I FSK 1173/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hieronim Sęk, Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski, Sędzia NSA Izabela Najda-Ossowska (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej C. sp. z o.o. z siedzibą w Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 8 maja 2025 r. sygn. akt I SA/Go 62/25 w sprawie ze skargi C. sp. z o.o. z siedzibą w Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 8 stycznia 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od C. sp. z o.o. z siedzibą w Z. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

1. Wyrokiem z 8 maja 2025 r., sygn. akt I SA/Go 62/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim (dalej: WSA/Sąd pierwszej instancji), oddalił skargę C. Sp. z o.o. z siedzibą w Z. (dalej: Skarżąca/Spółka) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze (dalej: Organ) z 8 stycznia 2025 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. 2. W skardze kasacyjnej Skarżąca, zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając w oparciu o art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2022 r. poz. 329, z późn. zm. dalej: P.p.s.a.) naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 145 § 1 lit. c P.p.s.a. w związku z: - art. 162 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022 r poz.2707 ze zm. dalej: O.p.) przez dokonanie wadliwej kontroli zaskarżonego postanowienia, skutkującej oddaleniem skargi na postanowienie Organu pomimo, że Skarżąca uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy, - art. 122 O.p., art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p. przez oddalenie skargi, pomimo tego, że Organ naruszył zasadę prawdy obiektywnej oraz dokonał niepełnej i nierzetelnej analizy zgromadzonego materiału dowodowego, co skutkowało uznaniem, że Skarżąca w sposób zawiniony uchybiła terminowi na złożenie odwołania, pomimo iż przedstawione we wniosku okoliczności jednoznacznie dowodzą, że przekroczenie tego terminu było konsekwencją czynników niezależnych od Skarżącej, - art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie instytucji przywrócenia terminu, co uniemożliwiło Skarżącej wniesienie odwołania od decyzji Organu i doprowadziło do naruszenia prawa do sądu. 3. Przy tak sformułowanych zarzutach kasacyjnych Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. 4. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 5. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Analiza akt sprawy wskazuje, że nie zachodzi żadna z przesłanek wskazanych w art. 183 § 2 P.p.s.a. Rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego mogą zatem dotyczyć jedynie naruszeń przepisów wskazanych w skardze kasacyjnej. 6. Na wstępnie należy wskazać, że niesporne jest, że w niniejszej sprawie od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w Z. (dalej: NUS) z 17 września 2024 r. zostały złożone dwa odwołania z uchybieniem terminu do ich wniesienia - pierwsze 8 października 2024 r. przez radcę prawną A. M., która nie przedstawiła żadnych wyjaśnień co do przyczyny uchybienia oraz drugie 7 listopada 2024 r. przez radcę prawnego K. R. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. 7. Artykuł 162 § 1 O.p. stanowi, że w razie uchybienia terminowi należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (art. 162 § 2 O.p.). Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i jej zastosowanie nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, rozumianej obiektywnie, to jest takiej, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Powyższe oznacza, że tylko stwierdzenie, że strona danej przeszkody nie była w stanie przewidzieć, uzasadnia uwzględnienie wniosku. Chodzi więc o okoliczności od strony całkowicie niezależne i nieprzewidywalne. W przypadku, gdy skarżący reprezentowany jest przez profesjonalnego pełnomocnika, to brak winy pełnomocnika jest warunkiem przywrócenia terminu przez sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności. Jednocześnie w takim przypadku kryterium staranności jest podwyższone, ponieważ adwokat, radca prawny czy doradca podatkowy posiadają stosowne przygotowanie zawodowe i znajomość procedur zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy. Z uwagi na wykonywany zawód, wymaga się od nich zachowania szczególnej staranności, charakteryzującej się pełnym profesjonalizmem i rzetelnością w prowadzeniu spraw mocodawców. Skutki czynności podejmowanych przez pełnomocnika strony obciążają samą stronę. Profesjonalny pełnomocnik wie, że wskazane procedurą czynności należy dokonywać w przepisanych do tego terminach. 8. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że Skarżąca przyczyn uchybienia terminu upatruje w złym stanie zdrowia jednego z pełnomocników ją reprezentujących – r.pr. K. R., który uniemożliwił mu wykonywanie obowiązków zawodowych, przedstawiając zwolnienie lekarskie od 6 października do 5 listopada 2024 r. 9. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, za prawidłową należy uznać argumentację zaprezentowaną przez Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że w niniejszej sprawie nie wykazano, że przyczyna uchybienia terminowi tj. choroba pełnomocnika, była przeszkodą nie do przezwyciężenia przy zachowaniu należytej staranności. Trafnie zwrócił WSA uwagę, że wprawdzie rację ma Skarżąca, że zły stan zdrowia pełnomocnika może stanowić przesłankę braku winy w niedopełnieniu w terminie czynności, to jednak w tej sprawie nie był to czynnik ten nie mógł być decydujący przy odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. 10. W niniejszej sprawie Skarżąca reprezentowana była przez dwóch profesjonalnych pełnomocników, radców prawnych, A. M. oraz K. R., działających w tej samej kancelarii, tj. K. Sp. z o.o. korzystających z tego samego adresu do doręczeń jak również adresu elektronicznego. W takiej sytuacji należało oczekiwać, że w razie czasowej niedyspozycji jednego z nich czynności procesowe zostaną podjęte przez drugiego pełnomocnika. Profesjonalny pełnomocnik zobowiązany jest bowiem do takiej organizacji pracy kancelarii, która zapewnia prawidłową i terminową realizację obowiązków procesowych, w szczególności w sprawach, w których ustanowiono więcej niż jednego pełnomocnika. Z okoliczności przedmiotowej sprawy wynika, że drugi z ustanowionych pełnomocników również wniósł odwołanie, jednak uczynił to po upływie ustawowego terminu, jednocześnie nie podjął on próby wykazania ani choćby uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony lub jego samego. 11. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że również po stronie drugiego pełnomocnika zachodziły obiektywne przeszkody uniemożliwiające dokonanie czynności procesowej w terminie. W konsekwencji sama choroba jednego z pełnomocników nie uprawdopodobniała braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, skoro w sprawie działał także drugi pełnomocnik, który mógł wyręczyć go w dokonywaniu czynności w trakcie choroby i w ustawowym terminie wnieść odwołanie. 12. W konsekwencji należy zgodzić się z oceną Sądu pierwszej instancji, że Skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w dochowaniu terminu do wniesienia odwołania. Jak wskazano na wstępie, Skarżąca działająca w sprawie za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika, dokonując jego wyboru, ponosi jednocześnie skutki jego działań. Strona ustanawiając pełnomocnika w postępowaniu administracyjnym, ponosi skutki wynikające z zaniedbań pełnomocnika i to niezależnie od tego, czy jest to pełnomocnik profesjonalny, czy nieprofesjonalny. Każdy pełnomocnik ma obowiązek dbania o interesy swego mocodawcy poprzez zapewnienie sprawnej obsługi postępowania. Decydując się na udzielenie pełnomocnictwa mocodawca przyjmuje na siebie wszelkie konsekwencje działalności pełnomocnika, zarówno te pozytywne, jak i negatywne. Niezachowanie terminu przez pełnomocnika równoznaczne jest z zaniechaniem samej strony, która nie może twierdzić, że za jego działanie nie ponosi odpowiedzialności. Przeciwnie, odpowiedzialność osób, którymi strona posługuje się przy dokonywaniu czynności procesowych w postępowaniu, jest oceniana pod względem należytej działalności samej strony (zob. postanowienie NSA z 27 lipca 2006 r., sygn. akt II FZ 386/06; wyrok NSA z 2 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 3049/17 wszystkie dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Innymi słowy, pojęcie winy strony w uchybieniu terminowi w postępowaniu administracyjnym obejmuje swym zakresem także winę pełnomocnika ustanowionego w sprawie. 13. Mając na względzie powyższe Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzuty naruszenia art. 122, art. 187 § 1, art. 191 jak i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP jak i art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności są niezasadne. Postępowanie dowodowe w kwestii niedochowania terminu do wniesienia odwołania przeprowadzono prawidłowo. Trafnie wywiedziono również w uzasadnieniu postanowienia, że Spółka nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi. Treść art. 162 § 1 O.p. nie pozostawia wątpliwości, że to składający wniosek o przywrócenie terminu obciążony jest obowiązkiem przedstawienia dowodów i okoliczności uprawdopodabniających brak winy w naruszeniu terminu procesowego. Organ miał zatem podstawy, aby w oparciu o art. 162 § 1 O.p. odmówić przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. 14. Biorąc powyższe pod uwagę skargę kasacyjną jako oczywiście bezzasadną należało oddalić na podstawie art. 184 P.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 209, art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 P.p.s.a. Sędzia NSA (spr.) Sędzia NSA Sędzia NSA I. Najda-Ossowska H. Sęk B. Wojciechowski