RWR-8/2013

J 1 PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA WE WROCŁAWIU 50-413 Wrocław, ul. Walońska 3-5 tel.(071) 344 65 87, (071) 34 05 920, fax (071) 34 05 922 e-mail: wroclaw@uokik.gov.pl RWR 61-33/12/JM Wrocław, 3.04.2013 r. DECYZJA RWR 8 /2013 I. Na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 2 pkt 4 w zw. z § 5 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 roku w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 107, poz. 887), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko Wojciechowi Wronie i Grzegorzowi Kałuży, prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą FineMedia s.c. we Wrocławiu, - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po uprawdopodobnieniu stosowania przez tych przedsiębiorców praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów polegającej na zamieszczeniu w stosowanych przez tych przedsiębiorców wzorcach umownych następujących postanowień: a) „Umowa o świadczenie usług telekomunikacyjnych” § 6.6 o treści: „ Zmiana Cennika i Regulaminu nie wymaga zmiany niniejszej umowy” , § 6.7 o treści: „ Umowa obowiązuje również w przypadku przejęcia przez następcę prawnego firmy FineMEDIA w jakimkolwiek trybie i formie prawnej. W takim przypadku Umowa będzie wiązać strony bez konieczności jej zmiany, a następca prawny wstępuje w prawa i obowiązki wynikające z niniejszej umowy, pisemnie informując Abonenta o nowej nazwie firmy i danych ją identyfikujących. Abonent wraża zgodę na kontynuację świadczeń wynikających z umowy przez następcę prawnego oraz kontynuację – zgodnie z Umową – swoich zobowiązań” , b) „Regulamin świadczenia usług telekomunikacyjnych w sieci FineMedia” § 14 ust. 10 o treści: „W przypadku opóźnienia w płatności jakiejkolwiek opłaty przewidzianej w Umowie, Regulaminie lub Cenniku, Operator ma prawo naliczyć odsetki ustawowe oraz obciążyć Abonenta opłatą administracyjną z tytułu dochodzenia zaległych opłat w wysokości J 2 określonej w Cenniku” , § 19 ust. 2 o treści: „Operator nie ponosi odpowiedzialności za jakiekolwiek zakłócenia w świadczeniu Usług wynikające z działania Siły Wyższej, jak również wywołane innymi czynnikami znajdującymi się poza kontrola Operatora” w zw. z § 2 ust. 1 pkt 19 „Siła wyższa- zdarzenie niezależne od stron, niemożliwe do przewidzenia i do zapobieżenia w szczególności wojny, katastrofy naturalne, strajki oraz akty i decyzje organów władzy publicznej” , c) „Umowa o świadczenie usług telewizyjnych i multimedialnych” § 7.7 o treści: „ Zmiana Cennika i Regulaminu nie wymaga zmiany niniejszej umowy” , § 7.8 o treści: „ Umowa obowiązuje również w przypadku przejęcia przez następcę prawnego firmy FineMEDIA w jakimkolwiek trybie i formie prawnej. W takim przypadku Umowa będzie wiązać strony bez konieczności jej zmiany, a następca prawny wstępuje w prawa i obowiązki wynikające z niniejszej umowy, pisemnie informując Abonenta o nowej nazwie firmy i danych ją identyfikujących. Abonent wraża zgodę na kontynuację świadczeń wynikających z umowy przez następcę prawnego oraz kontynuację – zgodnie z Umową – swoich zobowiązań” , d) „Ogólny Regulamin świadczenia usług telewizyjnych”, § 19 ust. 11 o treści „W przypadku opóźnienia w płatności jakiejkolwiek opłaty przewidzianej w Umowie, Regulaminie lub Cenniku, Operator ma prawo naliczyć odsetki ustawowe oraz obciążyć Abonenta opłatą administracyjną z tytułu dochodzenia zaległych opłat w wysokości określonej w Cenniku ” , § 2 ust. 1 pkt 19 „Siła wyższa- zdarzenie niezależne od stron, niemożliwe do przewidzenia i do zapobieżenia w szczególności wojny, katastrofy naturalne, strajki oraz akty i decyzje organów władzy publicznej”, które to postanowienia są postanowieniami umownymi wpisanymi, na podstawie art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego, do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, i przyjęciu zobowiązania przedsiębiorców do zaniechania tych działań poprzez wprowadzenie nowego wzorca umownego niezawierającego kwestionowanych postanowień oraz doręczenie abonentowi, będącemu stroną umowy, treść proponowanych zmian warunków umowy, nakłada się na przedsiębiorcę obowiązek wykonania tego zobowiązania w terminie 2 miesięcy od daty uprawomocnienia się decyzji. II. Na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 2 pkt 4 w zw. z § 5 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 roku w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 107, poz. 887), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko Wojciechowi Wronie i Grzegorzowi Kałuży, prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą FineMedia s.c. we Wrocławiu, - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po uprawdopodobnieniu stosowania przez tego przedsiębiorcę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom J 3 rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez niepodanie w stosowanych wzorcach umownych wymaganych prawem informacji dotyczących: a) „Umowa o świadczenie usług telekomunikacyjnych” - trybu i warunków dokonywania zmian umowy, co może stanowić naruszenie art. 56 ust. 3 pkt 9 ustawy z dnia ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. 2004 r., nr 171, poz. 1800 ze zm.), b) „Regulamin świadczenia usług telekomunikacyjnych w sieci FineMedia” - elementów składających się na opłatę abonamentową, co może stanowić naruszenie art. 56 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. 2004 r., nr 171, poz. 1800 ze zm.), - jakości usług, co może stanowić naruszenie art. 56 ust. 3 pkt 12 ustawy z dnia ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. 2004 r., nr 171, poz. 1800 ze zm.), c) „Umowa o świadczenie usług telewizyjnych i multimedialnych” - wskazania terminu oczekiwania na przyłączenie do sieci lub terminu rozpoczęcia świadczenia (art. 56 ust. 3 pkt 3 ustawy Prawo telekomunikacyjne), d) „Ogólny Regulamin świadczenia usług telewizyjnych” - wskazania elementów składających się na opłatę abonamentową, co może stanowić naruszenie art. 56 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. 2004 r., nr 171, poz. 1800 ze zm.), - wskazania polubownych sposobów rozwiązywania sporów, co może stanowić naruszenie art. 56 ust. 3 pkt 17 ustawy z dnia ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. 2004 r., nr 171, poz. 1800 ze zm.). i przyjęciu zobowiązania przedsiębiorców do zaniechania tych działań poprzez wprowadzenie nowego wzorca umownego zawierającego ww. informacje oraz doręczenie abonentowi, będącemu stroną umowy, treść proponowanych zmian warunków umowy, nakłada się na przedsiębiorcę obowiązek wykonania tego zobowiązania w terminie 2 miesięcy od daty uprawomocnienia się decyzji. III. Na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 2 pkt 4 w zw. z § 5 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 roku w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 107, poz. 887), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko Wojciechowi Wronie i Grzegorzowi Kałuży, prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą FineMedia s.c. we Wrocławiu, - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po uprawdopodobnieniu stosowania przez tego przedsiębiorcę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów poprzez: a) zastrzeżenie w § 39 ust. 2 wzorca umownego p.n. „Regulamin świadczenia usług telekomunikacyjnych w sieci FineMedia” i w § 35 ust. 2 wzorca umownego p.n. „Ogólny Regulamin świadczenia usług telewizyjnych”, iż „W przypadku ujętym w pkt 1. Abonent zobowiązany jest zwrócić niezwłocznie zainstalowany sprzęt, uiścić opłatę instalacyjną zgodnie z aktualnym Cennikiem w pełnej kwocie oraz zapłacić za korzystanie z Usług J 4 świadczonych przez Operatora do dnia dostarczenia oświadczenia o odstąpieniu od Umowy” w zw. z § 39 ust. 1 wzorca umownego p.n. „Regulamin świadczenia usług telekomunikacyjnych w sieci FineMedia” i w § 35 ust. 1 wzorca umownego p.n. „Ogólny Regulamin świadczenia usług telewizyjnych ” o treści: „Jeżeli Umowa została zawarta poza Biurem Obsługi Klienta Operatora, Abonent może odstąpić od Umowy składając pisemne oświadczenie przesłane listem poleconym w terminie 10 dni od daty zawarcia Umowy ”, co może stanowić naruszenie art. 2 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 1225), b) niepodanie we wzorcu umownym p.n. „Ogólny Regulamin świadczenia usług telewizyjnych” informacji, iż reklamacja może być złożona ustnie do protokołu, co może stanowić naruszenie § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 1 października 2004 r. w sprawie trybu postępowania reklamacyjnego oraz warunków, jakim powinna odpowiadać reklamacja usługi telekomunikacyjnej (Dz. U. z 2004 r., Nr 226, poz. 2291). i przyjęciu zobowiązania przedsiębiorców do zaniechania tych działań poprzez wprowadzenie nowego wzorca umownego: - niezawierającego negowanego postanowienia dotyczącego kwestii konieczności uiszczenia opłaty instalacyjnej przez konsumenta w przypadku, gdyż skorzysta on ze swojego ustawowego prawa do odstąpienia od umowy w terminie 10 dni od daty jej zawarcia, - zawierającego informacje o możliwości złożenia reklamacji ustnie do protokołu, oraz doręczenie abonentowi, będącemu stroną umowy, treść proponowanych zmian warunków umowy, nakłada się na przedsiębiorcę obowiązek wykonania tego zobowiązania w terminie 2 miesięcy od daty uprawomocnienia się decyzji. IV. Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r., Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 2 pkt 4 w zw. z § 5 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 roku w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 107, poz. 887) - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, nakłada się na Wojciecha Wronę i Grzegorza Kałużę, prowadzących działalność gospodarczą pod nazwą FineMedia s.c. we Wrocławiu, obowiązek złożenia sprawozdania o stopniu realizacji przyjętych zobowiązań, opisanych w punktach I, II i III sentencji niniejszej decyzji, w terminie 3 miesięcy od daty jej uprawomocnienia się, zawierającego: - nowe wzorce umowne p.n. „Umowa o świadczenie usług telekomunikacyjnych” , „Regulamin świadczenia usług telekomunikacyjnych w sieci FineMedia”, „Umowa o świadczenie usług telewizyjnych i multimedialnych” i „Ogólny Regulamin świadczenia usług telewizyjnych” wraz ze wskazaniem daty ich wprowadzenia do obrotu konsumenckiego, - informacje o ilości umów, które zostały zmienione zgodnie z przyjętym zobowiązaniem. UZASADNIENIE 1.1. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zgodnie z przewidzianymi w ustawie J 5 o ochronie konkurencji i konsumentów kompetencjami, przeprowadził, w ramach postępowania wyjaśniającego (sygn. RWR 403-27/11/JM i RWR 410-7/11/WS), analizę wzorców umów stosowanych w obrocie konsumenckim przez Wojciecha Wronę i Grzegorza Kałużę, prowadzących działalność gospodarczą pod nazwą FineMedia s.c. z siedzibą we Wrocławiu, dalej „ Spółka ”. W wyniku wskazanych wyżej czynności pojawiło się podejrzenie, iż Spółka może stosować praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów. W związku z powyższym, postanowieniem nr 259/2012 z dnia 28 listopada 2012 r., Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, dalej: „Prezes Urzędu”, wszczął z urzędu postępowanie w sprawie podejrzenia stosowania przez Spółkę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w: I. art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, dalej: „ustawa o ochronie (…)”, polegającej na zamieszczeniu w stosowanych przez tych przedsiębiorców wzorcach umownych następujących postanowień: a) „Umowa o świadczenie usług telekomunikacyjnych” § 6.6 o treści: „ Zmiana Cennika i Regulaminu nie wymaga zmiany niniejszej umowy” , § 6.7 o treści: „ Umowa obowiązuje również w przypadku przejęcia przez następcę prawnego firmy FineMEDIA w jakimkolwiek trybie i formie prawnej. W takim przypadku Umowa będzie wiązać strony bez konieczności jej zmiany, a następca prawny wstępuje w prawa i obowiązki wynikające z niniejszej umowy, pisemnie informując Abonenta o nowej nazwie firmy i danych ją identyfikujących. Abonent wraża zgodę na kontynuację świadczeń wynikających z umowy przez następcę prawnego oraz kontynuację – zgodnie z Umową – swoich zobowiązań” , b) „Regulamin świadczenia usług telekomunikacyjnych w sieci FineMedia” § 14 ust. 10 o treści: „W przypadku opóźnienia w płatności jakiejkolwiek opłaty przewidzianej w Umowie, Regulaminie lub Cenniku, Operator ma prawo naliczyć odsetki ustawowe oraz obciążyć Abonenta opłatą administracyjną z tytułu dochodzenia zaległych opłat w wysokości określonej w Cenniku” , § 19 ust. 2 o treści: „Operator nie ponosi odpowiedzialności za jakiekolwiek zakłócenia w świadczeniu Usług wynikające z działania Siły Wyższej, jak również wywołane innymi czynnikami znajdującymi się poza kontrola Operatora” w zw. z § 2 ust. 1 pkt 19 „Siła wyższa- zdarzenie niezależne od stron, niemożliwe do przewidzenia i do zapobieżenia w szczególności wojny, katastrofy naturalne, strajki oraz akty i decyzje organów władzy publicznej” , c) „Umowa o świadczenie usług telewizyjnych i multimedialnych” § 7 .7 o treści: „ Zmiana Cennika i Regulaminu nie wymaga zmiany niniejszej umowy” , § 7.8 o treści: „ Umowa obowiązuje również w przypadku przejęcia przez następcę prawnego firmy FineMEDIA w jakimkolwiek trybie i formie prawnej. W takim przypadku Umowa będzie wiązać strony bez konieczności jej zmiany, a następca prawny wstępuje w prawa i obowiązki wynikające z niniejszej umowy, pisemnie informując Abonenta o nowej nazwie firmy i danych ją identyfikujących. Abonent wraża zgodę na kontynuację świadczeń wynikających z umowy przez następcę prawnego oraz kontynuację – zgodnie z Umową – swoich zobowiązań” , d) „Ogólny Regulamin świadczenia usług telewizyjnych”, § 19 ust. 11 o treści „W przypadku opóźnienia w płatności jakiejkolwiek opłaty przewidzianej w Umowie, Regulaminie lub Cenniku, Operator ma prawo naliczyć odsetki ustawowe oraz obciążyć Abonenta opłatą administracyjną z tytułu dochodzenia zaległych opłat w wysokości określonej w Cenniku ” , § 2 ust. 1 pkt 19 „Siła wyższa- zdarzenie niezależne od stron, niemożliwe do przewidzenia i do J 6 zapobieżenia w szczególności wojny, katastrofy naturalne, strajki oraz akty i decyzje organów władzy publicznej”, które mogą być tożsame z postanowieniami umownymi wpisanymi, na podstawie art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego, do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, dalej : „Rejestr”, m.in. pod pozycją: 398, 400, 669, 1183, 2338, 649, 1167, 354, II. art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ww. ustawy o ochronie (…), polegającej na naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez niepodanie w stosowanych wzorcach umownych wymaganych prawem informacji dotyczących: a) „Umowa o świadczenie usług telekomunikacyjnych” - trybu i warunków dokonywania zmian umowy, co może stanowić naruszenie art. 56 ust. 3 pkt 8 ww. ustawy Prawo telekomunikacyjne , b) „Regulamin świadczenia usług telekomunikacyjnych w sieci FineMedia” - elementów składających się na opłatę abonamentową, co może stanowić naruszenie art. 56 ust. 3 pkt 9 ww. ustawy Prawo telekomunikacyjne, - jakości usług, co może stanowić naruszenie art. 56 ust. 3 pkt 10 ww. ustawy Prawo telekomunikacyjne, c) „Umowa o świadczenie usług telewizyjnych i multimedialnych” - wskazania terminu oczekiwania na przyłączenie do sieci lub terminu rozpoczęcia świadczenia, co może stanowić naruszenie art. 56 ust. 3 pkt 3 ww. ustawy Prawo telekomunikacyjne, d) „Ogólny Regulamin świadczenia usług telewizyjnych” - wskazania elementów składających się na opłatę abonamentową, co może stanowić naruszenie art. 56 ust. 3 pkt 9 ww. ustawy Prawo telekomunikacyjne - wskazania polubownych sposobów rozwiązywania sporów, co może stanowić naruszenie art. 56 ust. 3 pkt 15 ww. ustawy Prawo telekomunikacyjne, III. art. 24 ust. 1 i 2 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów poprzez: - zastrzeżenie w § 39 ust. 2 wzorca umownego p.n. „Regulamin świadczenia usług telekomunikacyjnych w sieci FineMedia” i w § 35 ust. 2 wzorca umownego p.n. „Ogólny Regulamin świadczenia usług telewizyjnych”, iż „W przypadku ujętym w pkt 1. Abonent zobowiązany jest zwrócić niezwłocznie zainstalowany sprzęt, uiścić opłatę instalacyjną zgodnie z aktualnym Cennikiem w pełnej kwocie oraz zapłacić za korzystanie z Usług świadczonych przez Operatora do dnia dostarczenia oświadczenia o odstąpieniu od Umowy” w zw. z § 39 ust. 1 wzorca umownego p.n. „Regulamin świadczenia usług telekomunikacyjnych w sieci FineMedia” i w § 35 ust. 1 wzorca umownego p.n. „Ogólny Regulamin świadczenia usług telewizyjnych ” o treści: „Jeżeli Umowa została zawarta poza Biurem Obsługi Klienta Operatora, Abonent może odstąpić od Umowy składając pisemne oświadczenie przesłane listem poleconym w terminie 10 dni od daty zawarcia Umowy ”, co może stanowić naruszenie art. 2 ust. 2 i 3 ww. ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny, dalej: „ustawa o prawach konsumentów”, - niepodanie we wzorcu umownym p.n. „Ogólny Regulamin świadczenia usług telewizyjnych” informacji, iż reklamacja może być złożona ustnie do protokołu, co może stanowić naruszenie § 5 ust. 1 ww. rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie trybu postępowania reklamacyjnego oraz warunków, jakim powinna odpowiadać reklamacja usługi telekomunikacyjnej, dalej: „ Rozporządzenie”. Jednocześnie, postanowieniem nr 259/2012 z dnia 28 listopada 2012 r., Prezes Urzędu J 7 zaliczył w poczet dowodów materiały uzyskane w trakcie postępowania wyjaśniającego o sygn. RWR 403-29/11/JM i o sygn. RWR 410-7/11/WS. (dowód: sprawa sygn. RWR 61-33/12/JM, karta nr 1-5; sprawa sygn. RWR 403-29/11/JM, karta nr 10-39, 45-62; sprawa sygn. RWR 410-7/11/WS, karty 8-10, 52-53) 1.2. W trakcie postępowania Spółka uznała zasadność zarzutów przedstawionych w postanowieniu nr 259/2012, wyrażając gotowość do zmiany wzorców umownych poprzez wykreślenie lub zmianę treści kwestionowanych postanowień oraz wpisanie do wzorca prawem wymaganych informacji. Jednocześnie, w przypadku zaakceptowania przez Prezesa Urzędu projektu proponowanych zmian relewantnych wzorców umownych, Spółka zobowiązała się wcielić je niezwłocznie w życie na zasadach przewidzianych w art. 60a ust. 1 ustawy Prawo telekomunikacyjne. (dowód: akta sygn. RWR 61-33/12/JM, karty nr 8-12, 30-31). 2 . Prezes Urzędu ustalił następujący stan faktyczny: 2.1. Wspólnikami spółki cywilnej Fine Media z siedzibą we Wrocławiu są Grzegorz Kałuża i Wojciech Wrona, Krzysztof Podbielski, wpisani do ewidencji działalności gospodarczej. Umowa spółki cywilnej zawarta została pomiędzy ww. przedsiębiorcami w dniu 11 kwietnia 2003 r. Przedmiotem działalności Spółki są m.in.: - nadawanie programów telewizyjnych ogólnodostępnych i abonamentowych, - obsługa, konserwacja lub udostępnianie systemów transmisyjnych do przesyłania głosu, danych, tekstu, dźwięku i obrazu realizowane za pomocą infrastruktury telekomunikacyjnej przewodowej, - działalność w zakresie telekomunikacji bezprzewodowej z wyłączeniem telekomunikacji satelitarnej, - działalność związana z oprogramowaniem, doradztwem w zakresie informatyki i zarządzaniem urządzeniami informatycznymi, - działalność usługowa w zakresie technologii informatycznych i komputerowych, przetwarzanie danych, zarządzanie stronami internetowymi (hosting) i podobna działalność, - działalność portali internetowych. (dowód: sprawa sygn. RWR 61-33/12/JM, karty nr 25-26, sprawa sygn. RWR 410-7/11/WS, karty 8-10) 2.2. Spółka w obrocie z konsumentami stosuje następujące wzorce umowne p.n. „Umowa o świadczenie usług telekomunikacyjnych” , „Regulamin świadczenia usług telekomunikacyjnych w sieci FineMedia”, „Umowa o świadczenie usług telewizyjnych i multimedialnych” i „Ogólny Regulamin świadczenia usług telewizyjnych”. We wzorcach tych Prezes Urzędu dopatrzył się (pkt 1.1. uzasadnienia decyzji): - postanowień tożsamych z niedozwolonymi postanowieniami umownymi zamieszczonymi w Rejestrze, - braku informacji i danych, o których mowa w art. 56 ust. 3 pkt 3, pkt 8 – 10 i pkt 15 ustawy Prawo telekomunikacyjne, - sprzeczności treści postanowień zamieszczonych we wzorcach p.n. „Regulamin świadczenia usług telekomunikacyjnych w sieci FineMedia” i „Ogólny Regulamin świadczenia usług telewizyjnych” z treścią art. 2 ust. 2 i 3 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów, - braku informacji i danych, o których mowa w § 5 ust. 1 Rozporządzenia. (dowód: sprawa sygn. RWR 403-29/11/JM, karty nr 10-39, 45-62; sprawa sygn. RWR 410-7/11/WS, J 8 karty 52-53) 2.3. W Rejestrze postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone znajdują się następujące postanowienia o treści: - „Zmiana opłaty za doprowadzenie sygnału nie oznacza zmiany warunków umowy”, wpisane do Rejestru na mocy wyroku Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, dalej: „SOKiK”, z dnia 19 stycznia 2005 r. r. (sygn. akt XVII AmC 2/04) pod poz. 398, - „Zmiana opłaty nie powoduje konieczności zmiany umowy”, wpisane do Rejestru na mocy wyroku SOKiK z dnia 19 stycznia 2005 r. r. (sygn. akt XVII AmC 2/04) pod poz. 400, - „Usługodawca zastrzega sobie możliwość zmiany postanowień niniejszego regulaminu”, wpisane do Rejestru na mocy wyroku SOKiK z dnia 9 czerwca 2005 r. r. (sygn. akt XVII AmC 85/04) pod poz. 669, - „NetArt zastrzega sobie prawo zmian Regulaminu. Zmiany te obowiązują od chwili udostępnienia nowej wersji Regulaminu na stronach WWW NetArt. Ponadto warunki świadczenia usługi mogą ulec zmianie w razie zmiany regulaminu świadczenia usług przez współpracujących Rejestratorów domen, wpisane do Rejestru na mocy wyroku SOKiK z dnia 23 października 2006 r. r. (sygn. akt XVII AmC 141/05) pod poz. 1183, - „Wszelkie zmiany Regulaminu wchodzą w życie z dniem ich opublikowania na stronie http://www.prawosos.pl/regulamin ”, wpisane do Rejestru na mocy wyroku SOKiK z dnia 7 lutego 2011 r. r. (sygn. akt XVII AmC 1059/09) pod poz. 2338, - „Cosmosnet uprawniona jest do scedowania swoich uprawnień i obowiązków wynikających z umowy, Regulaminu i Cennika na dowolnie wskazaną przez siebie osobę trzecią, na co abonent wyraża zgodę podpisując umowę”, wpisane do Rejestru na mocy wyroku SOKiK z dnia 24 stycznia 2006 r. r. (sygn. akt XVII AmC 16/05) pod poz. 649, - „ W przypadku (…) zwłoki w uiszczeniu opłaty abonamentowej Usługodawca może: (…) obciążyć Abonenta kosztami upomnień”, wpisane do Rejestru na mocy wyroku SOKiK z dnia 12 marca 2007 r. r. (sygn. akt XVII AmC 1/07) pod poz. 1167, - „Sprzedawca nie ponosi odpowiedzialności za szkody spowodowane niewykonaniem umowy lub nienależytym jej wykonaniem w przypadku działania siły wyższej (zdarzenia nagłego, nieprzewidywalnego i niezależnego od woli stron uniemożliwiającego wykonanie umowy w całości lub części w szczególności: klęski żywiołowej jak pożar, powódź, huragan, sadź, akty władzy państwowej jak stan wojenny, stan wyjątkowy, działania wojenne, akty sabotażu, strajki itp.), wystąpienia awarii systemowej (warunki w sieci przesyłowej i rozdzielczej lub taki ich stan, który wpływa lub z dużym prawdopodobieństwem może wpłynąć na zdolność ZEORK S.A. do świadczenia usługi przemysłowej i sprzedaży energii elektrycznej, który zagraża, lub z dużym prawdopodobieństwem może zagrażać bezpieczeństwu osób i urządzeń) i awarii w sieci skutkującej nieprzewidzianymi przerwami w dostarczaniu energii elektrycznej lub w przypadku wystąpienia konieczności wykonania nieprzewidzianych prac dla zapobieżenia lub usunięcia skutków awarii w sieci.”, wpisane do Rejestru na mocy wyroku SOKiK z dnia 18 października 2004 r. r. (sygn. akt XVII AmC 101/03) pod poz. 354 (dowód: rejestr klauzul niedozwolonych http://uokik.gov.pl/rejestr_klauzul_niedozwolonych2.php ) 2.4. Spółka, uznając za zasadne zarzuty postawione przez Prezesa Urzędu w ww. postanowieniu nr 259/2012, zobowiązała się do wykreślenia lub zmiany treści kwestionowanych postanowień wzorców umownych oraz wpisania do wzorców umownych prawem wymaganych danych. Tym samym wzorce umowne, stosowane w obrocie z konsumentami, zastaną zmienione poprzez: J 9 „Umowa o świadczenie usług telekomunikacyjnych” : a) wykreślenie § 6.6. i § 6.7. (ad zarzutu z pkt I a sentencji decyzji), b) zmieniony zostanie zapis § 1 przedmiotowego wzorca w ten sposób, że dotychczasowa jego treść cyt.: „Przedmiotem umowy jest świadczenie usługi telekomunikacyjnej niepowszechnej zwanej dalej dostępem do sieci Internet i/lub cyfrowej telefonii stacjonarnej oferowanej przez Operatora na rzecz Abonenta na podstawie Regulaminu Świadczeń Usług Telekomunikacyjnych, Regulaminów Promocji oraz mających zastosowanie Cenników, zwanych odpowiednio Regulaminem i Cennikiem, stanowiącym integralną część niniejszej Umowy.” stanowić będzie nowy ust. 1, po którym dodany zostanie ust. 2 i 3 w brzmieniu: „2. W zamian za świadczone przez Operatora usługi, opisane w ustępie poprzedzającym, określone zgodnie z wybranym przez Abonenta wariantem na podstawie propozycji przedstawionych w § 2 i 4 niniejszej umowy, Abonent zobowiązany będzie uiszczać na rzecz Operatora opłatę abonamentową w wysokości i na warunkach określonych w Regulaminie, Regulaminie Promocji oraz Cenniku. 3. Opłata abonamentowa obejmuje: (i) stały dostęp do Sieci; (ii) korzystanie z Usług przypisanych w Cenniku do danej opłaty abonamentowej; (iii) obsługę serwisową, z wyłączeniem dodatkowo płatnych serwisów oraz obsługi nieuzasadnionych wezwań.” (ad zarzutu z pkt II b sentencji decyzji – elementy składające się na opłatę abonamentową), c) w miejsce wykreślonego zapisu § 6.6 przedmiotowego wzorca wprowadzony zostanie nowy jego zapis w brzmieniu: § 6.6 „Operator ogłasza do publicznej wiadomości oraz doręcza Abonentowi na piśmie treść każdej proponowanej zmiany warunków Umowy, w tym określonych w Regulaminie, Regulaminie Promocji oraz Cenniku chyba, że abonent złożył żądanie określone w art. 60a ust. 1b ustawy Prawo telekomunikacyjne (żądanie Abonenta doręczania treści proponowanych zmian drogą elektroniczną), z wyprzedzeniem co najmniej jednego miesiąca przed wprowadzeniem tych zmian w życie. W przypadku braku akceptacji przedmiotowych zmian, Abonentowi przysługuje prawo wypowiedzenia Umowy ze skutkiem na koniec ostatniego okresu rozliczeniowego przypadającego przed dniem wejścia zmian w życie. Oświadczenie o wypowiedzeniu Umowy powinno być złożone na piśmie (osobiście bądź za pośrednictwem operatora pocztowego) w siedzibie Biura Obsługi Klienta Operatora nie później niż 14 dni przed dniem wejścia w życie proponowanych zmian. Brak pisemnego oświadczenia Abonenta w powyższym terminie oznacza akceptację zmian. W przypadku wypowiedzenia Umowy wobec braku akceptacji proponowanych zmian, Operatorowi nie przysługuje roszczenie odszkodowawcze (Opłata wyrównawcza) chyba, że konieczność wprowadzenia zmian wynika bezpośrednio ze zmiany przepisów prawa, w tym również usunięcia niedozwolonych postanowień umownych.” (ad zarzutu z pkt II a sentencji decyzji), e) w miejsce wykreślonego zapisu § 6.7 przedmiotowego wzorca wprowadzony zostanie nowy jego zapis w brzmieniu: § 6.7 „Operator nie jest zobowiązany do powiadamiania Abonenta o zmianach Regulaminu, Regulaminu Promocji lub Cennika, jeżeli dotyczą usług nie objętych Umową.” (ad zarzutu z pkt II a sentencji decyzji), „Regulamin świadczenia usług telekomunikacyjnych w sieci FineMEDIA” : a) wykreślenie § 14 ust. 10 (ad zarzutu z pkt I b sentencji decyzji),; J 10 b) zmieniony zostanie zapis § 19 ust. 1 i 2 przedmiotowego wzorca w ten sposób, że otrzyma on w całości nową treść w brzmieniu: § 19 „Operator odpowiada za niewykonanie lub nienależyte wykonanie Usług zakupionych przez Abonenta, z wyjątkiem sytuacji kiedy niewykonanie lub nienależyte wykonanie Usług wynikało z winy Abonenta, nieprzestrzegania przez niego zasad Regulaminów lub Umowy Abonenckiej, albo było wynikiem działania siły wyższej. W pozostałym zakresie kwestię odpowiedzialności Operatora za niewykonanie bądź nienależyte wykonanie zobowiązania regulują stosowne przepisy Kodeksu cywilnego oraz ustawy Prawo telekomunikacyjne.” (ad zarzutu z pkt I b sentencji decyzji),; c) wykreślenie § 2 ust. 1 pkt 19 (ad zarzutu z pkt I b sentencji decyzji), d) zmieniony zostanie zapis § 24 ust. 2 przedmiotowego wzorca w ten sposób, że otrzyma on w całości nową treść w brzmieniu: „Operator dostarcza, do zlokalizowanego w lokalu Abonenta Przyłącza telekomunikacyjnego , sygnał internetowy w zakresie istniejących możliwości technicznych oraz o jakości zgodnej z obowiązującymi w tym zakresie normami technicznymi, a nadto w sposób ciągły (24 godziny na dobę i 7 dni w tygodniu). Szczegółowe informacje nt. jakości świadczonych przez Operatora usług udostępniane są za pośrednictwem Biura Obsługi Klienta Operatora.” (ad zarzutu z pkt II b sentencji decyzji-jakość usług), e) zmieniony zostanie zapis § 39 ust. 2 przedmiotowego wzorca w ten sposób, że otrzyma on w całości nową treść w brzmieniu: „W przypadku opisanym w ustępie poprzedzającym, Abonent zobowiązany jest niezwłocznie zwrócić na rzecz Operatora Sprzęt zainstalowany w jego Lokalu w związku z zawarciem Umowy.” (ad zarzutu z pkt III a sentencji decyzji), „Umowa o świadczenie usług telewizyjnych i multimedialnych” : a) wykreślenie § 7.7 i § 7.8 (ad zarzutu z pkt I c sentencji decyzji),; b) dotychczasowy § 7 przedmiotowego wzorca w całości stanie się nową jednostką redakcyjną Umowy oznaczoną jako: „§ 8 Postanowienia końcowe” (ad zarzutu z pkt II c sentencji decyzji), ; c) dodany zostanie nowy § 7 przedmiotowego wzorca w brzmieniu: „§ 7. Termin oczekiwania na przyłączenie do sieci/termin rozpoczęcia świadczenia usług. 7.1 Termin gotowości Operatora do rozpoczęcia świadczenia usługi wynosi do 10 dni od dnia zawarcia umowy. 7.2 W celu uruchomienia usługi Operator skontaktuje się z Abonentem przed upływem terminu określonego w ust. 1 aby ustalić dogodny dla Abonenta termin wizyty technika w godzinach pracy odpowiednich służb technicznych Operatora. 7.3 W przypadku, kiedy w celu uruchomienia i świadczenia usług objętych Umową niezbędne jest wykonanie przyłącza do lokalu, w którym zgodnie z Umową mają być świadczone usługi bądź innych instalacji wewnątrz lokalu, do wykonania których Operator zobowiązuje się Umową, wizyta technika zostanie poprzedzona wizytą montera, który wykona przedmiotowe przyłącze do lokalu lub instalacje wewnętrzne. 7.4 Zobowiązanie Operatora, o którym mowa w ust. 1, uznaje się za wypełnione również w przypadku, kiedy w terminie określonym w ust. 1 nie nastąpi uruchomienie usługi z następujących przyczyn: 7.4.1 Abonent nie zaakceptuje żadnego z co najmniej dwóch zaproponowanych terminów wizyty montera lub technika w różnych dniach; J 11 7.4.2 Abonent nie będzie obecny w umówionym terminie; 7.4.3 uruchomienie usługi nie zostanie zrealizowane z innych przyczyn leżących po stronie Abonenta.” (ad zarzutu z pkt II c sentencji decyzji), d) zmieniony zostanie zapis § 2 przedmiotowego wzorca w ten sposób, że dotychczasowa jego treść cyt.: „Przedmiotem umowy jest świadczenie usługi telewizji cyfrowej oraz usług dodatkowych i/lub innych usług multimedialnych oferowanej przez Operatora i SGT S.A. Abonamentowi na warunkach określonych niniejszą umową, Cennikiem, Ogólnym Regulaminem Świadczenia Usług Telewizyjnych, Regulaminem promocji oraz Regulaminami Dodatkowymi, stanowiących integralną część Umowy.” stanowić będzie nowy ust. 1, po którym dodaje się ust. 2 i 3 w brzmieniu: „2. W zamian za świadczone przez Operatora usługi, opisane w ustępie poprzedzającym, określone zgodnie z wybranym przez Abonenta wariantem na podstawie propozycji przedstawionych w § 3 i 4 niniejszej umowy, Abonent zobowiązany będzie uiszczać na rzecz Operatora opłatę abonamentową w wysokości i na warunkach określonych w Regulaminie, Regulaminie Promocji oraz Cenniku.” „3. Opłata abonamentowa obejmuje: (i) stały dostęp do Sieci;-(ii) korzystanie z Usług przypisanych w Cenniku do danej opłaty abonamentowej; (iii) obsługę serwisową, z wyłączeniem dodatkowo płatnych serwisów oraz obsługi nieuzasadnionych wezwań.” (ad zarzutu z pkt II d sentencji decyzji- elementy składające się na opłatę abonamentową), „Ogólny Regulamin świadczenia usług telewizyjnych”: a) wykreślenie § 19 ust. 11 przedmiotowego wzorca (ad zarzutu z pkt I d sentencji decyzji),; b) zmieniony zostanie zapis § 2 przedmiotowego wzorca w ten sposób, że uchylona zostanie w całości fraza w brzmieniu: „Siła wyższa — zdarzenie niezależne od stron, niemożliwe do przewidzenia i do zapobieżenia w szczególności wojny, katastrofy naturalne, strajki oraz akty i decyzje organów władzy publicznej”, w związku z tym zmieniony zostanie zapis § 24 ust. 1 o treści: „Operator odpowiada za niewykonanie lub nienależyte wykonanie Usług zakupionych przez Abonenta, z wyjątkiem sytuacji kiedy niewykonanie lub nienależyte wykonanie Usługi wynikało z winy Abonenta, nieprzestrzegania przez niego zasad Regulaminów lub Umowy Abonenckiej, albo było wynikiem działania siły wyższej.” przedmiotowego wzorca w ten sposób, że dodane zostanie zdanie drugie w brzmieniu: „W pozostałym zakresie kwestię odpowiedzialności Operatora za niewykonanie bądź nienależyte wykonanie zobowiązania regulują stosowne przepisy Kodeksu cywilnego oraz ustawy Prawo telekomunikacyjne.” (ad zarzutu z pkt I d sentencji decyzji), (ad zarzutu z pkt I d sentencji decyzji), c) zmieniony zostanie zapis § 26 zd. 1 przedmiotowego wzorca w ten sposób, że po frazie — „(...) na piśmie osobiście” a przed frazą „pocztą elektroniczną na adres (...)” — dodaje się nową frazę w brzmieniu: „(...)„ ustnie do protokołu w siedzibie Biura Obsługi Klienta Operatora, (...)” (ad zarzutu z pkt III b sentencji decyzji ), d) zmieniony zostanie zapis § 28 ust. 3 przedmiotowego wzorca w ten sposób, że otrzyma on w całości nową treść w brzmieniu: „Po wyczerpaniu drogi postępowania reklamacyjnego Abonent może dochodzić swoich roszczeń w postępowaniu sądowym lub, w przypadku gdy Abonent jest konsumentem, w drodze postępowania polubownego prowadzonego na podstawie art. 109 I 110 ustawy Prawo J 12 telekomunikacyjne.” (ad zarzutu z pkt II d sentencji decyzji), e) zmieniony zostanie zapis § 35 ust. 2 przedmiotowego wzorca w ten sposób, że otrzyma on w całości nową treść w brzmieniu: „W przypadku opisanym w ustępie poprzedzającym, Abonent zobowiązany jest niezwłocznie zwrócić na rzecz Operatora Sprzęt zainstalowany w jego Lokalu w związku z zawarciem Umowy.” (ad zarzutu z pkt III a sentencji decyzji). Jednocześnie, w przypadku zaakceptowania przez Prezesa Urzędu projektu proponowanych zmian relewantnych wzorców umownych, Spółka zobowiązała się wcielić je niezwłocznie w życie na zasadach przewidzianych w art. 60a ust. 1 ustawy Prawo telekomunikacyjne. Zgodnie z tym przepisem prawnym „Dostawca publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych: 1) doręcza na piśmie abonentowi będącemu stroną umowy zawartej w formie pisemnej lub elektronicznej treść każdej proponowanej zmiany warunków umowy, w tym określonych w regulaminie świadczenia publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych, chyba że abonent złożył żądanie określone w ust. 1b, 2) doręcza na piśmie abonentowi niebędącemu stroną umowy zawartej w formie pisemnej lub elektronicznej, który udostępnił swoje dane, o których mowa w ust. 1a, treść każdej proponowanej zmiany warunków umowy określonych w regulaminie świadczenia publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych, chyba że abonent złożył żądanie określone w ust. 1b, oraz 3) podaje do publicznej wiadomości treść każdej proponowanej zmiany warunków umowy określonych w regulaminie świadczenia publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych - z wyprzedzeniem co najmniej jednego miesiąca przed wprowadzeniem tych zmian w życie. Okres ten może być krótszy, jeśli publikacja aktu prawnego, z którego wynika konieczność wprowadzenia zmian następuje z wyprzedzeniem krótszym niż miesiąc przed jego wejściem w życie lub okres taki wynika z decyzji Prezesa UKE. Jednocześnie abonent powinien zostać poinformowany o prawie wypowiedzenia umowy w przypadku braku akceptacji tych zmian, przy czym termin na realizację tego prawa nie może być krótszy niż do dnia wejścia tych zmian w życie.” (dowód: sprawa sygn. RWR 61-33/12/JM, karty nr 8-12, 30-31) 3. Mając na uwadze zebrany materiał dowodowy, Prezes Urzędu zważył, co następuje: 3.1. Zagrożenie interesu publicznoprawnego . Podstawą do rozstrzygania sprawy w oparciu o przepisy ustawy o ochronie (…) jest uprzednie zbadanie przez Prezesa Urzędu, czy w danej sprawie zagrożony został interes publicznoprawny. Stwierdzenie, że to nastąpiło pozwala na realizację celu tej ustawy, wskazanego w art. 1 ust. 1, którym jest określenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowanej w interesie publicznoprawnym ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów. W opinii Prezesa Urzędu rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy są lub będą klientami Spółki. Interes publicznoprawny przejawia się także w postaci zbiorowego interesu konsumentów. Innymi słowy - naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest jednocześnie naruszeniem interesu publicznoprawnego. Zatem uzasadnione było w niniejszej sprawie podjęcie przez Prezesa Urzędu działań przewidzianych w ustawie o ochronie (…). 3.2. Oznaczenie przedsiębiorcy J 13 Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie (…), pod pojęciem przedsiębiorcy należy rozumieć przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Natomiast art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 z późn. zm.), definiuje działalność gospodarczą jako zarobkową działalność wytwórczą, handlową, budowlaną, usługową oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i eksploatacja zasobów naturalnych, a także działalność zawodową wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły. Przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 ust. 1 tej ustawy jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna nie będąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną - wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. W myśl zaś art. 4 ust. 2 tej ustawy za przedsiębiorców uznaje się także wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. Ponadto, zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym albo do Ewidencji Działalności Gospodarczej. Wojciech Wrona i Grzegorz Kałuża wpisani do ewidencji działalności gospodarczej, na mocy zawartej umowy z dnia 11 kwietnia 2003 r. prowadzą działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej. A zatem - w świetle powyżej przytoczonych przepisów prawnych – są oni przedsiębiorcami w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie (…), do których przepisy tej ustawy odnoszą się wprost. 3.3. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie I sentencji decyzji. Przesłanki naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów W ramach niniejszego postępowania postawiono Spółce zarzut stosowania niezgodnej z prawem praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów polegającej na zamieszczeniu we wzorcach umownych p.n. „Umowa o świadczenie usług telekomunikacyjnych”, „Regulamin świadczenia usług telekomunikacyjnych w sieci FineMedia”, „Umowa o świadczenie usług telewizyjnych i multimedialnych” i „Ogólny Regulamin świadczenia usług telewizyjnych” postanowień tożsamych z postanowieniami umownymi wpisanymi do Rejestru pod poz. 398, 400, 669, 1183, 2338, 649, 1167, 354. Art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie (...) stanowi, iż ‚„Zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów.”, natomiast art. 24 ust. 2 określa, iż „Przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności: 1) stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. — Kodeks postępowania cywilnego. (...).” Do stwierdzenia zatem praktyki z art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie (...) konieczne jest wykazanie, że spełnione zostały łącznie następujące przesłanki: 1) bezprawność działań przedsiębiorcy, polegająca na stosowaniu postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do Rejestru, 2) godzenie tymi działaniami w zbiorowy interes konsumentów. Ad 1) Pierwsza przesłanka naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1) ustawy o ochronie (…) - J 14 bezprawność działań przedsiębiorcy Zbiorowe interesy konsumentów podlegają ochronie przed działaniami przedsiębiorców, które są sprzeczne z prawem, tj. przepisami określonych aktów prawnych, a także sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i dobrymi obyczajami. Jak wspomniano wyżej, zgodnie z art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie (…), za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów uważa się w szczególności stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do Rejestru. Należy w tym miejscu wskazać, iż wzorce umowne wykorzystywane przy zawieraniu umów z konsumentami mogą być poddane kontroli abstrakcyjnej. Kontroli abstrakcyjnej wzorca jako takiego (art. 479 36 – 479 45 k.p.c. ) dokonuje się niezależnie od tego, czy postanowienia wzorca były, czy też nie były zastosowane przy konkretnej umowie. Kontrola taka obejmuje klauzule pojedyncze lub zbiorowe (cały wzorzec lub jego fragment). Oceny postanowień w wypadku kontroli abstrakcyjnej dokonuje Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wyłącznie do kompetencji tego Sądu należy uznanie postanowień wzorców umownych za niedozwolone. Art. 479 43 k.p.c. rozszerza prawomocność wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. Skutek tzw. prawomocności rozszerzonej następuje od chwili wpisania wzorca umowy do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, prowadzonego przez Prezesa Urzędu, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. Konsekwencją umieszczenia postanowienia umownego w w/w rejestrze jest to, że posłużenie się nim będzie miało skutek wprowadzenia do umowy elementu bezwzględnie przez prawo zakazanego . Wpis do rejestru niedozwolonych postanowień umownych oznacza, że od tego momentu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych. Powyższe stanowisko Prezesa Urzędu zgodne jest z orzecznictwem Sądu Najwyższego, który w uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. (Sygn. akt III SZP 3/06) stwierdził, iż „(…) stosowanie postanowień wzorców umów o treści tożsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., może być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów (…)”. W uzasadnieniu do powyższej uchwały Sąd uznał m.in., że „ (…) praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów art. 23a u.ok.ik. [obecnie art. 24] obejmuje również przypadki wprowadzania jedynie zmian kosmetycznych polegających na przestawieniu wyrazów lub zastąpieniu jednych wyrazów innymi, jeżeli tylko wykładnia postanowienia pozwoli stwierdzić, że jego treść mieści się w hipotezie zakazanej klauzuli. Stosowanie klauzuli o zbliżonej treści do klauzuli wpisanej do rejestru godzi przecież tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej, co wpisana do rejestru (…). Przyjęta powyżej rozszerzająca wykładnia art. 23a ustawy o ochronie (…) znajduje również uzasadnienie w dyrektywach 93/13 oraz 98/27 a także orzecznictwie ETS dotyczącym zasady efektywności (…)”. Nie jest zatem konieczna dokładna, literalna identyczność klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z nią porównywanej i stąd niedozwolone będą także takie postanowienia umów, które mieszczą się w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru, której treść zostanie ustalona w oparciu o dokonaną jej wykładnię. Jak już wskazano, przedmiotem niniejszego postępowania jest wykazanie, że wyżej wymienione, zakwestionowane przez Prezesa Urzędu postanowienia są tożsame z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnymi wyrokami SOKiK i wpisanych do J 15 Rejestru pod poz.: 398, 400, 669, 1183, 2338, 649, 1167, 354. Postanowienie § 6.6 „Umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych” i § 7.7 „Umowy o świadczenie usług telewizyjnych i multimedialnych” o treści: „ Zmiana Cennika i Regulaminu nie wymaga zmiany niniejszej umowy.” W wyroku z dnia 19 stycznia 2005 r. SOKiK uznał za niedozwolone postanowienia umowne zapisy, które następnie zostały wpisane do Rejestru pod poz. 398: „Zmiana opłaty za doprowadzenie sygnału nie oznacza zmiany warunków umowy” oraz pod poz. 400: „Zmiana opłaty nie powoduje konieczności zmiany umowy.” (sygn. akt XVII Amc 2/04). W uzasadnieniu wyroku SOKiK podzielił, zawarty w pozwie, pogląd Prezesa Urzędu, że ww. postanowienia stanowią naruszenie dyspozycji art. 385 3 pkt 10 k.c., który stanowi, że niedozwolonym postanowieniem umownym jest postanowienie uprawniające kontrahenta konsumenta do jednostronnej zmiany umowy bez ważnej przyczyny wskazanej w tej umowie, art. 385 3 pkt 19 k.c., który stanowi, że niedozwolone są postanowienia, które przewidują wyłącznie dla kontrahenta konsumenta jednostronne uprawnienie do zmiany, bez ważnych przyczyn, istotnych cech świadczenia oraz art. 385 3 pkt 20 k.c., który stanowi, że niedozwolonym postanowieniem umownym jest postanowienie przewidujące uprawnienie kontrahenta konsumenta do określenia lub podwyższenia ceny lub wynagrodzenia po zawarciu umowy bez przyznania konsumentowi prawa odstąpienia od umowy. Opłata za doprowadzenie sygnału, jak również opłata abonamentowa, są głównymi świadczeniami konsumenta. Stanowią one essentialia negotii umowy o świadczenie usług telewizji kablowej. Umowa o świadczenie usług telewizji kablowej jest źródłem zobowiązania o charakterze ciągłym. Zmiana wysokości ww. opłat stanowi niewątpliwie zmianę warunków umowy. Przedsiębiorca o zmianie decyduje jednostronnie. Postanowienie zastrzegające, że zmiana opłaty nie stanowi zmiany warunków umowy, utrudnia lub pozbawia konsumenta wypowiedzenia umowy na podstawie 384 1 k.c., który stanowi, że wzorzec wydany w czasie trwania stosunku umownego o charakterze ciągłym wiąże drugą stronę, jeżeli zostały zachowane wymagania określone w art. 384 k.c., a strona nie wypowiedziała umowy w najbliższym terminie wypowiedzenia. Wypowiedzenie to stanowi szczególny tryb rozwiązania umowy, odmienny od rozwiązania umowy z określonym terminem wypowiedzenia. Prawo wypowiedzenia ma charakter kształtujący i jest dokonywane przez złożenie oświadczenia woli przez Abonenta. Termin „najbliższy termin wypowiedzenia” oznacza termin określony w umowie, a w przypadku gdy nie jest on wskazany, termin wypowiedzenia bez zbędnej zwłoki (Wojciech Popiołek w: Kodeks cywilny. Komentarz. pod red. Krzysztofa Pietrzykowskiego, Warszawa 2002, tom I, s. 798). Umowa zostaje rozwiązana z chwilą złożenia oświadczenia woli przez Abonenta. Jest to więc w istocie prawo odstąpienia od umowy. SOKiK w wyroku z dnia 9 czerwca 2005 roku (Sygn. Akt XVII Amc 85/04) uznał także za niedozwolone postanowienie o treści: „Usługodawca zastrzega sobie możliwość zmiany postanowień niniejszego regulaminu.” (wpis do Rejestru pod poz. 669). Podobne postanowienia o treści: „NetArt zastrzega sobie prawo zmian Regulaminu. Zmiany te obowiązują od chwili udostępnienia nowej wersji Regulaminu na stronach WWW NetArt. Ponadto warunki świadczenia usługi mogą ulec zmianie w razie zmiany regulaminu świadczenia usług przez współpracujących Rejestratorów domen.” , (poz. 1183) oraz o treści: „Wszelkie zmiany Regulaminu wchodzą w życie z dniem ich opublikowania na stronie http://www.prawosos.pl/regulamin .”, (poz. 2338) SOKiK uznał za niedozwolone wyrokami z dnia 23 października 2006 r. (sygn. akt XVII Amc 141/05) i z dnia 7 lutego 2011 r. (sygn. akt XVII AmC 1059/09),. J 16 W myśl przytoczonych wyżej postanowień, zamieszczonych we wzorcach umownych p.n. „Umowa o świadczenie usług telekomunikacyjnych” i „Umowa o świadczenie usług telewizyjnych i multimedialnych”, zmiana regulaminu i cennika nie powoduje zmiany umowy, a co za tym idzie - nie zobowiązuje przedsiębiorcy do poinformowania konsumenta o tej zmianie. Działanie takie jest w ocenie Prezesa Urzędu sprzeczne z dobrymi obyczajami, albowiem regulamin, jak i cennik, są wzorcem umowy i z chwilą podpisania umowy stają się jej częścią, określająca prawa i obowiązki stron umowy. Zatem jakakolwiek ich zmiana jest de facto zmianą umowy. W konsekwencji, zmiana cennika i regulaminu powinna skutkować poinformowaniem konsumenta o zmianie umowy i wyznaczeniu mu terminu do ich zaakceptowania bądź rozwiązania umowy. W tym stanie rzeczy należy uznać, że analizowane postanowienie narusza interesy konsumentów, umożliwiając Spółce działanie w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, a ponadto jest tożsame z postanowieniami wpisanymi do Rejestru pod poz.: 398, 400, 669, 1183 i 2338 zarówno pod względem treści, jak i stanu faktycznego oraz wywołuje takie same skutki prawne. Postanowienie § 6.7 „Umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych” i § 7.8 „Umowy o świadczenie usług telewizyjnych i multimedialnych” o treści: „ Umowa obowiązuje również w przypadku przejęcia przez następcę prawnego firmy FineMEDIA w jakimkolwiek trybie i formie prawnej. W takim przypadku Umowa będzie wiązać strony bez konieczności jej zmiany, a następca prawny wstępuje w prawa i obowiązki wynikające z niniejszej umowy, pisemnie informując Abonenta o nowej nazwie firmy i danych ją identyfikujących. Abonent wraża zgodę na kontynuację świadczeń wynikających z umowy przez następcę prawnego oraz kontynuację – zgodnie z Umową – swoich zobowiązań” Niedozwolonym jest postanowienie, wpisane do Rejestru na podstawie wyroku SOKiK z dnia 24 stycznia 2006 r. (sygn. akt XVII AmC 16/05), pod poz. 649, o treści: „Cosmosnet uprawniona jest do scedowania swoich uprawnień i obowiązków wynikających z umowy, Regulaminu i Cennika na dowolnie wskazaną przez siebie osobę trzecią, na co abonent wyraża zgodę podpisując umowę”. Powyższa klauzula została przez SOKiK uznana za niedozwoloną z uwagi na to, że przedsiębiorca przyznaje sobie prawo do scedowania swoich uprawnień i obowiązków wynikających z umowy, Regulaminu i Cennika na dowolnie wskazaną przez siebie osobę trzecią, co nie wymaga odrębnej zgody konsumenta. Abonent podpisując umowę z góry wyraża zgodę na ewentualną cesję praw i obowiązków przedsiębiorcy na osobę trzecią. Postanowienie stosowane przez Spółkę w ww. wzorcach umownych przyznaje jej prawo do przekazania obowiązków operatora osobie trzeciej, przy czym odrębna zgoda abonenta nie jest wymagana. Natomiast, zdaniem Prezesa Urzędu, Spółka nie może przekazać swoich obowiązków bez dodatkowej zgody drugiej strony umowy. Konsument, po uzyskaniu informacji o tym, że operator chce scedować swoje obowiązki na rzecz innego podmiotu, musi mieć możliwość wyrażenia swojej zgody lub odstąpienia od umowy, jeśli nie zgadza się na cesje obowiązków. W świetle powyższego uznać należy, że kwestionowane postanowienie może prowadzić do naruszenia słusznych interesów konsumentów. Zatem, mając powyższe na uwadze, uznać należy, iż skutek stosowania omawianego postanowienia jest tożsamy ze skutkiem stosowania klauzuli wpisanej do Rejestru pod nr 649. Tym samym, pomimo odmienności wynikających z użytych zwrotów i wyrazów, stwierdzić należy tożsamość porównywanych zapisów. J 17 Postanowienie § 14 ust. 10 „Regulaminu świadczenia usług telekomunikacyjnych w sieci FineMedia” i § 19 ust. 11 „Ogólnego regulaminu świadczenia usług telewizyjnych” o treści: „W przypadku opóźnienia w płatności jakiejkolwiek opłaty przewidzianej w Umowie, Regulaminie lub Cenniku, Operator ma prawo naliczyć odsetki ustawowe oraz obciążyć Abonenta opłatą administracyjną z tytułu dochodzenia zaległych opłat w wysokości określonej w Cenniku” Wyrokiem z dnia 12 marca 2007 r., (sygn. akt XVII AmC 1/07) SOKiK uznał za niedozwolone postanowienie w brzmieniu: „ W przypadku (…) zwłoki w uiszczeniu opłaty abonamentowej Usługodawca może: (…) obciążyć Abonenta kosztami upomnień ” (poz. 1167 Rejestru). Analiza porównawcza zakwestionowanego postanowienia wzorca umowy oraz cytowanego powyżej postanowienia wpisanego do Rejestru wskazuje, że kwestionowane postanowienie wyczerpuje przesłanki postanowienia uznanego za niedozwolone . Zarówno kwestionowane postanowienie, jak i postawienie wpisane do rejestru posługują się terminami wskazującymi na hipotetyczną możliwość obciążenia konsumentów dodatkowymi kosztami opłaty administracyjnej z tytułu dochodzenia zaległych opłat np. kosztami wystawiania upomnień lub wezwań do zapłaty. Poprzez nieokreślenie w obu postanowieniach częstotliwości środków, za które ww. opłata administracyjna będzie pobierana, nie wykluczone są sytuacje zbyt częstego obciążania konsumenta powyższą należnością. W ocenie Prezesa Urzędu stosowane przez Spółkę powyżej wskazane postanowienie umowne, wywołuje takie same skutki, jak powołane postanowienie SOKiK wpisane do Rejestru. W związku z powyższym pomimo pewnych różnic w sformułowaniu treści obu postanowień umownych, należy uznać je za tożsame, a ww. postanowienie stosowane przez Spółkę za zbieżne z klauzulą wpisaną do Rejestru pod poz. 1167 . Postanowienie § 19 ust. 2 „Regulaminu świadczenia usług telekomunikacyjnych w sieci FineMedia” o treści „Operator nie ponosi odpowiedzialności za jakiekolwiek zakłócenia w świadczeniu Usług wynikające z działania Siły Wyższej, jak również wywołane innymi czynnikami znajdującymi się poza kontrola Operatora” w zw. z § 2 ust. 1 pkt 19 „Siła wyższa- zdarzenie niezależne od stron, niemożliwe do przewidzenia i do zapobieżenia w szczególności wojny, katastrofy naturalne, strajki oraz akty i decyzje organów władzy publicznej.” oraz § 2 ust. 1 pkt 19 „Ogólnego regulaminu świadczenia usług telewizyjnych” o treści: „Siła wyższa- zdarzenie niezależne od stron, niemożliwe do przewidzenia i do zapobieżenia w szczególności wojny, katastrofy naturalne, strajki oraz akty i decyzje organów władzy publicznej.” SOKiK w wyroku z dnia 18 października 2004 r. (sygn. akt XVII Amc 101/03) uznał za niedozwolone postanowienie, zgodnie z którym „Sprzedawca nie ponosi odpowiedzialności za szkody spowodowane niewykonaniem umowy lub nienależytym jej wykonaniem w przypadku działania siły wyższej (zdarzenia nagłego, nieprzewidywalnego i niezależnego od woli stron uniemożliwiającego wykonanie umowy w całości lub części w szczególności: klęski żywiołowej jak pożar, powódź, huragan, szadź, akty władzy państwowej jak stan wojenny, stan wyjątkowy, działania wojenne, akty sabotażu, strajki itp.), wystąpienia awarii systemowej (warunki w sieci przesyłowej i rozdzielczej lub taki ich stan, który wpływa lub z dużym prawdopodobieństwem może wpłynąć na zdolność ZEORK S.A. do świadczenia usługi przemysłowej i sprzedaży energii elektrycznej, który zagraża, lub z dużym prawdopodobieństwem może zagrażać bezpieczeństwu osób i urządzeń) i awarii w sieci skutkującej nieprzewidzianymi przerwami w dostarczaniu energii elektrycznej lub w przypadku wystąpienia konieczności wykonania nieprzewidzianych J 18 prac dla zapobieżenia lub usunięcia skutków awarii w sieci” . Postanowienie to zostało następnie wpisane do Rejestru pod poz. 354. Należy w tym miejscu zaznaczyć, iż ustawodawca posługuje się pojęciem „siły wyższej” w wielu miejscach k.c., lecz nie wprowadza jego definicji ustawowej. Siła wyższa traktowana jest jako zdarzenie nagłe, nieprzewidywalne i niezależne od woli stron uniemożliwiające wykonanie umowy w całości lub części. Taki sposób zdefiniowania siły wyższej znajduje akceptację tak w doktrynie (np. G. Bieniek w: G. Bieniek, H. Ciepła, S. Dmowski, J. Gudowski, K. Kołakowski, M. Sychowicz, T. Wiśniewski, Cz. Żuławska, Komentarz do k.c. Księga trzecia Zobowiązania, Warszawa 1996, tom 1, s. 310.), jak i orzecznictwie (np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia wyroku z dnia 16 stycznia 2002 r., IV CKN 629/00 , publik. Lex, nr 54332, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 marca 2002 r., IV CKN 1697/00 , publik. Lex, nr 54373). Stan określany w ten sposób powinien istnieć obiektywnie, a więc musi być widoczny i sprawdzalny dla obserwatora. Odnośnie oceny stopnia wpływu tego zdarzenia na działanie lub zaniechanie przedsiębiorcy, przeważa tzw. teoria obiektywna, niedopuszczająca, aby miarodajna była wyłącznie subiektywna ocena podmiotu powołującego się na siłę wyższą. Stosowanie tej teorii musi odbywać się z uwzględnieniem okoliczności ocenianych indywidualnie dla danego przypadku, zatem ocena powinna być dokonywana "z zewnątrz", ale przy uwzględnieniu konkretnej sytuacji ocenianego. Zakwestionowane postanowienia ww. wzorców umownych podobnie jak postanowienie wpisane do Rejestru, z góry w sposób arbitralny, przyznaje powołanym przez siebie zjawiskom cechy właściwe pojęciu siły wyższej. W zakwestionowanym postanowieniu, pośród zdarzeń będących siłą wyższą wymieniono m.in. wojny, katastrofy naturalne, strajki oraz akty i decyzje organów władzy publicznej” dodatkowo nadając katalogowi tych zdarzeń charakter otwarty, poprzez zwrot „(…) w szczególności”. Spółka, formułując w taki sposób postanowienie wzorca umowy, uzyskuje uprawnienie do uznawania danej okoliczności będącej przyczyną niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, jako okoliczności niezależnej od niej, nieprzewidywalnej i której nie mogła zapobiec. Oznacza to, że w wielu przypadkach przedsiębiorca, powołując się na postanowienie umowy, będzie mógł zwolnić się od odpowiedzialności argumentując, iż za daną okoliczność odpowiedzialności nie ponosi. Tym samym prowadzić to może do wyłączenia lub istotnego ograniczenia odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania. Takie działanie narusza dyspozycję art. 385 3 pkt 2 k.c., zgodnie z którym za niedozwolone postanowienia umowne uważa się w razie wątpliwości postanowienia umowne, które wyłączają lub istotnie ograniczają odpowiedzialność względem konsumenta za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy. Tym samym udowodniono, iż ww. kwestionowane postanowienia mieszczą się w hipotezie klauzuli wpisanej do Rejestru pod poz. 354. Zatem uprawdopodobniono, iż wymienione w punkcie I sentencji niniejszej decyzji postanowienia mieszczą się w hipotezach klauzul wpisanych do Rejestru pod poz. 398, 400, 669, 1183, 2338, 649, 1167, 354. Ad 2) Druga przesłanka naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie (…) – godzenie w zbiorowy interes konsumentów. W myśl art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stosowanie postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone jest praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. J 19 Mówiąc o „zbiorowym interesie konsumentów” należy zaznaczyć, iż ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie podaje jego definicji, wskazując jednak w art. 24 ust. 3, że nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. O tym, czy naruszony został interes zbiorowy, nie zawsze przesądza kryterium ilościowe, ponieważ niekiedy jeden ujawniony przypadek naruszenia prawa konsumenta może być przejawem często lub nawet powszechnie stosowanej praktyki naruszającej interes zbiorowy. W niniejszej sprawie bez wątpienia mamy do czynienia z prawami licznej grupy konsumentów - wszystkich obecnych, jak i przyszłych klientów Spółki. Zatem, w rozpatrywanym stanie faktycznym, jej zachowanie nie dotyczy interesów poszczególnych osób, których sprawy mają charakter jednostkowy, indywidualny i nie dający się porównać z innymi, lecz mamy do czynienia z uprawnieniami określonego kręgu konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla całej, licznej grupy obecnych i przyszłych kontrahentów przedsiębiorcy. Mając powyższe na względzie, Prezes Urzędu stwierdził, że zostało uprawdopodobnione spełnienie łącznie wszystkich przesłanek niezbędnych dla zakwalifikowania opisanych działań jako praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie (...). 3.4. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie II sentencji decyzji. Przesłanki naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie (…) W ramach niniejszego postępowania postawiono przedsiębiorcy także zarzut stosowania niezgodnej z prawem praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów polegającej na naruszaniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez niepodanie w umowie o świadczenie usług telekomunikacyjnych informacji, o których mowa w art. 56 ust. 3 pkt 3, pkt 8-10 i pkt 15 ustawy Prawo telekomunikacyjne (w brzmieniu obowiązującym przed dniem 21 stycznia 2013 r.). W dniu 21 stycznia 2013 r. weszła w życie ustawa z dnia 16 listopada 2012 r. o zmianie ustawy - Prawo telekomunikacyjne oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2012, poz. 1445). Artykuł 1 ww. ustawy zmienił treść ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne między innymi nadając nowe brzmienie art. 56 ust. 3. Na mocy tego przepisu umowa o świadczenie publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych powinna określać m.in.: - świadczone usługi ze wskazaniem elementów składających się na opłatę abonamentową (art. 56 ust. 3 pkt 2); - termin oczekiwania na przyłączenie do sieci lub termin rozpoczęcia świadczenia usług (art. 56 ust. 3 pkt 3); - tryb i warunki dokonywania zmian umowy oraz warunki jej przedłużenia i rozwiązania (art. 56 ust. 3 pkt 9); - dane dotyczące jakości usług, (art. 56 ust. 3 pkt 12); - informację o polubownych sposobach rozwiązywania sporów (art. 56 ust. 3 pkt 17). Również, na mocy art. 1 powyższej ustawy, art. 56 ust. 5 ustawy Prawo telekomunikacyjne otrzymał brzmienie: „Dane, o których mowa w ust. 3 pkt 6-8 i 10-21, na podstawie wyraźnego postanowienia umowy, mogą być zawarte w regulaminie świadczenia publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych.” J 20 Art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie (…) stanowi, iż „Zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów.” Natomiast art. 24 ust. 2 określa, iż „ Przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności: (…) 2) naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji; (…).” Aby doszło do naruszenia ww. przepisów prawa muszą kumulatywnie zostać spełnione dwie przesłanki: 1) bezprawność działań przedsiębiorcy, polegająca na naruszaniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji 2) godzenie tymi działaniami w zbiorowy interes konsumentów. Ad 1) Pierwsza przesłanka naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie (…) – bezprawność działań przedsiębiorcy. Zamieszczenie we wzorcu umownym postanowień sprzecznych z przepisami ustaw, jak i zaniechanie zamieszczenia w stosowanych wzorach umów prawem nakazanych informacji może stanowić praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Wskazać należy, iż przepis art. 56 ust. 3 ustawy Prawo telekomunikacyjne, w brzmieniu obowiązującym zarówno przed dniem 21 stycznia 2013 r., jak i w brzmieniu obowiązującym po tej dacie, ustanawia minimalne wymagania dotyczące treści stosunku prawnego, który łączy dostawcę usług telekomunikacyjnych z odbiorcą końcowym. Brak rozstrzygnięć w kwestiach w nim wymienionych stanowi naruszenie ustawy i odbywa się z naruszeniem praw konsumentów. W myśl art. 56 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy Prawo telekomunikacyjne świadczenie usług telekomunikacyjnych odbywa się na podstawie umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych, zawieranej w formie pisemnej, określającej w szczególności ww. informacje dotyczące: - świadczonych usług ze wskazaniem elementów składających się na opłatę abonamentową (art. 56 ust. 3 pkt 2) - terminu oczekiwania na przyłączenie do sieci lub terminu rozpoczęcia świadczenia, (art. 56 ust. 3 pkt 3), - trybu i warunków dokonywania zmian umowy (art. 56 ust. 3 pkt 9), - danych dotyczących jakości usług (art. 56 ust. 3 pkt 12), - informacji o polubownych sposobach rozwiązywania sporów (art. 56 ust. 3 pkt 17). Zgodnie z wolą ustawodawcy umowa zawierana pomiędzy abonentem a przedsiębiorcą obligatoryjnie powinna zawierać regulacje, o których mowa w art. 56 ust. 3 pkt 2, 3 i 9 ustawy Prawo telekomunikacyjne (przed dniem 21 stycznia 2013 r. były to punkty 3, 8 i 9). Natomiast dane, o których mowa w art. 56 ust. 3 pkt 6-8 i 10-21 ww. ustawy, na podstawie wyraźnego postanowienia umowy, mogą być zawarte w regulaminie świadczenia publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych (art. 56 ust. 5). W analizowanych wzorcach umownych p.n. „Regulamin świadczenia usług telekomunikacyjnych w sieci FineMedia”, „Ogólny Regulamin świadczenia usług telewizyjnych”, „Umowa o świadczenie usług telekomunikacyjnych” i „Umowa o świadczenie usług telewizyjnych i multimedialnych” brak jest poszczególnych danych wymaganych ww. przepisem prawnym. J 21 Wprawdzie, we wzorcach umownych p.n. „Umowa o świadczenie usług telekomunikacyjnych” i „Umowa o świadczenie usług telewizyjnych i multimedialnych” zamieszczono odpowiedni zapis wskazujący wyraźnie, iż kwestie wskazane w ww. art. 56 ust. 3 pkt 3 i 9 uregulowane są w „Regulaminie świadczenia usług telekomunikacyjnych w sieci FineMedia” lub „Ogólnym Regulaminie świadczenia usług telewizyjnych”, jednak w treści tych regulaminów brak jest odpowiednich postanowień, zawierających wymagane informacje. Ponadto, uregulowania dotyczące kwestii trybu i warunków dokonywania zmian umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych zamieszczono w rozdz. 2 pkt 3-7 „Regulaminu świadczenia usług telekomunikacyjnych w sieci FineMedia”, jednak zgodnie z ww. art. 56 ust. 3 pkt 9 w zw. z art. 56 ust. 5 ustawy prawo telekomunikacyjne informacja taka obligatoryjnie powinna być zamieszczona w umowie. Spółka, nie zamieszczając we wzorcach umownych p.n. „Umowa o świadczenie usług telekomunikacyjnych”, „Regulamin świadczenia usług telekomunikacyjnych w sieci FineMedia”, „Umowa o świadczenie usług telewizyjnych i multimedialnych” i „Ogólny Regulamin świadczenia usług telewizyjnych” stosowanych w obrocie z konsumentami, powyższych informacji uchybił obowiązkowi udzielania swoim kontrahentom (konsumentom) rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji. Zatem takie działanie uznać należy za bezprawne. Biorąc powyższe pod uwagę, Prezes Urzędu uznał za uprawdopodobnione, że powyższe działania przedsiębiorcy spełniają pierwszą z dwóch ww. przesłanek, tj. bezprawność działań przedsiębiorcy, polegającą na naruszeniu powyżej powołanych przepisów ustawy Prawo telekomunikacyjne, co jednocześnie stanowi uchybienie ustawowemu obowiązkowi udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji. Ad 2) Druga przesłanka naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie (…) – godzenie w zbiorowy interes konsumentów. Analizując drugą przesłankę zastosowania w rozpatrywanej sprawie art. 24 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie (…) należy stwierdzić, iż opisane działanie przedsiębiorcy, naruszające ww. przepisy prawne niewątpliwie godzi w interes konsumenta i rodzi po jego stronie niekorzystne skutki. Podkreślić bowiem należy, iż nałożenie przez ustawodawcę na przedsiębiorcę obowiązku podawania w treści umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych lub regulaminu (na podstawie wyraźnego postanowienia tej umowy) ww. informacji służy zapewnieniu konsumentom źródła wiedzy na temat przysługujących im uprawnień oraz spoczywających na nich obowiązkach, które powinni dopełnić, aby złożyć prawnie skuteczną reklamację, a także odpowiadających im w tym zakresie obowiązków i praw dostawców usług. Nadto służy także możliwości określenia przez konsumentów wysokości przysługujących im względem przedsiębiorców roszczeń oraz prawa do dochodzenia tak określonych żądań w postępowaniu mediacyjnym lub w postępowaniu przed sądem polubownym. Zauważyć także należy, iż umowa o świadczenie usług telekomunikacyjnych powinna także zawierać informację dotyczącą trybu i warunków dokonywania zmian tej umowy, jak również sposobu i terminu jej rozwiązania. Dlatego też zaniechanie przez Spółkę umieszczenia w stosowanych wzorcach umownych p.n. „Regulamin świadczenia usług telekomunikacyjnych w sieci FineMedia”, „Ogólny Regulamin świadczenia usług telewizyjnych”, „Umowa o świadczenie usług telekomunikacyjnych” i „Umowa o świadczenie usług telewizyjnych i multimedialnych” przedmiotowych informacji pozbawiło konsumentów wiedzy koniecznej do ich prawidłowego, J 22 świadomego i czynnego uczestnictwa w rynku. Konsumenci, którym nie udzielono podstawowych wiadomości dotyczących przysługujących im praw oraz trybu dochodzenia roszczeń, najprawdopodobniej nie skorzystają z przewidzianych prawem instrumentów. Tym samym zostało uprawdopodobnione spełnienie drugiej z przesłanek - godzenie ww. działaniami w zbiorowy interes konsumentów - niezbędnej do stwierdzenia praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów. Mając powyższe na względzie, Prezes Urzędu stwierdził, że zostało uprawdopodobnione spełnienie łącznie wszystkich przesłanek niezbędnych dla zakwalifikowania opisanych działań jako praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust.1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie (...). 3.5. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie III sentencji decyzji. Przesłanki naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W niniejszej sprawie postawiono przedsiębiorcy zarzut stosowania niezgodnej z prawem praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów poprzez: - zastrzeżenie w § 39 ust. 2 wzorca umownego p.n. „Regulamin świadczenia usług telekomunikacyjnych w sieci FineMedia” i w § 35 ust. 2 wzorca umownego p.n. „Ogólny Regulamin świadczenia usług telewizyjnych”, iż „W przypadku ujętym w pkt 1. Abonent zobowiązany jest zwrócić niezwłocznie zainstalowany sprzęt, uiścić opłatę instalacyjną zgodnie z aktualnym Cennikiem w pełnej kwocie oraz zapłacić za korzystanie z Usług świadczonych przez Operatora do dnia dostarczenia oświadczenia o odstąpieniu od Umowy” w zw. z § 39 ust. 1 wzorca umownego p.n. „Regulamin świadczenia usług telekomunikacyjnych w sieci FineMedia” i w § 35 ust. 1 wzorca umownego p.n. „Ogólny Regulamin świadczenia usług telewizyjnych ” o treści: „Jeżeli Umowa została zawarta poza Biurem Obsługi Klienta Operatora, Abonent może odstąpić od Umowy składając pisemne oświadczenie przesłane listem poleconym w terminie 10 dni od daty zawarcia Umowy ”, co może stanowić naruszenie art. 2 ust. 2 i 3 ustawy o prawach konsumentów, - niepodanie we wzorcu umownym p.n. „Ogólny Regulamin świadczenia usług telewizyjnych” informacji, iż reklamacja może być złożona ustnie do protokołu, co może stanowić naruszenie § 5 ust. 1 Rozporządzenia. W myśl art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie (…) zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów rozumianych jako godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy. Do stwierdzenia zatem praktyki z art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie (...) konieczne jest wykazanie, że spełnione zostały łącznie następujące przesłanki: 1) bezprawność działań przedsiębiorcy polegająca na naruszeniu przepisów prawa, 2) godzenie tymi działaniami w zbiorowy interes konsumentów. Ad 1) Pierwsza przesłanka naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie (…) - bezprawność działań przedsiębiorcy. J 23 Przedsiębiorca może zawrzeć z konsumentem umowę poza lokalem przedsiębiorstwa. W takim przypadku konsumentowi przysługuje prawo do odstąpienia od tej umowy bez podania przyczyn, po złożeniu stosownego oświadczenie na piśmie w terminie 10 dni od zawarcia umowy (art. 2 ust. 1 ustawy o prawach konsumentów). W myśl zaś art. 2 ust. 3 ustawy o prawach konsumentów „W razie odstąpienia od umowy umowa jest uważana za niezawartą, a konsument jest zwolniony z wszelkich zobowiązań. To, co strony świadczyły, ulega zwrotowi w stanie niezmienionym, chyba że zmiana była konieczna w granicach zwykłego zarządu. Zwrot powinien nastąpić niezwłocznie, nie później niż w terminie czternastu dni. Jeżeli konsument dokonał jakichkolwiek przedpłat, należą się od nich odsetki ustawowe od daty dokonania przedpłaty.” Stosownie zaś do art. 2 ust. 2 tej ustawy, nie jest dopuszczalne zastrzeżenie, że konsumentowi wolno odstąpić od umowy za zapłatą oznaczonej sumy (odstępne). Zgodnie z treścią kwestionowanych postanowień § 39 ust. 2 w związku z § 39 ust. 1 wzorca umownego p.n. „Regulamin świadczenia usług telekomunikacyjnych w sieci FineMedia” i w § 35 ust. 2 w związku z § 35 ust. 1 wzorca umownego p.n. „Ogólny Regulamin świadczenia usług telewizyjnych”, a wbrew woli ustawodawcy wyrażonej w przytoczonych powyżej przepisach prawnych, konsument odstępując od umowy w terminie 10 dni od dnia jej zawarcia ponosi koszty, gdyż zgodnie z treścią tych postanowień zobowiązany jest „(…) uiścić opłatę instalacyjną zgodnie z aktualnym Cennikiem w pełnej kwocie oraz zapłacić za korzystanie z Usług świadczonych przez Operatora do dnia dostarczenia oświadczenia o odstąpieniu od Umowy.” Tym samym ustawowe prawo konsumenta do odstąpienia od umowy zostało ograniczone i powiązane z obowiązkiem zapłaty odstępnego, co jest sprzeczne z wolą ustawodawcy, wyrażoną w ww. przepisach prawnych. Natomiast w § 5 ust. 1 Rozporządzenia jednoznacznie wskazano, iż jednym ze sposobów wniesienia reklamacji jest złożenie jej ustnie do protokołu sporządzonego przez jednostkę obsługującą użytkowników danego dostawcy usług. Spółka w „Ogólnym Regulaminie świadczenia usług telewizyjnych” o takiej możliwości nie informuje konsumentów, tym samym ograniczając im możliwość skorzystania z tej drogi. Biorąc powyższe pod uwagę, Prezes Urzędu uznał za uprawdopodobnione, że takie postępowanie Spółki spełnia pierwszą z dwóch ww. przesłanek, tj. bezprawność działań przedsiębiorcy, polegającą na naruszeniu art. 2 ust. 2 i 3 ustawy o prawach konsumentów oraz § 5 ust. 1 Rozporządzenia. Ad 2) Druga przesłanka naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie (…) – godzenie w zbiorowy interes konsumentów. Analizując drugą przesłankę zastosowania w rozpatrywanej sprawie art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie (…) należy stwierdzić, iż opisane działanie przedsiębiorcy, naruszające przepisy art. 2 ust. 2 i 3 ustawy o prawach konsumentów oraz § 5 ust. 1 Rozporządzenia, niewątpliwie godzi w interes konsumenta i rodzi po jego stronie niekorzystne skutki. Spółka, jak już stwierdzono wcześniej, zawiera z konsumentami umowy poza lokalem swojego przedsiębiorstwa. Wiąże się to z nieoczekiwaną dla konsumenta wizytą samego przedsiębiorcy lub jego przedstawicieli, którzy prezentują ofertę i zawierają umowę. Powoduje to dezorientację konsumenta, jego nieumiejętność rzetelnej oceny warunków umowy i jej J 24 przedmiotu, łatwość manipulacji konsumentem nie nastawionym na kontakt handlowy, ograniczenie ukształtowania jego woli i jej wyrażenia, co jest zagrożeniem dla jego świadomego uczestnictwa w rynku, a także zagrożeniem jego prywatności (patrz E.Łętowska „Ochrona niektórych praw konsumentów. Komentarz. 3.wydanie”, Wyd. C.H.Beck W-wa 2001, s. 26-27). W celu zagwarantowania konsumentom ochrony przed skutkami zawarcia tego rodzaju umowy ustawodawca ustanowił w ustawie o prawach konsumentów określone instrumenty. Przede wszystkich zagwarantował konsumentowi prawo do odstąpienia od umowy w terminie 10 dni od daty jej zawarcia. Prawo to ma charakter bezwarunkowy. Dla jego podkreślenia wprowadzono zakaz żądania przez przedsiębiorcę odstępnego. W świetle powyższego konsument korzystający ze swojego niezbywalnego prawa do odstąpienia od umowy w terminie 10 dni nie może być obciążony żadną karą umowną, a taka sytuacja ma miejsce w niniejszym przypadku. W przypadku odstąpienia od umowy, na obu stronach tej umowy ciąży obowiązek zwrotu w stanie nienaruszonym wszystkiego co świadczyły. W świetle powyższego konsumentowi, korzystającemu ze swojego niezbywalnego prawa do odstąpienia od umowy w terminie 10 dni, Spółka powinna zwrócić całą zaliczkę lub opłatę za wykonanie usługi instalacji. Ustawodawca w Rozporządzeniu dotyczącym kwestii składania reklamacji usług telekomunikacyjnych wprowadził wiele instrumentów umożliwiających konsumentowi dochodzenie swoich racji w sporze z przedsiębiorcą telekomunikacyjnych. Zatem wymienione enumeratywnie instrumenty temu służące nie mogą być redukowane, a sam przedsiębiorca nie może wybierać spośród nich i stosować tylko te, które jemu odpowiadają. Takie bowiem działanie jest sprzeczne z wolą ustawodawcy i ogranicza prawa konsumentów do dochodzenia swoich roszczeń. Reasumując, celem ustawodawcy wprowadzającym powyższe regulacje prawne była ochrona konsumenta przed pochopnym zawieraniem umów, niejednokrotnie pod wpływem argumentów i sugestii przedsiębiorcy. Zatem nakładanie na konsumenta obowiązku uiszczenia opłaty instalacyjnej, w przypadku odstąpienia od umowy w terminie 10 dni, jak już wykazano powyżej, jest działaniem bezprawnym, godzącym w ekonomiczny interes konsumenta, którego Spółka obciąża całym ryzykiem gospodarczym. Na konsekwencje finansowe narażony jest także konsument w przypadku, gdy Spółka ogranicza mu możliwość korzystania z zagwarantowanego mu przez ustawodawcę prawa złożenia reklamacji ustnie do protokołu. Tym samym uprawdopodobniono wypełnienie drugiej z przesłanek, godzenie powyżej opisanymi działaniami w zbiorowy interes konsumentów, niezbędnej do stwierdzenia praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów. Wobec powyższego Prezes Urzędu stwierdził, że uprawdopodobniono spełnienie łącznie wszystkich przesłanek niezbędnych dla zakwalifikowania opisanych działań przedsiębiorcy jako praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie (...). 3.6. Zastosowanie art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w rozstrzygnięciach zawartych w punkcie I, II i III sentencji decyzji. Zgodnie z art. 28 ustawy o ochronie (…) jeżeli w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione – na podstawie J 25 okoliczności sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu lub innych informacji będących podstawą wszczęcia postępowania z urzędu – że przedsiębiorca stosuje praktykę, o której mowa w art. 24 tej ustawy, a przedsiębiorca, któremu zarzucane jest naruszenie tego przepisu, zobowiąże się do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom, Prezes Urzędu może, w drodze decyzji, nałożyć obowiązek wykonania tych zobowiązań. W toku niniejszego postępowania Spółka, uznając zasadność zarzutów przedstawionych w postanowieniu nr 259/2012, wniosła o zastosowanie w niniejszym postępowaniu przepisu art. 28 ustawy o ochronie (…), zobowiązując się jednocześnie do dokonania zmian , o których mowa w uzasadnieniu niniejszej decyzji (pkt 2.4. ustaleń stanu faktycznego decyzji), poprzez wykreślenie lub zmianę treści kwestionowanych postanowień oraz zamieszczenie we wzorcach wymaganych prawem informacji. Dokonując tych modyfikacji przedsiębiorca uwzględnił obowiązujące przepisy prawa, w szczególności art. 56 ust. 3 pkt 2-3, pkt 9, pkt 12 i pkt 17 ustawy Prawo telekomunikacyjne, art. 2 ust. 2 i 3 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów, a także§ 5 ust. 1 Rozporządzenia. Zdaniem Prezesa Urzędu tak opracowane zapisy wzorców umownych mogą zostać wprowadzone do obrotu konsumenckiego. Zatem, Prezes Urzędu, po przeprowadzeniu analizy złożonego wniosku, uznał za stosowne oprzeć rozstrzygnięcie zawarte w punkcie I, II i III sentencji niniejszej decyzji o regulację przepisu art. 28 ustawy o ochronie (…). Ze względu na fakt, iż Spółka składając wniosek o zastosowanie art. 28 ustawy o ochronie (…) nie wskazała terminu, w jakim wykonana przyjęte przez siebie zobowiązanie, Prezes Urzędu kierując, się doświadczeniem orzeczniczym w sprawach o podobnym stanie faktycznym określił ten okres na 2 miesiące od daty uprawomocnienia się decyzji. Mając powyższe na uwadze należało orzec, jak w pkt I, II i III sentencji decyzji. 3.7. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie IV sentencji decyzji. Stosownie do art. 28 ust. 3 ustawy o ochronie (…) Prezes Urzędu nakłada na Spółkę obowiązek złożenia w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji zobowiązań. Wypełnieniem tego obowiązku będzie przesłanie, potwierdzonych za zgodność z oryginałem, nowych wzorców umownych p.n. „Regulamin świadczenia usług telekomunikacyjnych w sieci FineMedia”, „Ogólny Regulamin świadczenia usług telewizyjnych”, „Umowa o świadczenie usług telekomunikacyjnych” i „Umowa o świadczenie usług telewizyjnych i multimedialnych”. Spółka winna podać także z jakim dniem zostały wprowadzone ww. nowe wzorce oraz ile umów, będących w obrocie prawnym, zostało zmienionych. Mając na uwadze, iż Spółka swoje zobowiązanie ma wykonać w terminie 2 miesięcy od daty uprawomocnienia się decyzji, Prezes Urzędu wyznaczył jej okres 3 miesięcy, od daty uprawomocnienia się decyzji, na podanie ww. informacji. Mając powyższe na uwadze, należało orzec, jak w punkcie IV sentencji. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w związku art. 479 28 k.p.c., od niniejszej decyzji przysługuje stronie odwołanie do sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony J 26 Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów we Wrocławiu. Z up. Prezesa UOKiK Dyrektor Delegatury we Wrocławiu Zbigniew Jurczyk