskazał, iŜ konsumentom powinno zapewnić się ochronę przed nieuczciwymi lub wprowadzającymi w błąd praktykami, w szczególności w odniesieniu do ujawnianych przez kredytodawcę informacji, zgodnie z dyrektywą 2005/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 maja 2005 r. dotyczącą nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów na rynku wewnętrznym (Dz.U. L 149 z dnia 11 czerwca, 2005 r.). Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, o przepisy której Prezes Urzędu rozstrzyga w zakresie pkt. II.3. – II.4. sentencji niniejszej decyzji, stanowi implementację ww. dyrektywy. Ad II.3. W punkcie II.3. sentencji niniejszej decyzji Prezes Urzędu uznał za nieuczciwą praktykę rynkową w rozumieniu art. 4 ust. 1 i art. 5 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, działanie Marka S.A. polegające na podawaniu w Formularzu informacyjnym dotyczącym kredytu konsumenckiego wykorzystywanym przy poŜyczce z obsługą w domu oraz w umowie poŜyczki z obsługą w domu nieprawdziwej informacji o wysokości rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania. Zgodnie z treścią art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy o kredycie konsumenckim umowa poŜyczki powinna określać rzeczywistą roczną stopę oprocentowania. W myśl art. 5 pkt 12 ustawy o kredycie konsumenckim rzeczywista roczna stopa oprocentowania to całkowity koszt poŜyczki ponoszony przez konsumenta, wyraŜony jako wartość procentowa całkowitej kwoty poŜyczki w stosunku rocznym. NaleŜy równieŜ zauwaŜyć, iŜ w motywie 19 do dyrektywy w sprawie umów o kredyt konsumencki ustawodawca europejski wskazał, iŜ w celu zapewnienia moŜliwie największej przejrzystości i porównywalności ofert takie informacje (informacje na temat warunków i kosztów kredytu oraz zobowiązań konsumenta – przyp. aut.) powinny w szczególności zawierać rzeczywistą roczną stopę oprocentowania mającą zastosowanie do danego kredytu, określaną w całej Wspólnocie w taki sam sposób. Podawanie przez wszystkich kredytodawców i poŜyczkodawców rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania liczonej w ten sam sposób (w myśl art. 25 ust. 3 ustawy o kredycie konsumenckim sposób jej obliczenia określa załącznik nr 4 do ustawy) i obrazującej, jaki jest rzeczywisty wyraŜony procentowo koszt kredytu, pozwala konsumentowi porównywać oferty róŜnych kredytodawców 32 /poŜyczkodawców oraz wybrać najbardziej korzystną finansowo opcję. Dlatego tak waŜne jest, aby rzeczywista roczna stopa oprocentowania liczona była w sposób prawidłowy. Prezes Urzędu ustalił, Ŝe w zawieranych z konsumentami Umowach o poŜyczkę gotówkową nr 1, jak równieŜ formularzach informacyjnych sporządzanych uprzednio do tych umów, Spółka błędnie informowała konsumentów o wysokości rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania. Jak przyznała Marka S.A. w toku postępowania, Spółka, obliczając rrso, nie uwzględniała opłaty za obsługę poŜyczki w domu oraz dodatkowej opłaty przygotowawczej. Takie działanie zaniŜało wysokość rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania. Przekazywana przez Spółkę nieprawdziwa informacja o wysokości rrso wprowadzała zatem konsumentów w błąd co do rzeczywistej jej wysokości. […] W takiej sytuacji przeciętny konsument mógł uznać, iŜ prezentowana przez Spółkę rzeczywista roczna stopa oprocentowania liczona była w sposób prawidłowy, podczas gdy jej faktyczna wartość była znacząco wyŜsza od deklarowanej przez Marka S.A. Poprzez takie działanie Spółki cel ustawodawcy krajowego (zbieŜny z celem ustawodawcy europejskiego) ujawniający się w dąŜeniu do budowania jasnych, transparentnych i opartych na porównywalności warunków ofert, nie zostaje osiągnięty. Porównywanie wysokości rrso kredytów konsumenckich / poŜyczek jest zaburzone i wprowadzony w błąd konsument moŜe zawrzeć umowę poŜyczki, która w rzeczywistości nie jest ofertą najbardziej korzystną finansowo. W opinii Prezesa Urzędu, informacje prezentowane przez przedsiębiorców mające bezpośredni wpływ na sytuację ekonomiczną konsumenta powinny być jak najbardziej rzetelne, prawdziwe i pełne. Przeciętny konsument w sferze dotyczącej jego finansów wymaga szczególnej ochrony ze strony Prezesa UOKiK. Sumując rozwaŜania naleŜy wskazać, Ŝe konsument pod wpływem wprowadzającej w błąd nieprawdziwej informacji o wysokości rrso mógł zawrzeć umowę poŜyczki z Marka S.A. zamiast wybrać ofertę korzystniejszą spośród innych dostępnych na rynku usług finansowych ofert kredytów konsumenckich / poŜyczek kierując się mylnym wyobraŜeniem o wysokości rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania, co powodowało korzystniejsze postrzeganie warunków umowy poŜyczki zawieranej ze Spółką przez adresata zakwestionowanej praktyki. ZaniŜona wartość rrso w porównaniu z faktyczną jej wysokością niewątpliwie zwiększała zainteresowanie ofertą Marka S.A. Wprowadzenie w błąd poprzez udzielanie konsumentom nieprawdziwej informacji o wysokości rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania rzutuje zatem na prawidłowość podejmowanej decyzji rynkowej. Konsument mógł zawrzeć umowę poŜyczki, czego mógłby nie zrobić w przypadku posiadania pełnej 33 wiedzy o faktycznej wysokości rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania. Uzasadnionym jest zatem przyjęcie, Ŝe przeciętny konsument, sugerując się wprowadzającą w błąd nieprawdziwą informacją o wysokości rrso, mógł podjąć decyzję, której inaczej by nie podjął, tj. mógł zawrzeć umowę poŜyczki z Marka S.A. Wobec powyŜszego zdaniem Prezesa UOKiK, opisane działanie Spółki wprowadzało konsumentów w błąd co do faktycznej wysokości rrso, a tym samym Marka S.A. naruszyła art. 4 ust. 1 i art. 5 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Marka S.A. w umowach poŜyczki z obsługą w domu zawieranych od dnia 15 lutego 2013 r. i Formularzach informacyjnych dotyczących kredytu konsumenckiego do tych umów, jak ustalił Prezes Urzędu, prezentuje prawidłowo wyliczoną wysokość rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania, tj. zgodnie z przepisami ustawy o kredycie konsumenckim. Spółka obliczając wysokość rrso uwzględnia wszystkie koszty ponoszone przez konsumenta w związku z zawieraną umową poŜyczki, w tym równieŜ: opłatę za obsługę poŜyczki w domu oraz dodatkową opłatę przygotowawczą. […] W Umowach o poŜyczkę gotówkową nr 3 i 4, jak równieŜ w Formularzach informacyjnych dotyczących kredytu konsumenckiego do tych umów, Marka S.A. informuje konsumentów o wysokości rrso w sposób prawidłowy. Wobec powyŜszego Prezes Urzędu stwierdził, iŜ Spółka od dnia 15 lutego 2013 r. prawidłowo informuje konsumentów o wysokości rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania w Formularzach informacyjnych dotyczących kredytu konsumenckiego wykorzystywanych przy poŜyczce z obsługą w domu oraz w umowach poŜyczki z obsługą w domu, a tym samym Marka S.A. we wskazanej dacie zaniechała stosowania zarzucanej jej w pkt. II.3. sentencji niniejszej decyzji praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów. Ad II.4. Prezes Urzędu, w pkt. II.4. sentencji niniejszej decyzji, uznał za nieuczciwą praktykę rynkową w rozumieniu art. 4 ust. 1 i art. 5 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, działanie Spółki polegające na podawaniu w umowie poŜyczki z obsługą w domu nieprawdziwej informacji o całkowitym koszcie poŜyczki poprzez nieuwzględnienie w nim kosztu opłaty za obsługę poŜyczki w domu i dodatkowej opłaty przygotowawczej. 34 Stosownie do przepisu art. 5 pkt 6 ustawy o kredycie konsumenckim, całkowity koszt poŜyczki to wszelkie koszty, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową poŜyczki, w szczególności: a) odsetki, opłaty, prowizje, podatki i marŜe jeŜeli są znane poŜyczkodawcy oraz b) koszty usług dodatkowych w przypadku gdy ich poniesienie jest niezbędne do uzyskania poŜyczki – z wyjątkiem kosztów opłat notarialnych ponoszonych przez konsumenta. Jak wynika z powołanej ustawowej definicji całkowitego kosztu poŜyczki, jest to suma wszystkich kosztów, jakimi obciąŜony jest konsument w związku z zawarciem umowy poŜyczki. Jedynym wyjątkiem, którego nie wlicza się do całkowitego kosztu poŜyczki, jest koszt opłat notarialnych. Ustawodawca w przywołanej definicji wymienia koszty, jakie naleŜy przede wszystkim uwzględnić w całkowitym koszcie poŜyczki, jednak nie jest to zamknięty katalog kosztów, na co wskazuje określenie „w szczególności”. Prezes Urzędu stoi zatem na stanowisku, co wynika wprost z zacytowanej powyŜej definicji, iŜ całkowity koszt poŜyczki prezentowany przez Marka S.A. powinien zawierać wszystkie koszty ponoszone przez konsumenta w związku z umową poŜyczki. Za niepodwaŜalny naleŜy uznać fakt, iŜ konsument decydujący się na skorzystanie z opcji obsługi poŜyczki w domu, zobowiązany jest ponieść koszty dodatkowe w związku z umową poŜyczki, tj. koszt obsługi poŜyczki w domu oraz dodatkowej opłaty przygotowawczej, a zatem opłaty te mieszczą się w definicji całkowitego kosztu poŜyczki. Jak podniósł ustawodawca europejski w motywie 20 do dyrektywy w sprawie umów o kredyt konsumencki, faktyczna wiedza kredytodawcy na temat tych kosztów powinna być oceniana obiektywnie z uwzględnieniem wymogów staranności zawodowej. Mając powyŜsze na uwadze naleŜy zauwaŜyć, iŜ Marka S.A. dysponuje wiedzą na temat kosztu opłaty za obsługę poŜyczki w domu i dodatkowej opłaty przygotowawczej i ich wysokości w przypadku skorzystania przez konsumenta z opcji obsługi poŜyczki w domu. Prezes Urzędu ustalił, Ŝe w zawieranych z konsumentami Umowach o poŜyczkę gotówkową nr 1 Spółka zamieszczała postanowienie o treści: Całkowity koszt poŜyczki składa się z oprocentowania oraz opłaty przygotowawczej. Opłata za obsługę poŜyczki w domu oraz dodatkowa opłata przygotowawcza jako opcjonalne nie zaliczają się do Całkowitego kosztu poŜyczki (pkt 8). Z powołanego postanowienia wynika wprost, iŜ Marka S.A. nie zalicza kosztu opłaty za obsługę w domu oraz dodatkowej opłaty przygotowawczej do całkowitego kosztu poŜyczki z uwagi na fakt, iŜ są to opłaty opcjonalne. W opinii Prezesa Urzędu, Spółka, podając informację o całkowitym koszcie poŜyczki w umowie, powinna wziąć pod uwagę warunki konkretnej umowy. NaleŜy podkreślić, iŜ koszt opłaty za obsługę w domu oraz 35 dodatkowej opłaty przygotowawczej stanowią koszty usług dodatkowych zgodnie z art. 5 pkt 6 ustawy o kredycie konsumenckim – poniesienie tych dodatkowych kosztów jest bowiem niezbędne dla uzyskania poŜyczki z obsługą w domu. Konsument wybierający tę opcję poŜyczki, zmuszony jest ponieść ww. koszty, a zatem są one nierozerwalnie związane z poŜyczką. Zawarcie umowy poŜyczki z obsługą w domu nie jest moŜliwe bez poniesienia kosztów usług dodatkowych. Stąd teŜ, gdy umowa przewiduje obowiązek zapłaty opłaty za obsługę poŜyczki w domu oraz koszt dodatkowej opłaty przygotowawczej, to – poniewaŜ poniesienie tych opłat było konieczne do zawarcia tej konkretnej umowy z obsługą w domu – opłaty te powinny zostać uwzględnione w całkowitym koszcie poŜyczki. Podkreślenia wymaga, iŜ stwierdzenie stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów określonej w pkt. II.4. sentencji niniejszej decyzji Prezes Urzędu opiera właśnie na umowach poŜyczki, a nie wzorcach umownych, z uwagi na fakt, iŜ praktyka ta przejawia się dopiero w umowach. W przypadku, gdyby konsument nie skorzystał z opcji obsługi poŜyczki w domu, a tym samym nie ponosił opłat z tym związanych, w pełni uzasadnione jest niewliczanie kosztu opłaty za obsługę w domu oraz dodatkowej opłaty przygotowawczej do całkowitego kosztu poŜyczki. Nieprawdziwa informacja o całkowitym koszcie poŜyczki przekazywana konsumentom korzystającym z opcji obsługi poŜyczki w domu, wprowadzała konsumentów w błąd co do rzeczywistej wysokości wszystkich ponoszonych kosztów. Jak wskazywał Prezes Urzędu w uzasadnieniu do pkt. I sentencji niniejszej decyzji, pobierane aktualnie opłaty z tytułu skorzystania przez konsumenta z opcji obsługi poŜyczki w domu (opłata za obsługę poŜyczki w domu i dodatkowa opłata przygotowawcza) stanowią znaczną część kosztów poŜyczki 4 . Przeciętny konsument korzystający z opcji obsługi poŜyczki w domu mógł zatem uznać, iŜ całkowity koszt poŜyczki podawany w umowie stanowi sumę wszelkich kosztów, jakie zobowiązany jest ponieść w związku zawarciem umowy poŜyczki z Marka S.A., podczas gdy informacja o całkowitym koszcie poŜyczki nie uwzględniała kosztu opłaty za obsługę w domu, jak równieŜ dodatkowej opłaty przygotowawczej. Poprzez stosowanie przez Spółkę zakwestionowanej w tym miejscu praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, podobnie jak w przypadku praktyki określonej w pkt. II.3. sentencji niniejszej decyzji, cel ustawodawcy krajowego i europejskiego ujawniający się w dąŜeniu do budowania jasnych, transparentnych i opartych na porównywalności warunków ofert równieŜ nie został osiągnięty. Rzetelne porównywanie przez przeciętnego konsumenta warunków umowy 4 Por. s. 25-26 niniejszej decyzji. 36 o kredyt konsumencki / umowy poŜyczki w oparciu o kryterium wysokości całkowitego kosztu kredytu / poŜyczki było w takiej sytuacji niemoŜliwe. Konsument wprowadzony w błąd nieprawdziwą informacją o wysokości całkowitego kosztu poŜyczki mógł zawrzeć umowę poŜyczki, której warunki wydawały się najbardziej korzystne, podczas gdy rzeczywiste warunki umowy mogły być dla konsumenta nieatrakcyjne z ekonomicznego punktu widzenia. Informacje przekazywane przez przedsiębiorców konsumentom w zakresie mającym wpływ na ich sytuację finansową powinny być rzetelne, prawdziwe i pełne. Podsumowując, naleŜy zauwaŜyć, Ŝe konsument pod wpływem wprowadzającej w błąd nieprawdziwej informacji o wysokości całkowitego kosztu poŜyczki mógł zawrzeć umowę poŜyczki z Marka S.A. zamiast wybrać ofertę korzystniejszą spośród innych dostępnych na rynku usług finansowych ofert kredytów konsumenckich / poŜyczek, kierując się mylnym wyobraŜeniem o wysokości całkowitego kosztu poŜyczki. Nieuwzględnianie kosztu opłaty za obsługę poŜyczki w domu i dodatkowej opłaty przygotowawczej do całkowitego kosztu poŜyczki w przypadku skorzystania przez konsumenta z opcji obsługi poŜyczki w domu powodowało korzystniejsze postrzeganie warunków umowy poŜyczki zawieranej ze Spółką przez adresata zakwestionowanej praktyki. Prezentowanie niepełnego kosztu poŜyczki jako całkowitego kosztu poŜyczki w porównaniu z rzeczywiście uwzględniającym wszelkie koszty całkowitym kosztem poŜyczki zwiększało zainteresowanie ofertą Marka S.A. Wprowadzenie w błąd poprzez udzielanie konsumentom nieprawdziwej informacji o całkowitym koszcie poŜyczki rzutuje zatem na prawidłowość podejmowanej decyzji rynkowej. Konsument mógł zawrzeć umowę poŜyczki, czego mógłby nie zrobić w przypadku posiadania pełnej wiedzy o całkowitym koszcie poŜyczki uwzględniającym koszt opłaty za obsługę poŜyczki w domu i dodatkowej opłaty przygotowawczej. Uzasadnionym jest zatem przyjęcie, Ŝe przeciętny konsument, sugerując się wprowadzającą w błąd nieprawdziwą informacją o całkowitym koszcie poŜyczki, mógł podjąć decyzję, której inaczej by nie podjął, tj. mógł zawrzeć umowę poŜyczki z Marka S.A. Wobec powyŜszego zdaniem Prezesa UOKiK, opisane działanie Spółki stanowi nieuczciwą praktykę rynkową, o której mowa w art. 4 ust. 1 i art. 5 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym w zw. z art. 5 pkt 6 ustawy o kredycie konsumenckim. Marka S.A. w umowach poŜyczki z obsługą w domu zawieranych od dnia 15 lutego 2013 r., jak ustalił Prezes Urzędu, prezentuje prawidłowo całkowity koszt poŜyczki tj. zgodnie z przepisami ustawy o kredycie konsumenckim. Spółka w całkowitym koszcie 37 poŜyczki uwzględnia opłatę za obsługę poŜyczki w domu oraz dodatkową opłatę przygotowawczą, o czym świadczy stosowane w Umowach o poŜyczkę gotówkową nr 2, 3 i 4 postanowienie: Całkowity koszt poŜyczki składa się z opłaty przygotowawczej (C), dodatkowej opłaty przygotowawczej (D), łącznej kwoty odsetek (F) i opłaty za obsługę poŜyczki w domu (H). Mając powyŜsze na uwadze Prezes Urzędu stwierdził, iŜ Marka S.A. od dnia 15 lutego 2013 r. prawidłowo informuje konsumentów o całkowitym koszcie poŜyczki w umowach poŜyczki z obsługą w domu, a tym samym Spółka zaniechała stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów sformułowanej w pkt. II.4. sentencji niniejszej decyzji. Dobre obyczaje W celu wykazania, Ŝe zachowania Spółki stanowią nieuczciwe praktyki rynkowe, konieczne jest takŜe wykazanie naruszenia klauzuli generalnej z art. 4 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, tj. ogólnej definicji nieuczciwej praktyki rynkowej. Praktyka rynkowa będzie uznana za nieuczciwą, jeśli pozostanie sprzeczna z dobrymi obyczajami i w sposób istotny zniekształci lub moŜe zniekształcić zachowanie rynkowe przeciętnego konsumenta przed zawarciem umowy dotyczącej produktu, w trakcie jej zawierania lub po zawarciu. W związku z powyŜszym Prezes Urzędu dokonał oceny zachowań Spółki w kontekście naruszenia dobrych obyczajów oraz moŜliwości istotnego zniekształcenia zachowania rynkowego przeciętnego konsumenta na etapie zawierania umowy. Dobre obyczaje pozostają klauzulą generalną, która podlega konkretyzacji na okoliczność danego stanu faktycznego. Zgodnie z poglądem doktryny sprzeczne z dobrymi obyczajami są działania, które zmierzają do niedoinformowania, dezorientacji, wywołania błędnego przekonania u klienta, wykorzystania jego niewiedzy lub naiwności (...) czyli takie działanie, które potocznie określone jest jako nieuczciwe, nierzetelne, odbiegające in minus od przyjętych standardów postępowania 5 . W niniejszej sprawie dobre obyczaje naleŜy ocenić jako prawo konsumenta do rzetelnej, pełnej i prawdziwej informacji co do: 1) rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania (ad II.3. sentencji niniejszej decyzji), 2) całkowitego kosztu 5 W. Popiołek [w:] Kodeks cywilny Tom I. Komentarz, pod redakcją K. Pietrzykowskiego, C.H. Beck, Warszawa 2002, s. 804. 38 poŜyczki (ad II.4. sentencji niniejszej decyzji). Konsument powinien być poinformowany o prawidłowo wyliczonej, w oparciu o załącznik nr 1 do ustawy o kredycie konsumenckim, rzeczywistej rocznej stopie oprocentowania, jak równieŜ o całkowitym koszcie poŜyczki uwzględniającym wszystkie koszty ponoszone przez konsumenta w związku z zawarciem przez niego umowy poŜyczki z Marka S.A. PowyŜsze kwestie powinny być przedstawione w taki sposób, aby nie pozostawiały u przeciętnego konsumenta wątpliwości. Pod wpływem nieprawdziwych informacji o rrso i całkowitym koszcie poŜyczki przeciętny konsument mógł nabrać mylnego wyobraŜenia o warunkach udzielanej przez Spółkę poŜyczki z obsługą w domu i podjąć decyzję dotyczącą umowy, której – w przypadku posiadania pełnej i rzeczywistej wiedzy o ofercie – by nie podjął. PowyŜsze świadczy o moŜliwości zniekształcenia zachowania rynkowego przeciętnego konsumenta w zakresie jego decyzji dotyczącej umowy. Wobec powyŜszego, w ocenie Prezesa Urzędu, zachowania Spółki naleŜy uznać za nieuczciwe praktyki rynkowe w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, doprecyzowane w art. 5 ust. 1 i 2 pkt 1 ww. ustawy w odniesieniu do praktyk określonych w pkt. II.3. – II.4. sentencji niniejszej decyzji. Ad 3. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów Dla stwierdzenia przez Prezesa Urzędu stosowania przez przedsiębiorcę praktyki określonej w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów konieczne jest równieŜ wykazanie, iŜ w wyniku jej stosowania przez przedsiębiorcę naruszony lub zagroŜony został zbiorowy interes konsumentów. Wskazać naleŜy, iŜ ww. ustawa nie definiuje pojęcia zbiorowy interes konsumentów , a art. 24 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wskazuje jedynie, iŜ nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. O tym, czy naruszony został interes zbiorowy, nie zawsze przesądza kryterium ilościowe, poniewaŜ niekiedy jeden ujawniony przypadek naruszenia prawa konsumenta moŜe być przejawem często lub nawet powszechnie stosowanej praktyki naruszającej interes zbiorowy. Zbiorowy interes konsumentów oznacza interes dotyczący ogółu, a naruszenie tego interesu moŜe mieć miejsce, gdy skutkami działań sprzecznych z ustawą o ochronie konkurencji i konsumentów dotknięty jest szerszy krąg uczestników rynku – konsumentów. W niniejszej sprawie bez wątpienia mamy do czynienia z naruszeniem praw licznej grupy konsumentów – wszystkich konsumentów będących lub mogących być klientami 39 Marka S.A. NaleŜy przy tym wskazać, Ŝe zdaniem Sądu NajwyŜszego wystarczające powinno być ustalenie, Ŝe zachowanie przedsiębiorcy nie jest podejmowane w stosunku do zindywidualizowanych konsumentów, lecz względem członków danej grupy (określonego kręgu podmiotów), wyodrębnionych spośród ogółu konsumentów, za pomocą wspólnego dla nich kryterium. Praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest bowiem takie zachowanie przedsiębiorcy, które podejmowane jest w warunkach wskazujących na powtarzalność zachowania w stosunku do indywidualnych konsumentów wchodzących w skład grupy, do której adresowane są zachowania przedsiębiorcy, w taki sposób, Ŝe potencjalnie ofiarą takiego zachowania moŜe być kaŜdy konsument będący klientem lub potencjalnym klientem przedsiębiorcy [ vide: wyrok Sądu NajwyŜszego z dnia 10 kwietnia 2008 r.; sygn. akt III SK 27/07]. Interes konsumentów naleŜy przy tym rozumieć jako interes prawny (a nie faktyczny), a więc uznany przez ustawodawcę na zasługujący na ochronę i zabezpieczenie. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów powiązane jest z naruszaniem interesów gospodarczych konsumentów. Pod tym pojęciem naleŜy rozumieć zarówno naruszenie interesów stricte ekonomicznych (o wymiarze majątkowym), jak równieŜ prawo konsumentów do uczestniczenia w przejrzystych i niezakłóconych przez przedsiębiorcę warunkach rynkowych, zapewniających konsumentom dokonywanie transakcji handlowych z przedsiębiorcami przy całkowitym zrozumieniu rzeczywistego sensu ekonomicznego i prawnego warunków dokonywanych czynności na etapie przedkontraktowym oraz w czasie wykonywania umowy, czego urzeczywistnieniem jest m.in. abstrakcyjnie pojmowane prawo do rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji w komunikacji pomiędzy przedsiębiorcą a konsumentem. W tym teŜ aspekcie w niniejszej sprawie nastąpiło naruszenie interesu gospodarczego konsumentów, co w konsekwencji narusza interes konsumentów, poprzez 1. niepodawanie w umowach poŜyczki z obsługą w domu informacji o odsetkach w stosunku dziennym naleŜnych Spółce w przypadku odstąpienia przez konsumenta od umowy, 2. niepodawanie w Formularzu informacyjnym dotyczącym kredytu konsumenckiego wykorzystywanym przy poŜyczce z obsługą w domu w rubryce „koszty, które zobowiązany/a będzie Pan/i ponieść w związku z umową o kredyt” informacji o opłacie za obsługę poŜyczki w domu oraz dodatkowej opłacie przygotowawczej, 3. uzaleŜnianie skuteczności odstąpienia od umowy poŜyczki z obsługą w domu od zwrotu przez konsumenta kwoty poŜyczki wraz ze wszystkimi kosztami, 4. podawanie w Formularzu informacyjnym dotyczącym kredytu konsumenckiego wykorzystywanym przy poŜyczce z obsługą w domu oraz w umowie poŜyczki z obsługą 40 w domu nieprawdziwej informacji o wysokości rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania, 5. podawanie w umowie poŜyczki z obsługą w domu nieprawdziwej informacji o całkowitym koszcie poŜyczki poprzez nieuwzględnienie w nim kosztu opłaty za obsługę poŜyczki w domu i dodatkowej opłaty przygotowawczej. Zgodnie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu – jeŜeli stwierdzi naruszenie zakazu określonego w art. 24 ustawy – wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, nakazującą zaniechanie jej stosowania. Z kolei w świetle art. 27 ust. 1 i 2 ww. ustawy, nie wydaje się decyzji, o której mowa w art. 26, jeŜeli przedsiębiorca zaprzestał stosowania praktyki; w przypadku takim Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, stwierdzającą zaniechanie jej stosowania. Mając na uwadze, Ŝe zostały spełnione wszystkie przesłanki pozwalające uznać zachowanie przedsiębiorcy za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów, jak równieŜ fakt zaprzestania stosowania czterech z nich, orzeczono jak w punkcie I i II sentencji decyzji. Ad III sentencji decyzji Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu moŜe w drodze decyzji nałoŜyć na przedsiębiorcę, który dopuścił się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, w rozumieniu art. 24 ustawy, karę pienięŜną w wysokości nie większej niŜ 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałoŜenia kary. Z powołanego wyŜej przepisu wynika, Ŝe kara pienięŜna ma charakter fakultatywny. Zatem o tym, czy w konkretnej sprawie w odniesieniu do wskazanego przedsiębiorcy zasadne jest nałoŜenie kary pienięŜnej, decyduje Prezes UOKiK w ramach uznania administracyjnego. Zwrócić naleŜy uwagę, iŜ przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie określają jakichkolwiek przesłanek, od których uzaleŜnione byłoby podjęcie decyzji o nałoŜeniu kary. Ustawodawca wskazał jedynie w art. 111 ww. ustawy te okoliczności, które Prezes Urzędu winien uwzględnić decydując o wymiarze kary pienięŜnej, wymieniając w szczególności okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a takŜe uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Podkreślić naleŜy, iŜ sankcja w postaci nałoŜenia 41 kary moŜe być na przedsiębiorcę nałoŜona, jeŜeli ten choćby nieumyślnie dopuścił się naruszenia. Zdaniem Prezesa UOKiK, opisane w niniejszej decyzji działania podejmowane przez Marka S.A. w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej – profesjonalnego uczestnika obrotu rynkowego od którego oczekiwać naleŜy dochowania naleŜytej staranności – powinny były uwzględniać moŜliwość naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. NaleŜy wskazać, Ŝe w zgromadzonym materiale dowodowym nie ma jednak jednoznacznych dowodów wyraźnej intencji Spółki naruszenia tych interesów. Zebrane wyjaśnienia i informacje mogą wskazywać na co najmniej nieumyślne działanie Marka S.A. Biorąc pod uwagę okoliczności sprawy, przede wszystkim charakter naruszeń, które przypisano Spółce, Prezes Urzędu uznał nałoŜenie kary pienięŜnej za uzasadnione. Zdaniem Prezesa UOKiK opisane w niniejszej decyzji działania podejmowane przez Marka S.A. w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej powinny były uwzględniać moŜliwość naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Pamiętać jednak naleŜy, Ŝe na profesjonalnych uczestnikach obrotu rynkowego spoczywa obowiązek dochowania naleŜytej staranności przy ocenie zgodności ich działań z obowiązującymi przepisami prawa. Okolicznością przemawiającą za zastosowaniem kary pienięŜnej jest fakt, iŜ Marka S.A. jako przedsiębiorca powinna mieć świadomość, Ŝe naruszenie przepisów ustawy o kredycie konsumenckim, jak równieŜ przekazywanie konsumentom nieprawdziwych wprowadzających w błąd informacji, jest bezprawne. Spółka winna zatem zdawać sobie sprawę z konieczności konstruowania wzorców umownych i zawieranych na ich podstawie umów z uwzględnieniem przepisów ustawy o kredycie konsumenckim oraz ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Marka S.A., określając warunki umowne stosowane w obrocie konsumenckim, nie moŜe godzić w interesy swoich kontrahentów, a zatem nie moŜe wprowadzać regulacji niezgodnych z przepisami powszechnie obowiązującymi. Przychód osiągnięty przez Spółkę w roku poprzedzającym wydanie niniejszej decyzji w kwocie […] zł ustalono na podstawie złoŜonego przez Marka S.A. zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za rok 2012 (CIT-8). Maksymalna wysokość kary mogła zatem wynieść […] zł. Oszacowanie wysokości kary przebiegało dwuetapowo. Ustalając wymiar kary pienięŜnej Prezes Urzędu w pierwszej kolejności dokonał bowiem oceny wagi stwierdzonych 42 naruszeń i na tej podstawie ustalił kwotę bazową, stanowiącą podstawę do dalszych ustaleń wysokości kary, a następnie – w oparciu o zaistniałe w sprawie okoliczności mające wpływ na wysokość kary – dokonał gradacji ustalonej kwoty bazowej. III.1. W punkcie I. sentencji niniejszej decyzji Prezes Urzędu stwierdził stosowanie przez Marka S.A. praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, co daje podstawę do nałoŜenia na przedsiębiorcę kary pienięŜnej określonej w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Przy szacowaniu wagi tego naruszenia wzięto pod uwagę, iŜ praktyka, której stosowanie Prezes Urzędu stwierdził w pkt. I. sentencji niniejszej decyzji polegała na niewypełnianiu na etapie zawierania kontraktu dyspozycji przepisu ustawy o kredycie konsumenckim. Przypisana Spółce praktyka stosowana jest przez Marka S.A. od dnia 15 lutego 2013 r. Podsumowanie wagi stwierdzonego w pkt. I. sentencji niniejszej decyzji naruszenia pozwoliło Prezesowi Urzędu na stwierdzenie, iŜ waga naruszenia wynikająca z niepodawania w umowach poŜyczki z obsługą w domu informacji o odsetkach dziennych naleŜnych Spółce w przypadku odstąpienia przez konsumenta od umowy kształtuje się na poziomie […]% przychodu osiągniętego przez Spółkę w 2012 r. Tym samym ustalona przez Prezesa Urzędu kwota bazowa stanowiąca równowartość […]% przychodu osiągniętego przez Marka S.A. wynosi […] zł. Dokonując ustalenia ostatecznego wymiaru kary pienięŜnej nałoŜonej na Spółkę za stwierdzone w pkt. I. sentencji niniejszej decyzji stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, dokonano równieŜ oceny zaistniałych w postępowaniu okoliczności mogących mieć wpływ na wymiar kary. Za obniŜeniem kary przemawia okoliczność, iŜ Spółka aktywnie współdziałała z Prezesem UOKiK w trakcie postępowania, udzielając odpowiedzi na wezwania Prezesa Urzędu wykraczające poza ich zakres. Spółka przyczyniła się zatem do sprawnego przeprowadzenia postępowania w tym zakresie. Uwzględnienie powyŜszej okoliczności 43 pozwoliło na obniŜenie wyjściowego poziomu kwoty bazowej będącej podstawą wymierzenia kary o […]%. Prezes UOKiK, kalkulując karę, wziął takŜe pod uwagę jako okoliczność obciąŜającą fakt znacznego zasięgu naruszenia, którego dopuściła się Marka S.A. Spółka działa na terenie znacznego obszaru kraju, ze swoją ofertą moŜe dotrzeć do duŜej liczby konsumentów zamieszkujących znaczny obszar Polski. Praktyka orzeczona ujawniła się na terenie znacznego obszaru kraju, co przekłada się na moŜliwą znaczną liczbę poszkodowanych. PowyŜsza okoliczność uzasadnia zwiększenie wysokości kary o […]%. Uwzględnienie obu ww. okoliczności wpłynęło na obniŜenie uprzednio ustalonej kary o […]%. Wobec powyŜszego za naruszenie stwierdzone w pkt. I. sentencji niniejszej decyzji Prezes Urzędu nałoŜył na przedsiębiorcę karę pienięŜną w wysokości 12 187 zł (słownie: dwanaście tysięcy sto osiemdziesiąt siedem złotych), co stanowi […]% przychodu osiągniętego w 2012 r. i […]% kary maksymalnej. III.2. W punkcie II.1. sentencji niniejszej decyzji Prezes Urzędu stwierdził stosowanie przez Marka S.A. praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa art. 24 ust. 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów co daje podstawę do nałoŜenia na Spółkę kary pienięŜnej określonej w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Przy szacowaniu wagi tego naruszenia wzięto pod uwagę, iŜ praktyka, której stosowanie Prezes Urzędu stwierdził w punkcie II.1. sentencji niniejszej decyzji polegała na niewypełnianiu na etapie przedkontraktowym dyspozycji przepisu ustawy o kredycie konsumenckim. Przypisana Spółce praktyka stosowana była długotrwale, bowiem od dnia 6 marca 2012 r. do dnia 6 sierpnia 2013 r. Podsumowanie wagi stwierdzonego w punkcie II.1. sentencji niniejszej decyzji naruszenia pozwoliło Prezesowi Urzędu na stwierdzenie, iŜ waga naruszenia wynikającego z niepodawania w Formularzu informacyjnym dotyczącym kredytu konsumenckiego wykorzystywanym przy poŜyczce z obsługą w domu w rubryce „koszty, które zobowiązany/a będzie Pan/i ponieść w związku z umową o kredyt” informacji o opłacie za obsługę poŜyczki 44 w domu oraz dodatkowej opłacie przygotowawczej, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową poŜyczki, kształtuje się na poziomie […]% przychodu osiągniętego przez Spółkę w 2012 r. Tym samym ustalona przez Prezesa Urzędu kwota bazowa stanowiąca równowartość […]% przychodu osiągniętego przez Marka S.A. wynosi […] zł. Dokonując ustalenia ostatecznego wymiaru kary pienięŜnej nałoŜonej na Spółkę za stwierdzone w punkcie II.1. sentencji niniejszej decyzji stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, dokonano równieŜ oceny zaistniałych w postępowaniu okoliczności mogących mieć wpływ na wymiar kary. Za taką okoliczność Prezes Urzędu uznał fakt, iŜ Spółka zaniechała stosowania zarzucanej jej praktyki, co wpłynęło na obniŜenie wyjściowego poziomu kwoty bazowej będącej podstawą wymierzenia kary o […]% Za obniŜeniem kary przemawia równieŜ okoliczność, iŜ Marka S.A. aktywnie współdziałała z Prezesem UOKiK w trakcie postępowania, udzielając odpowiedzi na wezwania Prezesa Urzędu wykraczające poza ich zakres. Spółka przyczyniła się zatem do sprawnego przeprowadzenia postępowania w tym zakresie. PowyŜsze dało podstawę do obniŜenia wyjściowego poziomu kwoty bazowej będącej podstawą do wymierzenia kary o […]%. Uwzględnienie powyŜszych okoliczności pozwoliło na obniŜenie wyjściowego poziomu kwoty bazowej będącej podstawą wymierzenia kary łącznie o […]%. Prezes UOKiK, kalkulując karę, wziął takŜe pod uwagę jako okoliczność obciąŜającą fakt znacznego zasięgu naruszenia, którego dopuściła się Marka S.A. Spółka działa na terenie znacznego obszaru kraju, ze swoją ofertą moŜe dotrzeć do duŜej liczby konsumentów zamieszkujących znaczny obszar Polski. Praktyka orzeczona ujawniła się na terenie znacznego obszaru kraju, co przekłada się na moŜliwą znaczną liczbę poszkodowanych. PowyŜsza okoliczność uzasadnia zwiększenie wysokości kary o […]%. Uwzględnienie ww. okoliczności wpłynęło na obniŜenie uprzednio ustalonej kary o […]%. W świetle powyŜszego za naruszenie stwierdzone w pkt II.1. sentencji niniejszej decyzji Prezes Urzędu nałoŜył na Spółkę karę pienięŜną w wysokości 13 541 zł (słownie: trzynaście tysięcy pięćset czterdzieści jeden złotych), co stanowi […]% przychodu osiągniętego w 2012 r. i […]% kary maksymalnej. 45 III.3. W punkcie II.2. sentencji niniejszej decyzji Prezes Urzędu stwierdził stosowanie przez Marka S.A. praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, co daje podstawę do nałoŜenia na przedsiębiorcę kary pienięŜnej określonej w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Przy szacowaniu wagi tego naruszenia wzięto pod uwagę, iŜ praktyka, której stosowanie Prezes Urzędu stwierdził w pkt. II.2. sentencji niniejszej decyzji polegała na działaniu na etapie zawierania kontraktu wbrew przepisom ustawy o kredycie konsumenckim. Przypisana Spółce praktyka stosowana była przez Marka S.A. od dnia 6 marca 2012 r. do dnia 14 lutego 2013 r. Podsumowanie wagi stwierdzonego w pkt. II.2. sentencji niniejszej decyzji naruszenia pozwoliło Prezesowi Urzędu na stwierdzenie, iŜ waga naruszenia wynikająca z uzaleŜniania skuteczności odstąpienia od umowy poŜyczki z obsługą w domu od zwrotu przez konsumenta kwoty poŜyczki wraz ze wszystkimi kosztami kształtuje się na poziomie […]% przychodu osiągniętego przez Spółkę w 2012 r. Tym samym ustalona przez Prezesa Urzędu kwota bazowa stanowiąca równowartość […]% przychodu osiągniętego przez Marka S.A. wynosi […] zł. Dokonując ustalenia ostatecznego wymiaru kary pienięŜnej nałoŜonej na Spółkę za stwierdzone w pkt. II.2. sentencji niniejszej decyzji stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, dokonano równieŜ oceny zaistniałych w postępowaniu okoliczności mogących mieć wpływ na wymiar kary. Za taką okoliczność Prezes Urzędu uznał fakt, iŜ Spółka zaniechała stosowania zarzucanej jej praktyki jeszcze przed wszczęciem postępowania, co dało podstawę do obniŜenia wyjściowego poziomu kwoty bazowej będącej podstawą do wymierzenia kary o […]%. Za obniŜeniem kary przemawia równieŜ okoliczność, iŜ Marka S.A. aktywnie współdziałała z Prezesem UOKiK w trakcie postępowania, udzielając odpowiedzi na wezwania Prezesa Urzędu wykraczające poza ich zakres. Spółka przyczyniła się zatem do sprawnego przeprowadzenia postępowania w tym zakresie. PowyŜsze dało podstawę do obniŜenia wyjściowego poziomu kwoty bazowej będącej podstawą do wymierzenia kary o […]%. 46 Uwzględnienie powyŜszych okoliczności pozwoliło na obniŜenie wyjściowego poziomu kwoty bazowej będącej podstawą wymierzenia kary łącznie o […]%. Prezes UOKiK, kalkulując karę, wziął takŜe pod uwagę jako okoliczność obciąŜającą fakt znacznego zasięgu naruszenia, którego dopuściła się Marka S.A. Spółka działa na terenie znacznego obszaru kraju, ze swoją ofertą moŜe dotrzeć do duŜej liczby konsumentów zamieszkujących znaczny obszar Polski. Praktyka orzeczona ujawniła się na terenie znacznego obszaru kraju, co przekłada się na moŜliwą znaczną liczbę poszkodowanych. PowyŜsza okoliczność uzasadnia zwiększenie wysokości kary o […]%. Uwzględnienie ww. okoliczności wpłynęło na obniŜenie uprzednio ustalonej kary o […]%. Wobec powyŜszego, za naruszenie stwierdzone w pkt. II.1 sentencji niniejszej decyzji Prezes Urzędu nałoŜył na przedsiębiorcę karę pienięŜną w wysokości 23 213 zł (słownie: dwadzieścia trzy tysiące dwieście trzynaście złotych), co stanowi […]% przychodu osiągniętego w 2012 r. i […]% kary maksymalnej. III.4. W punkcie II.3. sentencji niniejszej decyzji Prezes Urzędu stwierdził stosowanie przez Marka S.A. praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa art. 24 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów co daje podstawę do nałoŜenia na Spółkę kary pienięŜnej określonej w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Przy szacowaniu wagi tego naruszenia wzięto pod uwagę, iŜ praktyka, której stosowanie Prezes Urzędu stwierdził w punkcie II.3. sentencji niniejszej decyzji, polegała na przekazywaniu konsumentowi na etapie przedkontraktowym oraz na etapie zawierania kontraktu nieprawdziwej wprowadzającej w błąd informacji. Przypisana Spółce praktyka była stosowana od dnia 6 marca 2012 r. do dnia 14 lutego 2013 r. Podsumowanie wagi stwierdzonego w punkcie II.3. sentencji niniejszej decyzji naruszenia pozwoliło Prezesowi Urzędu na stwierdzenie, iŜ waga naruszenia wynikającego z podawania nieprawdziwej informacji o wysokości rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania w Formularzu informacyjnym dotyczącym kredytu konsumenckiego wykorzystywanym przy poŜyczce z obsługą w domu oraz w umowie poŜyczki z obsługą 47 w domu kształtuje się na poziomie […]% przychodu osiągniętego przez Spółkę w 2012 r. Tym samym ustalona przez Prezesa Urzędu kwota bazowa stanowiąca równowartość […]% przychodu osiągniętego przez Marka S.A. wynosi […] zł. Dokonując ustalenia ostatecznego wymiaru kary pienięŜnej nałoŜonej na Spółkę za stwierdzone w punkcie II.3. sentencji niniejszej decyzji stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, dokonano równieŜ oceny zaistniałych w postępowaniu okoliczności mogących mieć wpływ na wymiar kary. Za taką okoliczność Prezes Urzędu uznał fakt, iŜ Spółka zaniechała stosowania zarzucanej jej praktyki jeszcze przed wszczęciem postępowania, co dało podstawę do obniŜenia wyjściowego poziomu kwoty bazowej będącej podstawą do wymierzenia kary o […]%. Za obniŜeniem kary przemawia równieŜ okoliczność, iŜ Marka S.A. aktywnie współdziałała z Prezesem UOKiK w trakcie postępowania, udzielając odpowiedzi na wezwania Prezesa Urzędu wykraczające poza ich zakres. Spółka przyczyniła się zatem do sprawnego przeprowadzenia postępowania w tym zakresie. PowyŜsze dało podstawę do obniŜenia wyjściowego poziomu kwoty bazowej będącej podstawą do wymierzenia kary o […]%. Uwzględnienie powyŜszych okoliczności pozwoliło na obniŜenie wyjściowego poziomu kwoty bazowej będącej podstawą wymierzenia kary łącznie o […]%. Prezes UOKiK, kalkulując karę, wziął takŜe pod uwagę jako okoliczność obciąŜającą fakt znacznego zasięgu naruszenia, którego dopuściła się Marka S.A. Spółka działa na terenie znacznego obszaru kraju, ze swoją ofertą moŜe dotrzeć do duŜej liczby konsumentów zamieszkujących znaczny obszar Polski. Praktyka orzeczona ujawniła się na terenie znacznego obszaru kraju, co przekłada się na moŜliwą znaczną liczbę poszkodowanych. PowyŜsza okoliczność uzasadnia zwiększenie wysokości kary o […]%. Uwzględnienie ww. okoliczności wpłynęło na obniŜenie uprzednio ustalonej kary o […]%. W świetle powyŜszego za naruszenie stwierdzone w pkt II.3. sentencji niniejszej decyzji Prezes Urzędu nałoŜył na Spółkę karę pienięŜną w wysokości 46 426 zł (słownie: czterdzieści sześć tysięcy czterysta dwadzieścia sześć złotych), co stanowi […]% przychodu osiągniętego w 2012 r. i […]% kary maksymalnej. 48 III.5. W punkcie II.4. sentencji niniejszej decyzji Prezes Urzędu stwierdził stosowanie przez Marka S.A. praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa art. 24 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów co daje podstawę do nałoŜenia na Spółkę kary pienięŜnej określonej w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Przy szacowaniu wagi tego naruszenia wzięto pod uwagę, iŜ praktyka, której stosowanie Prezes Urzędu stwierdził w punkcie II.4. sentencji niniejszej decyzji polegała na przekazywaniu konsumentowi na etapie zawierania kontraktu nieprawdziwej wprowadzającej w błąd informacji. Przypisana Spółce praktyka była stosowana od dnia 6 marca 2012 r. do dnia 14 lutego 2013 r. Podsumowanie wagi stwierdzonego w punkcie II.4. sentencji niniejszej decyzji naruszenia pozwoliło Prezesowi Urzędu na stwierdzenie, iŜ waga naruszenia wynikającego z podawania nieprawdziwej informacji o wysokości całkowitego kosztu poŜyczki w umowie poŜyczki z obsługą w domu kształtuje się na poziomie […]% przychodu osiągniętego przez Spółkę w 2012 r. Tym samym ustalona przez Prezesa Urzędu kwota bazowa stanowiąca równowartość […]% przychodu osiągniętego przez Marka S.A. wynosi […] zł. Dokonując ustalenia ostatecznego wymiaru kary pienięŜnej nałoŜonej na Spółkę za stwierdzone w punkcie II.4. sentencji niniejszej decyzji stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, dokonano równieŜ oceny zaistniałych w postępowaniu okoliczności mogących mieć wpływ na wymiar kary. Za taką okoliczność Prezes Urzędu uznał fakt, iŜ Spółka zaniechała stosowania zarzucanej jej praktyki jeszcze przed wszczęciem postępowania, co dało podstawę do obniŜenia wyjściowego poziomu kwoty bazowej będącej podstawą do wymierzenia kary o […]%. Za obniŜeniem kary przemawia równieŜ okoliczność, iŜ Marka S.A. aktywnie współdziałała z Prezesem UOKiK w trakcie postępowania, udzielając odpowiedzi na wezwania Prezesa Urzędu wykraczające poza ich zakres. Spółka przyczyniła się zatem do sprawnego przeprowadzenia postępowania w tym zakresie. PowyŜsze dało podstawę do obniŜenia wyjściowego poziomu kwoty bazowej będącej podstawą do wymierzenia kary o […]%. 49 Uwzględnienie powyŜszych okoliczności pozwoliło na obniŜenie wyjściowego poziomu kwoty bazowej będącej podstawą wymierzenia kary łącznie o […]%. Prezes UOKiK, kalkulując karę, wziął takŜe pod uwagę jako okoliczność obciąŜającą fakt znacznego zasięgu naruszenia, którego dopuściła się Marka S.A Spółka działa na terenie znacznego obszaru kraju, ze swoją ofertą moŜe dotrzeć do duŜej liczby konsumentów zamieszkujących znaczny obszar Polski. Praktyka orzeczona ujawniła się na terenie znacznego obszaru kraju, co przekłada się na moŜliwą znaczną liczbę poszkodowanych. PowyŜsza okoliczność uzasadnia zwiększenie wysokości kary o […]%. Uwzględnienie ww. okoliczności wpłynęło na obniŜenie uprzednio ustalonej kary o […] %. W świetle powyŜszego za naruszenie stwierdzone w pkt II.4. sentencji niniejszej decyzji Prezes Urzędu nałoŜył na Spółkę karę pienięŜną w wysokości 34 819 zł (słownie: trzydzieści cztery tysiące osiemset dziewiętnaście złotych), co stanowi […]% przychodu osiągniętego w 2012 r. i […]% kary maksymalnej. W świetle powyŜszych okoliczności, w opinii Prezesa UOKiK, uznać naleŜy, Ŝe kary pienięŜne nałoŜone na Marka S.A. są adekwatne do okresu, stopnia oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes Urzędu, nakładając niniejszą decyzją ww. kary pienięŜne za naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, wziął pod uwagę, Ŝe kara ma: po pierwsze – charakter represyjny (nakładana jest za naruszenie ustawowych zakazów), po drugie – prewencyjny (ma zapobiegać podobnym naruszeniom w przyszłości i zniechęcać do naruszania prawa), zaś zagroŜenie nią, czyli potencjalna moŜliwość nałoŜenia kary przez Prezesa Urzędu – nadaje jej charakter dyscyplinujący (wyrok Sądu NajwyŜszego z dnia 7 kwietnia 2004 r., sygn. akt: III SK 31/04). Zdaniem Prezesa UOKiK tak wymierzone kary spełnią zarówno rolę represyjną jako sankcję i dolegliwość za naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jak i prewencyjną, zapobiegającą ponownemu ich naruszeniu. Wobec powyŜszego orzeczono jak w punkcie III sentencji. 50 Wydanie decyzji częściowej Zgodnie z art. 104 k.p.a., który w postępowaniu przed Prezesem UOKiK znajduje zastosowanie na mocy art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba Ŝe przepisy kodeksu stanowią inaczej (§ 1); decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji (§ 2). K.p.a., przewidując we wskazanym powyŜej przepisie moŜliwość wydania decyzji częściowej, nie określa przesłanek dopuszczalności wydania takiej decyzji. W związku z tym naleŜy przyjąć, Ŝe organ moŜe wydać decyzję częściową w przypadku, gdy sprawa jest podzielna, moŜna z niej wyodrębnić części nadające się do rozstrzygnięcia względnie samodzielnego 6 . Zgodnie z zasadą prawdy materialnej decyzja częściowa moŜe być zatem wydana wówczas, gdy część sprawy została dostatecznie wyjaśniona i jest tego rodzaju, Ŝe moŜe być przedmiotem odrębnego rozstrzygnięcia 7 . Mając na uwadze okoliczność, iŜ niniejsza decyzja rozstrzyga co do części postanowionych Marka S.A. zarzutów, pozostawiając do rozstrzygnięcia kwestie wysokości stosowanych opłat za obsługę w domu, dodatkowej opłaty przygotowawczej, opłaty przygotowawczej oraz opłaty za opóźnienie w spłacie kredytu, konieczne stało się wydanie decyzji częściowej w trybie art. 104 § 2 k.p.a., obejmującej zarzuty określone w pkt. I – V postanowienia o wszczęciu postępowania. Pouczenie: Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury w Warszawie. 6 B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz , Warszawa 2003, s. 466. 7 M. Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz bieŜący do art. 104 k.p.a. [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz , LEX, 2009, wyd. III. 51 Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, karę pienięŜną naleŜy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji, na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie nr: NBP O/O Warszawa 51101010100078782231000000. Dyrektor Delegatury UOKIK w Warszawie Dorota Grudzień-Barbachowska / podpis/ Otrzymuje: