RWR-12/2012

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA WE WROCŁAWIU 50-413 Wrocław, ul. Walońska 3-5 tel.(071)34 05 920, fax (071)34 05 922 e-mail: wroclaw@uokik.gov.pl RWR 61-9/12/WS Wrocław, 21 marca 2012 r. DECYZJA RWR 12/2012 I. Na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 5 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr. 107 poz. 887), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko Przedsiębiorstwu Energetyki Cieplnej Spółka Akcyjna w Wałbrzychu, - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po uprawdopodobnieniu stosowania przez tego przedsiębiorcę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1) wyżej wymienionej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , polegającej na zamieszczeniu w stosowanych przez tego przedsiębiorcę wzorcach umów następujących postanowień: 1. we wzorcu umowy p.n. : „Grupa A1, A2, D2 Umowa rej. PEC SA Nr…sprzedaży energii cieplnej” : § 13 ust. 4: „ Spory między stronami w zakresie objętym niniejszą umową rozstrzygać będzie Sąd właściwy dla Sprzedawcy”, 2. we wzorcach umowy p.n. : „Umowa sprzedaży ciepła Nr PEC S.A.” : § 12 ust. 6: „ Spory między stronami w zakresie wykonania umowy rozstrzygał będzie właściwy dla Dostawcy sąd powszechny”, które są postanowieniami umownymi wpisanymi na podstawie art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, i przyjęciu zobowiązania przez Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej Spółka Akcyjna w Wałbrzychu do zaniechania tych działań, poprzez usunięcie ze stosowanych wzorców umów zakwestionowanych postanowień oraz aneksowania wszystkich umów obowiązujących w dniu wydania decyzji w terminie 2 miesięcy od daty jej uprawomocnienia się, nakłada się obowiązek wykonania tego zobowiązania poprzez zawieranie od dnia uprawomocnienia się decyzji , umów na podstawie wzorców umów, w których usunięto zakwestionowane postanowienia oraz aneksowanie umów istniejących już w obrocie prawnym w terminie 2 miesięcy od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji. 2 II. Na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 powołanej w pkt I. ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 5 ust. 1 powołanego w pkt I. rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej Spółka Akcyjna w Wałbrzychu, - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po uprawdopodobnieniu stosowania przez tego przedsiębiorcę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , polegającej na naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, poprzez: 1. zaniechanie umieszczenia w stosowanym wzorcu umowy p.n. „Grupa A1, A2, D2 Umowa rej. PEC SA Nr…sprzedaży energii cieplnej” postanowień określających wysokość bonifikaty za niedotrzymanie standardów jakościowych obsługi odbiorców oraz bonifikat za niedotrzymanie przez przedsiębiorstwo energetyczne warunków umowy, co może stanowić naruszenie obowiązku informacyjnego określonego w art. 5 ust. 2 pkt 1 i 2 w zw. z art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (tj. Dz.U. z 2006 r., Nr 89, poz. 625 ze zm.), 2. zaniechanie umieszczenia w stosowanych wzorcach umowy p.n. „Umowa sprzedaży ciepła Nr PEC S.A.” postanowień określających: wysokość bonifikaty za niedotrzymanie standardów jakościowych obsługi odbiorcy oraz bonifikat za niedotrzymanie przez przedsiębiorstwo energetyczne warunków umowy, co może stanowić naruszenie obowiązku informacyjnego określonego w art. 5 ust. 2 pkt 1 i 2 w zw. z art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (tj. Dz.U. z 2006 r., Nr 89, poz. 625 ze zm.), i przyjęciu zobowiązania przez Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej Spółka Akcyjna w Wałbrzychu do zaniechania tych działań, poprzez stosowne uzupełnienie wymienionych wyżej wzorców umów oraz aneksowania wszystkich umów obowiązujących w dniu wydania decyzji w terminie 2 miesięcy od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji, nakłada się obowiązek wykonania tego zobowiązania poprzez uzupełnienie wymienionych wyżej wzorców umów zgodnie z przyjętym na siebie zobowiązaniem i zawieranie umów na podstawie uzupełnionego wzorca od dnia uprawomocnienia się decyzji oraz aneksowanie umów istniejących już w obrocie prawnym w terminie 2 miesięcy od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji. III. Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r., nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 5 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr. 107 poz. 887 ), - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, 3 nakłada się na Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej Spółka Akcyjna w Wałbrzychu, obowiązek złożenia sprawozdania o stopniu realizacji przyjętych zobowiązań w terminie 3 miesięcy od daty uprawomocnienia się decyzji. UZASADNIENIE 1.Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu, zgodnie z przewidzianymi w ustawie z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. nr 50, poz. 331 ze zm.), zwanej dalej również „ustawą o ochronie (…)” kompetencjami, przeprowadził, w ramach postępowania wyjaśniającego (sygn. RWR 403-8/11/ET), analizę wzorców umów stosowanych w obrocie konsumenckim przez przedsiębiorców z obszaru województwa dolnośląskiego i lubuskiego będących dostawcami energii cieplnej. Celem tego postępowania było ustalenie, czy przedsiębiorcy ci przestrzegają przepisów m.in. w zakresie zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o których stanowi art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie (…). 1.1.W wyniku wskazanych wyżej czynności wstępnie ustalono, iż w stosowanych przez przedsiębiorcę Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej Spółka Akcyjna w Wałbrzychu, zwane dalej również „PEC” lub „Spółką”, wzorcach umownych pn. „Grupa A1, A2, D2 Umowa rej. PEC SA Nr…sprzedaży energii cieplnej” i dwóch wzorcach umowy p.n.: „Umowa sprzedaży ciepła Nr PEC S.A.”, zamieszczono postanowienia umowne, które mogą być tożsame z klauzulami wpisanymi do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod nr 353. Stwierdzono ponadto, że przedsiębiorca ten zaniechał umieszczenia w ww. wzorcach umów postanowień określających: wysokość bonifikaty za niedotrzymanie standardów jakościowych obsługi odbiorców oraz bonifikat za niedotrzymanie przez przedsiębiorstwo energetyczne warunków umowy, co może stanowić naruszenie obowiązku informacyjnego określonego w art. 5 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 w zw. z art. 5 ust. 3 z ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (tj. Dz.U. z 2006 r., Nr 89, poz. 625 ze zm.). 1.2.W związku z powyższym - postanowieniem RWR nr 28/2012 z dnia 1 lutego 2012 r., zmienionym postanowieniem RWR nr 50/2012 - Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej również „Prezesem Urzędu”, wszczął z urzędu postępowanie w sprawie podejrzenia stosowania przez Spółkę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1) i 2) ustawy o ochronie (…), polegającej na umieszczeniu w stosowanych wzorcach umów postanowień, które są wpisane na podstawie art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, zwanego dalej również „Rejestrem” oraz na naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji. Ponadto – zgodnie z punktem III. ww. postanowienia Prezes Urzędu zaliczył w poczet dowodów część materiałów (19 kart) uzyskanych w trakcie wymienionego postępowania wyjaśniającego (nr sygn. RWR 403- 8/11/ET). Dowód - k. 1-2; 1.3. W trakcie postępowania Spółka w pismach z dnia 20 lutego, 5 i 9 marca 2012 r. odniosła się do postawionych jej zarzutów i zobowiązała się do zmiany zakwestionowanych postanowień na 4 postanowienia nie naruszające przepisów ustawy o ochronie (…), a także do uzupełnienia wzorca umowy o brakujące w nim postanowienia określające: wysokość bonifikaty za niedotrzymanie standardów jakościowych obsługi odbiorcy oraz bonifikaty za niedotrzymanie przez przedsiębiorstwo energetyczne warunków umowy. Jednocześnie Spółka zobowiązała się do aneksowania wszystkich umów obowiązujących w dniu wydania decyzji w terminie 2 miesięcy od daty jej doręczenia stronie. Dowód – karta 78 – 86, 102; 2.Prezes Urzędu ustalił następujący stan faktyczny: 2.1. Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej Spółka Akcyjna w Wałbrzychu jest przedsiębiorcą wpisanym do Krajowego Rejestru Sądowego przez Sąd Rejonowy dla Wrocławia – Fabrycznej we Wrocławiu, IX Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod nr 0000062924. Przedmiotem działalności przedsiębiorcy jest między innymi wytwarzanie i zaopatrywanie w parę wodną, gorącą wodę i powietrze do układów klimatyzacyjnych. Dowód: odpis z KRS: k. 10 – 14; Spółka obsługuje odbiorców indywidualnych jedynie na terenie Wałbrzycha (celem obsługi odbiorców instytucjonalnych posiada jeszcze oddziały w Kowarach - Powiat Jeleniogórski, oraz w Żarowie - Powiat Świdnicki). Dowód – pismo Spółki k. 86; 2.2. W ramach prowadzonej działalności gospodarczej Spółka zawiera z konsumentami m.in. umowy kompleksowe (zawierające postanowienia umowy sprzedaży i umowy o świadczenie usług przesyłania lub dystrybucji energii) posługując się w tym celu wzorcami umownymi: - p.n. „Grupa A1, A2, D2 Umowa rej. PEC SA Nr…sprzedaży energii cieplnej”; wzorzec ten oznaczony został przez Spółkę jako wzorzec nr 6; - dwoma wzorcami pod identyczną nazwą „Umowa sprzedaży ciepła Nr PEC S.A.”; wzorce te zostały oznaczone przez Spółkę jako wzorce Nr 1 i 4; Dowód - wzorce umowy k. 34 – 76; Poszczególne wzorce umowy zostały wprowadzone do obrotu w następujących terminach : • „Grupa A1, A2, D2 Umowa rej. PEC SA Nr…sprzedaży energii cieplnej” – od 1999 r. • „Umowa sprzedaży ciepła Nr PEC S.A.” – wzorzec nr 4 od 2007 r., wzorzec nr 1 od grudnia 2010 r. Dowód – pismo Spółki k. 85 i k. 103; 2.3. Wzorce umowy zawierały m.in. zapis, iż „ Spory między stronami w zakresie objętym niniejszą umową rozstrzygać będzie Sąd właściwy dla Sprzedawcy” (§ 13 ust. 4 wzorca p.n. „Grupa A1, A2, D2 Umowa rej. PEC SA Nr…sprzedaży energii cieplnej”) oraz zapis, iż „ Spory między stronami w zakresie wykonania umowy rozstrzygał będzie właściwy dla Dostawcy sąd powszechny” (§ 12 ust. 6 obu wzorców umowy p.n. „Umowa sprzedaży ciepła Nr PEC S.A.”). 5 Ponadto we wszystkich trzech wzorcach nie zamieszczono postanowień określających wysokość bonifikat za niedotrzymanie standardów jakościowych obsługi odbiorców oraz bonifikat za niedotrzymanie przez przedsiębiorstwo energetyczne warunków umowy, których obowiązkowe zamieszczenie przewiduje art. 5 ust. 2 pkt 1 i 2 w zw. z art. 5 ust. 3 Prawa energetycznego. Dowód - wzorce umowy k. 34 – 76; 2.4. Wyrokiem z dnia 18 października 2004 r. (sygn. akt XVII Amc 101/03) Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał za niedozwolone i zakazał wykorzystywania w obrocie z konsumentami postanowienia wzorca umowy o treści: „Wszelkie sprawy jakie mogą powstać w związku z realizacją umowy strony będą rozstrzygać w drodze negocjacji, a w przypadku niemożności osiągnięcia porozumienia przez Sąd miejscowo właściwy dla siedziby ZEORK S.A.” (wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 18 października 2004 r. - sygn. akt XVII Amc 101/03). Postanowienie to zostało wpisane w dniu 1 marca 2005 r. do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. — Kodeks postępowania cywilnego . (...) pod numerem 353. Dowód - rejestr postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone zamieszczony na stronie internetowej Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów : www.uokik.gov.pl/pl/ochrona_konsumentow/niedozwolone_klauzule/rejestr_klauzul_niedozwolo nych/; 2.5. Od daty wprowadzenia w życie ww. wzorców umownych, Spółka zawarła z konsumentami umowy według danych przedstawionych w tabeli poniżej. Umowy kompleksowe sprzedaży energii i świadczenia usług dystrybucji Ogólna liczba odbiorców indywidualnych – stan na 31.12.2011r. Ilość umów zawartych w 2010 r. Ilość umów zawartych w 2011 r. 268 6 2 Dowód - pismo Spółki k. 86; 2.6. W trakcie postępowania Spółka – pismami z dnia 20 lutego, 5 i 9 marca 2012 r. - przedstawiła swoje stanowisko w sprawie postawionych jej zarzutów przez Prezesa Urzędu i zobowiązała się do podjęcia działań mających na celu zapobieżenie tym naruszeniom. Spółka zobowiązała się : A) usunąć z treści wzorca umowy p.n. „Grupa A1, A2, D2 Umowa rej. PEC SA Nr…sprzedaży energii cieplnej” oraz dwóch wzorców p.n. : „Umowa sprzedaży ciepła Nr PEC S.A.” zapisy dotyczące rozstrzygania sporów przez sąd właściwy dla siedziby Spółki (odpowiednio § 13 ust. 4 i § 12 ust. 6) oraz aneksować zawarte w oparciu o ww. wzory, umowy; B) uzupełnić wzorzec umowy p.n. „Grupa A1, A2, D2 Umowa rej. PEC SA Nr…sprzedaży energii cieplnej” oraz dwa wzorce p.n. : „Umowa sprzedaży ciepła Nr PEC S.A.” o zapisy informujące o wysokości bonifikat za niedotrzymanie standardów jakościowych obsługi odbiorcy oraz bonifikat za niedotrzymanie przez przedsiębiorstwo energetyczne warunków umowy oraz aneksować zawarte w oparciu o ww. wzory, umowy; 6 PEC zobowiązał się dodać do wzorców umów p.n. „Grupa A1, A2, D2 Umowa rej. PEC S.A. Nr… sprzedaży energii cieplnej” oraz „Umowa sprzedaży ciepła Nr PEC S.A.” zapisy w następującym brzmieniu: „W przypadku niedotrzymania przez przedsiębiorstwo energetyczne standardów jakościowych obsługi odbiorców lub niedotrzymania przez odbiorcę warunków określonych w umowie sprzedaży ciepła lub w umowie o świadczenie usług przesyłania lub dystrybucji ciepła albo w umowie kompleksowej, jeżeli umowy te nie stanowią inaczej, wysokość opłat ustala się w następujący sposób: 1) jeżeli przedsiębiorstwo energetyczne bez zmiany postanowień umowy sprzedaży ciepła, umowy o świadczenie usług przesyłania lub dystrybucji ciepła lub umowy kompleksowej: a) zwiększyło obliczeniowe natężenie przepływu nośnika ciepła i przekroczyło jego dopuszczalne odchylenie, do obliczenia wysokości opłat za ilość dostarczonego ciepła i zamówioną moc cieplną przyjmuje się obliczeniowe natężenie przepływu nośnika ciepła, b) zmniejszyło obliczeniowe natężenie przepływu nośnika ciepła i przekroczyło jego dopuszczalne odchylenie, do obliczenia wysokości opłat za zamówioną moc cieplną przyjmuje się zmniejszone natężenie przepływu, c) podniosło temperaturę dostarczanego nośnika ciepła i przekroczyło jej dopuszczalne odchylenie, do obliczenia wysokości opłat za ilość dostarczonego ciepła przyjmuje się temperaturę nośnika ciepła, w wysokości określonej w umowie, d) obniżyło temperaturę dostarczanego nośnika ciepła i przekroczyło jej dopuszczalne odchylenie, do obliczenia wysokości opłat za ilość dostarczonego ciepła przyjmuje się obniżoną temperaturę nośnika ciepła; 2) jeżeli odbiorca, bez zmiany postanowień umowy sprzedaży ciepła, umowy o świadczenie usług przesyłania lub dystrybucji ciepła lub umowy kompleksowej: a) zwiększył obliczeniowe natężenie przepływu nośnika ciepła i przekroczył jego dopuszczalne odchylenie, do obliczenia wysokości opłat za ilość dostarczonego ciepła i zamówioną moc cieplną przyjmuje się zwiększone natężenie przepływu nośnika ciepła, b) zmniejszył obliczeniowe natężenie przepływu nośnika ciepła i przekroczył jego dopuszczalne odchylenie, do obliczenia wysokości opłat za: – ilość dostarczonego ciepła - przyjmuje się zmniejszone natężenie przepływu nośnika ciepła, – zamówioną moc cieplną - przyjmuje się obliczeniowe natężenie przepływu nośnika ciepła, c) podniósł temperaturę zwracanego nośnika ciepła i przekroczył jej dopuszczalne odchylenie, do obliczenia wysokości opłat za ilość dostarczonego ciepła przyjmuje się temperaturę nośnika ciepła, która jest zgodna z warunkami umowy, d) obniżył temperaturę zwracanego nośnika ciepła i przekroczył jej dopuszczalne odchylenie, do obliczenia wysokości opłat za ilość dostarczonego ciepła przyjmuje się obniżoną temperaturę nośnika ciepła. 2. Sprawdzenie dotrzymywania przez przedsiębiorstwo energetyczne standardów jakościowych obsługi odbiorców i dotrzymywania przez odbiorcę warunków umowy sprzedaży ciepła lub umowy o świadczenie usług przesyłania lub dystrybucji ciepła albo umowy kompleksowej w zakresie określonym w ust. 1 jest dokonywane, jeżeli umowy te nie stanowią inaczej, na podstawie średniego natężenia przepływu i temperatury nośnika ciepła w okresie doby gdy nośnikiem ciepła jest woda. 3. Jeżeli umowa nie stanowi inaczej, średnie natężenie przepływu i średnia temperatura nośnika ciepła, o których mowa w ust. 2, stanowią podstawę do ustalania opłat za zamówioną moc cieplną i ciepło oraz opłaty stałej i zmiennej za usługi przesyłowe, pobieranych za miesiąc, w którym stwierdzono niedotrzymanie standardów jakościowych obsługi odbiorców lub niedotrzymanie przez odbiorcę warunków umowy”. 7 „Odbiorcy przysługują bonifikaty w przypadku niedotrzymania przez przedsiębiorstwo energetyczne warunków umowy sprzedaży ciepła lub umowy o świadczenie usług przesyłania lub dystrybucji albo umowy kompleksowej w zakresie: 1) terminów rozpoczęcia i zakończenia dostarczania ciepła w celu ogrzewania; 2) planowanych przerw w dostarczaniu ciepła w okresie letnim. 2. Wysokość bonifikat, o których mowa w ust. 1, jeżeli umowa sprzedaży ciepła lub umowa o świadczenie usług przesyłania lub dystrybucji albo umowa kompleksowa nie stanowi inaczej, ustala się w następujący sposób: 1) jeżeli rozpoczęcie lub zakończenie dostarczania ciepła w celu ogrzewania nastąpiło z opóźnieniem w stosunku do ustalonych standardów jakościowych obsługi odbiorców, bonifikata stanowi 1/30 miesięcznej opłaty za zamówioną moc cieplną dla obiektów, w których nastąpiło opóźnienie - za każdą rozpoczętą dobę opóźnienia; 2) jeżeli planowa przerwa w dostarczaniu ciepła w okresie letnim była dłuższa od ustalonych standardów jakościowych obsługi odbiorców, bonifikata stanowi 1/30 miesięcznej opłaty za zamówioną moc cieplną dla obiektów, w których nastąpiło przedłużenie przerwy w dostarczaniu ciepła - za każdą rozpoczętą dobę przedłużenia tej przerwy”. „jeżeli z powodu niedotrzymania przez przedsiębiorstwo energetyczne standardów jakościowych obsługi odbiorców nastąpiło ograniczenie mocy cieplnej, jeżeli umowa sprzedaży ciepła lub umowa o świadczenie usług przesyłania lub dystrybucji ciepła albo umowa kompleksowa nie stanowi inaczej, odbiorcy przysługuje bonifikata, której wysokość oblicza się w następujący sposób: 1) jeżeli ograniczenie mocy cieplnej wynosi do 40 %, wysokość bonifikaty oblicza się według wzorów: Su = Sum + Suc Sum = 0,25 (Nt - Nr) x Cn x hp : 365 Suc = 0,4 (Nt - Nr) x 3,6 x 24 x hp x Cc 2) jeżeli ograniczenie mocy cieplnej wynosi powyżej 40 %, wysokość bonifikaty oblicza się według wzorów: Su = Sum + Suc Sum = 0,5 (Nt - Nr) x Cn x hp : 365 Suc = 0,8 (Nt - Nr) x 3,6 x 24 x hp x Cc gdzie poszczególne symbole oznaczają: Su - łączną bonifikatę za ograniczenia w dostarczaniu ciepła, Sum - bonifikatę za ograniczenie mocy cieplnej, Suc - bonifikatę za niedostarczone ciepło, Nt - moc cieplną określoną na podstawie obliczeniowego natężenia przepływu i parametrów nośnika ciepła określonych w tabeli regulacyjnej [w MW], Nr - rzeczywistą moc cieplną, określoną na podstawie natężenia przepływu i rzeczywistych parametrów nośnika ciepła [w MW], 24 - mnożnik, oznaczający 24 godziny w ciągu doby [w h], hp - liczbę dni, w których wystąpiły ograniczenia w dostarczaniu ciepła, spowodowane niedotrzymaniem przez przedsiębiorstwo energetyczne standardów jakościowych obsługi odbiorców, Cn - cenę za zamówioną moc cieplną dla danej grupy taryfowej [w zł/MW], Cc - cenę ciepła dla danej grupy taryfowej [w zł/GJ]”. PEC poinformował jednocześnie, iż dostarcza ciepło tylko i wyłącznie w postaci gorącej wody i w związku z powyższym klauzule umowne, które zostały opracowane na podstawie § 39 oraz § 44 Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 17 września 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz rozliczeń z tytułu zaopatrzenia w ciepło, zostały 8 zmodyfikowane w ten sposób, że zapisy dotyczące pary wodnej zostały usunięte. Para wodna jako nośnik ciepła nie stanowi przedmiotu dostaw energii jaką świadczy Spółka na rzecz odbiorców. Jednocześnie Spółka zadeklarowała zawieranie umów z nowymi klientami w oparciu o poprawiony wzorzec umowny od dnia zakończenia niniejszego postępowania oraz do aneksowania wszystkich obecnie obowiązujących umów z indywidualnymi odbiorcami w terminie 2 miesięcy od daty doręczenia jej decyzji. Dowód – pismo Spółki k. 78-86, 102; 2.7. Pismem z dnia 12 marca 2012 r. Spółka została powiadomiona o zakończeniu zbierania materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie i możliwości skorzystania z prawa wglądu w akta sprawy. Przedsiębiorca z prawa tego nie skorzystał. Dowód - karta 104 - 105; 3. Mając na uwadze zebrany materiał dowodowy, Prezes Urzędu zważył, co następuje: 3.1. Interes publicznoprawny Podstawą do rozstrzygania sprawy w oparciu o przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest uprzednie zbadanie przez Prezesa Urzędu, czy w danej sprawie zagrożony został interes publicznoprawny. Stwierdzenie, że to nastąpiło pozwala na realizację celu tej ustawy, wskazanego w art. 1 ust. 1, którym jest określenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowanej w interesie publicznoprawnym ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów. Zdaniem Prezesa Urzędu rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy są lub będą klientami Spółki – jedynego sieciowego dostawcy energii cieplnej na terenie Wałbrzycha. Wzorce umowy, będące przedmiotem analizy w niniejszej sprawie, stosowane są w obrocie konsumenckim. Interes publicznoprawny przejawia się także w postaci zbiorowego interesu konsumentów. Innymi słowy - naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest jednocześnie naruszeniem interesu publicznoprawnego. Zatem uzasadnione było w niniejszej sprawie podjęcie przez Prezesa Urzędu działań przewidzianych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów. 3.2. Status przedsiębiorcy Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie (…), pod pojęciem przedsiębiorcy należy rozumieć przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Natomiast art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 ze zm.), definiuje działalność gospodarczą jako zarobkową działalność wytwórczą, handlową, budowlaną, usługową oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i eksploatacja zasobów naturalnych, a także działalność zawodową wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły. Przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 ust. 1 tej ustawy jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna nie będąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną - wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Ponadto, zgodnie z art. 14 ust. 1 tej ustawy przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą w dniu złożenia wniosku o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej albo po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym. 9 Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej Spółka Akcyjna w Wałbrzychu, jest spółką prawa handlowego i prowadzi działalność gospodarczą na podstawie wpisu do rejestru przedsiębiorców KRS pod numerem 0000062924. A zatem - w świetle powyższego – Spółka jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie (…). Oznacza to, iż przepisy tej ustawy odnoszą się do ww. Spółki wprost. 3.3. Uprawdopodobnienie zarzutu naruszenia art. 24 ust.2 pkt 1) ustawy o ochronie (…) – pkt I sentencji decyzji. Przesłanki zastosowania art. 24 ust.2 pkt1) ustawy o ochronie (…) oraz art. 28 – wprowadzenie. Przepis art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie (...) stanowi, iż jeżeli w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione - na podstawie okoliczności sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu, o którym mowa w art. 100 ust. 1, lub innych informacji będących podstawą wszczęcia postępowania - że przedsiębiorca stosuje praktykę, o której mowa w art. 24, a przedsiębiorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, zobowiąże się do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom, Prezes Urzędu może, w drodze decyzji, nałożyć obowiązek wykonania tych zobowiązań. Art. 28 ust. 2 ww. ustawy o ochronie (...) stanowi, iż w decyzji, o której mowa w ust. 1 Prezes Urzędu może określić termin wykonania tych zobowiązań, natomiast ust. 3 ww. przepisu stanowi, iż w decyzji, o której mowa w ust. 1 Prezes Urzędu nakłada na przedsiębiorcę obowiązek składania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji zobowiązań. W toku postępowania Spółka zobowiązała się do likwidacji naruszenia ustawy o ochronie (…), przedstawiając szereg szczegółowych propozycji w tym zakresie. Zdaniem Prezesa Urzędu przyjęte przez Spółkę zobowiązanie zmierza do usunięcia zarzucanego jej naruszenia art. 24 ust.2 pkt1) ustawy o ochronie (…) . W myśl art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie (…) warunkiem nałożenia przez Prezesa Urzędu na przedsiębiorcę zobowiązania zmierzającego do zapobieżenia naruszeniom, o którym mowa w art. 24 ustawy antymonopolowej jest uprawdopodobnienie naruszenia ww. przepisów na podstawie m.in. okoliczności sprawy lub informacji będących podstawą do wszczęcia postępowania z urzędu. W związku z tym, dla zastosowania art. 28 ustawy o ochronie (…) zachodzi w przedmiotowej sprawie konieczność uprawdopodobnienia naruszenia przez Spółkę przepisów ww. ustawy poprzez rozważenie wszystkich przesłanek określonych w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w odniesieniu do postawionego jej zarzutu. Zgodnie z art. 24 ust.1 ustawy o ochronie (…)„Zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów ”, natomiast art. 24 ust. 2 określa, iż „Przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności: 1) stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego., 2) naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełniej informacji (…).” Do uprawdopodobnienia zatem praktyki z art. 24 ust. 2 pkt 1) ustawy o ochronie (...) konieczne jest uprawdopodobnienie, że spełnione zostały łącznie następujące przesłanki: 10 1) oceniane zachowanie musi być podejmowane przez podmiot będący przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy o ochronie (…) , 2) bezprawność działań przedsiębiorcy, polegająca na stosowaniu postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, zwanego dalej „Rejestrem”, 3) naruszenie tymi działaniami zbiorowego interesu konsumentów. Ad 1) Status przedsiębiorcy Jak wskazano wyżej w punkcie 3.2 uzasadnienia niniejszej decyzji, Spółka jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 pkt. 1 ustawy o ochronie (…). Zachowania niniejszego podmiotu podlegają zatem kontroli dokonywanej na gruncie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Ad 2) Bezprawność działań przedsiębiorcy. Zbiorowe interesy konsumentów podlegają ochronie przed działaniami przedsiębiorców, które są sprzeczne z prawem, tj. przepisami określonych aktów prawnych, a także sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i dobrymi obyczajami. Jak wspomniano wyżej, zgodnie z art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie (…) , za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów uważa się w szczególności stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego . W niniejszej sprawie przedmiotowe umowy pomiędzy Spółką a klientami są zawierane w oparciu o wzorzec umowny, a więc są identyczne zarówno co do formy, jak i treści (z drobnymi korektami). Tak więc klient ma jedynie możliwość wypowiedzenia się na temat przedłożonych przez Spółkę konkretnych postanowień określających jego zobowiązania, nie ma natomiast możliwości swobodnego kształtowania treści tych postanowień. Zatem nie budzi wątpliwości fakt, iż Spółka zawiera z konsumentami umowy w oparciu o wzorce umów w rozumieniu art. 384 § 1 k.c . Należy wskazać, iż wzorce umowne wykorzystywane przy zawieraniu umów z konsumentami mogą być poddane kontroli abstrakcyjnej. Kontroli abstrakcyjnej wzorca jako takiego (art. 479 36 – 479 45 k.p.c. ) dokonuje się niezależnie od tego, czy postanowienia wzorca były, czy też nie były zastosowane przy konkretnej umowie. Kontrola taka obejmuje klauzule pojedyncze lub zbiorowe (cały wzorzec lub jego fragment). Oceny postanowień w wypadku kontroli abstrakcyjnej dokonuje Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wyłącznie do kompetencji tego Sądu należy uznanie postanowień wzorców umownych za niedozwolone. Art. 479 43 k.p.c. rozszerza prawomocność wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. Skutek tzw. prawomocności rozszerzonej następuje od chwili wpisania wzorca umowy do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. Konsekwencją umieszczenia postanowienia umownego w w/w rejestrze jest to, że posłużenie się nim będzie miało skutek wprowadzenia do umowy elementu bezwzględnie przez prawo zakazanego . Wpis do rejestru niedozwolonych postanowień umownych oznacza, że od tego momentu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych. Powyższe stanowisko Prezesa Urzędu zgodne jest z orzecznictwem Sądu Najwyższego, który w uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. (Sygn. akt III SZP 3/06) stwierdził, iż „(…) stosowanie postanowień wzorców umów o treści tożsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone 11 prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., może być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów (…)”. W uzasadnieniu do powyższej uchwały Sąd uznał m.in., że „ (…) praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów art. 23a u.ok.ik. [obecnie art. 24] obejmuje również przypadki wprowadzania jedynie zmian kosmetycznych polegających na przestawieniu wyrazów lub zastąpieniu jednych wyrazów innymi, jeżeli tylko wykładnia postanowienia pozwoli stwierdzić, że jego treść mieści się w hipotezie zakazanej klauzuli. Stosowanie klauzuli o zbliżonej treści do klauzuli wpisanej do rejestru godzi przecież tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej, co wpisana do rejestru (…). Przyjęta powyżej rozszerzająca wykładnia art. 23a ustawy o o chronie (…). znajduje również uzasadnienie w dyrektywach 93/13 oraz 98/27 a także orzecznictwie ETS dotyczącym zasady efektywności (…)”. Nie jest zatem konieczna dokładna, literalna identyczność klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z nią porównywanej, stąd niedozwolone będą także takie postanowienia umów, które mieszczą się w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru, której treść zostanie ustalona w oparciu o dokonaną jej wykładnię. Przedmiotem niniejszego postępowania było zbadanie, czy zakwestionowane przez Prezesa Urzędu postanowienia wzorca p.n. „Grupa A1, A2, D2 Umowa rej. PEC SA Nr…sprzedaży energii cieplnej” (§ 13 ust. 4 wzorca) oraz postanowienia dwóch wzorców umów pn. „Umowa sprzedaży ciepła Nr PEC S.A.” (§ 12 ust. 6 obu wzorców umów), stosowanych przez Spółkę w obrocie konsumenckim, są tożsame z treścią postanowień wpisanych do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. pod pozycją 353. W ocenie Prezesa Urzędu zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje na tożsamość klauzul opisanych w pkt. I pod poz. 1 i 2 osnowy niniejszej Decyzji z treścią ww klauzuli wpisanej do Rejestru, co najmniej z następujących przyczyn : SOKiK w wyroku z dnia 18 października 2004 r. (sygn. akt XVII Amc 101/03, dotyczącym pozwu przeciwko Przedsiębiorstwu Energetycznemu Okręgu Radomsko-Kieleckiego S.A. w Skarżysku Kamiennej), uznał za postanowienie niedozwolone, które następnie zostało wpisane do Rejestru pod poz. 353, postanowienie o treści : „ Wszelkie sprawy jakie mogą powstać w związku z realizacją umowy strony będą rozstrzygać w drodze negocjacji, a w przypadku niemożności osiągnięcia porozumienia przez Sąd miejscowo właściwy dla siedziby ZEORK S.A.” . Tego typu klauzule były wielokrotnie kwestionowane przez SOKiK. Przykładowo w wyroku z dnia 24 kwietnia 2006 r. ( sygn. akt XVII AmC 107/04), SOKiK uznał za niedozwolone postanowienie umowne zapis, który następnie został wpisany pod poz. 784 do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone o treści: „Spory mogące wyniknąć na tle realizacji niniejszej umowy będą rozstrzygane przez sąd właściwy dla siedziby Wykonawcy” . W Rejestrze znajduje się więcej tego typu postanowień, które uznano za niedozwolone, np. pod poz. 41, na podstawie wyroku z dnia 31 stycznia 2003 r. (sygn. akt XVII Amc 31/02) gdzie SOKiK uznał za niedozwolone postanowienie umowne zapis o treści: „ Wszelkie spory wynikłe na tle zawartej umowy podlegają wyłączności sądu powszechnego dla siedziby firmy przyjmującej zlecenie ”, czy pod poz. 596, zgodnie z wyrokiem z dnia 17 października 2005 r. (sygn. akt XVII AmC 78/04) SOKiK uznającym za niedozwolone postanowienie umowne zapis: „Wszelkie spory między Biurem i Uczestnikiem w sprawach zawartej między nimi umowy są rozstrzygane przez rzeczowo właściwy Sąd w Nowym Sączu”. Zgodnie z orzecznictwem, taka treść postanowień narzuca właściwość sądową w przypadku wystąpienia sporów i stanowi niedozwolone postanowienie umowne określone w art. 385³ pkt 23 k.c. , tj. m.in. narzucające rozpoznanie sprawy przez sąd, który wedle ustawy nie jest miejscowo właściwy. 12 Z przytoczonego orzecznictwa wynika, iż nie ma znaczenia, czy w postanowieniu użyto sformułowania „ miejsce siedziby spółki ”, czy wymieniono z nazwy tylko określoną miejscowość niekoniecznie będącą miejscem siedziby przedsiębiorcy – w obu przypadkach bowiem treść postanowień narzuca właściwość sądową w przypadku wystąpienia sporów i tym samym jest niezgodna z art. 385³ pkt 23 k.c. Należy wskazać, iż kwestię właściwości sądu w sprawach cywilnych określają przepisy k.p.c. i zgodnie z art. 385³ pkt 23 k.c., nie mogą być one w tym zakresie wyłączane, ponieważ mogą stanowić dodatkową dolegliwość dla kupującego (konsumenta), a także ograniczać realizację przysługujących mu praw. Zakwestionowane postanowienia stosowane przez Spółkę o treści (w zależności od wzorca umowy) : „ Spory między stronami w zakresie objętym niniejszą umową rozstrzygać będzie Sąd właściwy dla Sprzedawcy” oraz „ Spory między stronami w zakresie wykonania umowy rozstrzygał będzie właściwy dla Dostawcy sąd powszechny” - w ten sam sposób kształtuje stosunki między stronami umowy w zakresie właściwości sądowej w przypadku występowania sporów tj. narzuca właściwość, która w poszczególnych przypadkach może być inna, niż ta wynikająca z właściwych przepisów k.p.c . (zwłaszcza w przypadku, gdy miejsce zamieszkania klienta znajduje się poza Wałbrzychem). Tak więc analiza porównawcza wskazuje na jednoznaczność treści porównywanych klauzul, której nie naruszają odmienności wynikające z użytych zwrotów i wyrazów. Tym samym, uprawdopodobniono, iż wymienione w punkcie I sentencji niniejszej Decyzji postanowienie mieści się w hipotezie klauzuli wpisanej do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Pomimo odmienności wynikających z użytych zwrotów i wyrazów stwierdzić należy tożsamość porównywanych zapisów z niedozwoloną klauzulą umowną wpisaną do Rejestru w dniu 1 marca 2005 r. pod poz. 353. Ad 3) Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów W myśl art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stosowanie postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone jest praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Mówiąc o „zbiorowym interesie konsumentów” należy zaznaczyć, iż ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie podaje jego definicji, wskazując jednak w art. 24 ust. 3, że nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. O tym, czy naruszony został interes zbiorowy, nie zawsze przesądza kryterium ilościowe, ponieważ niekiedy jeden ujawniony przypadek naruszenia prawa konsumenta może być przejawem często lub nawet powszechnie stosowanej praktyki naruszającej interes zbiorowy. W niniejszej sprawie bez wątpienia mamy do czynienia z prawami grupy konsumentów, tj. wszystkich konsumentów będących klientami Spółki, jak i potencjalnych zainteresowanych, którzy mogą zawrzeć z nią umowę o świadczenie usług sprzedaży i dostawy energii cieplnej (umowa kompleksowa). W rozpatrywanym stanie faktycznym zachowanie nie dotyczy interesów poszczególnych osób, których sprawy mają charakter jednostkowy, indywidualny i nie dający się porównać z innymi, lecz mamy do czynienia z uprawnieniami określonego kręgu konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla całej, licznej grupy obecnych i przyszłych kontrahentów przedsiębiorcy. Mając powyższe na względzie, Prezes Urzędu stwierdził, że zostało uprawdopodobnione spełnienie łącznie wszystkich przesłanek niezbędnych dla zakwalifikowania opisanych działań jako praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 2 pkt 1) ustawy o ochronie (...), co stwierdzono w w pkt I sentencji decyzji. 13 3. 4. Uprawdopodobnienie zarzutu naruszenia art. 24 ust.2 pkt 2) ustawy o ochronie (…) – pkt II sentencji decyzji. Przesłanki naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Jak wskazano to już w pkt. 3.3., dla zastosowania art. 28 ustawy o ochronie (…) zachodzi w przedmiotowej sprawie konieczność uprawdopodobnienia naruszenia przez Spółkę przepisów ww. ustawy poprzez rozważenie wszystkich przesłanek określonych w art. 24 ustawy o ochronie (…) w odniesieniu do postawionego jej zarzutu. Drugim z zarzutów postawionych Spółce był zarzut naruszenia obowiązku informacyjnego, określonego w art. 5 ust. 2 pkt 1i pkt 2 w zw. z art. 5 ust. 3 ustawie Prawo energetyczne , a w konsekwencji naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie (…). Aby można było uprawdopodobnić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie (…) powinno zostać uprawdopodobnione spełnione następujących przesłanek : 1) oceniane zachowanie musi być podejmowane przez podmiot będący przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy o ochronie (…) , 2) rozważana praktyka w zakresie naruszenia obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji musi być bezprawna, 3) praktyka taka musi godzić w zbiorowe interesy konsumentów. Ad 1) Status przedsiębiorcy Jak wskazano wyżej w punkcie 3.2 uzasadnienia niniejszej decyzji, Spółka jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 pkt. 1 ustawy o ochronie (…). Zachowania niniejszego podmiotu podlegają zatem kontroli dokonywanej na gruncie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Ad. 2) Bezprawność działania Zbiorowe interesy konsumentów podlegają ochronie przed działaniami przedsiębiorców, które są sprzeczne z prawem, tj. przepisami określonych aktów prawnych a także sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i dobrymi obyczajami. Jak wspomniano wyżej, zgodnie z art. 24 ust. 2 pkt 2) ustawy o ochronie (...) „za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów uważa się w szczególności naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, pełnej i prawdziwej informacji”. Przepisy art. 5 ust.1, ust. 2 pkt 1) i 2) oraz ust. 3 ustawy Prawo energetyczne, podają podstawowe elementy, jakie powinny zawierać umowy dostarczania energii cieplnej. Zgodnie z art. 5 ust.1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (tj. Dz.U. z 2006 r., Nr 89, poz. 625 ze zm.) [ dalej Prawo energetyczne ]: „ Dostarczanie paliw gazowych lub energii odbywa się, po uprzednim przyłączeniu do sieci, o którym mowa w art. 7, na podstawie umowy sprzedaży i umowy o świadczenie usług przesyłania lub dystrybucji albo umowy sprzedaży, umowy o świadczenie usług przesyłania lub dystrybucji i umowy o świadczenie usług magazynowania paliw gazowych lub umowy o świadczenie usług skraplania gazu ”. Zgodnie z art. 5 ust. 2. umowy te, powinny zawierać co najmniej: „ 1) umowa sprzedaży - postanowienia określające: miejsce dostarczenia paliw gazowych lub energii do odbiorcy i ilość tych paliw lub energii w podziale na okresy umowne, moc umowną oraz warunki wprowadzania jej zmian, cenę lub grupę taryfową stosowane w rozliczeniach i warunki wprowadzania zmian tej ceny i grupy taryfowej, sposób prowadzenia rozliczeń, wysokość bonifikaty za niedotrzymanie standardów jakościowych obsługi odbiorców, 14 odpowiedzialność stron za niedotrzymanie warunków umowy , okres obowiązywania umowy i warunki jej rozwiązania; 2) umowa o świadczenie usług przesyłania lub dystrybucji paliw gazowych lub energii - postanowienia określające: moc umowną i warunki wprowadzania jej zmian, ilość przesyłanych paliw gazowych lub energii w podziale na okresy umowne, miejsca dostarczania paliw gazowych lub energii do sieci i ich odbioru z sieci, standardy jakościowe , warunki zapewnienia niezawodności i ciągłości dostarczania paliw gazowych lub energii, stawki opłat lub grupę taryfową stosowane w rozliczeniach oraz warunki wprowadzania zmian tych stawek i grupy taryfowej, sposób prowadzenia rozliczeń, parametry techniczne paliw gazowych lub energii oraz wysokość bonifikaty za niedotrzymanie tych parametrów oraz standardów jakościowych obsługi odbiorców, odpowiedzialność stron za niedotrzymanie warunków umowy oraz okres obowiązywania umowy i warunki jej rozwiązania”; Z kolei, zgodnie z art. 5 ust.3 „ Dostarczanie paliw gazowych lub energii może odbywać się na podstawie umowy zawierającej postanowienia umowy sprzedaży i umowy o świadczenie usług przesyłania lub dystrybucji tych paliw lub energii, zwanej dalej "umową kompleksową"; umowa kompleksowa dotycząca dostarczania paliw gazowych może zawierać także postanowienia umowy o świadczenie usług magazynowania tych paliw, a w przypadku ciepła, jeżeli jest ono kupowane od innych przedsiębiorstw energetycznych, powinna także określać warunki stosowania cen i stawek opłat obowiązujących w tych przedsiębiorstwach ”. Sposób ustalenia ww. bonifikat za niedotrzymanie standardów jakościowych obsługi odbiorców określa § 39 i 44 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 17 września 2010 roku w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz rozliczeń z tytułu zaopatrzenia w ciepło (Dz.U. Nr 194, poz. 1291), zawierając szczegółowe regulacje w tym zakresie. Z kolei do zasadniczych uregulowań odnoszących się do odpowiedzialności stron za niedotrzymanie warunków umowy zaliczyć należy bonifikaty za niedotrzymanie przez przedsiębiorstwo energetyczne warunków umowy. Szczegółowo zasady ustalania tego rodzaju bonifikat określa § 40 ww. rozporządzenia. Przeprowadzona w niniejszej sprawie analiza treści wzorca umowy pn. „Grupa A1, A2, D2 Umowa rej. PEC SA Nr…sprzedaży energii cieplnej” oraz dwóch wzorców umów pn. „Umowa sprzedaży ciepła Nr PEC S.A.”, stosowanych przez Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej S. A. w Wałbrzychu wykazała, że Spółka nie zawarła w nich wszystkich wymaganych składników. Dotyczy to ww. kwestii określenia wysokości bonifikaty za niedotrzymanie standardów jakościowych obsługi odbiorcy oraz postanowień dotyczących odpowiedzialności stron za niedotrzymanie warunków umowy w zakresie bonifikat za niedotrzymanie przez przedsiębiorstwo energetyczne tych warunków. Przytoczone wyżej przepisy art. 5 ust.1, ust.2 pkt 1) i 2) oraz ust.3 ustawy Prawo energetyczne, podają podstawowe elementy jakie powinny zawierać umowy dostarczania różnych rodzajów energii, w tym także energii cieplnej. W powyższym zakresie Spółka zawarła tylko odesłanie do przepisów rozporządzenia taryfowego (bez wskazania konkretnych przepisów), tj. rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 17 września 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz rozliczeń z tytułu zaopatrzenia w ciepło (tj. Dz.U. z 2010 r., Nr 194, poz.1291), które nie jest załączane przy zawieraniu umowy z konsumentem i które nie jest wymienione jako integralna części umowy. Tak więc odesłanie to jest niewystarczające i nie ma znaczenia przy ocenie wzorca. Przedmiotowe kwestie – zgodnie z przytoczonymi przepisami Prawa energetycznego – powinny być uregulowane wprost w umowie. Skoro – co stwierdzono powyżej – Spółka nie zawarła w stosowanym wzorcu wymaganych regulacji, to takie działanie należy uznać za naruszające interesy konsumentów, ponieważ konsumenci nie są informowani o przysługujących im prawach. W praktyce obrotu z konsumentami przyjmuje się, że „obowiązkowe” postanowienia 15 obejmujące kwestie określone w art. 5 ust. 2 pkt 1, 2 i ust.3 Prawa energetycznego powinny być zamieszczone w umowie (np. poprzez przeniesienie stosownych przepisów rozporządzenia taryfowego do umowy). Innym rozwiązaniem może być zawarcie takich informacji w formie załącznika do umowy, przy czym umowa musi wyraźnie wskazywać, że załącznik stanowi jej integralną część. W ocenie Prezesa Urzędu uprawdopodobnione zostało, iż zakwestionowane działania Spółki są bezprawne i naruszające interesy konsumentów, ponieważ naruszenie obowiązku informacyjnego wyznaczonego przez wskazane przepisy ustawy Prawo energetyczne . W związku z powyższym, należało uznać za uprawdopodobnione, iż opisane wyżej zachowanie Spółki wypełnia pierwszą przesłankę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów z art. 24 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie (…), gdyż jest zachowaniem bezprawnym, polegającym na niewykonaniu obowiązku opisanego we wskazanych przepisach ustawy Prawo energetyczne . Ad 3) Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów Mówiąc o godzeniu w „zbiorowy interes konsumentów” należy zaznaczyć, iż ustawa o ochronie (…) nie podaje jego definicji, wskazując jednak w art. 24 ust. 3, że nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. O tym, czy naruszony został interes zbiorowy, nie zawsze przesądza kryterium ilościowe, ponieważ niekiedy jeden ujawniony przypadek naruszenia prawa konsumenta może być przejawem często lub nawet powszechnie stosowanej praktyki naruszającej interes zbiorowy. W niniejszej sprawie bez wątpienia mamy do czynienia z naruszeniem praw licznej grupy konsumentów, nie tylko tych będących klientami Spółki ale i potencjalnych zainteresowanych, którzy mogą zawrzeć z nią umowę dotyczącą dostarczania energii cieplnej. Na skutek naruszenia ww. obowiązku informacyjnego, Spółka ograniczyła wszystkim tym osobom możliwość dochodzenia przez nich ewentualnych roszczeń z tytułu nienależytego wykonywania umowy przez Spółkę i uzyskanie w związku z tym konkretnych bonifikat/upustów przy płatnościach. Tak więc, działanie przedsiębiorcy niewątpliwie godzi w ekonomiczne interesy konsumentów ograniczając ich prawa gwarantowane wyżej wskazanymi przepisami ustawy Prawo energetyczne i rozporządzenia taryfowego. Zachowanie Spółki nie godzi w interesy poszczególnych osób, których sprawy mają charakter jednostkowy, indywidualny i nie dający się porównać z innymi, lecz mamy do czynienia z naruszonymi uprawnieniami nieokreślonego kręgu konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla całej grupy obecnych i przyszłych kontrahentów przedsiębiorcy. Tym samym uprawdopodobniono trzecią przesłankę, w związku z omawianym zarzutem naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, tj. zakwestionowane działanie przedsiębiorcy musi godzić w zbiorowe interesy konsumentów. Mając powyższe na względzie, Prezes Urzędu stwierdził, że zostało uprawdopodobnione spełnienie łącznie wszystkich przesłanek koniecznych dla zakwalifikowania opisanych działań jako praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 2 pkt 2) ustawy o ochronie (...), polegającej na naruszeniu przez Spółkę obowiązku informacyjnego określonego art. 5 ust 2 pkt 1 i pkt 2 w zw. z art. 5 ust 3 ustawy Prawo energetyczne . 4. Zastosowanie art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Jak wskazano to już w pkt 3.3. niniejszej Decyzji, w warunkach określonych art. 28 ust.1 ustawy o ochronie (…) Prezes Urzędu może, w drodze decyzji, nałożyć obowiązek wykonania zobowiązań przyjętych przez przedsiębiorcę. Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie, 16 ponieważ Spółka zobowiązała się do podjęcia działań zmierzających do zapobieżenia analizowanym naruszeniom, w zakresie wskazanym przez Prezesa Urzędu [treść tych zobowiązań została szczegółowo opisana w pkt 2.6. uzasadnienia niniejszej Decyzji], w tym zmiany kwestionowanych postanowień oraz uzupełnienia wzorców umów w stosownym zakresie. Zakres zobowiązania obejmuje zarówno zmiany we wzorcach umów stosowanych przy nowo podpisywanych umowach, jak i aktualnie obowiązujących. Oznacza to konieczność aneksowania wszystkich umów istniejących w obrocie prawnym Po zapoznaniu się z propozycją Spółki co do zakresu zmian we wzorcach umownych, Prezes Urzędu uznał, iż przyjęte zobowiązanie uwzględnia zarzuty przedmiotowego postępowania. Treść nowych postanowień, które zastąpią postanowienia objęte zarzutami postępowania, nie budzi wątpliwości co do ich poprawności i zgodności z prawem. Również nowo wprowadzone postanowienia uzupełniające wzorzec umowny o zapisy określające wysokość bonifikaty za niedotrzymanie standardów jakościowych obsługi oraz bonifikat za niedotrzymanie przez przedsiębiorstwo energetyczne warunków umowy, są zgodne z przepisami zawartymi w ustawie Prawo energetyczne i w rozporządzeniu taryfowym. Jednocześnie, mając na względzie złożone przez Spółkę zobowiązanie oraz liczbę odbiorców jego usług Prezes UOKiK zobowiązał ww. przedsiębiorcę do zawieranie umów na podstawie zmienionych wzorców umów od dnia uprawomocnienia doręczenia decyzji oraz aneksowania wszystkich umów obowiązujących w dniu wydania decyzji w terminie 2 miesięcy od daty jej uprawomocnienia. Prezes Urzędu oznaczył początek biegu terminu na wykonanie zobowiązań przez Spółkę, przyjmując jako zdarzenie początkowe fakt uprawomocnienia się, nie zaś doręczenia decyzji. Powodem tego stanowiska jest zagwarantowanie Spółce realnej ochrony jej prawa do złożenia odwołanie od decyzji (skuteczność ochrony prawnych interesów Spółki mogłaby być zagrożona w razie konieczności wcześniejszego wykonania obowiązków nałożonych niniejszą decyzją). 5. Rozstrzygniecie zawarte w punkcie III sentencji decyzji. Zgodnie z art. 28 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w decyzji wydanej na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu nakłada na przedsiębiorcę obowiązek złożenia w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji zobowiązań. Za termin wystarczający do realizacji tego obowiązku Prezes Urzędu uznał 3 miesiące od daty uprawomocnienia się decyzji czyli miesiąc od daty realizacji nałożonych na Spółkę zobowiązań. W związku z powyższym, należało orzec jak w pkt III sentencji decyzji. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie (…) , w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c., od niniejszej decyzji przysługuje stronie odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów we Wrocławiu. Otrzymuje: Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej S.A. w Wałbrzychu ul. Ogrodowa 19 58-306 Wałbrzych