RWR-2/2002

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA WE WROCŁAWIU 50-413 Wrocław, ul. Walońska 3-5 tel. (0-71) 34 46 587, (0-71) 34 05 920, fax (0-71) 34 05 922 E-mail: wroclaw@uokik.gov.pl RWR 531-s- /2001/WS Wrocław, 23 .01.2002 r. Decyzja DL WR 2/2002 Na podstawie : art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 122, poz. 1319), w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, odmawia się wszczęcia postępowania antymonopolowego w sprawie z wniosku Przedsiębiorstwa Państwowej Komunikacji Samochodowej w Oławie przeciwko Gminie Wrocław z siedzibą we Wrocławiu. Uzasadnienie 1. Do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wpłynął w dniu 2 lipca 2001 r. wniosek Przedsiębiorstwa Państwowej Komunikacji Samochodowej w Oławie, zwanego dalej „PKS”. We wniosku oraz piśmie uzupełniającym z dnia 18 lipca 2001 r. PKS twierdził, iŜ jednostka organizacyjna Gminy Wrocław, zwana dalej „Gminą”, stosuje praktyki ograniczające konkurencję. Uzasadniając wniosek PKS twierdził, iŜ z dniem 1 stycznia 2001 r. Zarząd Dróg i Komunikacji zamierzał wprowadzić opłaty za korzystanie z przystanków (chociaŜ nie ponosi z tego tytułu Ŝadnych kosztów) wg określonego cennika. Wysokość opłaty budzi powaŜne zastrzeŜenia, zaś sama opłata została ustalona na poziomie arbitralnie ustalonym pomiędzy Zarządem Dróg i Komunikacji a PPKS Wrocław. W konsekwencji PKS wniósł o nakazanie zaniechania Zarządowi Dróg i Komunikacji stosowania praktyk, polegających na : a) zawarciu porozumienia polegającego na ustaleniu bezpośrednio między konkurentami (PPKS we Wrocławiu) opłaty w wysokości 10 zł + VAT za kaŜdy przejazd i odjazd, co mogłoby stanowić naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, zwanej dalej „ustawą antymonopolową”, b) narzucaniu nadmiernie wygórowanych cen i warunków umów przynoszących Zarządowi Dróg nieuzasadnione korzyści w następstwie wprowadzeniu opłat w podanej wyŜej wysokości, co zdaniem wnioskodawcy mogłoby z kolei stanowić naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 1 i 6 powołanej wyŜej ustawy. 2. Wobec wątpliwości co do naruszenia zakazów określonych w art. 5 i art. 8 ustawy antymonopolowej, Prezes Urzędu, zwany dalej „organem antymonopolowym”, wszczął w sprawie postępowanie wyjaśniające na podstawie art. 43 w zw. z art. 85 ust. 2 powołanej wyŜej ustawy. Zgodnie z powołanym art. 85 ust. 2 ustawy, przed wydaniem postanowienia o wszczęciu lub decyzji o odmowie wszczęcia postępowania antymonopolowego Prezes Urzędu moŜe przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, o którym mowa w art. 43, mające 2 na celu uzyskanie dodatkowych informacji niezbędnych do rozstrzygnięcia o wszczęciu lub odmowie wszczęcia postępowania antymonopolowego. Z kolei według art. 43 ust. 1 Prezes Urzędu moŜe wszcząć z urzędu, w drodze postanowienia, postępowanie wyjaśniające, jeŜeli okoliczności wskazują na moŜliwość naruszenia przepisów ustawy, w sprawach dotyczących określonej gałęzi gospodarki oraz w sprawach dotyczących ochrony interesów konsumentów. 3. Na podstawie przeprowadzonego postępowania organ antymonopolowy ustalił następujący stan faktyczny : 3.1. Gmina Wrocław w związku z wejściem w Ŝycie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o warunkach wykonywania krajowego drogowego przewozu osób (Dz. U. Nr 141, poz. 942 ze zm.) wprowadziła od 1 kwietnia 1998 r. opłaty za korzystanie z przystanków będących własnością Gminy. Opłaty dotyczyły przewoźników wykonujących przewozy poza siecią miejskiej komunikacji zbiorowej, nie będących przedsiębiorstwami PPKS. Wysokość opłat, była ustalana w powiązaniu z liczbą kursów i oparta na takich samych dla wszystkich przewoźników stawkach. Cennik Miesięczny koszt netto korzystania z 1 przystanku wrocławskiej komunikacji zbiorowej [zł] (obowiązywał od 01.01.2000 r.) Tab. 1 Lp. Liczba kursów Koszt korzystania z 1 przystanku przez - Autobus Koszt korzystania z 1 przystanku przez - Mikrobus 1. 1. 301,00 151,00 2. 2. 302,00 152,00 3. 3. 303,00 153,00 4. 4. 304,00 154,00 5. 5. 305,00 155,00 6. 6. 306,00 156,00 7. 7. 307,00 157,00 8. 8. 308,00 158,00 9. 9. 309,00 159,00 10. 10. 310,00 160,00 11. 11. 310,30 160,30 12. 12. 310,60 160,60 13. 13. 310,90 160,90 14 14 311,20 161,20 15. 15. 311,50 161,50 (dowód - pismo Wiceprezydenta Miasta Wrocławia k. 14 akt RWR 531w - 1/01/WS, cennik k. 27 akt RWR 531w - 1/01/WS). 3.2. Od 1 stycznia 2001 r. obowiązkiem wnoszenia opłat objęte miały zostać takŜe PPKS-y, w tym Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej z siedzibą we Wrocławiu. Jednocześnie pismem z dnia 21 listopada 2000 r. przewoźnicy zostali poinformowani o projekcie wprowadzenia opłat według przyjętej dotąd metody w stosunku do przewoźników 3 prywatnych (zaleŜność opłaty od liczby kursów na danym przystanku). Proponowany cennik przedstawiał się następująco : Cennik Miesięczny koszt netto korzystania z 1 przystanku wrocławskiej komunikacji zbiorowej [zł] (obowiązywał od 01.01.2001 r.) Tab. 2 Lp. Liczba kursów Koszt korzystania z 1 przystanku przez - Autobus Koszt korzystania z 1 przystanku przez - Mikrobus 1. 1. 331,10 166,10 2. 2. 332,20 167,20 3. 3. 333,30 168,30 4. 4. 334,40 169,40 5. 5. 335,50 170,50 6. 6. 336,60 171,60 7. 7. 337,70 172,70 8. 8. 338,80 173,80 9. 9. 339,90 174,90 10. 10. 341,00 176,00 11. 11. 341,33 176,33 12. 12. 341,66 176,66 13. 13. 341,99 176,99 14 14 342,32 177,32 15. 15. 342,65 177,65 Proponowany wzrost stawki miał wynieść więc 10% (dowód - pismo Wiceprezydenta Miasta Wrocławia k. 14 i k. 187-188 akt RWR 531w - 1/01/WS, cennik k. 28 akt RWR 531w - 1/01/WS, pismo do przewoźników k. 29 akt RWR 531w - 1/01/WS). 3.3. Ze względu na trudność z negocjowaniem nowych stawek z kaŜdym przewoźnikiem odrębnie (z uwagi na ich duŜą liczbę - 42, oraz brak wskazania na rozkładach jazdy, które kursy wykonywane są przez poszczególne przedsiębiorstwa), prowadzenia negocjacji w imieniu wszystkich przewoźników osobowych podjęło się przedsiębiorstwo wrocławskie. Wszystkich zainteresowanych przewoźników powiadomiono o tym fakcie. W wyniku negocjacji przyjęto stawkę 50 zł za jeden wykorzystywany przystanek oraz 10 zł za jeden kurs (dowód - pismo Wiceprezydenta Miasta Wrocławia k. 14 akt RWR 531w - 1/01/WS). PowyŜszą wysokość stawki przyjęto w wysokości, jaka ustalona została w zawartej umowie z Przedsiębiorstwem Państwowej Komunikacji Samochodowej we Wrocławiu. Przedmiotowa umowa nr 2/FZ/2001 regulowała takŜe zasady korzystania z przystanków komunikacji miejskiej usytuowanych na gruncie naleŜącym do PPKS Wrocław. Zarząd Dróg i Komunikacji zobowiązał się do wnoszenia odpowiednich opłat za zatrzymywanie się pojazdów komunikacji miejskiej na tych przystankach (dowód - § 3 ust. 3 umowy nr 2/FZ/2001 k. 32 - 34 akt RWR 531w - 1/01/WS). 4 3.4. Celem wszechstronnego zbadania podniesionego przez wnioskodawcę problemu, organ antymonopolowy przeprowadził ogólnopolskie badanie rynku przewozów osobowych w zakresie wysokości opłat za korzystanie z przystanków na terenie miast oraz zasad ich ustalania. W wyniku badania ustalono, iŜ : a) na terenie Gdańska obowiązuje stawka 0,17 zł za kaŜde zatrzymanie się autobusu na przystanku (informacja PPKS w Gdańsku), b) na terenie Olsztyna obowiązuje stawka ryczałtowa 10 zł miesięcznie za korzystanie codziennie z dwóch przystanków miejskich (informacja PPKS w Gdańsku), c) na terenie Katowic obowiązuje stawka 23 zł miesięcznie od jednego autobusu oraz 15 zł od jednego samochodu osobowego przeznaczonego do przewozu nie więcej niŜ 9 osób łącznie z kierowcą (informacja Urzędu Miasta w Katowicach), d) na terenie Łodzi obowiązują stawki : - 101 zł - liczba zatrzymań na przystanku 1 - 15 w ciągu doby, - 202 zł - liczba zatrzymań 16 - 30 w ciągu doby, - 303 zł - liczba zatrzymań powyŜej 30 w ciągu doby, (informacja Urzędu Miasta Łodzi), c) na terenie Lublina obowiązują stawki następujące, naliczane od kaŜdego autobusu : - dla przewozów w komunikacji miejskiej 150 zł - do 30 miejsc ogółem 300 zł - powyŜej 30 miejsc ogółem, - dla przewozów pozamiejskich 75 zł - do 15 miejsc ogółem 150 zł - od 16 do 30 miejsc ogółem 180 zł - powyŜej 30 miejsc ogółem (informacja wiceprezydenta Lublina), d) na terenie Bydgoszczy wysokość opłat uzaleŜniona jest od wielkości przewozów pasaŜerskich realizowanych przez poszczególnych przewoźników, tj. od ilości zatrzymań na przystankach komunikacji miejskiej oraz pojemności taboru; przedstawia się ona następująco : Pojemność pojazdu Kursy w dni powszechne Kursy w soboty Kursy w niedziele powyŜej 100 miejsc 10,31 zł 2,13 zł 2,50 zł powyŜej 40 do 100 miejsc 6,19 zł 1,28 zł 1,50 zł powyŜej 20 do 40 miejsc 2,06 zł 0,43 zł 0,50 zł do 20 miejsc 1,03 zł 0,21 zł 0,25 zł (informacja Zarządu Dróg Miejskich i Komunikacji Publicznej w Bydgoszczy), e) na terenie Krakowa przewoźnicy wykonujący regularny zarobkowy przewóz osób nie ponoszą opłat za korzystanie z przystanków autobusowych połoŜonych na drogach publicznych; są oni natomiast zobowiązani do partycypacji w kosztach utrzymania przystanków; podstawą do obliczenia naleŜności jest ogólna powierzchnia podlegająca utrzymaniu, ilość ustawionych koszy na śmieci oraz częstotliwość zamiatania i opróŜniania koszy; w oparciu o te dane wyliczono tzw. stawkę bazową za zamiatanie 1 m 2 powierzchni (045 zł) i za opróŜnienie 1 kosza (od 3,75 zł do 4,50 zł); kwota za utrzymanie jednego 5 przystanku zawarta z umowach z przewoźnikami wynika z przemnoŜenia stawki bazowej przez powierzchnię przystanku z uwzględnieniem częstotliwości zamiatania i ilości koszy na danym przystanku z uwzględnieniem częstotliwości ich opróŜniania; ostateczna wysokość opłaty uzaleŜniona jest od ilości przewoźników korzystających z danego przystanku (informacja Zarządu Dróg i Komunikacji w Krakowie), f) na terenie Kielc wysokość opłat ustala się w drodze negocjacji; opłata określana jest jako partycypacyjna w kosztach utrzymania przystanków i uzaleŜniona od ilości przystanków; wysokość ta waha się od 171,20 zł do 2310 zł miesięcznie (tj. 0,27 - 0,32 zł za kurs) Wszystkie stawki podano według wielkości netto (wielkość brutto = stawka netto + 22% VAT). (dowód - akta RWR 063 - 19/01/WS). 4. Mając na uwadze zebrany w sprawie materiał dowodowy, organ antymonopolowy zwaŜył, co następuje : Przeprowadzone na podstawie art. 85 ust. 2 ustawy antymonopolowej postępowanie wyjaśniające nie potwierdziło prawdopodobieństwa naruszenia przez Zarząd Dróg i Komunikacji ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 11 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o warunkach wykonywania krajowego drogowego przewozu osób (Dz. U. Nr 141, poz. 942 ze zm.) ubiegający się o zezwolenie na krajowy zarobkowy przewóz osób pojazdami samochodowymi nie będącymi taksówkami, obowiązany jest przedłoŜyć organowi udzielającemu zezwolenia ustalone z właścicielami przystanków i dworców zasady korzystania z tych obiektów. Ustawa wymaga w ust. 4 art. 11, aby opłaty te były ustalane na równoprawnych warunkach dla wszystkich przewoźników. Warunek powyŜszy spełniony został w niniejszej sprawie, skoro wszyscy przewoźnicy korzystający z naleŜących do Gminy Wrocław uiszczają jednakową stawkę (50 zł za jeden wykorzystywany przystanek oraz 10 zł za jeden kurs). Stawka ta globalnie jest korzystniejsza od proponowanej początkowo (vide tabela 2). Stwierdzić takŜe naleŜy, iŜ właściciel gruntu ma prawo pobierać poŜytki z tego tytułu (art. 140 k.c.), w tym takŜe za korzystanie z niego przez przewoźników na cele przewozu osób. Ustalenie wysokości opłaty w powiązaniu z ilością kursów wydaje się rozsądną próbą zobiektywizowania kryteriów jej uiszczania. W tej sytuacji zarzut naruszenia art. 8 ust. 2 pkt 1 i 6 ustawy antymonopolowej wydaje się bezzasadny, skoro ustalone na podstawie obiektywnych kryteriów ceny nie mają charakteru cen nieuczciwych, zaś proponowanie warunki korzystania z przystanków nie przynoszą Gminie Wrocław nieuzasadnionych korzyści. NaleŜy zauwaŜyć, iŜ nowe warunki są korzystniejsze od cen zaproponowanych początkowo (tabela 2), które były jedynie o 10% wyŜsze od obowiązujących w 2000 r. W tej sytuacji dodatkowo brak jest podstaw do ustalenia, iŜ zaproponowane ceny są nieuczciwe w rozumieniu art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy antymonopolowej. Stwierdzić naleŜy równieŜ, iŜ brak jest podstaw do postawienia Zarządowi Dróg i Komunikacji i PPKS Wrocław zarzutu zawarcia zmowy cenowej opisanej w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy antymonopolowej. Z informacji przesłanej przez Wiceprezydenta Miasta Wrocławia wynika, iŜ wszyscy przewoźnicy wiedzieli o prowadzeniu negocjacji w ich imieniu przez PPKS Wrocław, zaś wynegocjowane stawi są korzystniejsze, aniŜeli zaproponowane przez Zarząd Dróg i Komunikacji przed ich podjęciem. 6 W tym stanie rzeczy, mając powyŜsze na uwadze, naleŜy stwierdzić, iŜ przesłanki art. 5 ust. 1 pkt 1 oraz art. 8 ust. 2 pkt 1 i 6 ustawy antymonopolowej nie zostały spełnione. Od niniejszej decyzji przysługuje stronom odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Antymonopolowego w terminie dwutygodniowym od dnia doręczenia decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu. Z up. Prezesa UOKiK Dyrektor Delegatury UOKiK we Wrocławiu Zbigniew Jurczyk Otrzymuje : Pan Jan Kowalczyk Dyrektor Przedsiębiorstwa Państwowej Komunikacji Samochodowej w Oławie ul. Opolska 50