I FSK 560/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej sprawy ze skargi kasacyjnej C. sp. z o.o. z siedzibą w D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 listopada 2023 r., sygn. akt I SA/Wr 265/23 w sprawie ze skargi C. sp. z o.o. z siedzibą w D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 30 stycznia 2023 r., nr 0201-IOV-12.4103.58.2022 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia: umorzyć postępowanie kasacyjne.

Wyrokiem z dnia 21 listopada 2023 r., sygn. akt I SA/Wr 265/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę C. sp. z o.o. z siedzibą w D., zwanej dalej "skarżącą", "spółką", na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 30 stycznia 2023 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia. W dniu 20 marca 2024 r. spółka złożyła skargę kasacyjną od ww. wyroku. Pismem z dnia 1 grudnia 2025 r. skarżąca wniosła o umorzenie postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", w związku z wydaniem przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu w dniu 22 lipca 2025 r. decyzji kończącej postępowanie podatkowe w sprawie, w której wniesiono zażalenie. Jednocześnie skarżąca wniosła o zwrot uiszczonego wpisu od skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W związku z informacją zawartą w piśmie skarżącej z dnia 1 grudnia 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił się do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu o nadesłanie odpisu decyzji z dnia 22 lipca 2025 r. i udzielenie informacji, czy jest ona prawomocna. W dniu 11 lutego 2026 r. do akt sprawy wpłynął nadesłany przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu odpis decyzji z dnia 22 lipca 2025 r., którą organ ten uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego Wrocław-Stare Miasto w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od października 2013 r. do marca 2014 r. i umorzył postępowanie. Z informacji zawartej w piśmie organu z dnia 11 lutego 2026 r. wynika, że decyzja została doręczona pełnomocnikowi skarżącej w dniu 30 lipca 2025 r., a skarżąca nie wniosła skargi na tę decyzję, a zatem jest ona prawomocna. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe z innych przyczyn, niż wskazane w pkt 1 (skuteczne cofnięcie skargi kasacyjnej) i pkt 2 (śmierć strony). Niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne dotyczy kontroli postanowienia w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia na pismo z dnia 7 listopada 2022 r., które spółka uznała za wypełniające przesłanki do uznania go za postanowienie o odmowie umożliwienia stronie zapoznania się z dokumentami, o którym mowa w art. 179 § 2 O.p. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w toku postępowania podatkowego w sprawie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od października 2013 r. do marca 2014 r. Postępowanie to zakończyło się już wydaniem w 22 lipca 2025 r. ostatecznej decyzji. Akt ten nie został zaskarżony skargą do sądu administracyjnego. Wobec prawomocnego zakończenia postępowania podatkowego, w ramach którego wydano "wpadkowe" postanowienie zaskarżone skargą, postępowanie wywołane wniesioną skargą kasacyjną stało się bezprzedmiotowe. Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Odnosząc się do wniosku skarżącej o zwrot uiszczonego wpisu od skargi kasacyjnej, Naczelny sąd Administracyjny wskazuje, że stosownie do art. 232 § 1 P.p.s.a., sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od: 1) pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy; 2) zażalenia na postanowienie, jeżeli zażalenie zostało uwzględnione. Ani art. 232 § 1 P.p.s.a., ani też żaden inny przepis tej ustawy, nie przewiduje zwrotu wpisu od skargi kasacyjnej w przypadku umorzenia postępowania sądowego z uwagi na jego bezprzedmiotowość. W konsekwencji wniosek skarżącej nie mógł zostać uwzględniony. Brak było również podstaw do uwzględnienia wniosku o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postepowania. Zgodnie z podstawową zasadą dotyczącą kosztów postępowania, wynikającą z art. 199 P.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie zaś z art. 209 P.p.s.a., wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204. Przepisy nie przewidują orzekania o zwrocie kosztów postępowania między stronami w innych orzeczeniach kończących postępowanie w danej instancji niż wymienione w art. 209 P.p.s.a., w tym w przypadku postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego o umorzeniu postępowania kasacyjnego. Jeśli zatem ustawodawca nie przewidział w art. 203 i art. 204 P.p.s.a. możliwości zasądzania na rzecz strony przeciwnej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w przypadku jego umorzenia na skutek bezprzedmiotowości, to niedopuszczalne byłoby uzupełnianie w tym zakresie ustawy w drodze wykładni rozszerzającej lub analogii. Taka interpretacja prowadziłaby bowiem do nałożenia na stronę przeciwną nieprzewidzianego w ustawie obowiązku w sferze prawa daninowego, co wyklucza art. 217 Konstytucji RP. Zastosowanie w tym przypadku znajdzie reguła ogólna wynikająca z art. 199 P.p.s.a.