I FZ 174/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Izabela Najda-Ossowska po rozpoznaniu w dniu 23 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia L. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 kwietnia 2025 r., sygn. akt I SA/Kr 126/25 w zakresie odmowy przywrócenie terminu wniesienia skargi w sprawie ze skargi L. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 29 listopada 2024 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za IV kwartał 2018 r. oraz II-IV kwartał 2019 r. postanawia oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z 28 kwietnia 2025 r., sygn. akt I SA/Kr 126/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu wniosku L. M. (dalej: Skarżący/Strona) odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że postanowieniem z 27 lutego 2025 r. została odrzucona skarga Skarżącego na decyzję Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z 29 listopada 2024 r. z uwagi na to, że została wniesiona po upływie 30-dniowego terminu do jej wniesienia. Odmawiając przywrócenie terminu Sąd pierwszej instancji wskazał, że nie stwierdził zaistnienia takich okoliczności, które przemawiałyby za jego uwzględnieniem. W ocenie Sądu pierwszej instancji, w rozpoznawanej sprawie Strona nie uprawdopodobniła okoliczności, które miałyby przemawiać za stwierdzeniem, że uchybienie terminowi do wniesienia skargi miało charakter niezawiniony. Jak wyjaśniono termin 30 dni od daty doręczenia decyzji jest terminem maksymalnym na złożenie skargi, co oznacza, iż skargę można było złożyć wcześniej. Wskazany termin należy do terminów ustawowych (tzn. wymienionych wprost w ustawie) i sposób jego liczenia jest taki sam jak w prawie cywilnym. Ponieważ jest to termin oznaczony w dniach jego koniec przypada z upływem ostatniego dnia, a zatem ostatniego dnia o północy (art. 83 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej P.p.s.a. w zw. z art. 111 k.c.). Sąd podkreślił, że zawarte w zaskarżonej decyzji pouczenie dotyczące terminu na wniesienie skargi było jasne. Wbrew twierdzeniom Skarżącego nie jest wymagane wykształcenie prawnicze, aby obliczyć termin 30 dni od doręczenia decyzji na wniesienie skargi. W zażaleniu na to postanowienie, zarzucając naruszenie art. 86 § 1 i art. 87 § 1 P.p.s.a. Skarżący wniósł o jego uchylenie i przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja przywrócenia terminu ma na celu wyeliminowanie negatywnych skutków jego uchybienia w sytuacji, gdy do tego uchybienia doszło w rezultacie okoliczności niezawinionych przez stronę czy uczestnika postępowania zobowiązanego do dokonania określonej czynności procesowej w oznaczonym czasie. Jak bowiem stanowi art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W myśl art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. We wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Z przywołanych regulacji wynika, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Przy uwzględnieniu wymogów przewidzianych w art. 87 § 1 P.p.s.a. przywrócenie terminu może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Ponadto to na stronie spoczywa obowiązek wskazania okoliczności, które mogą potwierdzać, że dana czynność procesowa nie została dokonana w terminie bez jej winy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji trafnie ocenił, że Skarżący nie uprawdopodobnił braku swej winy w uchybieniu terminu, gdyż okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu oraz w zażaleniu nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie to było niezawinione. Nie sposób dopatrzyć się w nich obiektywnych i niezależnych od strony przeszkód w prawidłowym i terminowym wniesieniu skargi. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia okoliczności niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu (np. klęski żywiołowe, nagła choroba). Tego rodzaju okolicznościami nie jest błędne zrozumienie pouczenia zawartego w decyzji, które zostało sformułowane w sposób jasny i precyzyjny. Organ podatkowy wyraźnie pouczył Skarżącego, że termin na wniesienie skargi do sądu administracyjnego wynosi 30 dni od daty doręczenia decyzji. Przesłane pouczenie zostało ujęte w sposób zrozumiały dla osób nieposługujących się specjalistyczną wiedzą prawniczą, a w przypadku jakichkolwiek wątpliwości Skarżący mógł zwrócić się do organu lub sądu o jego wyjaśnienie. Należy podkreślić, że strona decydując się na wszczęcie postępowania sądowego musi liczyć się z koniecznością podjęcia pewnej aktywności procesowej, w tym spełnienia szeregu wymogów o charakterze formalnym. Strony wnoszące skargę muszą respektować zasady i tryb wnoszenia skargi do sądu administracyjnego, zaś w przypadku niedopełnienia tych obowiązków muszą liczyć się z zamknięciem dostępu do sądu. Z powyższych względów zażalenie nie mogło zostać uwzględnione i podlegało oddaleniu na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. oraz art. 197 § 1 P.p.s.a.