I FZ 136/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zubrzycki , po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia O. sp. z o.o. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 21 maja 2024 r. sygn. akt I SA/Bk 118/24 w przedmiocie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi O. sp. z o.o. w W. na decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno – Skarbowego w B. z dnia 29 grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznie do grudnia 2014 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki sąd Administracyjny w Białymstoku

Postanowieniem z 21 maja 2024 r. (sygn. akt I SA/Bk 118/24), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odmówił O. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: spółka, skarżąca) wstrzymania wykonania decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno – Skarbowego w B. z 29 grudnia 2023 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2014 r. Z przyjętego przez Sąd pierwszej instancji stanu faktycznego wynika, iż spółka w skardze zamieściła wniosek o wstrzymanie wykonania kwestionowanej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody spółce lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadniając wniosek skarżąca podała, że spółka od 2016 r. nie prowadzi żadnej działalności, nie posiada żadnych aktywów, nie dysponuje żadnymi środkami finansowymi. Zdaniem skarżącej, wykonanie w tych warunkach zaskarżonej decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w wysokości przeszło 2.000.000.000,00 zł niewątpliwie doprowadzi do nieodwracalnych dla spółki skutków prawnych. Skarżąca argumentowała, że jest to kwota, której spółka nie jest w stanie uiścić, a jej przymusowe ściągnięcie jeżeli w jakimkolwiek zakresie okazałoby się skuteczne spowoduje drastyczne pogorszenie kondycji finansowej spółki. Sąd pierwszej instancji dokonując oceny zasadności tego wniosku, przywołując przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, o których mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm., dalej: P.p.s.a.), uznał, że spółka nie uzasadniła w sposób przekonujący swojego wniosku. Formując postulat wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, strona nie wskazała związku przyczynowo – skutkowego, który mógłby w sposób przekonujący sposób uprawdopodobnić wystąpienie przesłanek do wstrzymania wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia. W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 61 § 3 P.p.s.a. polegające na odmowie wstrzymania zaskarżonego aktu wobec przyjęcia błędnego założenia, że wykonanie zaskarżonej decyzji w warunkach opisanych przez spółkę nie wywołuje realnego niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, podczas gdy już z relacji zaprezentowanej przez spółkę we wniosku wynika, że zagrożenia takie występuje i ma charakter realny. Z tych powodów, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Naczelnika [...[ Urzędu Celno – Skarbowego w B. z 29 grudnia 2023 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 61 § 3 P.p.s.a. przewiduje możliwość wstrzymania przez sąd wykonania zaskarżonego aktu lub czynności na wniosek strony, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Należy przy tym mieć na uwadze, że skoro ustawa przyznaje stronie prawo do wystąpienia do sądu z takim wnioskiem, ograniczając jednakże możliwość udzielenia tej stronie ochrony tymczasowej od wystąpienia choć jednej z dwóch ww. przesłanek, to obowiązkiem strony jest wskazanie we wniosku okoliczności na poparcie spełnienia przynajmniej jednej z tychże przesłanek. Innymi słowy, wprawdzie decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania, jednakże powinna ona mieć świadomość, że uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku, poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 26 listopada 2007 r., II FZ 338-339/07). Sąd rozpatrując wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji powinien jednak uwzględnić nie tylko treść samego wniosku, ale także mieć na uwadze całe akta sprawy w rozumieniu art. 133 P.p.s.a. W świetle powyższych rozważań, Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że rację ma Sąd pierwszej instancji wskazując, że wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji został sformułowany w sposób nieprecyzyjny. Jednak nie można pominąć okoliczności, że jako przesłankę uzasadniającą - zdaniem strony - wstrzymanie wykonania kwestionowanej decyzji strona wskazała na trudną sytuację majątkową m.in. że skarżąca że od 2016 r. nie prowadzi żadnej działalności, nie posiada żadnych aktywów, nie dysponuje żadnymi środkami finansowymi oraz że wykonania w tych warunkach zaskarżonej decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w wysokości przeszło 2.000.000.000,00 zł niewątpliwie doprowadzi do nieodwracalnych dla spółki skutków prawnych. Spółka nie przedłożyła w tym zakresie dokumentacji obrazującej jej sytuację finansową. W tej sytuacji - na podstawie art. 133 P.p.s.a. - Sąd pierwszej instancji, mimo braku dokumentacji obrazującej powyższe okoliczności przy samym wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, powinien był zweryfikować te okoliczności (dotyczące trudnej sytuacji majątkowej strony), czyniąc to pod kątem przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a., w oparciu o dostępną dla tego Sądu dokumentację znajdującą się w aktach sprawy przy wniosku strony o przyznanie prawa pomocy. W sytuacji bowiem, gdy Sąd dysponuje taką dokumentacją, złożoną wprawdzie w ramach innej instytucji procesowej (prawa pomocy), brak jest przeszkód aby wykorzystać ją na potrzeby niniejszego postępowania wpadkowego, tj. postępowania z wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, kiedy - jak już wyżej wskazano - strona jako przesłankę uzasadniającą udzielenie jej ochrony tymczasowej powołuje okoliczność, którą ma wykazać również wnioskując o przyznanie prawa pomocy (możliwości finansowe i konsekwencje związane z pogorszeniem sytuacji majątkowej). W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji, wydając zaskarżone postanowienie był w posiadaniu dokumentacji finansowej ale w żaden sposób nie odniósł się do niej merytorycznie w uzasadnieniu rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Tym Sąd pierwszej instancji mógł zbadać sytuację finansową spółki na podstawie dokumentów przedłożonych do wniosku o przyznanie prawa pomocy pod kątem przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzając naruszenie w niniejszej sprawie przez Sąd pierwszej instancji art. 61 § 3 P.p.s.a. - na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. - uchylił kwestionowane postanowienie i przekazał sprawę WSA w Białymstoku do ponownego rozpoznania. Sąd ten wydając ponownie rozstrzygnięcie w sprawie obowiązany będzie merytorycznie rozpoznać wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji, uwzględniając okoliczności faktyczne tej sprawy wynikające z jej akt, w szczególności z dokumentacji złożonej przez stronę z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy.