RWR-2/2018

Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu pl. Strzelecki 25 50 - 224 Wrocław Tel. 71 323 - 63 - 80 Fax 71 323 - 63 - 98 wroclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Strona 1 P REZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I K ONSUMENTÓW MAREK NIECHCIAŁ RWR - 6 11 - 1 /17/JM Warszawa, 26 lutego 2018 r. DECYZJA NR RWR - 2 /201 8 I. Na podstawie art. 23b ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów ( j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 229 ze zm. ) w związku z art. 33 ust. 6 tej ustawy , po przeprowadzeniu postępowania w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone – w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – uz naje się postanowienia wzorców umów pn. „Ogólne postanowienia umowne” – stanowiące integralną część umowy o dzieło pn. „Umowa o wykonanie montażu stolarki budowlanej”, stosowan ych przez Magdalenę Ślazyk, prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą MAG - BUD Magdalena Ślazyk z siedzibą w Dziad owym Moście , o treści: 1 . „(…) Jeżeli ZAMAWIAJĄCY opóźnia się z zapłatą wynagrodzenia powyżej terminu 7 dni od ustalonego umową terminu, WYKONAWCY przysługuje prawo demontażu użytych materiałów i urządzeń - bez obowiązku przywrócenia stanu pierwotnego.”, 2 . „(…) Strony umawiają się, że sądem właściwym do rozstrzygania sporów dotyczących zawartej umowy jest sąd rejonowy właściwości miejscowej WYKONAWCY. ”, za niedozwolone postanowienia umowne , co stanowi naruszenie art. 23a ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, i zakazuje się ich wykorzystywania. II. Na podstawie art. 23c ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów ( j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 229 ze zm. ) , w związku z art. 33 ust. 6 tej ustawy , po złożeniu w toku postępowania przez Magdalenę Ślazyk, prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą MAG - BUD Magdalena Ślazyk z siedzibą w Dziadów Moście , zobowiązania do podjęcia lub zaniechania działań zmierzających do zakończenia stos owania naruszeń , o których mowa w pkt I sentencji decyzji i usunięcia ich skutków poprzez : a) zastąpieni e postanowienia wskazanego w pkt I.1 . decyzji postanowieniem o treści: „ Jeżeli ZAMAWIAJĄCY opóźnia się z zapłatą wynagrodzenia powyżej terminu 7 dni od ust alonego umową terminu, WYKONAWCA pisemnie zawezwie go do uiszczenia należności w terminie 14 dni od doręczenia wezwania. ” , Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu pl. Strzelecki 25 50 - 224 Wrocław Tel. 71 323 - 63 - 80 Fax 71 323 - 63 - 98 wroclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Strona 2 b) zastąpieni e postanowienia wskazanego w pkt I.2 . decyzji postanowieniem o treści: „ Strony umawiają się, że sądem właściwym do rozstrzy gania sporów dotyczących zawartej umowy jest sąd rejonowy właściwości miejscowej. ” , c) wprowadzenie do obrotu wzorca umowy po zmianach wskazanych w pkt II.a i II.b niniejszej decyzji i stosowanie go do nowo zawieranych umów z konsumentami , d) przedłożenie, za pośrednictwem operatora pocztowego lub osobiście, aneksów z propozycją zmiany obowiązujących umów w sposób wskazany w punkcie II.a i II.b. niniejszej decyzji wraz z informacją, że zmiany w tych umowach wejdą w życie w dniu podpisania aneksu przez konsument a, a w przypadku jego niepodpisania lub nieodesłania, postanowienia umowne, o których mowa w pkt I niniejszej decyzji, z uwagi na ich niedozwolony charakter nie obowiązują od momentu podpisania „ Umowy o wykonanie montażu stolarki budowlanej” ; Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakłada na Magdalenę Ślazyk, prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą MAG - BUD Magdalena Ślazyk z siedzibą w Dziadów Moście , obowiązek wykonania ww. zobowiązania w termin ie 1 miesiąca od daty uprawomocnienia się niniej szej decyzji . III. Na podstawie art. 23c ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów ( j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 229 ze zm. ) Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakłada na Magdalenę Ślazyk, prowadzącą działalność g ospodarczą pod firmą MAG - BUD Magdalena Ślazyk z siedzibą w Dziadów Moście , obowiązek przekazania , w terminie 2 miesięcy od daty uprawomocnienia się decyzji, informacji o stopniu realizacji ww. zobowiązania i dowodów potwierdzających jego wykonanie , w szcze gólności:  p rzekazania , potwierdzonych za zgodność z oryginałem , nowych wzorców umów wraz ze wskazaniem daty ich wprowadzenia do obrotu z konsumentami ,  przesłania 5 zanonimizowanych umów zawartych z konsumentami według nowych wzorców umownych (w przypadku, gdyby w ww. okresie zostało zwartych mniej umów, należy przesłać zanonimizowane wersje wszystkich) ,  podani a liczby konsumentów, do których skierowano aneksy do umowy  przesłania potwierdzenia realizacji wysyłki korespondencji do klientów w postaci raportu w wersji elektronicznej (w formie pdf), potwierdzającego liczbę przesyłek i daty ich nadania. UZASADNIENIE 1. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: Prezes UOKiK) , w związku z zawiadomieniem Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Oławie, pr zeprowadził postępowanie wyjaśniające, mające na celu wstępne ustalenie, czy działania Magdaleny Ślazyk, prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą MAG - BUD Magdalena Ślazyk z siedzibą w Dziadów Moście (dalej: MAG - BUD lub Przedsiębiorca ), w zakresie umów o wykonanie stolarki budowlanej, zawieranych z konsumentami poza lokalem przedsiębiorstwa, mogą stanowić naruszenie uzasadniające wszczęcie postępowania w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone oraz/lub postępowania w sprawie praktyk n aruszających zbiorowe interesy konsumentów W toku postępowania Przedsiębiorca przesłał, obowiązujące od września 2016 r., wzorce umowy pn. „Umowa o wykonanie montażu stolarki budowlanej” oraz „Ogólne postanowienia umowne” – stanowiące integralną część umow y zawieranej z konsumentami poza lokalem przedsiębiorstwa. Organ poddał analizie te wzorce . W jej wyniku stwierdzono , iż mogą one zawierać postanowienia niedozwolone w rozumieniu art. 385 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (j.t. Dz.U.2017 r. , poz. 459 ze zm.; dalej: k.c.) . Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu pl. Strzelecki 25 50 - 224 Wrocław Tel. 71 323 - 63 - 80 Fax 71 323 - 63 - 98 wroclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Strona 3 Mając na uwadze ustalenia dokonane na etapie postępowania wyjaśniającego, Prezes UOKiK postanowieniem Nr RWR 61/2017 z dnia 16 sierpnia 2017 r. (dalej: Postanowienie) wszczął z urzędu postępowanie w sprawie podejrzenia sto sowania przez MAG - BUD, we wzorcu umowy pn. „Ogólne postanowienia umowne” – stanowiących integralną część umowy o dzieło pn. „Umowa o wykonanie montażu stolarki budowlanej” - niedozwolonych postanowień umownych o treści: 1) „(…) Jeżeli ZAMAWIAJĄCY opóźnia s ię z zapłatą wynagrodzenia powyżej terminu 7 dni od ustalonego umową terminu, WYKONAWCY przysługuje prawo demontażu użytych materiałów i urządzeń - bez obowiązku przywrócenia stanu pierwotnego.”, 2) „(…) Strony umawiają się, że sądem właściwym do rozstrzyga nia sporów dotyczących zawartej umowy jest sąd rejonowy właściwości miejscowej WYKONAWCY. ”, co może stanowić naruszenie art. 23a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Jednocześnie, Prezes Urzędu zaliczył w poczet dowodów materiały zebrane w trakcie postępowania wyjaśniającego o sygn. RWR 403 - 2 /1 7 /JM oraz wystąpienie do MAG - Bud o sygn. RWR 643 - 502/16/JM. (dowód: sprawa sygn. RWR 61 1 - 1/17 /JM, karta nr 1 - 5, RWR 403 - 2 /1 7 /JM , karta nr 3 - 7, RWR 643 - 502/16/JM, karta nr 5 - 29 ) 2. Przedsiębiorca , w odpowiedz i na wezwanie do ustosunkowania się do zarzutów przedstawionych w Postanowieniu , zobowiązał się do zmiany treści zakwestionowanych postanowień ora z wniósł o wydanie decyzji w trybie art. 23c ww. ustawy o ochronie o ochronie konkurencji i konsumentów (dalej : ustawa o ochronie (…) ) . Ostateczny projekt nowych wzorców został przesłany przez MAG - BUD dnia 31 października 2017 r. (dowód: sprawa sygn. RWR 611 - 1/17/JM, karta nr 8, 23 - 35 ) 3. Prezes UOKiK zawiadomił Przedsiębiorcę o zakończeniu zbierania materiału dowod owego oraz o możliwości zapoznania się z aktami sprawy . Przedsiębiorca nie skorzystał z tego uprawnienia. (dowód: sprawa sygn. RWR 611 - 1/17/JM, karta nr 37) Prezes UOKiK ustalił następujący stan faktyczny: 1. Magdalena Ślazyk, prowadz i działalność gospodar czą pod nazwą MAG - BUD Magdalena Ślazyk z siedzibą w Dziad owym Moście , na podstawie wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (NIP 9111831915, REGON 022423605). Podstawowym przedmiotem tej działalności jest zakładanie stolarki b udowlanej. (dowód: wypis z CEIDG, sprawa sygn. RWR 611 - 1/17/JM, karta nr 7, 38 ) 2. Przedsiębiorca zawiera z konsumentami, poza lokalem przedsiębiorstwa, umowy o dzieło – o wykonanie usługi polegającej na dostawie oraz montażu stolarki budowlanej (okna, drzwi) , z materiałów własnych MAG - BUD . Umowy te zawierane są według ustalonych przez Przedsiębiorcę wzorców umów pn. „Umowa o wykonanie montażu stolar ki budowlanej” wraz z jej integralną częścią pn. „Ogólne postanowienia umowne”. (dowód: stosowane od września 20 16 r. wzorce umów, sprawa sygn. RWR 403 - 2/17, karta nr 3 - 7) 3. We wzorcu umowy pn. „Ogólne postanowienia umowne” – znajdują się postanowienia o treści: 1) „(…) Jeżeli ZAMAWIAJĄCY opóźnia się z zapłatą wynagrodzenia powyżej terminu 7 dni od ustalonego umo wą terminu, WYKONAWCY przysługuje prawo demontażu użytych materiałów i urządzeń - bez obowiązku przywrócenia stanu pierwotnego.”, 2) „(…) Strony umawiają się, że sądem właściwym do rozstrzygania sporów dotyczących zawartej umowy jest sąd rejonowy właściwośc i miejscowej WYKONAWCY.”, Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu pl. Strzelecki 25 50 - 224 Wrocław Tel. 71 323 - 63 - 80 Fax 71 323 - 63 - 98 wroclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Strona 4 (dowód: wzorzec umo wy, sprawa sygn. RWR 403 - 2/17, karta nr 6) Mając na uwadze zebrany materiał dowodowy, Prezes UOKiK zważył, co następuje: Interes publiczny Podstawą do rozstrzygania sprawy w oparciu o przepisy ustawy o ochr onie (…) jest uprzednie zbadanie przez Prezesa UOKiK, czy w danej sprawie zagrożony został interes publiczny. Stosownie do art. 1 ust. 1 ww. ustawy, ochrona interesów przedsiębiorców i konsumentów podejmowana przez Prezesa UOKiK jest prowadzona w interes ie publicznym. Interes publiczny zostaje naruszony wówczas, gdy działania przedsiębiorcy godzą w interesy ogólnospołeczne i dotykają szerokiego kręgu uczestników rynku, zaburzając jego prawidłowe funkcjonowanie. Ingerencja Prezesa UOKiK ma na celu ochronę interesów zbiorowości, a nie poszczególnych, indywidualnych uczestników rynku. W opinii Prezesa UOKiK, rozpatrywana sprawa dotyczy interesu publicznego, wiąże się bowiem z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy mogli być narażeni na skutki stosow ania we wzorcach umów niedozwolonych postanowień umownych, o których mowa w art. 385 1 § 1 k.c. Wskazane praktyki Przedsiębiorcy dotycz ą nieograniczonej liczby konsumentów, którzy zawarli lub w przyszłości zawrą umowy o dzieło z MAG - BUD. W niniejszej sprawi e uzasadnione zatem było podjęcie przez Prezesa U OKiK działań przewidzianych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów. Status przedsiębiorcy Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie (…), pod pojęciem przedsiębiorcy należy rozumieć przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Natomiast art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (j.t. Dz. U. z 201 7 r. , poz. 2168 ze zm. ), definiuje działalność gospodarczą jako zarobkową działalność wytwórczą, budowlaną, handlową, usługową oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze zł óż, a także działalność zawodową, wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły. Przedsiębiorcą, w rozumieniu art. 4 ust. 1 tej ustawy, jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna nie będąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną - wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Magdalena Ślazyk prowadz i działalność gospodarczą pod nazwą MAG - BUD Magdalena Ślazyk, na podstawie wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (NIP 9111831915, REGON 022423605). A zatem - w świetle powyżej przytoczonych przepisów prawnych – jest ona przedsiębiorc ą w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie (…), d o któ re go przepisy tej ustawy odnoszą się wprost. Ad I sentencji decyzji Zakaz stosowania we wzorcach umów niedzowolonych postanowień umownych Zgodnie z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie (…) , zakazane jest stosowanie we wzorcach umów zawieranych z kons umentami niedozwolonych postanowień umownych, o których mowa w art. 385 1 § 1 k.c. Źródłem polskiej regulacji dotyczącej nieuczciwych postanowień umownych jest Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach kons umenckich (Dziennik Urzędowy L 095, 21/04/1993 P. 0029 – 0034; dalej: dyrektywa 93/13), zgodnie z któr ą warunki umowy, które nie były indywidualnie Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu pl. Strzelecki 25 50 - 224 Wrocław Tel. 71 323 - 63 - 80 Fax 71 323 - 63 - 98 wroclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Strona 5 negocjowane, mogą być uznane za nieuczciwe, jeśli stoją w sprzeczności z wymogami dobrej wiary, powodują zna czącą nierównowagę wynikających z umowy, praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta (art. 3 ust. 1). Zgodnie zaś z powoływanym w art. 23a ustawy o ochronie (…) przepisem art. 385 1 § 1 k.c. , postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione i ndywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami , rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Głównymi zatem przesłankami uznania danego postanowienia umowy za niedozwolone jest stwierdzenie, iż : - postanowienie to kształtuje prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobr ymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy , - postanowienie nie określa głównych świadczeń stron, w tym ceny lub wynagrodzenia, chyba że zostały sformułowane w sposób niejednoznaczny , - postanowienie nie zostało z konsumentem uzgodnione indywidualnie . Dla uznania danego postanowienia umowy jako niedozwolonego , przesłanki sprzeczności z dobrymi obyczajami i rażącego naruszenia interesów konsumenta muszą zachodzić równocześnie. Z reguły rażące naruszenie interesu konsumenta jest naruszeniem dobrych obyc zajów, ale nie zawsze zachowanie sprzeczne z dobrymi obyczajami rażąco narusza ten interes (por. wyrok SN z 13 października 2010 r., I CSK 694/09). Kompetencja do uznania danego postanowienia za abuzywne należy do Prezesa UOKiK na podstawie art. 23b ust 1 ustawy o ochronie (…) . Zgodnie z tym przepisem , Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu postanowienia wzorca umowy za niedozwolone i zakazującą jego wykorzystywania, jeżeli stwierdzi naruszenie zakazu określonego w art. 23a. W decyzji Prezes UOKiK przytacza treść postanowienia wzorca umowy uznanego za niedozwolone. Decyzja ta po uprawomocnieniu, zgodnie z a rt. 23d ustawy o ochronie (…) , ma skutek wobec przedsiębiorcy, co do którego stwierdzono stosowanie niedozwolonego postanowienia umownego oraz wobec wszys tkich konsumentów, którzy zawarli z nim umowę na podstawie wzorca wskazanego w decyzji. Sprzeczność z dobrymi obyczajami Klauzula generalna dobrych obyczajów stanowi odesłanie do ocen uzasadniających reguły moralne , opierające się na wartościach powszech nie akceptowanych w Polsce. Dobre obyczaje pojmowane są również jako reguły postępowania zgodne go z etyką, moralnością i aprobowanymi społecznie normami i zasadami postępowania. Kryteriami decydującymi o sprzeczności z dobrymi obyczajami są wymóg nieuspraw iedliwionego pokrzywdzenia i działanie wbrew dobrej wierze i uczciwości. Przyjmuje się, iż nieusprawiedliwione pokrzywdzenie zachodzi wówczas, gdy stosując ogólne warunki umów lub wzorce, próbuje się chronić własne interesy kosztem partnera, bez dostateczn ego brania pod uwagę jego interesów i bez przyznania mu wyrównania z tego tytułu. Poprzez dobre obyczaje rozumiemy pewien powtarzalny wzorzec zachowań, który jest aprobowany przez daną społeczność lub grupę. Są to pozaprawne normy postępowania, którymi prz edsiębiorcy winni się kierować. Ich treści nie da się określić w sposób wyczerpujący, ponieważ kształtowane są przez ludzkie postawy uwarunkowane zarówno przyjmowanymi wartościami moralnymi, jak i celami ekonomicznymi i związanymi z tym praktykami życia go spodarczego. Wszystkie one podlegają zmianom w ślad za zmieniającymi się ideologiami politycznymi i społeczno - gospodarczymi oraz przewartościowaniami moralnymi. W szczególności zaś, dobre obyc zaje to normy postępowania poleg ające na nienadużywani u, w stosu nku do słabszego uczestnika obrotu , posiadanej przewagi ekonomicznej. Pomocne przy ocenie abuzywnego charakteru postanowienia wzorca umowy może być dokonanie testu weryfikacji „przyzwoitości” danej klauzuli. Należy w związku z tym Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu pl. Strzelecki 25 50 - 224 Wrocław Tel. 71 323 - 63 - 80 Fax 71 323 - 63 - 98 wroclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Strona 6 zbadać, czy oceniane post anowienie wzorca umowy jest sprzeczne z ogólnym wzorcem zachowań przedsiębiorców wobec konsumentów. Wymaga to ustalenia, jak wyglądałyby prawa lub obowiązki konsumenta w braku takiej klauzuli lub przy zastosowaniu istniejących przepisów o charakterze dyspo zytywnym. Jeżeli konsument byłby – na podstawie ogólnych przepisów – w lepszej sytuacji, gdyby konkretnego postanowienia wzorca nie było, należy przyjąć, że może ono mieć charakter abuzywny (por. wyrok SN z 19 marca 2007 r., III SK 21/06). Dobre obyczaje p ozostają klauzulą generalną, która podlega konkretyzacji na okoliczność danego stanu faktycznego. Zgodnie z poglądem doktryny, sprzeczne z dobrymi obyczajami są działania, które zmierzają do niedoinformowania, dezorientacji, wywołania błędnego przekonania u klienta, wykorzystania jego niewiedzy lub naiwności (...) , czyli takie działanie, które potocznie określone jest jako nieuczciwe, nierzetelne, odbiegające in minus od przyjętych standardów postępowania (vide : K. Pietrzykowski (red.), Kodeks cywilny. Kome ntarz , Warszawa 2002 r., str. 804). W stosunkach z konsumentami „dobry obyczaj” powinien wyrażać się we właściwym informowaniu o przysługujących uprawnieniach, niewykorzystywaniu pozycji profesjonalisty i rzetelnym traktowaniu partnerów umów. W takich stos unkach szczególne znaczenie mają te oceny zachowań podmiotów w świetle dobrych obyczajów, które odwołują się do takich wartości jak: szacunek wobec partnera, uczciwość, szczerość, zaufanie, lojalność, rzetelność i fachowość. Rażące naruszenie interesów ko nsumenta Daną klauzulę będzie można uznać za abuzywną, kiedy umowne ukształtowanie praw i obowiązków konsumenta rażąco narusza jego interesy. Generalnie można przyjąć, iż chodzi tu o sytuacje, w których w sposób rażący naruszona została równowaga interesó w stron umowy i to przez to, iż jedna z nich wykorzystała swoją przewagę, układając ogólne warunki lub wzorce umowne. Pojęcie „interesów” konsumenta należy interpretować szeroko, nie tylko jako niekorzystne ukształtowanie jego sytuacji ekonomicznej. Należy tu uwzględnić także takie aspekty, jak niedogodności organizacyjne, stratę czasu, dezorganizację, wprowadzenie w błąd, nierzetelne traktowanie, czy naruszenie prywatności konsumenta (por. wyrok SN z 8 czerwca 2004 r., I CK 635/03). Interpretacji, kiedy m amy do czynienia z rażącym naruszeniem interesów konsumenta, a kiedy tylko ze zwykłym , nie można sprowadzać do kategorii czysto ekonomicznej, gdyż nie chodzi tu o kryteria rachunkowe, a więc porównanie pieniężnej wartości świadczeń. Określenie „rażąco" nal eży odnieść do znacznego odbiegania przyjętego uregulowania od zasad uczciwego (słusznego) wyważenia praw i obowiązków. Za tego typu zasady konstruujące modelowe (optymalne) ukształtowanie praw i obowiązków umownych stron traktowane są przepisy ustawowe o charakterze dyspozytywnym. Stąd też nie jest możliwe ustalenie pewnych ogólnych kryteriów, których spełnienie w każdej sytuacji automatycznie prowadzić będzie do uznania, że interesy danego konsumenta zostały rażąco naruszone. Oznacza to, że ocena, czy pos tanowienia zawartej umowy rażąco naruszają interesy konsumenta, powinna być dokonywana in concreto , przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności danego przypadku. W tym zakresie zasadne jest ponadto sięgnięcie do dyrektywy 93/13, która stanowi, że daną kla uzulę należy uznawać za niedozwoloną, gdy naruszając zasadę wzajemnego zaufania, powoduje znaczącą (istotną) i nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków na niekorzyść konsumenta (art. 3 ust. 1). W związku z tym pojęcie „rażącego naruszenia interes ów konsumenta” można utożsamiać z istotną i nieusprawiedliwioną dysproporcją praw i obowiązków na jego niekorzyść. Ponadto, przy określaniu stopnia naruszenia interesów konsumenta należy stosować nie tylko kryteria obiektywne (np. wielkość poniesionych czy grożących strat), lecz również względy subiektywne związane bądź to z przedsiębiorcą (np. renoma firmy), bądź to z konsumentami (np. seniorzy, dzieci). Konieczne jest zbadanie, jaki jest zakres grożących potencjalnemu konsumentowi strat lub Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu pl. Strzelecki 25 50 - 224 Wrocław Tel. 71 323 - 63 - 80 Fax 71 323 - 63 - 98 wroclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Strona 7 niedogodności (por. wyrok SA z 13 marca 2014 r., VI ACa 1733/13 i wyrok SOKiK z 26 maja 2015 r., XVII AmC 2615/14). W dotychczasowym orzecznictwie dotyczącym uznawania postanowień umowy za niedozwolone kluczowym orzeczeniem, powoływanym w uzasadnieniach wielu późniejszych wyroków, jest wyrok S ądu N ajwyższego (dalej: SN) z 13 lipca 2005 r., I CK 832/04 , w którym dokonano wykładni art. 385 1 k.c. Wskazano w nim , iż rażące naruszenie interesów konsumenta oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków na jego niekorzyść w określonym stosunku obligacyjnym , natomiast działanie wbrew dobrym obyczajom w zakresie kszta łtowania treści stosunku obligacyjnego wyraża się w tworzeniu przez partnera konsumenta takich klauzul umownych, które godzą w równowagę kontraktową tego stosunku . Obie, wskazane w tym przepisie, formuły prawne służą do oceny tego, czy standardowe klauzule umowne zawarte we wzorcu umownym przekraczają zakreślone przez ustawodawcę granice rzetelności kontraktowej twórcy wzorca w zakresie kształtowania praw i obowiązków konsumenta. W ujęciu proponowanym przez SN , wyznacznikiem dobrych obyczajów jest interes k onsumenta w stosunku umownym z przedsiębiorcą. Sprzeczne z dobrymi obyczajami są postanowienia umowne godzące w równowagę kontraktową stron, nierówno rozkładające prawa i obowiązki stron, przy czym ta nierówność ma dotyczyć praw i obowiązków teoretycznie s łabszej strony, czyli konsumenta. Należy zgodzić się z opinią Sądu Apelacyjnego w Warszawie (sygn. akt VI ACa 1505/05), że naruszenie interesów konsumenta, aby było rażące, musi być doniosłe czy też znaczące. Przy określaniu stopnia naruszenia interesów k onsumenta należy stosować nie tylko kryteria obiektywne (np. wielkość poniesionych czy grożących strat), lecz również względy subiektywne , związane bądź to z przedsiębiorcą (np. renomowana firma), bądź to z konsumentem, do którego kierowany jest wzorzec um owy (np. seniorzy, dzieci). Konieczne jest zbadanie, jaki jest zakres grożących potencjalnemu konsumentowi strat lub niedogodności. Postanowienia określające główne świadczenia stron Przez pojęcie „głównych świadczeń stron” należy zasadniczo rozumieć ele menty przedmiotowo istotne ( essentialia negotii ) umowy, które przyjmowane są przez strony na zasadzie wyraźnego, a nie domniemanego konsensusu, co wskazuje na indywidualne uzgodnienie treści tych postanowień. Nie ulega wątpliwości, że w praktyce są to post anowienia określające cenę oraz przedmiot świadczeń stron umowy. Za postanowienia określające świadczenia główne stron nie są natomiast uznawane postanowienia dotyczące świadczeń ubocznych, np. odsetki za opóźnienie, lub klauzule, które wywierają wpływ na wysokość świadczenia głównego, np. klauzule waloryzacyjne (por. wyrok SOKiK z 1 marca 2007 r., XVII AmC 12/06, LEX nr 311031). Jak podkreśla się w orzecznictwie SN, pojęcie głównych świadczeń stron należy interpretować raczej wąsko, w nawiązaniu do element ów przedmiotowo istotnych umowy. Ustawodawca posłużył się bowiem terminem „postanowienia określające główne świadczenia stron”, a nie zwrotem „dotyczące” takiego świadczenia, który ma szerszy zakres (por. wyrok SN z 8 czerwca 2004 r., I CK 635/03, LEX nr 8 46537). Z drugiej jednak strony należy odnotować pogląd, iż dla określenia pojęcia głównego świadczenia stron nie ma przesądzającego znaczenia to, czy dane świadczenie należy do essentialia negotii . Z tej przyczyny zasięg tego pojęcia musi być zawsze ustal any ad casum z uwzględnieniem wszystkich postanowień oraz charakteru i celu zawieranej umowy (wyrok SN z 8 listopada 2012 r., I CSK 49/12). W niniejszej sprawie głównym świadczeniem Przedsiębiorcy jest usługa montażu stolarki budowlanej w mieszkaniu konsu menta, którego z aś głównym świadczeniem jest zapłata za wykonaną usługę . Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu pl. Strzelecki 25 50 - 224 Wrocław Tel. 71 323 - 63 - 80 Fax 71 323 - 63 - 98 wroclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Strona 8 Przesłanka braku indywidualnego uzgodnienia W przypadku postępowania w sprawie uznania postanowienia za niedozwolone przesłanka braku indywidualnego uzgodnienia nie ma znaczenia wob ec abstrakcyjnego charakteru kontroli postanowienia wzorca umowy. Prezes UOKiK nie bada w niniejszym postępowaniu konkretnych stosunków istniejących pomiędzy kontrahentami, ale wzorzec i treść hipotetycznych stosunków, jakie powstałyby pomiędzy MAG - BUD a p otencjalnym konsumentem. Nie ma zatem znaczenia, czy jakaś konkretna umowa była między stronami negocjowana ani nawet czy wzorzec był, czy też nie był, zastosowany przy zawieraniu jakiejkolwiek konkretnej umowy. Kontrola ta ma bowiem charakter oceny ex ant e i obejmuje wzorzec, nie zaś konkretną umowę. Istotny jest zatem fakt, że Przedsiębiorca wprowadził oceniany wzorzec do obrotu poprzez wystąpienie z ofertą zawarcia umowy z jego wykorzystaniem . Klauzule szare Katalog przykładowych klauzul abuzywnych , o kreślony w art. 385 3 k.c. , zawiera najbardziej typowe i znane z praktyki obrotu postanowienia naruszające równowagę kontraktową stron. Samo jednak zamieszczenie klauzuli wśród postanowień wymienionych w omawianym katalogu nie powinno przesądzać automatyczn ie o jej niedozwolonym charakterze. Nie jest bowiem wykluczone, iż konkretna klauzula, mimo iż objęta listą, nie ma niedozwolonego charakteru. W konkretnym przypadku może się okazać, iż nie prowadzi ona do rażącego naruszenia interesów konsumentów. Dlatego też katalog klauzul zawarty w art. 385 3 k.c. należy traktować jako listę tzw. klauzul szarych. Jak wynika z orzecznictwa SN, postanowienie umowne, które zostało umieszczone w przykładowym katalogu nieuczciwych postanowień umownych nie jest per se nieuc zciwym postanowieniem umownym. Treść tego katalogu nie przesądza statusu danego postanowienia jako niedozwolonego postanowienia umownego (postanowienia wzorca umowy). Wykaz ten należy kwalifikować jako swoistą wskazówkę co do rodzaju postanowień, które mog ą budzić zastrzeżenia z punktu widzenia ich zgodności z interesami i uprawnieniami konsumentów (wyrok SN z 11 października 2007 r., III SK 19/07, LEX nr 496411). Ocena postanowień umowy stosowanych przez przedsiębiorcę Ad I.1 sentencji decyzji . „(…) Jeżeli ZAMAWIAJĄCY opóźnia się z zapłatą wynagrodzenia powyżej terminu 7 dni od ustalonego umową terminu, WYKONAWCY przysługuje prawo demontażu użytych materiałów i urządzeń - bez obowiązku przywrócenia stanu pierwotnego.” W ocenie Prezesa UOKiK , postanowi enie przyznające Przedsiębiorcy prawo do rozwiązania umowy, bez wcześniejszego wezwania konsumenta do spełnienia świadczenia w określonym terminie, pod rygorem rozwiązania umowy, a także możliwoś ć demontażu stolarki budowlanej w przypadku opóźnienia się ko nsumenta z zapłatą, może być sprzeczne z dobrymi obyczajami , rażąco naruszając interesy konsumentów. Główne świadczenia stron Analiza kwestionowanego postanowienia umownego wykazała, że nie dotyczy ono głównych świadczeń stron umow y , gdyż nie określa ono samej ceny za usługę, tylko sposobu jej zapłaty . Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu pl. Strzelecki 25 50 - 224 Wrocław Tel. 71 323 - 63 - 80 Fax 71 323 - 63 - 98 wroclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Strona 9 Sprzeczność z dobrymi obyczajami W przypadku powyżej cytowanej klauzuli za dobry obyczaj należy uznać:  zasadę lojalnego zachowania kontrahenta względem konsumenta,  zasady dobrej wiary i uczciwości w wyk onaniu zobowiązania ,  szeroko rozumiany szacunek dla drugiego człowieka ,  niewykorzystywanie uprzywilejowanej pozycji profesjonalisty przy zawieraniu umowy i jej realizacji . We wzorcu umowy podano, że zapłata wynagrodzenia zostanie dokonana przez konsumenta jednym z trzech sposobów tj . : - gotówką płatną do rąk Przedsiębiorcy w dniu montażu, - w określonej liczbie miesięcznych rat, - kredytem udzielonym przez bank. Kwestionowane postanowienie ma zastosowanie do wszystkich z ww. rodzajów płatności. Może zate m dojść do sytuacji, kiedy Przedsiębiorca dokona demontażu drzwi konsumentowi, który uiszczał ratę płacąc przelewem (np. na poczcie) i przez błąd tej instytucji nie została ona przekazana Przedsiębiorcy . P ostanowienie to może być wykorzystane również w prz ypadku, gdy konsument zaciągnął kredyt na montaż stolarki i - z przyczyn od niego niezależnych - bank nie dokonał wpłaty pieniędzy na rzecz Przedsiębiorcy. Zatem, bez uprzedniej informacji od MAG - BUD , konsument nie jest świadomy, że nie z własnej winy pozo staje w zwłoce. Podkreślić należy, iż w umowach o charakterze wzajemnym, odstąpienie przez P rzedsiębiorcę od umowy , bez uprzedniego wezwania konsumenta do spełnienia świadczenia, jest sprzeczne z art. 491 k . c . , który stanowi, że jeżeli jedna ze stron dopu szcza się zwłoki w wykonaniu zobowiązania z umowy wzajemnej, druga strona może wyznaczyć jej odpowiedni dodatkowy termin do wykonania z zagrożeniem, że w razie bezskutecznego upływu wyznaczonego terminu będzie uprawniona do odstąpienia od umowy. Ponadto, w myśl art. 481 § 1 k . c . „Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowie dzialności nie ponosi”. Chociaż powyższe przepisy posiadają charakter dyspozytywny, to jednak ich treść jest powszechnie stosowana w obrocie gospodarczym i stanowi jeden z jego dobrych obyczajów. Rażące naruszenie interesów konsumentów Ww. postanowienie w sposób jednostronny kształtuje – wyłącznie na korzyść Przedsiębiorcy - relacje pomiędzy nim a konsumentem. Naruszona tym samym została równowaga stron poprzez wyłączne zabezpieczenie interesów MAG - BUD , z pominięciem wszelkich sytuacji, gdy przy zachowan iu przez konsumenta staranności oraz z przyczyn nieleżących po jego stronie, Przedsiębiorca nie otrzymał całej zapłaty lub jej części (raty) za wykonaną usługę . Konsekwencją powyższego jest uznanie, że zakwestionowana klauzula nie uwzględnia i nie zabezp iecza interesu konsumenta, jako słabszej strony umowy, co prowadzi do ukształtowania stosunku zobowiązaniowego w sposób nierównorzędny i rażąco dla niego niekorzystny. Przedmiotowy zapis, w ocenie Prezesa UOKiK, kształtuje prawa i obowiązki konsumenta w sp osób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. T ym samym ww. postanowienie jest niedozwolone , zgodnie z art. 385 1 § 1 k.c. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu pl. Strzelecki 25 50 - 224 Wrocław Tel. 71 323 - 63 - 80 Fax 71 323 - 63 - 98 wroclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Strona 10 Ad I.2. sentencji decyzji. „ Strony umawiają się, że sądem właściwym do rozstrzygania sporów dotyczących zawartej umowy jest sąd rejonowy właściwości miejscowej WYKONAWCY.” W ocenie Prezesa U OKiK , analiza postanowienia, w którym zawężono właściwość sądową jedynie do sądu rejonowego właściwości miejscowej Przedsiębiorcy prowadzi do wniosku, że postanowienie to może być sprzeczne z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając interesy konsumentów. Główne świadczenia stron Analiza kwestionowanego postanowienia umownego wykazała, że nie dotyczy ono głównych świadczeń stron . Sprzeczność z dobrymi obyczajami W przy padku powyżej cytowanej klauzuli za dobry obyczaj należy uznać:  zasadę lojalnego zachowania kontrahenta względem konsumenta,  zasadę stosowania przepisów obowiązującego prawa,  szeroko rozumiany szacunek dla drugiego człowieka,  niewykorzystywanie uprzywilej owanej pozycji profesjonalisty przy zawieraniu umowy i jej realizacji . W myśl obowiązujących przepisów, w sprawach cywilnych , sądem właściwym miejscowo jest sąd miejsca zamieszkania pozwanego (właściwość ogólna — art. 27 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego ( Dz.U. z 2016 r., poz. 1822 j.t. ze zm., dalej: „k . p . c . ”), bądź ewentualnie sąd właściwy ze względu na miejsce wykonania umowy (właściwość przemienna — art. 34 k . p . c . ). Wobec powyższego, kwestionowane postanowienie może by ć uznane za niedozwolone w myśl art. 385 1 § 1 oraz art. 385 3 pkt 23 k . c . , zgodnie z którym, niedozwolonymi postanowieniami umownymi są te, które w szczególności wyłączają jurysdykcję sądów polskich lub poddają sprawę pod rozstrzygnięcie sądu polubownego po lskiego lub zagranicznego albo innego organu, a także narzucają rozpoznanie sprawy przez sąd, który wedle ustawy nie jest miejscowo właściwy. Rażące naruszenie interesów konsumentów Zakwestionowane postanowienie stosowane przez Przedsiębiorcę kształtuje stosunki między stronami umowy w zakresie właściwości sądowej , w przypadku występowania sporów w ten sposób, że narzuca właściwość sądu rejonowego ze względu na siedzibę MAG - BUD. Mając na uwadze przytoczone powyżej przepisy k.p.c. , w poszczególnych przypadkach właściwość ta może być jednak inna, i kwestię tę pozostawia ustawodawca do wyboru k onsumentowi. W przypadku, gdy Przedsiębiorca prowadzi swoją działalność na terenie całego kraju, zawierając umowy z konsumentami m.in. na terenie województwa dolnośląskiego, opolskiego, wielkopolskiego oraz śląskiego, prawidłowe uregulowanie tego zagadnien ia jest szczególnie istotne. Reasumując, właściwość sądu, zgodnie z dyspozycją art. 385³ pkt 23 k.c., nie może być narzucana przez Przedsiębiorcę, ponieważ może stanowić dodatkową dolegliwość dla konsumenta, a także ograniczać realizację przysługujących mu praw, a tym samym rażąco naruszać jego interesy. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu pl. Strzelecki 25 50 - 224 Wrocław Tel. 71 323 - 63 - 80 Fax 71 323 - 63 - 98 wroclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Strona 11 Tym samym ww. postanowienie jest niedozwolone zgodnie z art. 385 1 § 1 , w zw iązku z art. 385 3 pkt 23 k.c. Mając na względzie ww. okoliczności należało orzec, jak w pkt I sentencji decyzji. Ad II senten cji decyzji . Zgodnie z art. 23c ust. 1 ustawy o ochronie (…) , jeżeli przedsiębiorca przed wydaniem decyzji, o której mowa w art. 23b ust. 1, zobowiąże się do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zakończenia naruszenia zakazu, o kt órym mowa w art. 23a, lub usunięcia skutków tego naruszenia, Prezes Urzędu może, wydając decyzję, o której mowa w art. 23b ust. 1, zobowiązać przedsiębiorcę do wykonania tych zobowiązań. W doktrynie podkreśla się, że decyzja zobowiązująca 1 stanowi jeden z najbardziej skutecznych mechanizmów będących w dyspozycji Prezesa Urzędu, których celem jest doprowadzenie działań przedsiębiorców do stanu zgodności z prawem ochrony konkurencji i konsumentów. W tym miejscu należy przywołać następujący pogląd: „ Można wrę cz twierdzić, iż jest to modelowy – bo koncyliacyjny, niesporny – sposób kształtowania przez regulatora zasad działania rynku sprzyjającego konsumentom. Przyczyną wysokiej skuteczności procedury zobowiązującej jest przede wszystkim proporcjonalne rozłożeni e obciążeń i korzyści po obu stronach tej relacji administracyjno - prawnej. Każda ze stron, tj. organ administracyjny i przedsiębiorca, wnosi swoisty „wkład” w doprowadzenie do stanu zgodności z prawem, poświęcając z reguły pewne wartości, w zamian zyskując natomiast inne. Istotne jest przede wszystkim to, iż ostatecznie zyskuje konsument, którego interes podlega szczególnej ochronie ( J. Sroczyński, „Naruszenie zbiorowych interesów konsumentów: decyzja zobowiązująca (uwagi praktyczne oraz de lege ferenda )”, Internetowy Kwartalnik Antymonopolowy i Regulacyjny 2012, nr 1(1), s. 99, https://ikar.wz.uw.edu.pl/numery/01/pdf/01.pdf.). Analiza przepisu art. 23c ust. 1 ustawy o ochronie (…) pozwala jednoznacznie stwierdzić, że Prezes UOKiK może wydać powyższą decyzj ę w sytuacji łącznego spełnienia przesłanek: 1) istnienie podstawy do wydania decyzji w oparciu o przepis art. 23 b ust. 1 ustawy o ochronie (…) , 2) zobowiązanie przedsiębiorcy do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zakończenia na ruszenia zakazu, o którym mowa w art. 23a, lub usunięcia skutków tego naruszenia. Prezes UOKiK, w wyniku przeprowadzenia niniejszego postepowania , stwierdził stosowanie przez MAG - BUD niedozwolonych postanowień umownych, stąd zaistniała konieczność wydani a decyzji w trybie art. 23b ustawy o ochronie (…) . W niniejszej sprawie Przedsiębiorca zadeklarował wolę złożenia zobowiązania w reakcji na wydane Postanowienie , przedstawiając pisemnie treść proponowanego zobowiązania. Ostatecznie P rzedsiębiorca złożył zo bowiązanie o treści wskazanej w pkt II sentencji decyzji. Wobec faktu złożenia przez MAG - BUD stosownego zobowiązania, Prezes UOKiK uznał za zasadne przyjęcie tej deklaracji, w przedstawionym zakresie. Treść zobowiązania jest jednoznaczna i precyzyjna oraz umożliwia skontrolowanie jego wykonania. Przedmiot zobowiązania pozostaje w bezpośrednim związku z zarzucanymi przez Prezesa UOKiK nieprawidłowościami. Wskazać należy, iż wdrożenie takich zmian spowoduje zaprzestanie stosowania niedozwolonych postanowień umownych , a jednocześnie pozwoli na skrócenie przebiegu 1 Dotyczy decyzji, o której mowa w przepisie art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, niemniej jednak przedstawiony pogląd jest adekwatny do decyzji zobowiązującej dotyczącej stosowania niedozwolonych postanowień umownych. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu pl. Strzelecki 25 50 - 224 Wrocław Tel. 71 323 - 63 - 80 Fax 71 323 - 63 - 98 wroclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Strona 12 postępowania administracyjnego. W takim stanie faktycznym i prawnym Prezes UOKiK zdecydował się zaakceptować zobowiązanie P rzedsiębiorcy. Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w punkcie II senten cji decyzji. Ad III sentencji decyzji . Stosownie do art. 23c ust. 3 ustawy o ochronie (…) , elementem obligatoryjnym decyzji zobowiązującej jest nałożenie przez Prezesa UOKiK obowiązku składania , w terminie przez niego wyznaczonym , informacji o stopniu re alizacji zobowiązań, m. in. w formie sprawozdania z wykonania nałożonego zobowiązania. Przedsiębiorca w terminie 2 miesięcy od daty uprawomocnienia się decyzji w zakresie zobow iązania wskazanego w punkcie II decyzji, powinien:  przekaz ać , potwierdzon e za zg odność z oryginałem , now e wzorc e umown e wraz ze wskazaniem daty ich wprowadzenia,  przesła ć 5 zanonimizowanych umów , zawartych z konsumentami według nowych wzorców umownych. W przypadku jednak, gdyby w powyżej zakreślonym okresie Przedsiębiorca zawarł z kon sumentami mniej niż 5 umów (np. 3 umowy), należy przesłać zanonimizowane kopie ich wszystkich ,  poda ć liczbę konsumentów, do których skierowano aneksy do umowy ,  przesłać potwierdzenia realizacji wysyłki korespondencji do klientów w postaci raportu w wersji elektronicznej (w formie pdf), potwierdzającego liczbę przesyłek i daty ich nadania. Wyznaczon y na złożenie sprawozdania termin jest wystarczający do wykonania nałożonego obowiązku. Mając powyższe na uwadze orzeczono , jak w punkcie III sentencji decyzji. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie (…) w związku z art. 11 ustawy o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz ustawy – Kodeks postępowania cywilnego i art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowani a cywilnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 1822 ze zm.) od niniejszej decyzji przysługuje Przedsiębiorcy odwołanie, które wnosi się za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury we Wrocławiu do Sądu Okręgowego w W arszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie miesiąca od dnia jej doręczenia. Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 9 w związku z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 623 ze zm.), odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów podlega opłacie stałej w kwocie 1000 zł. Zgodnie z art. 102 ust. 1 i ust. 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych sąd może przyznać zwolnienie od kosztów sądowych osobi e prawnej lub jednostce organizacyjnej niebędącej osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną, jeżeli wykazała, że nie ma dostatecznych środków na ich uiszczenie. Zgodnie z art. 105 ust. 1 i ust. 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, wniosek o przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych należy zgłosić na piśmie lub ustnie do protokołu w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. Stosownie do treści art. 117 § 1, § 2, § 3 i § 4 Kodeksu postępowania cywilnego strona zwol niona przez sąd od kosztów sądowych w całości lub części, może domagać się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna, której ustawa przyznaje zdolność sądową, niezwolniona przez sąd od kosztów sądowych, może si ę domagać ustanowienia adwokata lub radcy prawnego, jeżeli wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów wynagrodzenia Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu pl. Strzelecki 25 50 - 224 Wrocław Tel. 71 323 - 63 - 80 Fax 71 323 - 63 - 98 wroclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Strona 13 adwokata lub radcy prawnego. Wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego strona zgłasza wraz z wnioskiem o zwolni enie od kosztów sądowych lub osobno, na piśmie lub ustnie do protokołu, w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. Otrzymują: 1. Pani Magdalena Ślazyk MAG - BUD Dziadów Most 49 56 - 504 Dziadowa Kłoda 2. a/a